Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Людериц – Намибияның оңтүстігіндегі ǁКарас аймағындағы қала. Ол Африканың ең қиын өмір сүруге болатын жағалауларының бірінде орналасқан. Бұл Роберт Харбор және Акула аралы төңірегінде дамыған порто. Қала колониялық сәулетімен, оның ішінде ар-нуво стиліндегі кейбір жұмыстармен, сондай-ақ теңіз түлкілері, пингвиндер, фламинголар және страустар сияқты жануарлар әлемімен танымал. Мұражай да бар, және қала Китмансхупқа дейінгі уақытша тоқтатылған теміржол желісінің соңында жатыр. Қала неміс Оңтүстік-Батыс Африка колониясын құрған Адольф Людерицтің құрметіне аталған.
Lüderitz is a town in the ǁKaras Region of southern Namibia. It lies on one of the least hospitable coasts in Africa. It is a port developed around Robert Harbour and Shark Island. The town is known for its colonial architecture, including some Art Nouveau work, and for wildlife including seals, penguins, flamingos and ostriches. It is also home to a museum and lies at the end of a currently decommissioned railway line to Keetmanshoop. The town is named after Adolf Lüderitz, founder of the German South West Africa colony.
Экономика және инфрақұрылым
Людерицтің экономикалық қызметінің орталығы порты болып табылады, 1994 жылы Валвис-Бей эксклавы қосылғанға дейін ол Намибия жағалауындағы жалғыз қолайлы порто болған. Алайда, Людериц портының түбі салыстырмалы түрде таяз тасты болып келеді, бұл оны көптеген қазіргі заманғы кемелер үшін қолдануға мүмкін емес етеді. Жақында жаңа кемежай салынғаннан кейін, ірі балық аулау кемелері Людерицке тоқтауға мүмкіндік алды. Қала сонымен қатар туристерді тарту мақсатымен өзін қайта бейімдеді, бұл дүкендер мен кеңселерге арналған жаңа жағалау аймағын қамтиды. Ботсванадан көмір экспорттау үшін Людерицтің оңтүстігіндегі Шиарвотер шығанағында жаңа порт салу ұсынылып отыр, олар темір жол арқылы байланысады. Германияның Der Spiegel журналы Людерицтен оңтүстікке қарай 80 шақырым жердегі бұрынғы теңіз түлкісін өңдеу зауытында үлкен жасыл сутек жобасының қалыптасып келе жатқанын хабарлады. Ол әлемдегі бес ірі сутек зауытының бірінің жұмысы үшін желдің жылдамдығын, күн сәулесін және барометриялық қысымды өлшейді. Оған 500 жел турбинасы және 40 шаршы километрге жуық күн панельдері кіреді. Бұл инвестиция Намибияның жалпы ішкі өнімінің күйіне тең. Людериц B4 ұлттық тас жолында Кийтмансхупқа қарай орналасқан. Бұл сонымен қатар Seeheim қаласына дейінгі темір жолдың соңғы станциясы болып табылады, онда темір жол елдің қалған желісімен қосылады. Акула аралындағы концлагерь тұтқындарымен салынған бұл желі 1908 жылы аяқталды, бірақ қазіргі уақытта қолданылмайды. Аус қаласына дейінгі қалған бөлікті қайта жаңарту 2009 жылдан бері кешіктіріліп келеді. Қаланың өте ерте кезеңдерінде электр станциясы болған, ол Колманскоп, Помона, Богенфельс (1913 жылы аяқталды) және Шарлоттентал (1920 жылы аяқталды) алмаз өндіру өнеркәсібіне қызмет ететін электрлендірілген темір жол желілерін қуатпен қамтамасыз етуге қолданылған. Оның қуатымен ол сол кезде Африкадағы ең ірісі деп есептелген.
The centre of Lüderitz' economic activity is the port, until the incorporation of the exclave Walvis Bay in 1994 the only suitable harbour on Namibia's coast. However, the harbour at Lüderitz has a comparatively shallow rock bottom, making it unusable for many modern ships. The recent addition of a new quay has allowed larger fishing vessels to dock at Lüderitz. The town has also re styled itself in an attempt to lure tourists to the area, which includes a new waterfront area for shops and offices. Construction of a new port at Shearwater Bay, south of Lüderitz, has been proposed for the export of coal from Botswana with a railway connecting the two. The German magazine Der Spiegel reports that a massive green hydrogen project is taking shape in a former seal processing plant 80 kilometers south of Lüderitz. It will measure wind speed, solar radiation and barometric pressure for the operation of one of the five largest hydrogen plants in the world. It includes 500 wind turbines and 40 square kilometers of solar panels. The investment equals Namibia's entire gross domestic product. Lüderitz is situated on the B4 national road to Keetmanshoop. It is also the terminus of the railway line to Seeheim where the railway connects to the rest of the country's network. This line, built by inmates of the concentration camp on Shark Island, was completed in 1908 but is currently not operational. Rebuilding of a remaining track gap to Aus has been delayed since 2009. The town very early had a power plant, used to power the electrified railway lines that served the diamond mining industry in Kolmanskop, Pomona, Bogenfels (completed 1913) and Charlottental (completed 1920). With of output, it is assumed to be the largest in Africa at that time.
Тарих
Людериц орналасқан шығанақты еуропалықтар алғаш рет Бартоломеу Диастың 1487 жылы кездестіруімен білді. Ол бұл шығанақты Ангра Пекена (Кішкентай шығанақ) деп атады және оңтүстік жартыаралында падрао (тас айқыш) орнатты. 18 ғасырда голланд саяхатшылары мен ғалымдары аймақты минералдар іздеумен зерттеді, бірақ көп табысқа жете алмады. 19 ғасырдың басында теңіздегі бай фаунаны ашқан зерттеу экспедициялары жалғасты. Кит аулау, түлен аулау, балық аулау және гуано жинау сияқты пайдалы кәсіпорындар құрылды. Осылайша Людериц сауда бекеті ретінде өмірге келді. Қала 1883 жылы Генрих Фогельсангтың Германияның Бремен қаласынан шыққан саудагер Адольф Людериц атынан Бетанидегі Нама тайпасының басшысы Йозеф Фредерикс II-ден Ангра Пекенаны және оның төңірегіндегі жерді сатып алуымен құрылды. 7 тамыз 1884 жылы Ангра Пекенада Германия туы ресми түрде көтерілді. Адольф Людериц 1886 жылы Оранж өзеніне жасаған экспедициясынан оралмағаннан кейін, Ангра Пекена оның құрметіне Людерицбюхт деп аталды. 1905 жылы неміс билігі Акула аралында концлагерь құрды. Лагерьге кіруге қатаң шектеулер қойылды және ол 1905-1907 жылдар аралығында Хереро соғысы кезінде жұмыс істеді. Хереро және Нама тайпаларынан 1000-3000 африкалық адам мәжбүрлі еңбектің қатал жағдайлары салдарынан мерт болды. Олардың еңбегі қаланың, теміржолдың, портың кеңейтуіне және ақтардың шаруашылықтарында пайдаланылды. 1909 жылы жақын жерде алмаз табылғаннан кейін, Людерицке алмаз іздеуге ағын болды, бұл қаланың қарқынды дамуына әкелді. 1912 жылы Людерицте жергілікті тұрғындарды есептемегенде 1100 адам тұрды. Шөл мен мұхит арасында қиын жағдайда орналасқан болса да, портовый қалада сауда өркендеді және іргелес алмаз өндіруші Кольманскоп кенті салынды. Бірінші дүниежүзілік соғыста Германия капитуляциялағаннан кейін 1915 жылы Оңтүстік Африка Германияның Оңтүстік-Батыс Африкасын басқаруды өз қолына алды. Көптеген немістер Людерицтен депортацияланды, бұл қала халқының азаюына себеп болды. 1920 жылдан бастап алмаз өндіру қаладан оңтүстікке қарай, Помона және Элизабет шығанағы сияқты жерлерде жүргізілді. Бұл даму Людерицтің сауда орталығы ретіндегі маңыздылығының төмендеуіне әкелді. Тек шағын балық шаруашылықтары, портодағы минималды жұмыс және бірнеше кілем тоқымашылары ғана қалды.
The bay on which Lüderitz is situated was first known to Europeans when Bartolomeu Dias encountered it in 1487. He named the bay Angra Pequena (Small Bay) and erected a padrão (stone cross) on the southern peninsula. In the 18th century Dutch adventurers and scientists explored the area in search of minerals but did not have much success. Further exploration expeditions followed in the early 19th century during which the vast wildlife in the ocean was discovered. Profitable enterprises were set up, including whaling, seal hunting, fishing and guano harvesting. Lüderitz thus began its life as a trading post. The town was founded in 1883 when Heinrich Vogelsang purchased Angra Pequena and some of the surrounding land on behalf of Adolf Lüderitz, a Hanseat from Bremen in Germany, from the local Nama chief Josef Frederiks II in Bethanie. On 7 August 1884 the German Flag was officially hoisted in Angra Pequena. When Adolf Lüderitz did not return from an expedition to the Orange River in 1886, Angra Pequena was named Lüderitzbucht in his honour. In 1905, German authorities established a concentration camp on Shark Island. The camp, access to which was very restricted, operated between 1905 and 1907 during the Herero Wars. Between 1,000 and 3,000 Africans from the Herero and Nama tribes died here as a result of the tragic conditions of forced labour. Their labour was used for expansion of the city, railway, port and on the farms of white settlers. In 1909, after the discovery of diamonds nearby, Lüderitz enjoyed a sudden surge of prosperity due to the development of a diamond rush to the area. In 1912 Lüderitz already had 1,100 inhabitants, not counting the indigenous population. Although situated in harsh environment between desert and Ocean, trade in the harbour town surged, and the adjacent diamond mining settlement of Kolmanskop was built. After the German World War I capitulation South Africa took over the administration of German South West Africa in 1915. Many Germans were deported from Lüderitz, contributing to its shrinking in population numbers. From 1920 onwards, diamond mining was only conducted further south of the town in places like Pomona and Elizabeth Bay. This development consequently led to the loss of Lüderitz' importance as a trading place. Only small fishing enterprises, minimal dock activity and a few carpet weavers remained.
География
Людерицтің жанында Колманскоп шаһары орналасқан – танымал туристік орын. Бұл бұрынғы дамыған алмаз өндіруші қала қазірде тасталып, Намиб шөлінің жылжымалы құм төбелерінің астында қалумен күресіп жатыр.
Just outside Lüderitz lies the ghost town of Kolmanskop, a prominent tourist destination. This previously bustling diamond town is now abandoned and fights a constant struggle against being buried under the shifting sand dunes of the Namib desert.
Қорғау
Аймақтың жағалауы Bird Life және басқа да жаһандық қорғау ұйымдары маңызды құс аймағы (IBA) ретінде танылған, яғни жағалаудағы теңіз құстарының көбеюі үшін өте маңызды. 2009 жылдың сәуір айында мұнай тасымалдайтын танкерден мұнай төгілуі қаншама африкалық пингвиннің және көптеген жергілікті флора мен фауна түрлерінің қауіпсіздігіне қауіп келтірді. Бірнеше кит түрі, әсіресе кішкентай Хевисайд дельфині жағалауға жақын жерлерде кездеседі, ал оңтүстік жұбы, горбатый, малый полосатик, финвал және пигмей жұбы сияқты ірі киттер материктен алыс, пелагикалық аймақтарда таралған.
The coastline of the area is recognised by Bird Life and other global conservation groups as being an Important Bird Area (IBA), i. e., vital for coastal seabird breeding. In April 2009, an oil spill from an oil tanker risked the safety of countless African penguins and numerous other species of endemic flora and fauna. Several species of cetacean, notably the diminutive Heaviside's dolphin, can be seen closer to shore; larger whales such as southern right, humpback, minke, fin and pygmy right are found in pelagic zones further from the mainland.
Климат
Людерицтің климаты шөлді (Кёппен климаттық жіктелімі бойынша BWk), және жыл бойы орташа температура сақталады. Жылдық орташа жауын-шашын аз. Жағалаудағы суық Оңтүстік Атлантика ағыны салдарынан желді және суық ауа-райы болуы мүмкін.
Lüderitz has a desert climate (BWk, according to the Köppen climate classification), with moderate temperatures throughout the year. The average annual precipitation is Windy and cold conditions can occur due to the cold South Atlantic current on the coast.
Саясат
Людериц Германиядағы Людериц қаласымен байланыс орнатып, 2010 жылдан бері Тангерхютте қаласының құрамына кіреді. Людерицті жеті орындық қалалық кеңес басқарады. 2015 жылғы жергілікті билік сайлауында SWAPO партиясы жеңіске жетіп, алты орын (2 679 дауыс) иеленді. Қалған бір орын 265 дауыспен Демократиялық Турнхолл Альянсына (DTA) бұйырды. SWAPO 2020 жылғы жергілікті билік сайлауында да жеңіске жетті, бірақ қалалық кеңестегі көпшілік басымдығын жоғалтты. SWAPO 1 244 дауыс алып, үш орынға қол жеткізді. 2020 жылдың тамызында құрылған «Тәуелсіз Патриоттар Өзгеріс үшін» (IPC) оппозициялық партиясы 990 дауыспен екі орын алды. Жерсіз халқының қозғалысы (ЖХҚ, 2018 жылы тіркелген жаңа партия) 515 дауыспен және Халықтық демократиялық қозғалыс (ХДҚ, 2017 жылдан бері DTA-ның жаңа атауы) 343 дауыспен бір орыннан ие болды.
Lüderitz is twinned with Lüderitz in Germany, part of the town of Tangerhütte since 2010. Lüderitz is governed by a town council that has seven seats. The 2015 local authority election was won by SWAPO which gained six seats (2,679 votes). The remaining seat went to the Democratic Turnhalle Alliance (DTA) with 265 votes. SWAPO also won the 2020 local authority election but lost majority control over the town council. SWAPO obtained 1,244 votes and gained three seats. Independent Patriots for Change (IPC), an opposition party formed in August 2020, gained 990 votes and two seats. One seat each went to the Landless People's Movement (LPM, a new party registered in 2018) with 515 votes and the Popular Democratic Movement (PDM, the new name of the DTA since 2017) with 343 votes.
Медиа
Людерицте ай сайын шығатын жергілікті "Buchter News" газеті бар. Бұл газет, бастапқыда ағылшын тілінде тегін оқу материалы ретінде құрылған, британдық Project Trust қайырымдылық қорының еріктілерімен басқарылады.
Lüderitz has a local monthly newspaper, Buchter News. The paper, which was started as a source of free English language reading material, is run by volunteers from the British gap year charity Project Trust.
Спорт
Людериц қаласы Людериц Speed Challenge халықаралық спорт жарысына үй иесі. Бұл қазан және қараша айларында жыл сайын өткізілетін, Халықаралық жүзу федерациясының (ISAF) Дүниежүзілік жүзу жылдамдығы бойынша рекордтық кеңесінің (WSSRC) қолдауымен ұйымдастырылатын 6 апталық жылдамдықпен жүзу ісшарасы. Бұл шараның авторы – француз кейтсерфері Себастьян Катталан. Ол 2008 жылы арнайы салынған каналда 50,26 түйін жылдамдықпен 50 түйін шегін бұзған тарихындағы алғашқы теңізші болды. 2011 жылдың қазан айында түрік тегіндегі американдық саяхатшы Ерден Эруч Людериц шығанағынан Жер шарын айналып өтудегі Гиннес рекордтық көрсетілімі үшін соңғы мұхиттан өтуге аттанды. Эруч Оңтүстік Америкаға дейін теңізге жүзуге арналған қайықпен бес ай бойы жүзіп, Венесуэланың Гюирия қаласына жетті.
Lüderitz is home to the Lüderitz Speed Challenge, the only international sporting event held in the town. This is an annual 6 week long speed sailing event held in October and November each year under the auspices of the International Sailing Federation (ISAF) World Sailing Speed Record Council (WSSRC). The Event is the brainchild of French kitesurfer Sebastian Cattalan, who became the first sailor in history to break the 50 Knot barrier in the purpose built canal with a speed of 50.26 Knots in 2008. In October 2011, Turkish born American adventurer Erden Eruç departed from Lüderitz Bay for the final ocean crossing of his Guinness world record setting solo human powered circumnavigation of the Earth. Eruç rowed to South America in an oceangoing rowboat, taking five months for the crossing to the town of Güiria, Venezuela.