Кіріспе

Арқанның орнына қолданылатын, жазық жолақ немесе түтік түрінде тоқылған берік мата – Желбеу. Желбеу – әртүрлі ені мен талшықтары бар, көбінесе арқанның орнына қолданылатын берік мата. Ол альпинизм, слэклайнинг, жиһаз жасау, автомобиль қауіпсіздігі, автожарыс, сүйреу, парашютпен секіру, әскери киім, жүк бекіту және тағы да көптеген салаларда қолданылатын әмбебап компонент. Ол қымыз, мақта немесе зығырдан, сондай-ақ нейлон, полипропилен немесе полиэстер сияқты синтетикалық талшықтардан жасалуы мүмкін. Желбеуді ерекше берік материалдардан, мысалы, Динема мен Кевлардан дайындауға болады. Желбеу жеңіл әрі берік, сындыру беріктігі жоғары. Желбеудің екі негізгі түрі бар. Жай жіп – тығыз тоқымалы, мысалы, қауіпсіздік белбеулері мен рюкзак тіреулері. Түтікше жіп – жалпақталған түтікшеден тұрады, көбінесе альпинизм мен өнеркәсіптік қолдануда қолданылады.

Спорттық бұйымдар

Тау шаруасында нейлон тоқымасы линтерде, жүгіргіштерде, қауіпсіздік белдіктерінде, зәкір ұзартуларда және жылдам ілгіштерде қолданылады. Тоқыма жаяу жүру және кемпинг жабдықтарында, соның ішінде рюкзактарда, бауларда, жүктемені реттегіштерде және шатыр реттегіштерде көптеген тәсілдермен қолданылады. Тоқыманың екі түрі бар: түтікшелі және жазық. Рюкзактар мен жаяу жүру жабдықтарында кездесетін тоқыма ендерінің кейбірі: Ең танымал тоқыма ені – , бірақ және де жиі кездеседі. Қауіпсіздік зәкірлері ретінде жарықтарға тығылған, бұғатталған тастар арқылы тар тоқыма жиі тігіледі. Басқа жағдайларда тоқыма тас тіректерінен өтеді. Тоқыма түтікшелі арқанға қарағанда тастан сырғып кетуі аз. Тоқыма құрылысы толығымен жазық немесе жазық түтікшелі болады; соңғысы жақсырақ иілгіштікке ие, бірақ түйіндер тығырыққа түсуі мүмкін. Тоқымадағы ең танымал түйіндер – су түйіні және жүзім түйіні. Соңғысы мықтырақ, бірақ түйінге көбірек тоқыма жұмсалады. Түйінден бірнеше сантиметр еркіндік қалдыру қалыпты, және көптеген жағдайларда альпинистер ұштарын негізгі тізбекке жабыстырады. Тоқыма сондай-ақ, ұқсас өлшемдегі арқаннан, әсіресе күрделі және қымбат өндіріс процесін қажет ететін арқаннан арзан. Альпинисттік арқандар әдетте танымал брендтермен сатылатын болса, тоқыма өндірісі көбінесе стандартты болып келеді. Тоқыма дүкендерде бір метрлік немесе бір футтық орамдарда сатылады. Тоқыма ыстық сыммен кесіледі, бұл тозу мен жіпшеленудің алдын алады, сияқты нейлон арқан да осылай кесіледі. Бірақ тоқыма тозып, жіпшеленсе, арқанға қарағанда зардабы аз болады. Тоқыма перлон арқанға қарағанда иілгіштігі аз, сондықтан қолғап немесе митка кигенде ұстау қиын болуы мүмкін. Slackline-дар көбінесе жазық немесе түтікшелі тоқыманы, немесе жазық тоқыманы қолданады. Басқа ендер де қолданылады, бірақ олар сирек кездеседі. Ақ су рафтинг қайықтары мұңға беру желілері, корма желілері, "қосымша желілер" (қайықтың сыртқы периметрі бойынша), жабдықтарды бекіту немесе өздігінен құтқару салдары үшін еденді бекіту үшін түтікшелі тоқыманы қолданады. Рафтингшілер түтікшелі тоқыманы "хупи" деп атайды. Рафтингшілер жабдықтарды бекіту үшін жазық тоқымадан жасалған бауларды да қолданады. Құтқару жилеттері де федералды стандарттар мен нұсқауларға сәйкес нейлон немесе мақта тоқымасынан жасалады.

Автомобиль және жарыс қауіпсіздігі

Автокөлік қауіпсіздігінде қолданылатын қауіпсіздік белбеулері – бұл жіптердің айқын мысалы, бірақ олардың қаншама көптеген қолданылуы бар. Найлон және полиэстер жіптер автожарыстар қауіпсіздігінде түрлі-түрлі мақсаттар үшін кеңінен қолданылады. Жүргізушіні ұстап тұратын жарыс жиықтары көп жылдар бойы найлон жіптерден жасалған, бірақ Дейл Эрнхардттың қазасынан кейін полиэстер жіптер күшейтілген беріктігі және жүктеме кезінде аз созылуы себепті көбірек танымал бола бастады. Жарыс жиықтарында қолданылатын 9-шы типтегі коммерциялық найлон жіп бастапқы ұзындығының шамамен 20-30 пайызына дейін созылады, ал полиэстер тек 5-15 пайызға ғана созылады. Жүргізушінің салонына сыртқы заттардың кірмеуін қамтамасыз ететін терезе торлары полипропилен жіптен жасалған, сондай-ақ спринт машиналарын жүргізу кезінде бастың бүйінен түсетін жүктемені азайту үшін қолданылатын шлем торлары да осы жіптен жасалған. HANS құрылғысы шлемді мойынға бекіту үшін жіп байлауларын пайдаланады, ал Hutchens құрылғысы негізінен жіптен тұрады.

Жиһаз

Түйіндік мата дивандар мен креслоларда отыруға арналған бөліктердің негізі ретінде қолданылады, ол мықты әрі икемді болады. Тіреу ретінде қолданылатын түйіндік матаның беріктігін арттыру және серпімділігін қосу үшін көбінесе резеңкелендіріледі. Көптеген сыртқы жиһаз түрлері отыруға арналған бөліктер үшін жұқа, жеңіл түйіндік матадан ғана тұрады. Сондай-ақ, түйіндік мата буындарды және иіліп тұруға бейім жерлерді нығайту үшін де қолданылады.

Әскери

Әскери жіп немесе Mil Spec жіп деп аталатын жабдықтар әдетте нейлон, кевлар және номекс сияқты жоғары тартылу күшіне ие, тар тоқымадан жасалған жолақтардан құралады. Бұл материалдар парашют жасау және әуе шарымен ұшу үшін қолданылғанда, Парашют Индустриясы Ассоциациясының (PIA) стандарттарына сәйкес болуы тиіс. Mil Spec жіптері әскери белбеулер, қаптар, сөмкелер және басқа да жабдықтар жасауға пайдаланылады. Британ армиясы Екінші Бур соғысынан кейін былғарыны алмастыру үшін мақта жіптерін қабылдады, бірақ былғары белбеулер әлі де ресми киімдерде қолданылады. Бұл термин әлі де әскери қызметкердің жауынгерлік жабдықтарын білдіреді, бірақ мақта жіптері қазір берік материалдармен алмастырылған. Британ армиясы қазір қолданатын жүк тасу жүйесі Жеке Жүк Тасу Жабдығы деп аталады. Американдықтар Модульдік Жеңіл Жүк Тасу Жабдығын (MOLLE) пайдаланады. Әскери жіп жабдықтарының құрамына әдетте аспаптар, 24 сағатқа жететін рацион, су, оқ-дәрі, алғашқы медициналық көмек немесе аман қалу құралдары, суық ауа-райы/жаңбыр киімдері, газға қарсы/CBRN жабдықтары және баспана құралдары (мысалы, шатыр бөлігі/жартылай баспана, тіреулер, арқан және т.б.) кіреді. Заттар әдетте оқ-дәрі және құрал-жабдық сөмкелерінің комбинациясында реттелген түрде сақталады. Батыс армиялары қап-қаппен шайқасуға бейім емес, сондықтан жаумен кездесуге дайындалар алдында қап-қап әдетте ұрыс аймағының алдыңғы жиегінен алысқа жылжытылады және оның орнына жіп қолданылады. Жіп белбеулерін қазіргі заманғы кадеттер мен скауттар, сондай-ақ полиция және қауіпсіздік күштері де жиі пайдаланады.

Көлік

Тасымалдау және жүк тасымалдау компаниялары күн сайын жүктерді бекітуге арналған бекіткіштер, байлау белдеулері, жүк белдеулері, E-рельсті белдеулер, жүк көтеру белдеулері, буксирлік арқандар, лебёдка белдеулері, жүк торлары және тағы да басқа ондаған заттарды пайдаланады. Көлік индустриясы, әлемдегі ең жоғары беріктіктегі ленталарды ең көп пайдаланатын сала болып табылады.

Киім

Белбеулер, ілгектер/бретельдер, сандалдар және әйелдердің сөмкелері/қолтастары түрлі жіптерден тоқылған. Корсет стиліндегі арқа тіректері және басқа медициналық тіректерде жиі жіптен жасалған баулар қолданылады.

Үй жануарлары үшін арнаулы аспаптар мен байламдар

Мысықтар мен иттің қамыттары мен баулары көбінесе лентадан жасалады. Бұл өнімдер көбінесе мақта матасымен тігіледі.

Жабдық

Желі жиі түрлі бекіту құралдарымен жабдықталады, бұл оның мүмкіндіктерін кеңейтеді (және бекіту белдеулерін жасауға мүмкіндік береді). Бұл құралдар мынадай түрде болуы мүмкін:

Соңғы бекіткіштер (S ілгектер, жылдам ілгектер, бұрандалы/анкерлік пластиналар, J ілгектер, жалпақ ілгектер және т.б.) Бекіткіштер (орталықтан бекітілетін, эксцентрлік, храповик және т.б.) Тұтқалар (сырғымалы тұтқалар, иілмелі тұтқалар және т.б.) Сондай-ақ, оларды бетке бекітуге арналған әртүрлі соңғы арматуралар бар, мысалы, аяқ тіреуіштер, кронштейндер және E-рельс бекіткіштері. Желінің өлшемдері көбінесе стандартталған болса, тұтқалар көбінесе өндірушіге тиесілі болады. Сондықтан, егер тұтқаның бір бөлігі (мысалы, әйел немесе еркек бөлігі) бұзылса, әдетте екі бөлігін де ауыстыру қажет (әйел және еркек бөліктері).