Кіріспе
Гектордың тұмсықты киті (Mesoplodon hectori) – Оңтүстік жарты шарда мекендейтін шағын мезоплодонт. Бұл кит Жаңа Зеландияның Веллингтон қаласындағы колониалды мұражайдың негізін қалаушы сэр Джеймс Гектордың құрметіне аталған. Осы түрді жабайы табиғатта көру өте сирек. Бұл түрге қатысты кейбір мәліметтер, әсіресе жас және еркек киттерге байланысты, Перриннің тұмсықты китінің жаңылыс анықталған үлгілеріне негізделген болып шықты, әсіресе Гектордың тұмсықты китінің ересек еркегі жақында ғана сипатталғандықтан.
Hector's beaked whale (Mesoplodon hectori), is a small mesoplodont living in the Southern Hemisphere. This whale is named after Sir James Hector, a founder of the colonial museum in Wellington, New Zealand. The species has rarely been seen in the wild. Some data supposedly referring to this species, especially juveniles and males, turned out to be based on the misidentified specimens of Perrin's beaked whale especially since the adult male of Hector's beaked whale was only more recently described.
Таксономия
Ағылшын таксономигі Джон Эдвард Грей 1871 жылы Жаңа Зеландияның Титахи шығанағында 1866 жылдың қаңтарында жиналған үлгі (еркек) негізінде түрге Берардиус гектори деген ат қойды. Келесі жылы, 1872 жылы, ағылшын анатомы Уильям Генри Флауэр оны Мезоплодон туысына жатқызды, ал 1873 жылы шотланд ғалымы Джеймс Гектор сол үлгіні М. нокси түріне жатқызды. Бұл түр 1962 жылға дейін Мезоплодон туысында болды, сонда Веллингтондағы Доминион мұражайындағы омыртқалы жануарлар зоологы Чарльз Макканн бұл түрдің тек Berardius arnuxi-дің жасөспірім нұсқасы екенін айтты. Мұрынды киттер маманы Джозеф Кертис Мур (1968) және Дж. Г. Б. Росс (1970) бұл пікірге қарсы шығып, М. гектори – жарамды түр деп дәлелдеді. 1970 және 1980 жылдардағы ересек еркек үлгілер түрдің дербектігін растады.
Молекулалық таксономия
Көптеген және оңай байқалатын түрлер үшін, байқалатын жеке дараларды белгілі бір түрге жатқызу үшін синапоморфты белгілерді қолдану, кем дегенде бастапқы сатысында таксономияға тиімді тәсіл болып табылады. Дегенмен, осы тәсілді өмір салты құпия сирек кездесетін түрлерге, мысалы, Гектордың тұмсықты киттеріне қолдану көптеген себептермен қиындықтар тудыруы мүмкін. Сонымен қатар, жеке коллекциялардағы толық немесе ішінара "күәлік" үлгілерінің морфологиялық ерекшеліктерге негізделген таксономиялық жіктемеге пайдалы болуы да қателіктерге ұшырауы мүмкін, сонымен қатар сирек түрлерді заңсыз аулау сияқты этикалық емес әдістерге әкелуі де ықтимал. Сондықтан, сирек және жасырын түрлерді таксономиялық тұрғыдан зерттеудегі дұрыс және этикалық тәсіл – молекулалық филогенетикалық таксономиялық әдістеме болып табылады, бұл әдіс құпия, терең суға сүңгіп жүзетін Ziphiidae отбасының түрлерінде де маңызды жаңалықтарға жол ашты. 1975 жыл мен 1997 жыл аралығында Оңтүстік Калифорнияда бес тұмсықты кит табылды; морфологиялық белгілеріне сәйкес, төртеуі M. Hectori түріне, ал біреуі Ziphius cavirostris түріне жатқызылды. Кейіннен олар жаңа түр ретінде – Перриннің тұмсықты киті (M. Perrini) деп жіктелді. Осы зерттеуде сипатталған бір еркек киттің арқасы мен қабырғаларында көптеген жарақаттар мен тіс іздері анықталды. Мұндай іздердің пайда болуына еркек киттер арасындағы өзара қарым-қатынас себеп болуы мүмкін. Бұған қоса, осы еркек киттің ішкі жағындағы сопақша ақ жарақаттар Isistius туысына жататын «cookie cutter» акулаларынан туған болуы мүмкін. Тағы бір еркек киттің басының алдыңғы бөлігі ақ түсті болды, ал денесінде ақ, жіңішке сызықтармен кесілген іздер бар еді. Батыс Австралия жағалауында көрінген жас киттің көздеріне дейін және жоғарғы тұмсығына дейін бетперде жабылып тұрды. Қалампасы айқын емес, қысқа тұмсығына қарай тік төмен еңкейген. Арқалық қанаты үшбұрышты немесе сәл иілген, кішкентай және ұшы дөңгелек келген. Арқалық қанатының алдыңғы жиегі денеге өткір бұрышпен жалғасады.
Асқазан
Басқа мезоплодонттар сияқты, оның асқазаны да төрт бөлікке бөлінген.
Тіс тістеу
Ересек еркектердің төменгі жақ сүйегінің ұшына жақын, жалпақ үшбұрышты тістердің жұбы болады. Басқа көптеген тұмсықты киттер сияқты, аналықтарда тістер шықпайды. 2016 жылдың наурыз айында Оңтүстік Австралия мұражайы Аделаида қаласына жақын, Оңтүстік Австралиядағы Уайтпинга жағалауында құрлыққа шығып қалған аналық киттің тікелей қарауын (некропсия) жүргізді. Зерттеу барысында, бұл данада әдеттегі тіс құрылымында, әсіресе аналықтарда кездеспейтін, екі үлкен тіс жұбы табылды, олардың тістері әдетте болмайды. Бұл тістер, мүмкін, қалыптаспаған (вестигиалды) немесе басқа түрдің атавизмі болуы мүмкін, бірақ түр туралы білімнің жетіспеуіне байланысты нақты жауап беру қиын.
Тарату және экология
Гектордың тұмсықты киті Оңтүстік жарты шардағы салқын, қоңыржай суларда 35 және 55°S аралығында кең таралған. Көптеген мәліметтер Жаңа Зеландиядан алынған, бірақ сондай-ақ Оңтүстік Американың оңтүстігіндегі Фолкленд бұғазынан, Фолкленд аралдарынан, Лотерринг өзенінен (Оңтүстік Африка), Әдемиет шығанағынан (Тасмания) және Tierra del Fuego-дан да хабарламалар түскен. Ескі әдебиеттердегі Солтүстік-Шығыс Тынық мұхитындағы жазбалар, шындығында, Перриннің тұмсықты китіне қатысты. Олардың терең суларда таралғандығы, жасырын мінез-құлқы және аз саны болуы мүмкін болғандықтан, оларды көру сирек. Бұл түрдің немен қоректенетіні белгісіз, бірақ терең судың қалампирі мен балықтарын жейді деп есептеледі. Оларда функционалды тістер болмағандықтан, құрбандықтарын көбінесе сору арқылы ұстайды деп болжанады. Денедегі іздер еркектер арасында кең ауқымды шайқастар болуы мүмкін екенін көрсетеді, бұл тұмсықты киттерге тән жағдай. Бұл түрдің көбеюі туралы ештеңе белгілі емес. Бұл түрді ешқашан аңғарып көрмеген және ол балық аулау құралдарына ілініп қалған емес. Киттердің көпшілігі жағалауға жағаланған, әсіресе Жаңа Зеландияда.
Қорғау
Гектордың тұмсықты киіті Тынық мұхиты аралдары аймағындағы киттер мен олардың мекендеу ортасын сақтау жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандуммен (Тынық мұхиты киттерінің меморандумы) қамтылған.