Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
16 ғасырдағы ағылшын заңдары корольдік үстемдікті орнату
16th century English laws establishing Royal Supremacy
Ағылшын заңдары
Үстемдік актілері – 16 ғасырда Англия парламенті қабылдаған екі заң. Олар ағылшын монархтарын Англия шіркеуінің басшысы етіп бекітті; Ирландия парламенті де осыған ұқсас екі заң қабылдады, олар ағылшын монархтарын Ирландия шіркеуінің басшысы етіп бекітті. 1534 жылғы акт король Генрих VIII және оның мұрагерлерін шіркеудің Жоғарғы Басшысы деп жариялады, осылайша папаның орнын басты. Бұл алғашқы акт католик королева Мэри I билік еткен кезде күшін жойды. 1558 жылғы акт королева Елизавета I және оның мұрагерлерін шіркеудің Жоғарғы басқарушысы деп жариялады – британ монархы осы атақты бүгінге дейін сақтап келеді. Корольдік үстемдік Англиядағы шіркеу заңдарына қарасты корольдің заңды билігін (яғни азаматтық құқықты) сипаттау үшін қолданылады.
the English laws
The Acts of Supremacy are two acts passed by the Parliament of England in the 16th century that established the English monarchs as the head of the Church of England; two similar laws were passed by the Parliament of Ireland establishing the English monarchs as the head of the Church of Ireland. The 1534 Act declared King Henry VIII and his successors as the Supreme Head of the Church, replacing the Pope. This first Act was repealed during the reign of the Catholic Queen Mary I. The 1558 Act declared Queen Elizabeth I and her successors the Supreme Governor of the Church, a title that the British monarch still holds. Royal supremacy is specifically used to describe the legal sovereignty of the king (i. e., civil law) over the law of the Church in England.
Биліктің алғашқы актісі 1534
Бірінші Жоғарғылық туралы акт 1534 жылы 3 қарашада (26 Хен. 8. c. 1) Англия Парламенті тарапынан қабылданды. Ол Англия королі Генрих VIII-ге және одан кейінгі монархтарға корольдік үстемдік берді, осылайша ол Англия шіркеуінің жоғарғы басшысы деп жарияланды. Акт корольді "Англия шіркеуінің жер бетіндегі жалғыз жоғарғы басшысы" деп белгіледі және Король "осы мәртебеге тиесілі барлық құрметтерден, қадір-қасиеттерден, басымдықтардан, юрисдикциялардан, артықшылықтардан, биліктен, иммунитеттерден, пайдадан және мүліктен" пайдаланатынын айтты. Акттың мәтіні парламент патшаға атақ бермейтінін (демек, олар оны кейін қайтарып алуға құқылы екенін көрсетеді) нақтылады; керісінше, ол қалыптасқан фактіні мойындады. Генрих Римді толығымен тастады. Осылайша ол Англикан шіркеуінің тәуелсіздігін бекітті. Ол өзін және өзінен кейінгілерді ағылшын шіркеуінің жоғарғы билеушілері етіп тағайындады. Бұрын, 1521 жылы папа Лев X Мартин Лютерді дінсіздікте айыптаған памфлеті үшін Генрихті "Иманның қорғаушысы" (Fidei defensor) деп жариялаған еді. Кейіннен парламент 1544 жылы Генрихке осы атақты берді. 1534 жылғы акт ағылшын реформациясының басталуын білдіреді. Бұл акттің бірнеше себебі болды, ең бастысы – таққа мұрагер еркек баланың қажеттілігі. Генрих жылдар бойы Катерина Арагонмен жасаған некесін жоюға тырысты және Құдай оны ағасының жесірін алғаны үшін жазалап отыр деп өзіне сендірді. Рим папасы Климент VII некені жоюға бас тартты, өйткені католик діні бойынша, заңды түрде жасалған неке өмір бойы бұзылмайды, сондықтан папа бұрынғы канондық бөгеттерге байланысты некені тоқтатуға құқылы емес. Кейіннен "Қиянат актісі" қабылданды: ол Жоғарғылық актісінен бас тарту және патшаны "қадір-қасиеті, атағы немесе есімінен" айырудың сатқындық екенін қарастырды. "Қиянат актісіне" қарсылық көрсеткен ең танымал қоғам қайраткері – сэр Томас Мор болды.
The first Act of Supremacy was passed on 3 November 1534 (26 Hen. 8. c. 1) by the Parliament of England. It granted King Henry VIII of England and subsequent monarchs royal supremacy, such that he was declared the supreme head of the Church of England. The act declared that the king was "the only supreme head on Earth of the Church of England" and that the Crown shall enjoy "all honours, dignities, preeminences, jurisdictions, privileges, authorities, immunities, profits, and commodities to the said dignity." The wording of the act made clear that Parliament was not granting the king the title (thereby suggesting that they had the right to withdraw it later); rather, it was acknowledging an established fact. In the Act of Supremacy, Henry abandoned Rome completely. He thereby asserted the independence of the Ecclesia Anglicana. He appointed himself and his successors as the supreme rulers of the English church. Earlier, Henry had been declared "Defender of the Faith" (Fidei defensor) in 1521 by Pope Leo X for his pamphlet accusing Martin Luther of heresy. Parliament later conferred this title upon Henry in 1544. The 1534 Act marks the beginning of the English Reformation. There were a number of reasons for this Act, primarily the need for a male heir to the throne. Henry tried for years to obtain an annulment of his marriage to Catherine of Aragon, and had convinced himself that God was punishing him for marrying his brother's widow. Pope Clement VII refused to grant the annulment because, according to Roman Catholic teaching, a validly contracted marriage is indissoluble until death, and thus the pope cannot annul a marriage simply because of a canonical impediment previously dispensed. The Treasons Act was later passed: it provided that to disavow the Act of Supremacy and to deprive the king of his "dignity, title, or name" was to be considered treason. The most famous public figure to resist the Treasons Act was Sir Thomas More.
Ирландияның үстемдік туралы актісі 1537
1537 жылы Ирландияның Басшылық туралы заңы (28 Hen. 8. c. 5 (I), Корольге, оның мұрагерлеріне және ізбасарларына Ирландия шіркеуінің жоғарғы басшысы болуға рұқсат беретін заң) Ирландия Парламентімен қабылданды, осылайша Генрих VIII Ирландия шіркеуінің жоғарғы басшысы болып бекітілді, бұрын Англияда да осылай болған еді.
In 1537, the Irish Supremacy Act (28 Hen. 8. c. 5 (I), An Act authorising the King, His Heirs and Successors, to be supreme Head of the Church of Ireland) was passed by the Parliament of Ireland, establishing Henry VIII as the supreme head of the Church of Ireland, as had earlier been done in England.
Жоғары биліктің екінші актісі 1558
Генрих VIII-нің билік туралы заңы 1554 жылы оның берік католик қызы, Мэри I патшайымның билігі кезінде жойылды. 1558 жылдың қараша айында оның қайтысынан кейін, оның протестант әпкесі Елизавета I таққа мұрагер болды. Бірінші Елизавета парламенті 1558 жылы Елизаветаны Англия шіркеуінің Жоғарғы басшысы деп жариялаған Билік туралы заңды қабылдады, Билікке ант беруді енгізді, онда мемлекеттік немесе шіркеу қызметіне кіретін әркім монархқа шіркеу мен мемлекеттің басшысы ретінде адал болуға ант беруге міндетті болды. Ант беруден бас тартқандар мемлекетке опасыздық жасады деп айыпталуы мүмкін. Жоғарғы басшы терминінің орнына Жоғарғы басшы терминін қолдану кейбір католиктерді және Англия шіркеуінің әйел басшысынан алаңдаған протестанттарды жұбатты. Елизавета, саясаткер болғандықтан, Англия шіркеуінің белгіленген ережелерін сақтамаған қарапайым адамдарды немесе олардың әрекеттері тікелей ағылшын монархының билігін әлсіретпесе, сотқа тартпады. Осылайша, Елизавета I екінші Билік туралы заң арқылы қазіргі реформаланған Англия шіркеуін ресми түрде құрды. Бұл Елизаветаның діни келісімінің бір бөлігі болды. Патшалық билік 1649 жылдан бастап Ұлыбританиядағы үзіліс кезінде жойылды, бірақ 1660 жылы қайта орнатылды. Стюарт патшалары оны епископтарды тағайындауды бақылау үшін негіздеме ретінде пайдаланды. Тақта шіркеу мен мемлекет үстінен жоғары жатқан биліктің бірігуі, Тақтың әрбір дүниелік азаматын шіркеудің рухани азаматы етті; шіркеу мемлекетпен біртұтас болды. Заманауи ағылшын теологы Ричард Хукер осы жағдайды былай сипаттады:
Henry VIII's Act of Supremacy was repealed in 1554 during the reign of his staunchly Roman Catholic daughter, Queen Mary I. Upon her death in November 1558, her Protestant half sister Elizabeth I succeeded to the throne. The first Elizabethan Parliament passed the Act of Supremacy 1558, which declared Elizabeth the Supreme Governor of the Church of England, instituted an Oath of Supremacy, requiring anyone taking public or church office to swear allegiance to the monarch as head of the Church and state. Anyone refusing to take the oath could be charged with treason. The use of the term Supreme Governor as opposed to Supreme Head pacified some Catholics and those Protestants concerned about a female leader of the Church of England. Elizabeth, who was a politique, did not prosecute nonconformist laymen, or those who did not follow the established rules of the Church of England unless their actions directly undermined the authority of the English monarch, as was the case in the vestments controversy. Thus, it was through the Second Act of Supremacy that Elizabeth I officially established the now reformed Church of England. This was a part of the Elizabethan Religious Settlement. The royal supremacy was extinguished during the British Interregnum from 1649, but was restored in 1660. The Stuart kings used it as a justification for controlling the appointment of bishops. The conflation in the Crown of supreme lay authority over church and state made every secular subject of the Crown a spiritual subject of the Church as well; the Church was co extensive with the State. Contemporary English theologian Richard Hooker described the situation thus:
Ирландияның үстемдік туралы актісі 1560
1560 жылы Ирландия Парламенті "Тәжге ежелгі діни және рухани билікті қайтару және оған қарсы келетін барлық шетелдік билікті жою туралы актіні" қабылдады.
In 1560, the Parliament of Ireland passed "An Act restoring to the Crown, the auncient Jurisdiction over the State Ecclesiasticall and Spirituall, and abolishing all forreine Power repugnant to the same".