Кіріспе

Португалияның 1383–1385 жылдар аралығындағы тақсыз кезеңі – Португалия тарихындағы азамат соғысы, оның кезінде Португалияның мойындалған патшасы болған жоқ. Бұл тақсыз кезең Фердинанд I патшаның еркек мұрагерсіз қайтыс болуымен басталды және 1385 жылы Альжубаррота шайқасындағы жеңісінен кейін Иоанн I патшаның тәж киюімен аяқталды. Португалдықтар бұл дәуірді Кастилияның араласуына қарсы ұлттық қарсылықтың алғашқы қозғалысы ретінде қарастырады, ал Роберт Дюран оны "ұлттық сананың ұлы оянуы" деп есептейді. Буржуазия мен аристократия бірлесіп, Португалия Бургундия әулетінің тармағы – Авиз әулетін тәуелсіз таққа берік орнату үшін жұмыс істеді. Бұл Франциядағы (Жүз жылдық соғыс) және Англиядағы (Қызыл және Ақ раушан соғысы) ұзақ азамат соғыстарынан өзгеше болды, онда аристократиялық топтар орталықтандырылған монархияға қарсы күшті күресті жүргізді. Португалияда бұл оқиға 1383–1385 жылдардағы дағдарыс (Crise de 1383–1385) деп белгілі.

Өмірбаян

1383 жылы Португалия королі Фердинанд I өлім төсегінде жатты. Леонор Телес де Менезеске үйленгеннен кейін Португалияның Беатрис ханшайымы ғана тірі қалды. Оның некесі сол кездегі маңызды саяси мәселе болды, себебі ол корольдіктің болашағын шешетін еді. Ағылшын және француз ханзадалары сияқты бірнеше саяси топтар ықтимал күйеулер үшін күш жіберді. Ақырында король әйелінің бірінші таңдауына – Кастилия королі Иоанн I-ге келісті. Фердинанд өмірі бойы Кастилияға қарсы үш соғыс жүргізді, ал 1383 жылғы мамырда өткен неке екі тәжді біріктіру арқылы жағдайды бейбітшілікке келтіруді көздеді, бірақ бұл шешім кеңінен қабылданбады. Династиялық одақ Португалияның тәуелсіздігін Кастилияға жоғалтуына әкелді. Көптеген ақсүйектер бұған қарсы болды, бірақ олар тәжге талапкерлік ету үшін бірікпеді. Фердинандтың екі заңды емес ағасы да бар еді: қазір Кастилияның Иоанн I-нің Сальватерра шартына қарсы монарх ретінде танылуын қадағалаған оппозицияның жетекшісі болды. Кастилия әскері шайқасқа түсуден бас тартты, екі айдан кейін ешқандай маңызды қала жауланбады және одақтастар ауру мен жабдықтау жетіспеушілігінен жеңіліске ұшырады. Бұл шарт әлі де күшінде, ол елдер арасындағы өзара қолдау туралы келісімді бекітеді. Шындығында, Португалия оны 1640 жылы көршілеріне қарсы, испан Габсбургтарын елден қуу үшін және тағы да Піреней соғысы кезінде пайдаланды. Англо-португалдық альянс Ұлыбритания (Англиядан кейін) Екінші дүниежүзілік соғыста (Азор аралдарында одақтастарға база құруға мүмкіндік беру) және 1982 жылғы Фолкленд соғысында да қолданылды.