Кіріспе

NASA-ның Gemini бағдарламасындағы АҚШ-тың 1965 жылғы пилотты ғарышқа ұшуы Gemini 6A (ресми түрде Gemini VI A) болды. Уолли Шира және Томас П. Стаффорд басқарған миссия, басқа ғарыш кемесімен – оның інісі Gemini 7-мен – алғашқы пилотты кездесуді жүзеге асырды. Бұрын Совет Одағы екі рет бір уақытта екі "Восток" ғарыш кемесін ұшырған болатын, олар радиобайланыс орнатты, бірақ орбиталарын түзету арқылы кездесуге қабілетті болған жоқ және бір-біріне бірнеше километрден жақын келмеді. Ал Gemini 6 және 7 ғарыш кемелері бір футқа (30 см) дейін жақындасып, қажетті жабдық болғанда біріктіріле алатын еді. Gemini 6A – бұл бесінші пилотты Gemini ұшуы, 13-ші пилотты американдық ұшу және барлық уақыттағы 21-ші пилотты ғарыш ұшуы (оның ішінде екі X 15 ұшуы).

Қосалқы топ

Бастапқы миссия жоспарларына АҚШ-тың ұшақ тасымалдағыш кемесі "Wasp" құрамынан теңізде АҚШ ғарыш кемесін алғашқы рет тікелей теледидар арқылы көрсету де кірді. "Wasp" кемесі ITT компаниясымен жердегі станция жабдықтарымен жабдықталды, ол "Intelsat I" ("Early Bird" деп аталған) спутнигі арқылы тікелей теледидар трансляциясын жүзеге асыруға мүмкіндік берді.

Бастапқы тапсырма тоқтатылды

1965 жылы 25 қазанда Ширра мен Стаффорд Gemini 6 ғарыш кемесіне ұшыруға дайындалу үшін отырды. 15 минуттан кейін ұшқышсыз "Атлас Агена" нысаналық көлігі ұшырылды. "Атлас" бустері сәтті жұмыс істегеннен кейін, "Агенаның" қозғалтқышы оны "Атластан" ажырату үшін іске қосылды. Бірақ ұшудың алтыншы минутында "Агенаның" қозғалтқышы іске қосылғаннан кейін дереу телеметрия жоғалды. Қауіпсіздік қызметі Атлант мұхитына құлаған көптеген сынықтарды бақылағандықтан, көлік жарылған болуы мүмкін, себебі катастрофалық ақау болған көрінеді. 50 минуттан кейін "Егіздер" ұшырылымы тоқтатылды. + Gemini 6 нысаналық көлігі туралы ақпарат Agena GATV 5002. Салмағы, 7800 фунт. Ұшыру алаңы LC 14. Ұшыру күні: 1965 жылғы 25 қазан. Ұшыру уақыты: 15:00:04 UTC. Жарылған уақыты: 15:06:20 UTC.

Қайта қаралған тапсырма

Жағдайды қарастырғаннан кейін, NASA желтоқсанда 14 күндік миссия ретінде жоспарланған Gemini 7 ұшырылымынан сегіз күн өткен соң, Gemini 6A миссиясын іске қосуға шешім қабылдады. Gemini 6A орбитада екі ғарыш кемесінің алғашқы кездесуін жүзеге асыруы тиіс болды, мұнда Gemini 7 нысана ретінде пайдаланылды, бірақ олар біріктірілмеді. Экипаждар сондай-ақ Стаффордтың 6A-дан 7-ге EVA жасап, Gemini 7 ұшқышы Джим Ловеллмен орын ауыстыру мүмкіндігін талқылады, бірақ Gemini 7 командирі Франк Борман бұған қарсылық көрсетті, Ловеллдің ұзақ мерзімді миссияда ыңғайсыз EVA костюмін киюге тура келетінін атап өтті.

Бірінші ұшыру әрекеті

6А миссиясын іске қосудың алғашқы әрекеті (Gemini ғарыш кемесі №6) 1965 жылдың 12 желтоқсанында сағат 9:54-те (Шығыс стандарт уақыты) жасалды. Бұл, толыққанды отынмен толтырылған Titan II зымыраны LC-19 ұшу алаңына құлап, апатқа ұшырауы мүмкін болған жағдайды болдырмауға бағытталған әрекет еді. Алайда Ширра ешқандай қозғалыс сезінбеді және бустердің көтерілмегенін түсінді, сондықтан тоқтату туралы шешім қабылдамады. Оның шапшаң ойлауы миссияны құтқаруға көмектесті, өйткені Gemini ұшақтарындағы катапульдік орындықтардың сенімділігі күмәнді болды; астронавттар жоғары үдеу күшінен (g-force) ауыр жарақат алуы мүмкін еді, себебі орындықтар оларды кем дегенде 800 футқа шығаруға тиіс болды, бұл жарылған Titan II-ден қауіпсіз қашықтық деп есептелді. Сонымен қатар, кабинаның іші сағаттар бойы таза оттекпен қаныққан еді. Том Стаффорд 1997 жылы NASA-ның ауызша тарихында былай деп еске алды: «Егер бізге тоқтатуға тура келгенде, екі үлкен атқыш шамның жарылғанын көрер едік, себебі біз 15 немесе 16 psi таза оттекпен бір жарым сағат бойы қаныққанбыз. Кейпте болған қайғылы өртті есіңізде сақтайсыз. Құдай-ау, сол өрт болғанда костюмдерімізді өртеп жіберген болар еді. Барлығы оттекпен қаныққан. Құдайға шүкір. Тағы бір мәселе: NASA оны сынақтан өткізбеді, егер тоқтатуға тура келгендегідей жағдайларда. Олар China Lake-те Gemini капсуласының макетінде бірнеше сынақтар жүргізді, бірақ оны азотпен толтырды. Олар оны сынақ кезінде оттекпен толтырмады. Егер астронавттар жарақаттанбаса немесе қаза болмаса да, катапульдік орындықтар ғарыш кемесін жояды және миссияны бірнеше айға кешіктіреді». I сатыдағы қозғалтқыштар тұтанғаннан кейін және тоқтағаннан кейін, PSV клапанынан отын (UDMH) ағып шықты. Отын қозғалтқышты іске қосқан кезде тұтанды, ал осы өртті Pad Crew тобы қозғалтқыш бөлімін тексерген кезде анықтады. Су шашыратыла бастады және клапанға тығын орнатылды. Сәтсіз ұшырылғаннан кейін шамамен 60 минут өткен соң, зымыран мен ғарыш кемесі қауіпсіз жағдайға келтірілді және қызмет көрсету мұнарасы оларға көтерілді. Titan II-ден отынды алып тастағаннан кейін, зымыран тексерілді және бірден кінәлінің себебі анықталды – зымыранның түбінен ертерек түсіп қалған ұрағыш плагины. Бұл плагин ғарыш кемесіне ұшыру сигналын жіберді. Тәжірибелер көрсетті, кейбір плагиндер басқаларына қарағанда оңай шығады, сондықтан олар дұрыс орналасатын басқаларымен ауыстырылды. Алайда, электрлік плагин зымырандағы жалғыз мәселе емес екені анықталды. Телеметрияны зерттеу Titan-ның шынымен де плагин түскенге дейін итеру күшінің төмендеуін бастан өткергенін көрсетті. №1 қозғалтқыш зақымдалмады және тоқтаған кезде шамамен 100% итеру күшіне жетті, ал №2 қозғалтқыш ешқашан ұшу кезіндегі жұмыс деңгейіне көшпеді. Инженерлер түні бойы бірінші сатыны тексеріп, итеру күшінің төмендеуіне себеп таба алмады. Бірақ соңында бір техник мәселені анықтады – бұл газ генераторының ішіндегі пластикалық шаң қаптамасы, ол бірнеше ай бұрын Martin Marietta зауытында зымыранды құрастырған кезде абайсызда ішке қалдырылған, ол тотықтырғыштың ағынын тоқтатқан. Қаптама алынып тасталды және Titan II тағы бір ұшыру әрекетіне дайын болды. Егер электрлік ажылым болмағанда, тоқтатуды анықтау жүйесі №2 қозғалтқыштың камералық қысымының төмендеуіне байланысты T+2.2 секундте Titan-ға тоқтату командасын жіберген болар еді. Ұшыру және көтерілу T+3.2 секундте орын алатындықтан, бұл жағдайда ұшу алаңында кері қайту болмас еді және астронавттар қауіпсіз болар еді.

Екінші әрекет және кездесу

Титанның батареялары ауыстырылды, ашылған отын клапандары алынып тасталды және оларсыз ұшыруға шешім қабылданды. 6А миссиясын іске қосудың екінші әрекеті (Gemini ғарыш кемесі №6 үшін үшінші әрекет) 15 желтоқсанда сағат 8:37:26 EST-де сәтті орындалды. Ұшыру және көтерілу кезінде барлығы жақсы өтті; бірінші сатының тоқтауы T+160 секундта, екінші сатының тоқтауы T+341 секундта болды. Ғарыш кемесі T+361 секундта бөлінді және экипаж орбитаға енді. Жоспар бойынша, Gemini 6 орбитасының төртінші айналысында кездесу өтуі керек еді. Олардың алғашқы күйдірілісі ұшырылғаннан кейін 94 минут өткен соң болды, олар жылдамдығын секундына 5 метрге (16 1/2 фут) арттырды. Төменгі орбитада болғандықтан, олар Gemini 7-ге жақындап, 730 миль (немесе 1175 километр) қалып қойды. Келесі күйдіріліс 2 сағат 18 минутта жасалды, онда Gemini 6A фазалық түзету жасап, Gemini 7 орбиталық еңістігімен бірдей деңгейге келді. Олар енді тек Gemini 7-ге қарай қозғалды. Gemini 6A радары алғаш рет Gemini 7-мен үш сағат 15 минутта байланыс жасады, олар бір-бірінен алыс болғанда. Үшінші күйдіріліс оларды орбитаға шығарды. Баяу жақындаған сайын, Ширра Gemini 6A компьютерін кездесуді басқаруға жіберді. Бес сағат төрт минутта ол Сириус деп ойлаған, бірақ шындығында Gemini 7 болған жарқын жұлдызды көрді. Бірнеше күйдірілістен кейін екі ғарыш кемесінің арақашықтығы 40 метр (130 фут) ғана болды. Күйдірілістерге Gemini 6A-да барлығы 51 килограмм (112 фунт) отын жұмсалды, бұл бірнеше айналымдар жасауға жеткілікті еді. Келесі 270 минут ішінде экипаждар бір-біріне 30 сантиметрге (бір фут) жақындап, радиоарна арқылы сөйлесті. Бір кезде ғарыш кемелері соншалықты тұрақты болды, екі экипаждың бірі де 20 минут бойы күйдіруге қатысудың қажеті болмады. Ширра ғарышта турбуленция болмағандықтан, "Мен өзімнің маневрлеу қабілетіме таң қалдым. Мен Gemini 7-нің айналасын ұшып қарап шықтым, тіпті оның айналасында сақиналар сияқты ұштым, мен оған толық сеніммен сантиметрлік қашықтықта қозғала алдым" деді. Ұйықтау уақыты жақындағанда, Gemini 6A бөлініп, Gemini 7-ден баяу алыстады. Бұл астронавттар ұйықтағанда кездейсоқ соқтығыстар болмайтынына кепілдік берді.

Қайта кірісу

Gemini 6A ретро ракеталарын іске қосып, Атлант мұхитының Түркс және Кайкос аралдарының солтүстік-шығысындағы жоспарланған жерге қонды. Бұл, ITT компаниясы "USS Wasp" әуе кемесінің палубасында әзірлеген көшіруге болатын спутниктік жер станциясы арқылы тікелей эфирде көрсетілген алғашқы құтқару операциясы болды. Gemini 7 және 6A миссияларын АҚШ Қорғаныс министрлігінің келесі күштерімен қамтамасыз етілді: 10 125 адам, 125 ұшақ және 16 кеме.

Ғарыш кемесі орналасқан жері

Ғарыш кемесі қазір Оклахома штатының Уэзерфорд қаласындағы Стаффорд әуе және ғарыш мұражайында қойылған. Бұрын ол Оклахома қаласындағы Оклахома тарих орталығында қойылған болатын. Одан бұрын ғарыш кемесі қаланың басқа жеріндегі Omniplex Science мұражайында қойылған еді. Ол Смитсондар институтының ұзақ мерзімді несиесімен берілген. Оклахомаға жеткізілмес бұрын ғарыш кемесі Миссури штатының Сент-Луис қаласындағы Сент-Луис ғылым орталығында қойылған.