Жұқа тісті тұмсықты кит (Mesoplodon layardii) туралы мәліметтер
Strap-toothed whale
Жылтыр тісті тұмсықты кит (Mesoplodon layardii) – ең ірі киттердің бірі. Сипаттамасы, түсі, тарихы және аты кімге арналғаны туралы ақпарат. Киттер туралы көбірек біліңіз!
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Киттер түрі
Species of whale
Лейардтың тісті тұмсықты киті (Mesoplodon layardii), сондай-ақ Лейард киті деп те аталады, мезоплодонт туысының ең ірі өкілдерінің бірі болып саналады, ұзындығына дейін өседі және дейін жетеді. Жалпы және ғылыми атауы Оңтүстік Африка мұражайының кураторы Эдгар Леопольд Лейардтың құрметіне берілген, ол бас сүйектің суреттерін дайындап, оларды британ таксономы Джон Эдвард Грейге жіберген, ол 1865 жылы осы түрді сипаттаған.
The strap toothed beaked whale (Mesoplodon layardii), also known as Layard's beaked whale, is one of the largest members of the mesoplodont genus, growing to in length and reaching up to The common and scientific name was given in honor of Edgar Leopold Layard, the curator of the South African Museum, who prepared drawings of a skull and sent them to the British taxonomist John Edward Gray, who described the species in 1865.
Сипаттама
Ересек тісті тұмсықты киттер ерекше түсқағазбен ерекшеленеді, бұл оларды тұмсықты киттердің ең оңай ажыратылатын түрлерінің бірі етеді. Ересектердің тұмсығы ақ, ал ақшыл «күлтесі» жұмсақ қанаты мен басының арасына дейін созылады. Жұмсақ қанаты денесінің арт жағында орналасқан және ұшы ақ түсті. Құйрық қанаттарының да ұштары ақ болады. Теңізде немесе құрға жағалауға шыққанда жақыннан қарағанда, бұл киттердің басы мен қаңқасының қараңғы сұр түсінен бөліп тұратын ақшыл мойын жолағы байқалады. Ересек киттерде керемет түсқағаз болса, жас жануарларды басқа тұмсықты киттерден ажырату қиын, олар біркелкі сұр түсті болады. Еркектердің ұзындығы шамамен 6-7 метрге жетеді, ал аналықтары 7-8 метрге жетеді және салмағы шамамен 9-11 тоннаны құрайды. Жаңа туған балалардың ұзындығы 3-4 метрге дейін болуы мүмкін. Тістері ұштарында біріне-бірі жабысып, жануардың аузын ашу мөлшерін шектеуі мүмкін. Құрға жағалауға шыққан екі ересек еркек тісті тұмсықты киттің аузы 3,2 см және 4 см ғана ашылатыны анықталды, ал аналықтары мен жасөспірімдердің аузы 6,5 см-ге дейін ашылады. Еркек тісті тұмсықты киттердің әйелдермен жұптасу үшін тістерін пайдаланатыны айтылады, бұл еркектердің денелеріндегі іздер мен сызаттардан көрінеді. Алайда, кит мұндай агрессивті қақтығыстар үшін бүкіл тіс тістерін пайдаланбайды, керісінше, тістің жоғарғы бетінде орналасқан кішкентай тіс тістері ғана қолданылады деп есептеледі.
Adult strap toothed beaked whales show a distinctive colouration that perhaps makes them one of the most readily distinguishable beaked whale species. Adults have a white beak, with a pale white 'cape' that extends to halfway between the dorsal fin and head. The dorsal fin is set far back down the body and is white tipped. The flukes also have white tips. When observed closely, either at sea or when stranded, these whales show a pale neckband that separates the darker grey colouration found upon the head and melon from the rest of the body. While adult whales show striking colouration, juvenile animals are harder to distinguish from other beaked whale species, having a uniform grey colouration. Males can reach around , whereas females reach and likely weigh around Newborn calves may be up to in length. the teeth may overlap at the tips, restricting the gape size of the animal. Two stranded adult male strap toothed beaked whales were recorded as only being able to open their mouths 3.2 cm and 4 cm wide, compared to females and juveniles that had a gape size of 6.5 cm. It is thought male beaked whales use their teeth to compete for mating access to females, as evidenced by scars and scratches on the bodies of males. However it is unlikely the whale uses the whole tusk for such aggressive interactions, instead, it is probable that only a small denticle found upon the upper surface of the tooth is utilised.
Географиялық таралу аймағы
Кейбір кездесулер мен жағаға шығып қалған жануарлардың санына сүйенсек, жолақты тісті кит Оңтүстік мұхитында кеңінен таралған, Антарктика және қоңыржай суларда айналмалы таралуы мүмкін. Бұл түрге қатысты мәліметтер Аргентинадағы Тьерра-дель-Фуэго және Чубут, Фолкленд аралдары, Батыс және Оңтүстік Австралия, сондай-ақ Жаңа Зеландияда тіркелген. Таралу аймағының ең солтүстік шегі үнемі өзгеріп тұрады; Бразилияның оңтүстік жағалауында экватордан оңтүстікке қарай 31–32° координатасында жағаға шығып қалғандар тіркелді, бірақ 2002 жылы Бразилияның солтүстік-шығыс жағалауындағы Маре аралында 13° S координатасында нашарлаған жағдайдағы бір кит табылған. Дегенмен, 2011 жылы Мьянмада экватордан солтүстікке қарай 16° координатасында тірідей жолақты тісті кит жағаға шықты; бұл түрдің бұған дейін қабылданған ареалынан 5000 км-ден астам солтүстікке орналасқан. Кит өлді және жасалған некропсияда асқазанның ішінде жем қалдығы табылған жоқ, бірақ жалпы дене күйі жақсы болды. Бұл түрдің маусымдық жағдайларға байланысты көшіп-қонуы мүмкін.
Based on sporadic sightings and a number of stranded animals, it appears that the Strap toothed beaked whale ranges widely across the Southern Ocean, with a possible circumpolar distribution in sub Antarctic and temperate waters. Records for the species have been made in Tierra del Fuego and Chubut in Argentina, the Falkland Islands, Western and Southern Australia and New Zealand. The northernmost extent of the range is continually changing; strandings were noted at 31–32° south of the equator along Brazil's southern coast until an emaciated individual was found at 13° S on Maré Island off the north east coast of Brazil in 2002. However, in 2011 an adult male strap toothed beaked whale stranded alive in Myanmar at 16° north of the equator; more than 5000 km further north than the previously accepted range of the species. The whale died and a necropsy revealed that there was no prey within the stomach, but the overall body condition was good. It is possible that this species migrates due to the seasonality of observed strandings.
Мінез-құлық
Бұл түрдің мінез-құлқы туралы көп мәлімет жоқ. Құйрықты киттердің кішкентай топтарда жүретіндігі саналады, ал тісті құйрықты киттердің топтарының мөлшері екіден онға дейін жетеді. Суға бату ұзақтығы 10-15 минутты құрайды. Бұл түр жылдам қозғалып, "секіру" сияқты мінез-құлық танытуы мүмкін. Қасқыр кит (Orcinus orca) – бұл түрдің белгілі жыртқышы, және Австралияның оңтүстік-батысындағы Бремер шығанағының жағалауынан шамамен 50 км қашықтықта жалғыз ересек тісті құйрықты китті қуған, шабуылдаған және өлтіргені тіркелген. Тісті құйрықты киттің негізгі қорегі – мұхиттық кальмарлар. Жаңа Зеландия мен Оңтүстік Африкадан алынған 14 киттің асқазан-ішек жүйесін жан-жақты талдау көрсеткендей, асқазан мазмұнының 94,8% баспаяқтылардан тұрады, сондай-ақ кейбір балықтар мен қабыршақтылар да кездеседі. Еркек және ұрғашы киттердің жеген қоректерінің пішінінде айырмашылық байқалды, бірақ екі жыныстың да шамамен бірдей өлшемдегі кальмарларды іздейтіні анықталды. Ересек еркектердің үстіңгі тістерінің жағдайына байланысты ауыз қуысының мөлшері шектеулі болғанымен, бұл оларға қоректенген кезде көбірек соруға мүмкіндік береді, нәтижесінде ұрғашылар мен жас киттер сияқты бірдей қоректі тиімді пайдалануға болады.
Little is known about the behaviour of this species. Beaked whales are thought to travel in small groups, and observed group sizes for the strap toothed beaked whale range from two to ten individuals. with dive duration lasting between 10 and 15 minutes. The species can travel at speed, and may show 'porpoising' behaviour. The killer whale (Orcinus orca) is a documented predator of this species, and has been recorded chasing, attacking and killing a solitary adult strap toothed whale approximately 50 km offshore of Bremer Bay in south western Australia. The main prey of the strap tooth beaked whale is considered to be oceanic squid species. In an extensive dietary analysis of 14 stranded whales from New Zealand and South Africa, 94.8% of the stomach contents were composed of cephalopods, with evidence of some fish and crustaceans. A difference in the shape of consumed prey was noted between male and female whales, but it was determined that both sexes targeted squid of a similar size. While adult males have a restricted gape size due to the position of their overlapping tusks, it is possible that this allows them to create more suction when feeding, allowing them to forage effectively on the same prey as females and juveniles.
Халықтың жағдайы
Бұл популяцияның мөлшері белгісіз, бірақ бұл түрдің Оңтүстік мұхитында жиі кездесетін тұяқты киттердің бірі екені белгілі.
The size of the population is unknown, however it has been noted that the species is one of the more common beaked whale species found in the southern ocean.
Қауіптер
Таспа тісті тұмсықты киттер коммерциялық мақсатта ауланбаған; алайда, олар адамның қызметінен туындаған шудың салдарынан ілігіп қалу және мазалау қаупі бар. Күшті шу, әсіресе сонардан шығатын шу, бірнеше тұмсықты кит түрінде үрейге түсіруге, жылдам су бетіне көтерілуге және декомпрессия ауруынан кейін өлімге алып келуі мүмкін екені дәлелденген. Бұл түрдің географиялық ареалы кеңінен таралғандықтан, адамның қызметінен туындаған климаттың өзгеруінің әсеріне ұшырауы мүмкін. Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) климаттың өзгеруіне байланысты мекенжайының өзгеруі мен орын ауыстыруын ықтимал қауіптер ретінде тізімдеген.
Strap toothed beaked whales have not been commercially hunted; however, they are at risk from entanglement and disturbance from anthropogenic noise. Intense noise, particularly that from sonar, has been shown to cause panic, rapid ascent and subsequent death due to decompression sickness in a number of beaked whale species. As the species has a largely circumpolar distribution, it is likely to be at risk from the impacts of anthropogenic climate change. The International Union for the Conservation of Nature (IUCN) lists habitat alteration and habitat shift as possible threats related to climate change.