Карл Бюхнер (1813-1837) – неміс драматургі, «Жас Германия» қозғалысының өкілі. Өлең, проза жазған, революционер, философ Людвиг Бюхнердің інісі. Биік бағаланған шығармалары.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс драматургі (1813–1837)
German dramatist (1813–1837)
Карл Георг Бюхнер (17 қазан 1813 – 19 ақпан 1837) – неміс драматургі және поэзия мен проза жазушысы, «Жас Германия» қозғалысының өкілі саналады. Ол сонымен қатар революционер және дәрігер әрі философ Людвиг Бюхнердің інісі болды. Оның әдеби еңбектері, саны аз болғанымен, Германияда жоғары бағаланады және ерте қайтыс болмағанда, ол Иоганн Вольфганг фон Гете және Фридрих Шиллер сияқты көрнекті неміс әдебиетшілерімен бірге мамандығының биігіне көтерілген болар еді деп есептеледі.
Karl Georg Büchner (17 October 1813 – 19 February 1837) was a German dramatist and writer of poetry and prose, considered part of the Young Germany movement. He was also a revolutionary and the brother of physician and philosopher Ludwig Büchner. His literary achievements, though few in number, are generally held in great esteem in Germany and it is widely believed that, had it not been for his early death, he might have joined such central German literary figures as Johann Wolfgang von Goethe and Friedrich Schiller at the summit of their profession.
Өмір және мансап
Гессен ұлы герцогтігінің Годлау қаласында (қазіргі Ридштадт қаласының бір бөлігі) дәрігердің ұлы болып туған Бюхнер Дармштадт гимназиясында, гуманистік орта мектепте білім алған. 1828 жылы ол саясатқа қызығушылық танытып, Уильям Шекспирдің жанкүйерлерінің үйірмесіне қосылды, кейіннен бұл үйірме Адам құқықтары қоғамының (Gesellschaft für Menschenrechte) Гиссен және Дармштадт бөліміне айналды. 1831 жылы 18 жасында ол Страсбургте медицина оқуға түсті. Страсбургте ол француз әдебиеті мен саяси ой-пікірлеріне ден қойды. Оған Франсуа Ноэль Бабеуф пен Клод Анри де Сент-Симонның утопиялық коммунистік теориялары ықпал етті. 1833 жылы ол Гиссенге көшіп, жергілікті университетте оқуын жалғастырды. Гиссенде оқумен қатар Бюхнер революциялық мақсаттағы құпия қоғам құрды. 1834 жылдың шілдесінде евангелистік теолог Фридрих Людвиг Вайдигтің көмегімен ол Гессен ұлы герцогтігіндегі әлеуметтік теңсіздікті сынаған "Дер Хессише Ландботе" атты революциялық үнқағазды жариялады. Билік оларды мемлекетке опасыздық жасады деп айыптап, тұтқындау ордерін шығарды. Вайдиг тұтқындалып, азапталды, кейін Дармштадт түрмесінде қайтыс болды; ал Бюхнер шекарадан асып, Страсбургке қашып құтылды, онда ол көптеген әдеби шығармаларын жазып, Виктор Гюгоның "Лукреция Борджия" және "Мари Тюдор" атты екі француз пьесасын аударды. Екі жылдан кейін оның "Mémoire sur le Système Nerveux du Barbeaux (Cyprinus barbus L.)" атты медициналық диссертациясы Париж бен Страсбургте жарық көрді. 1836 жылдың қазанында, медицина ғылымының докторы атағын алып, Цюрих университетінде анатомиядан лекция оқуға тағайындалғаннан кейін, Бюхнер Цюрихке көшіп барды. Ол өмірінің соңғы айларын жазу және оқытумен өткізіп, 23 жасында тифтен қайтыс болды. Оның алғашқы пьесасы, француз революциясы туралы "Дантонның өлімі" (Dantons Tod) 1835 жылы жарық көрді, одан кейін "Ленц" пьесасы жарық көрді (алғашқы бөлігі Карл Гуцков пен Виенбергтің "Deutsche Revue" журналында жарияланды, бірақ ол тез тыйым салынды). "Ленц" – бұл "Штурм унд Дранг" ақыны Якоб Майкл Рейнхольд Ленцтің өміріне негізделген повесть. 1836 жылы оның екінші пьесасы "Леонс және Лена" ақсүйектерді сатиралық тұрғыдан бейнеледі. Оның аяқталмаған және ең танымал пьесасы – "Войзек" тек фрагменттер түрінде сақталған және жазушының өлімінен кейін жарық көрді.
Born in Goddelau (now part of Riedstadt) in the Grand Duchy of Hesse as the son of a physician, Büchner attended the Darmstadt gymnasium, a humanistic secondary school. In 1828, he became interested in politics and joined a circle of William Shakespeare aficionados, which later on probably became the Giessen and Darmstadt section of the Society for Human Rights (Gesellschaft für Menschenrechte). In 1831, at age 18, he began to study medicine in Strasbourg. In Strasbourg, he immersed himself in French literature and political thought. He was influenced by the utopian communist theories of François Noël Babeuf and Claude Henri de Saint Simon. In 1833 he moved to Giessen and continued his studies at the local university. While Büchner continued his studies in Giessen, he established a secret society dedicated to the revolutionary cause. In July 1834, with the help of evangelical theologian Friedrich Ludwig Weidig, he published the leaflet Der Hessische Landbote, a revolutionary pamphlet critical of social injustice in the Grand Duchy of Hesse. The authorities charged them with treason and issued a warrant for their arrest. Weidig was arrested, tortured and later died in prison in Darmstadt; Büchner managed to flee across the border to Strasbourg where he wrote most of his literary work and translated two French plays by Victor Hugo, Lucrèce Borgia and Marie Tudor. Two years later, his medical dissertation, "Mémoire sur le Système Nerveux du Barbeaux (Cyprinus barbus L.)" was published in Paris and Strasbourg. In October 1836, after receiving his M. D. and being appointed by the University of Zürich as a lecturer in anatomy, Büchner relocated to Zürich where he spent his final months writing and teaching until his death from typhus at the age of twenty three. His first play, Dantons Tod (Danton's Death), about the French Revolution, was published in 1835, followed by Lenz (first partly published in Karl Gutzkow's and Wienberg's Deutsche Revue, which was quickly banned). Lenz is a novella based on the life of the Sturm und Drang poet Jakob Michael Reinhold Lenz. In 1836 his second play, Leonce and Lena, satirized the nobility. His unfinished and most famous play, Woyzeck, exists only in fragments and was published posthumously.
Мұра
1870 жылдары Карл Эмиль Франзос оның шығармаларын жариялағанда Бюхнер Германияда дерлік ұмытылып кеткен еді; бұл шығармалар кейіннен натурализм және экспрессионизм қозғалыстарына зор әсер етті. Арнольд Цвайг Бюхнердің жалғыз прозалық туындысы – «Ленц» шығармасын «заманауи еуропалық прозаның бастауы» деп атады. «Войцек» пьесасы көптеген бейімдеулерге негіз болды, оның ішінде 1925 жылы тұңғыш рет қойылған Альбан Бергтің атональды операсы «Воццек» және Вернер Герцогтың 1979 жылғы «Войцек» фильмі бар (толық тізім үшін «Войцек» мақаласына қараңыз). Германиядағы әдеби сыйлықтың бірі – Георг Бюхнер сыйлығы жыл сайын табыс етіледі. Ол 1923 жылы құрылған. Оның «Войцек» пьесасы Германияда 12-сынып оқушылары үшін міндетті оқу материалы ретінде бекітілген.
By the 1870s, Büchner was nearly forgotten in Germany when Karl Emil Franzos edited his works; these later became a major influence on the naturalist and expressionist movements. Arnold Zweig described Lenz, Büchner's only work of prose fiction, as "the beginning of modern European prose". The play Woyzeck became the basis for many adaptations including Alban Berg's landmark atonal opera Wozzeck which premiered in 1925, and Werner Herzog's 1979 film Woyzeck (see main article, Woyzeck, for a full list). A literary prize in Germany, the Georg Büchner Prize, is awarded annually. It was created in 1923. His play "Woyzeck" has also been designated compulsory reading for students in grade 12 in Germany.
Басылымдар
Георг Бюхнер, "Werke und Briefe". Münchner Ausgabe (dtv, 1997) жинағы. Георг Бюхнер, "Dichtungen, Schriften, Briefe und Dokumente" (Deutscher Klassiker Verlag, 2006). ISBN 978 3 618 68013 0. Ең толық және авторитетті басылым.
Georg Büchner, Werke und Briefe. Münchner Ausgabe (dtv, 1997). Georg Büchner, Dichtungen, Schriften, Briefe und Dokumente (Deutscher Klassiker Verlag, 2006). ISBN 978 3 618 68013 0. The most complete, authoritative edition.
Аудармалар
Қызыл Юка – Аудармадағы неміс поэзиясы (Эрик Платтнер аудармасы)
Георг Бюхнер, Толық пьесалар мен проза, Карл Ричард Мюллер аудармасы (Hill and Wang, 1963)
Георг Бюхнер, Толық пьесалар: Дантонның өлімі; Леонсе және Лена; Войзек; Ленц; Гессен хабаршысы; Бас сүйек жүйкелері туралы; Таңдалған хаттар, Джон Реддик аудармасы (Penguin Classics, 1993)
Георг Бюхнер, Дантонның өлімі, Леонсе мен Лена және Войзек, Виктор Прайс аудармасы (Oxford World's Classics, 1998).
Red Yucca – German Poetry in Translation (trans. Eric Plattner)
Georg Büchner, Complete Plays and Prose, trans. Carl Richard Mueller (Hill and Wang, 1963)
Georg Büchner, The Complete Plays: Danton's Death; Leonce and Lena; Woyzeck; Lenz; the Hessian Messenger; on Cranial Nerves; Selected Letters trans. John Reddick (Penguin Classics, 1993) Georg Büchner, Danton's Death, Leonce and Lena and Woyzeck, trans. Victor Price, (Oxford World's Classics, 1998). .