Кіріспе
Швейцарияның тарихи кантоны, Аппенцель тарихи кантоны – Швейцарияның солтүстік-шығысында орналасқан және Санкт-Галлен кантонымен толығымен қоршалған кантон. Ол 1403 жылдан 1597 жылға дейін болды. Аппенцель 1403 жылы Сент-Галл аббаттығынан тәуелсіздік алып, 1411 жылы Ескі Швейцария Конфедерациясымен одақ құрды және 1513 жылы толық құрамына кірді. 1597 жылы Швейцария реформациясының нәтижесінде (Ландтайлунг деп аталатын процесте) Аппенцель Иннерроден және Аппенцель Ауссерроден болып екіге бөлінді. Аппенцельдің аумағы географиялық тұрғыдан Аппенцеллерланд деп белгілі. Саяси контексте екі кантон (1999 жылға дейін жартылай кантон) "beide Appenzell" ("екі Аппенцель") деп аталады.
the historical canton
Appenzell was a canton in the northeast of Switzerland, and entirely surrounded by the canton of St. Gallen, in existence from 1403 to 1597. Appenzell became independent of the Abbey of Saint Gall in 1403 and entered a league with the Old Swiss Confederacy in 1411, becoming a full member in 1513. It was divided into Appenzell Innerrhoden and Appenzell Ausserrhoden in 1597 (in a process called the Landteilung) as a result of the Swiss Reformation. The territory of Appenzell as a geographical entity is known as Appenzellerland. While in political contexts, the two cantons (until 1999 half cantons) are referred to as beide Appenzell ("both Appenzells").
Қор
Апенцелл атауы "аббаттың ұясы" (яғни, иелігі) деген мағына беретін abbatis cella сөзінен шыққан. Бұл Сент-Галл аббаттығына сілтеме жасайды, ол аймаққа зор ықпал еткен. 11 ғасырдың ортасына қарай Сент-Галл абаттары кейін Апенцелл деп аталған жерлерде билігін орнатты, ол кезде бұл аймақ толығымен алемандық мәдениетке жатқан. 1360 жылға қарай, жайылымдық құқықтар, салықтар және ондықтар мәселелері Апенцеллдің абаттары мен шаруаларын алаңдатты. Екі тарап та өз құқықтары мен мүдделерін қорғау үшін жаңа Швабия лигасына қосылғысы келді. 1377 жылы Констанц және Сент-Галлен қалаларының қолдауымен Апенцелл Лигаға қабылданды (Сент-Галлен қаласы көршілес Сент-Галл аббаттығымен жиі келіспеушіліктерде болып тұратын). Лиганың қолдауымен Апенцелл абат Куно фон Стоффлен талап еткен көптеген сыйлықтар мен ондықтарды төлеуден бас тартты. Өз иеліктерінен түсетін кірістің азаюына байланысты Куно Австрияның Габсбург әулетінен көмек сұрады. 1392 жылы ол Габсбургтермен келісім жасады, ол 1402 жылы жаңаланды. Жауабында, 1401 жылы Апенцелл өз құқықтары мен бостандығын қорғау үшін Сент-Галлен қаласымен одақ құрды.
Тәуелсіздік және Швейцария Конфедерациясына қосылу
Аппенцеллерлер мен абаттықтардың агенттері арасындағы қақтығыстардың күшеюінен кейін, оның ішінде Аппенцельдің сот бастығы өлген адамның денесін қазуды талап етті, себебі ол кісінің киімдерін алғысы келді. Жауап ретінде Лига әскер жинап, Сент-Галленге жорық жасап, содан кейін Аппенцельге бет алды. 1403 жылдың 15 мамырында олар Шпайхерге апаратын жолға кірді және Вёгелинзегг ауылының жанында Аппенцель әскерімен кездесті. Аппенцель және Конфедерация әскерлерінің шағын күштері Лига әскерін жеңіп, қысқа мерзімдік бейбіт келісімге қол қойды. 1405 жылдың 17 маусымында Аппенцель қаласының шекарасындағы Стосс асуында тағы бір Аппенцель жеңісінен кейін жаңа кантон кеңейе берді. Брегенцте жеңілгеннен кейін Аппенцель одақты сақтап қала алмады. Сент-Галлен қаласы мен Швиц кантоны шабуылдан сақтану үшін австриялықтарға ақы төледі, ал Бундты король Руперт 1408 жылдың 4 сәуірінде таратып жіберді. Оның уағыздауы Реформацияны қоғамдық пікірталасқа шығарды. 1523 жылдың қазан айында Кеңес протестанттық қағидаларды қолдады. Алайда, 1525 жылы Аппенцель аймағындағы (сондай-ақ Цюрих пен Сент-Галлендегі) анабаптистердің қызметі үкімет тарапынан қатаң бақылауға алынды. Анабаптистерге қарсы полицияның алғашқы шарасы 1525 жылдың маусым айында, ал 1529 жылдың қазан айында Теуфенде анабаптистердің талас-тартысы өтті. Ескі және жаңа діндер арасындағы қақтығысты тоқтату үшін Ландесгеймде 1525 жылдың сәуірінде әрбір қауым өз дінін таңдауы керек деп шешілді, бірақ діни азшылыққа өзі таңдаған шіркеуге баруға рұқсат берілді, тілшілік еркіндігі сақталды. 1529 жылы Аусерроденнің барлық халқы Реформацияға көшті, Гейсауды қоспағанда, ондағы католик священник, Иосиф Форрер, қала тұрғындарын уақытша ескі дінде қалуға көндірді, ал Иннерроден Гайстан басқа ескі дінде қалды. 1585 жылы соңғысының түпнұсқа қолжазбасы (күміс қапталдарынан "Күміс кітап" деп аталды) әлі де Ішкі Роденде қолданылады, жыл сайынғы Ландесгеймде жаңа сайланған Ландамман алдымен ант қабылдаса, жиналған қатысушылар оған адануға ант етеді, екеуі де оң қолын көтеріп. Шындығында екі Ландамман бар: Regierender Landamann (әрекет ететін Ландамман) және Stillstehender Landamann (вице-Ландамман). Қызмет мерзімі екі жылды құрайды және екі жылдан кейін олар алмасады, бірақ сайлаушылар оларды жыл сайын бекітуі керек. Әсіресе Regierender Landamann сайлаушылармен тікелей дауыс беру арқылы бекітілуі керек. Бұл сайлаушыларға Ландесгеймде үкіметтің кез келген мүшесін алмастырып, басқа біреуін таңдау мүмкіндігін береді.