Кіріспе

Америкалық автомобиль компаниясы

Хадсон моторлы автомобиль компаниясы 1909 жылдан 1954 жылға дейін Детройт қаласында (Мичиган, АҚШ) «Хадсон» және басқа брендтермен автомобильдер шығарды. 1954 жылы «Хадсон» компаниясы «Nash Kelvinator» компаниясымен бірігіп, «American Motors Corporation» (AMC) компаниясын құрды. «Хадсон» атауы 1957 жылғы модельге дейін сақталды, одан кейін қолданудан тоқтатылды.

Компанияның стратегиясы

[[Файл:Хадсон автокөлік компаниясының бірінші зауыты.png|thumb|1909 жылғы суретте Хадсонның Мак және Боффейт даңғылдарындағы алғашқы зауыты, онда 1000 АҚШ долларынан кем бағамен сатылатын автомобиль шығарылды (қазіргі шақтағы құны шамамен долларға баламалы). Компанияның бас ұйымдастырушыларының бірі және жетекші "автомобильші" Рой Д. Чапин аға, ол бұрын Ронсом Э. Олдспен жұмыс істеген жас басшы болды. (Чапиннің ұлы, Рой кіші, кейін 1960 жылдары Хадсон Нэштің мұрагері – American Motors Corporation президенті болды). Компания өндірісті тез бастады, алғашқы автомобиль 1909 жылдың 3 шілдесінде Детройттегі шағын зауыттан – Мак-авеню мен Боффейт-стриттен (Детройттің шығыс жағында) шықты, бұл бұрынғы Aerocar зауытының орны болды. Жаңа Хадсон "Twenty" американдық нарықтағы ең төмен бағалы автомобильдердің бірі болды және алғашқы жылы 4508 дана сатылып, табысқа жетті. Бұл автомобиль өнеркәсібі тарихындағы ең жақсы бірінші жылдық өндіріс көрсеткіші болды және жаңадан құрылған компанияны сала бойынша 17-орынға қойды, "бұл осы кезде жүздеген маркалар сатылып тұрғандағы таңғаларлық жетістік". Сату көлемін арттыру үшін үлкен зауыт қажет болды. Жаңа нысан Детройттегі Фэрвью ауданында, Джефферсон және Коннер даңғылдарының қиылысында, Чалмерс автомобиль зауытының қарсы жағында салынды. 1911 жылы өндіріс 6486 данаға өсті. 1914 жылдан бастап американдық нарықтағы Хадсон автомобильдері оң жақтан рульдік басқарумен шығарылатын болды. Fisher Body Co. компаниясы 1919 жылы General Motors сатып алғанға дейін Хадсон автомобильдері үшін (сондай-ақ көптеген басқа автомобиль маркалары үшін) кузовтар жасады. 1923 жылдан бастап Хадсон кузовтарын Массачусетс штатының Biddle and Smart компаниясы ғана жасады. Хадсонмен жасалған табысты келісімшарт Biddle and Smart компаниясына Хадсонның сұранысын қанағаттандыру үшін көптеген шағын жергілікті кузов жасаушыларды сатып алуға мүмкіндік берді. 1926 жылы компания Хадсонға 41 000 кузов жеткізгенде, ең көп жеткізілім тіркелді. Болатты соқпалау мүмкін болмағандықтан, олардың өнімдері алюминийден жасалды. 1926 жылдың 1 шілдесінде Хадсонның 10 миллион АҚШ доллары тұратын ($ долларға баламалы) жаңа кузов зауыты аяқталды, онда автокөлік өндіруші Хадсон және Эссекс модельдері үшін толық болаттан жасалған жабық кузовтарды құрастыра алды. Biddle and Smart Хадсон желісінің алюминийден жасалған кузов нұсқаларын жасауды жалғастырды және Хадсон оларды "жекеше жасалған" деп сатты, бірақ олар болаттан жасалған кузовтармен бірдей болды. Хадсон енді өз күштерімен құрастыруды бастағаннан кейін, Biddle and Smart компаниясының Хадсонқа жасаған жұмысы 60%-ға төмендеді. 1927 жылдан бастап Хадсон жергілікті кузов жасаушылар Briggs Manufacturing Company және Murray Corporation of America компанияларын пайдалана бастады, бұл Хадсонның ішкі және халықаралық өндірісін кеңейтуге көмектесті. Ұлы депрессияға байланысты автомобиль бағасының төмендеуі және машиналарды Массачусетстен Детройтке тасымалдаудың қымбаттығына байланысты 1930 жылы Biddle and Smart компаниясымен жасалған келісімшарт бұзылды, ал Biddle and Smart көп ұзамай бизнесінен шықты. 1929 жылығы ең жоғары көрсеткіште Хадсон мен Эссекс бір жылда 300 000 автомобиль өндірді, оның ішінде Хадсонның Бельгиядағы және Англиядағы басқа зауыттарының үлесі де болды; 1925 жылы Лондондағы Брентфордта зауыт салынды. Хадсон сол жылы Ford Motor Company және Chevrolet компаниясынан кейін үшінші ірі АҚШ автомобиль өндірушісі болды. Хадсон автомобиль өнеркәсібінде көптеген жаңалықтарды енгізді: қос тежегіш жүйесі, приборлық тақтадағы май қысымы мен генератордың ескерту шамдарын пайдалану және бірінші теңгерілген коленвал, бұл Хадсонның "Супер-Алты" (1916) деп аталған тік алты цилиндрлі қозғалтқышына жоғары айналу жылдамдығымен жұмыс істеуге және оның өлшеміне қарағанда жоғары қуатты дамытуға мүмкіндік берді. Супер-Алты – Хадсон өндірген алғашқы қозғалтқыш, бұрын Хадсон қозғалтқыш дизайнын жасап, кейін оларды Continental Motors Company өндірген. 1957 жылға дейін Хадсонның көпшілігі тік 6 цилиндрлі қозғалтқыштармен жабдықталған. Қос тежегіш жүйесінде екінші механикалық тұрақ тежегіші болды, ол педальды қалыпты қозғалыс шегінен тыс жылжытқанда артқы тежегіштерді қосатын болды; сондай-ақ механикалық тұрақ тежегіші де қолданылды. Хадсон беріліс қорабында май ваннасы және пробкалық механизм қолданылды, ол беріктігімен қатар тегіс жұмыс істеуге мүмкіндік берді.

Хадсон сегіз

1930 жылғы модель үшін «Хадсон» компаниясы жаңа, тегіс сегіз цилиндрлі, тізбекті қозғалтқышты ұсынды. Оның блогы мен картерлік корпусы бір бөлікке құйылып, екі цилиндрлік баспен жабдықталған. 2,75 дюймдік диаметрі және 4,5 дюймдік поршеньнің қозғалысы 3600 айналымда стандартты 5,78:1 сығылу қатынасымен қуаттылықты қамтамасыз етті. Бес негізгі подшипниктері бар коленвал сегіз кіріктірілген қарсы салмаққа ие болды, бұл саладағы алғашқы жаңалық еді, сонымен қатар Ланчестер тербеліс демпфері де қолданылды. Қозғалтқышты орнату нүктелерінде төрт резеңке блок пайдаланылды. Клапансыз май сорғысы «Хадсон» майлау жүйесін жетілдірді. Жаңа сегіз цилиндрлі қозғалтқыштар «Хадсон» желісіндегі жалғыз ұсыныс болды, бұрынғы «Super Six» қозғалтқышын ығыстырып, ол «Essex» модельдерінде қолданыла берді.

Әйел дизайнер

Автомобиль сатып алу шешімдерінде әйелдердің рөлі артқан сайын, автокөлік өндірушілер әйел дизайнерлерді жұмысқа алуға кірісті. "Хадсон" компаниясы автомобиль дизайнына әйелдердің көзқарасын ескергісі келді және 1939 жылы Американың алғашқы әйел автомобиль дизайнерлерінің бірі – Элизабет Энн Тэтчерді жұмысқа алды. Оның 1941 жылғы "Хадсон" моделіне жасаған үлесіне сыртқы безендіру элементтері, жарық диодтарымен жабдықталған, аспаптар панелі, интерьер және ішкі жабын маталары кірді. Зауыт ұшақ қанаттары мен элерондары, сондай-ақ басқа да ұшақтардың бөлшектерін ірі көлемде өндіруге қабілетті болды. 1941 жылдың 22 мамырында "Хадсон" компаниясына "Oerlikon" 20 мм зениттік пушкасын жасауға келісімшарт берілді, ал Джефферсон және Коннор даңғылдарында орналасқан "Джефферсон даңғылы" зауыты швейцарлық суреттерді американдық өндіріс стандарттарына бейімдеуге жауапты болды. Компания АҚШ Әскери-теңіз күштері үшін 33 201 "Oerlikon" пушкасын өндірді, ал бастапқы механизм соғыстың соңына дейін негізгі өзгерістерсіз және бөлшектердің толық алмастырылуын қамтамасыз етіп қолданыла берді.

Фишердің басқаруға алу әрекеті

Фишер Боди Компаниясы, кейін GM-нің Фишер Боди Дивизиясы, 20 ғасырдың басында көптеген автомобиль маркалары үшін кузовтар жасады. 1926 жылдан бастап бұл бизнес General Motors компаниясының құрамына енді. Екінші дүниежүзілік соғыстан бұрын Фишер ағайындары Хадсонды сатып алуды жоспарлады және Детройттен инженер Роско С. (Род) Хоффманға Хадсон маркасымен шығаруға болатын бірнеше артқы қозғалтқышты прототиптік көліктерді жобалау мен құрастыруды тапсырды. 1935 жылы бір прототип құпия түрде жасалды. Екінші дүниежүзілік соғыс ағайындарды жоспарларын тоқтатуға мәжбүр етті, ал компания соғысқа қатысты жұмыстарға көшті. 1944 жылы Фред пен Чарльз ағайындары GM-нен зейнеткерлікке шыққанда, жаңа, тәуелсіз автомобиль өндірісін құру мақсатында Хадсонды сатып алу туралы идеяны қайта көтерді. Ағайындар Хадсонның негізгі акционері Нидерланд королевасы Вильгельминамен байланысып, оны сатып алу туралы ұсыныс жасады. Королева Вильгельмина делдал арқылы сатуға ниетті екенін білдірді, бұл Фишер ағайындарын Хадсонға және оның зауытына уақыт бөлуге итермеледі. Бұл оқиғалар туралы хабар Уолл-стритке жеткенде, Хадсон акцияларының бағасы күрт өсті, инвесторлар Фишердің сатып алуы Хадсон үшін ең пайдалысы болады деген консенсусқа келді. Дегенмен, Фишер ағайындарының тендерлік ұсынысы Хадсонның күрт өскен нарықтық құнына жетпеді және келісім орындалмады.

1954 Nash-Kelvinator компаниясымен бірігу

1954 жылғы 1 мамырда «Хадсон» компаниясы «Nash Kelvinator» компаниясымен бірігіп, «American Motors Corporation» компаниясын құрды. Джордж У. Мейсон AMC-нің бас директоры және президенті болды, ал «Хадсонның» президенті А. Э. Барит AMC басқармасының мүшесі болу үшін зейнетке шықты. Мичиган штатының Детройт қаласында орналасқан «Хадсон» зауыты модельдік жылдың соңында әскери тапсырыстарды орындауға көшті, ал «Хадсон» өндірісінің қалған үш жылы Висконсин штатының Кеноша қаласындағы «Nash» зауытында, «Hudson» таңбасымен қайта таңбаланған «Nash» машиналарын жасау арқылы жүзеге асырылды. «Nash» өзінің маркетингтік ресурстарының басым бөлігін кішігірім «Rambler» модельдеріне жұмсады, ал «Hudson» толық өлшемді автомобильдерін насирлеуге күш салды. Өндірісі тоқтатылған алғашқы «Hudson» моделі – «Jet» болды. Жаңа компания сәттірек болған «Nash Rambler» моделіне көбірек назар аударды. Осыдан кейін «Hudson» дилерлері «Nash Rambler» және «Metropolitan» шағын автомобильдерінің «Hudson» өнімдері ретінде сатуға арналған модификацияларын ұсынды. Мейсонның жаңа компанияның бас директоры ретінде жасаған алғашқы қадамдарының бірі – AMC мен «Packard» арасындағы құрамдас бөліктерді бөлісу туралы келісімдерді талқылау үшін «Packard» президенті Джеймс Дж. Нэнспен келіссөздер жүргізу болды. Сол кезде AMC-нің өз V8 қозғалтқышы болмағандықтан, жаңа «Packard V8» қозғалтқышы мен «Packard Ultramatic» автоматты берілісі 1955 жылғы «Nash Ambassador» және «Hudson Hornet» модельдерінде қолданылуы туралы келісімге келді. 1954 жылдың шілдесінде «Packard» компаниясы «Studebaker» компаниясын сатып алып, «Studebaker Packard Corporation» компаниясын құрды. Алайда, AMC мен «Studebaker Packard» арасындағы бірігу туралы келіссөздер Мейсонның 1954 жылғы 8 қазанда қайтыс болуына байланысты тоқтатылды. Оның қайтысынан бір апта өткен соң Мейсонның ізбасары Джордж Ромни «Тікелей немесе жанама түрде бірігу жоспарлары қарастырылмайды» деп мәлімдеді. Дегенмен Ромни Мейсонның «Studebaker Packard Corporation» компаниясынан құрамдас бөліктер сатып алуға берген уәдесін орындауды жалғастырды. Мейсон мен Нэнс бұрын «Studebaker Packard» компаниясының AMC-ден құрамдас бөліктер сатып алатыны туралы келіскенімен, ол орындалмады. Сонымен қатар, «Packard» қозғалтқыштары мен берілістері салыстырмалы түрде қымбат болғандықтан, AMC өзінің V8 қозғалтқышын әзірлеуге кірісті және 1956 жылдың ортасына дейін сырттан сатып алынған қозғалтқышты ауыстырды.

Жолдың соңы

Соңғы Hudson 1957 жылғы 25 маусымда Кеноша құрастыру желісінен түсірілді, бірақ сол кезде Hudson және Nash аттарын 1958 жылғы модельге дейін Rambler шассиінде, жоғары сапалы, ұзын дөңгелек базасы бар модельдер ретінде сақтау туралы ұсыныстар болды. Nash және Hudson өндірісінің жалпы көлемі жаңа дизайн мен жабдықтарды құруға жеткіліксіз болды, сондықтан Rambler платформасы ұзын көліктер үшін қолданылатын болады деп күтілді. Бір маңызды сауда журналы тоқтату туралы қауесеттердің жалған екенін және 1958 жылғы Hudson мен Nash көліктерінің "үлкен және әдемі" болатынын мәлімдеді. Зауыттың стильдік фотосуреттері 1958 жылғы Hudson (және Nash) желісінің дизайнын, ұзын дөңгелек базасы бар 1958 жылғы Rambler негізінде жасалған үлгілерді көрсетті. Алдыңғы бөліктің прототипінде Hudson және Nash стильдік шешімдері бөлек бейнеленген. American Motors компаниясының президенті Джордж У. Ромни, "Үлкен Үштікпен" бәсекелесудің жалғыз жолы AMC-нің болашағын жаңа, кішкентай көліктер желісіне тікелей байланыстыру екеніне келді. Hudson және Nash брендтерінің нарықтағы жағымды танылуы сәтті Rambler сияқты болмады және олардың сатылымы артта қалып қойды. AMC-нің бас инженері Мид Мурмен бірге Ромни 1957 жылдың соңында Nash және Hudson брендтерін толығымен тоқтатты. Брендтерді зейнеткерлікке шығару шешімі соншалықты жылдам болды, тіпті 1958 жылғы Rambler Ambassador-дың өндіріске дейінгі фотосуреттерінде Nash және Hudson логотиптері бар үлгілерді көруге болады. Rambler бренді одан әрі дамыту және насихаттау үшін таңдалды, назар тек ықшам көліктерге шоғырландырылды. Бірақ, ақырында, 1958 жылғы Rambler Ambassador үшін Hudson дизайнына жақын нәрсе таңдалды. Hudson брендінің жанкүйерлері үшбұрышты радиатор торы мен 1957 жылғы "көздік" қанаттарына назар аударады, ал жылдам сатылатын 1958 жылғы Rambler Customs көліктері 1957 жылғы Hudson стиліндегі алдыңғы қанаттарымен жабдықталған.

Халықаралық нарықтар

Хадсон, Эссекс және Терраплэн көліктері көптеген елдерде толық көліктер түрінде экспортталды немесе бөлшектелген жиынтықтардан жергілікті түрде құрастырылды, осылайша Хадсон таңбасы халықаралық және ішкі нарықта кеңінен танылды. 1929 жылғы Garden Detroit Company банктік мекемесінің баяндамасына сәйкес, 1928 жылы Хадсон 50 587 көлікті шетелге жөнелткен, бұл жалпы өндірістің 17,9%-ын құрады. 1929 жылдың наурыз айына дейін Хадсон барлық бұрынғы өндіріс рекордтарын арттырып, тек наурыз айында 44 295 автомобиль экспорттады, соның нәтижесінде 1929 жылдың бірінші тоқсанындағы жөнелтілімдердің жалпы саны 108 298 көлікті құрады.

Канада

Hudson автокөліктерінің канадалық құрастырылысы 1932 жылы Канаданың Hudson Motors компаниясы Тилбери, Онтарио қаласында басталды. Зауыт ғимараты Canadian Top & Body Co. компаниясына тиесілі болды, ол көліктерге моторлық корпус жасады. Құрастырылған алғашқы модельдер Hudson Eight сериясы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс операцияларды тоқтатты және 1941 жылы өндіріс тоқтатылды. Соғыстан кейін 1950 жылы операциялар қайта жаңғыртылды, ал Hudson көліктерін Онтарио штатының Тилбери қаласында Chatco Steel Products құрастырды. 1954 жылы American Motors Corporation құрылуына әкелген Nash-Hudson бірігуінен кейін операциялар тоқтатылды. Торонтодағы Nash Motors of Canada Ltd. American Motors (Canada) Ltd. болып өзгерді және AMC-нің барлық келесі операциялары 1957 жылы жабылуға дейін Торонтода жалғасты. 1960 жылдың желтоқсанында AMC-нің Брэмптон, Онтарио зауыты ашылғаннан кейін Rambler көліктерінің жергілікті өндірісі қайта басталды.

Германия

Хадсон және Эссекс көліктері 1920 жылдары Германияның Берлин қаласында «Хадсон Эссекс Моторс Компаниясы м. б. H Берлин Шпандау» компаниясымен құрастырылған. Автомобильдердің жылдамдық көрсеткіші километрмен көрсетілген, ал жанармай, май және температура бақылау құралдары бастапқы метрикалық емес бірліктерде сақталған.

Мұра

1970 жылғы модель үшін American Motors өзінің жаңа шағын автомобильдер сериясы үшін "Hornet" атауын қайта жаңғыртты (AMC Hornet). Кейіннен AMC компаниясын Chrysler сатып алды, ол бір кезде Dodge модельдерінің қатарына "Hornet" атауын қайта енгізуді қарастырды және 2023 жылғы модельде Alfa Romeo Tonale негізінде жасалған автомобильмен осыны іске асырды. Hudson дилерлігінің соңғысы Мичиган штатының Ипсиланти қаласындағы Miller Motors болды, ол қазір Ипсиланти автомобиль мұражайының бөлігі. Индиана штатының Шипшевана қаласындағы Hostetler Hudson автомұражайында қалпына келтірілген Hudson коллекциясы бар. Эльдон Хостеллер – өспін шағында Hudson машинасы болған, кейіннен Hudson машиналарын сатып алып, оларды қалпына келтірген изобретатель. Hudson дилерлік белгісі әлі де Калифорния штатының Чико қаласындағы 32-ші тас жолдағы бастапқы орнында тұр. 2006 жылғы Disney/Pixar-дың "Cars" фильмінде 1951 жылғы Hudson Hornet ретінде бейнеленген Doc Hudson атты кейіпкер бар. 2011 жылғы Forza Motorsport 4 және 2018 жылғы Forza Horizon 4 жарыс ойындарында 1952 жылғы Hudson Hornet көрінеді. Rockstar Games-тің Grand Theft Auto ойын сериясындағы Hermes, қайта-қайта пайда болатын автомобиль моделі, 1951 жылғы Hudson Hornet және 1947 жылғы Hudson Super Six негізінде жасалған.