Кіріспе

Құс түрі Үлкен құмқұйрық (Anarhynchus leschenaultii) – құмқұйрықтар тұқымдасына жататын кішкентай су құсы. Бұл атау көбінесе «үлкен құмқұйрық» немесе «үлкен құмқұйрық» деп жазылады, бірақ Британдық орнитологтар одағының ресми жазылуы «Үлкен Құмқұйрық» болып табылады. Түрлік атауы – leschenaultii француз ботанигі Жан Батист Лесшенауль де ла Турдың құрметіне берілген.

Тарату

Түркияның жартылай шөлдерінде және Орталық Азияға қарай шығысқа қарай көбейеді. Ұясын жалаңаш жерге қазады. Бұл түр қатты көшпелі, қыстау үшін Шығыс Африка, Оңтүстік Азия және Австралиядағы құмды жағалауларға ұшып кетеді. Батыс Еуропада сирек кездеседі, тіпті Исландияға дейін ұшып келген жағдайлар тіркелген. Солтүстік Америкада екі рет байқалған, соңғы рет 2009 жылдың 14 мамырында Флорида штатының Джексонвилл қаласында көрінген.

Кіші түрлер

Үш түршесі бар: атаулысы, А. л. columbinus және А. л. scythicus. Соңғысы бұрын А. л. crassirostris деп белгіленген, бірақ бұл атау Вильсонның құсайдығының C. w. crassirostris түршесіне бұрыннан берілгені анықталды.

Сипаттама

Бұл ірі қарашаянның аяқтары ұзын, тұмсығы жуан. Жұптасқан еркектерінің арқасы сұр, ал астыңғы жағы ақ. Кеудесі, маңдайы және мойны қызыл қоңыр, қара көз маскасы бар. Ұрғашысы аздап сұрғылт, ал қысқы және жас құстарда қызыл қоңыр түс жоқ, тек басында ақшыл қызыл рең бар. Аяқтары жасыл, тұмсығы қара. Барлық түстемесінде кіші құмқұйрыққа, Charadrius mongolus-қа өте ұқсас. Түрлерді ажырату Үндістан жағалауындағы аралас қыстау тобында оңай болуы мүмкін, онда мөлшері мен құрылысының айырмашылығы анық көрінеді; бірақ батыс Еуропаға жалғыз келген құсты анықтау басқаша, себебі екі түр де онда сирек кездеседі. Бұл қиындық Таяу Шығыс құмқұйрығының кіші түрге ең ұқсас болуымен де күрделенеді.

Экология

Оның тағамы жәндіктер, қабықтылылар және анелид құрттарынан тұрады, олар үздіксіз іздеудің орнына, жүгіру және тоқтау әдісімен алынады. Оның ұшу шақыруы – жұмсақ дірілдеу. Үлкен құмшымбыл – Африка-Еуразиялық көшпелі су құстарын сақтау жөніндегі келісімге (AEWA) қатысты түрлердің бірі.