Польшаның тұңғыш патшасы – II Пшемысл

Польшаның королі II Пшемысл (1295-1296): биография, тарихы, билік ету кезеңі. Польшаны қайтадан тәуелсіздікке жеткізген Пиаст әулетінен шыққан хан.

42 мин оқу

100%

Дереккөз: Przemysł II — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

1295-1296 жылдар аралығында Польша королі. Пржемысл II (ағылшын және латын тілдерінде Премислас немесе Премислаус, ал поляк тілінде Пржемыслав; 14 қазан 1257 – 8 ақпан 1296) – 1257–1279 жылдары Познань герцогы, 1279–1296 жылдары Ұлы Польша герцогы, 1290–1291 жылдары Краков герцогы, 1294–1296 жылдары Гданьск Помераниясы (Померелия) герцогы, ал 1295 жылдан өмірінің соңына дейін Польша королі болды. Польшаның жоғары герцогтары мен екі номиналды патшадан кейін ол тұңғыш рет мұрагерлік король атағын алып, Польшаны патшалық дәрежесіне қайтарды. Пьяст әулетінің Ұлы Польша тармағынан шыққан, герцог Пржемысл I мен Силезия ханшайымы Елизаветаның жалғыз ұлы ретінде ол әкесінің өлімінен кейін дүниеге келді. Өкіметінің алғашқы кезеңінде Пржемысл II аймақтық мәселелермен ғана айналысты, бастапқыда Вроцлав герцогы Генрих IV Пробуспен тығыз ынтымақтастықта болып, кейін одан бәсекелесті. Бұл саясаттың нәтижесінде танымал Заремба әулеті көтеріліс ұйымдастырды және Уилюнь уақытша қолдан шықты. Гнезнен архиепискобы Якуб Свинкамен бірлесіп, Пьяст әулетінің княздықтарын біріктіруге тырысты. Күтпеген жағдайда, 1290 жылы Генрих IV Пробустың өсиеті бойынша Краков герцогтігін және осымен Польшаның жоғары герцог атағын иеленді. Алайда, жергілікті дворяндардан жеткілікті қолдау алмағандықтан (олар Пьяст әулетінің басқа өкілі Владислав I Локотекті қолдады) және Богемия королі Венецлав II-нің күшейіп келе жатқан қауіп-қорқыныштарына тап болғандықтан, Пржемысл II Кіші Польшадан шегінуге мәжбүр болды, ол кезде Премислид әулетінің билігінде болды. 1293 жылы архиепископ Якуб Свинканың делдалы арқасында Куявия князьдері Владислав I Локотек және Казимир II Ленчицамен тығыз одақ құрды. Бұл одақ Богемияға қарсы бағытталды және мақсаты Венецлав II қолындағы Краковты қайтарып алу болды. 1294 жылы герцог Мествин II қайтыс болғаннан кейін, 1282 жылы жасалған Кемпно шарты бойынша Пржемысл II Померелияны мұраға алды. Бұл оның беделін нығайтып, Польша королі ретінде тәж киюіне мүмкіндік берді. Тәж кию рәсімі 1295 жылдың 26 маусымында Гнезнода өтті, оны оның одақтасы архиепископ Якуб Свинка жүргізді. Тоғыз айдан кейін, 1296 жылдың 8 ақпанында Пржемысл II Бранденбург маркграфтарының адамдары жасаған сәтсіз ұрлау әрекеті кезінде қаза тапты, оған Польшаның Налеч және Заремба әулеттері көмектескен. Оның дүниеге келгені туралы хабар жеткен соң, жергілікті дін қызметкерлері "Te Deum laudamus" әнін шырқады. Ол туғаннан кейін көп ұзамай Познань епископы Богуфаль III-тен крещение алды. Ұлы Польшаның жылнамасы (Kronika wielkopolska) бойынша, Пржемысл II әкесінің құрметіне аталған, ол оның дүниеге келгеніне төрт ай бұрын, 1257 жылдың 4 маусымында қайтыс болған. Оның замандастарының айтуынша, оның есімі Пржемысл немесе Пшемысл деп естілген. Алайда, "Пржемысл" сөзі ([[Өнеркәсіп (экономика)) қазіргі экономикада тауар немесе қызмет өндірісін білдіретіндіктен, оның есімі Пржемыславтың жарамды түрі болуы мүмкін, әсіресе бұл нұсқа ортағасырлық (XIV ғасырдың басында пайда болған). Рокzник Kołbacki мәліметтеріне сәйкес, Ұлы Польша герцогының тағы бір аты Петр (Пётр) болған, бірақ Освальд Балцер мұны қателік деп есептеді. Петрдің атын шынайы деп мойындаған жалғыз тарихшы – К. Горский. Оның лақап аты туралы замандас билеушілер туралы мәліметтерде ештеңе айтылмаған. Тек 1335 жылғы Тевтон орденіне қатысты дереккөздерде оған Кинаст деген лақап ат берілген. Қазіргі тарихшылар оны кейде "Посмерті" (Погробовец) деп атайды, бірақ бұл кеңінен қабылданбаған.

King of Poland from 1295 to 1296

Przemysł II ( also given in English and Latin as Premyslas or Premislaus or in Polish as Przemysław; 14 October 1257 – 8 February 1296) was the Duke of Poznań from 1257–1279, of Greater Poland from 1279 to 1296, of Kraków from 1290 to 1291, and Gdańsk Pomerania (Pomerelia) from 1294 to 1296, and then King of Poland from 1295 until his death. After a long period of Polish high dukes and two nominal kings, he was the first to obtain the hereditary title of king, and thus to return Poland to the rank of kingdom. A member of the Greater Poland branch of the House of Piast as the only son of Duke Przemysł I and the Silesian Princess Elisabeth, he was born posthumously;

In the first period of his government, Przemysł II was involved only in regional affairs, first in close collaboration and then competing with the Duke of Wrocław, Henryk IV Probus. This policy caused the rebellion of the prominent Zaremba family and the temporary loss of Wieluń. Working with the Archbishop of Gniezno, Jakub Świnka, he sought the unification of the principalities of the Piast dynasty. Unexpectedly, in 1290, under the will of Henryk IV Probus, he managed to obtain the Duchy of Kraków and with this the title of High Duke of Poland; however, not having sufficient support from the local nobility (who supported another member of the Piast dynasty, Władysław I the Elbow high) and faced with the increasing threats of King Wenceslaus II of Bohemia, Przemysł II finally decided to retreat from Lesser Poland, which was then under the rule of Přemyslid dynasty. In 1293, thanks to the mediation of Archbishop Jakub Świnka, he joined into a close alliance with the Kuyavian princes Władysław the Elbow high and Casimir II of Łęczyca. This alliance was anti Bohemian, and his goal was to recover Kraków, then in the hands of King Wenceslaus II. After the death of Duke Mestwin II in 1294, and according to the Treaty of Kępno signed in 1282, Przemysł II inherited Pomerelia. This strengthened his position and enabled his coronation as King of Poland. The ceremony was held on 26 June 1295 in Gniezno, and was performed by his ally Archbishop Jakub Świnka. Only nine months later, on 8 February 1296, Przemysł II was murdered during a failed kidnapping attempt made by men of the Margraves of Brandenburg, with some help from the Polish noble families of Nałęcz and Zaremba. At the news of the birth, the local clergy chanted the Te Deum laudamus. Shortly after his birth, the prince was baptized by the Bishop of Poznań, Bogufał III. According to the Chronicle of Greater Poland (Kronika wielkopolska), Przemysł II was named after his father, who had died four months before his birth, on 4 June 1257. The form of the name in the days of his contemporaries certainly sounded like Przemysł or possibly Przemyśl. However, due to the fact that the word "Przemysł" ([[Industry (economics)) means production of a good or service within an economy today, it is reasonable to be considered that his name could be a valid form from Przemysław, especially as this version is undoubtedly more medieval (occurs at the beginning of the 14th century). Another name under which the Duke of Greater Poland was probably known, following the indications of the Rocznik Kołbacki, is Peter (Piotr), but Oswald Balzer considered this an obvious mistake. The only historian who recognised the name Peter as authentic was K. Górski. No sources about contemporary rulers provided information about a nickname. Only in sources related to the Teutonic Order from 1335 he is given the nickname Kynast. In current historiography he is sometimes nicknamed Posthumous (Pogrobowiec), but this has not been universally accepted.

Балалық шақ

Туған кезде Пжемислав II Познань герцогтығының номиналды билеушісі еді. Герцогтықтың қамқорлығын, әлдебір, анасы Елизаветамен бірге оның қарындасының күйеуі герцог Болеслав Салихалы және оның әйелі, венгр ханшайымы Жолента (Елена) алды. Осының салдарынан ханзада Познаньдегі сарайда қалды, оны анасы тәрбиеледі. 1265 жылдың 16 қаңтарында Елизавета Моджедегі өзінің иелігінде қайтыс болды, ал жетім қалған Пжемислав пен оның қарындастары кейіннен олардың ағасы мен әпкесі күтімге алды. Пжемислав II-нің білімі туралы ақпарат өте аз. Дипломатиялық дереккөздер оның екі ұстазының есімдерін ғана сақтады: Драгомир және Прибыслав. (Тікелей дәлел болмаса да) ханзаданың сөйлеу және жазуда кем дегенде латын тілінде біраз білімі болған деп есептеледі.

Бранденбург пен Ноймаркпен қарым-қатынастар

Екінші Премислав туралы келесі айғақ 1272 жылы болды, ол кезде оның ағасы, герцог Болеслав Пейсті, оны Бранденбургке қарсы қарулы жорыққа номиналды қолбасшы етіп тағайындады. Жорықтың нақты басшылары Познань воеводасы Педполк және Калиш кастеляны Янко болды. Жорық 27 мамырда басталды; мақсаты – жаңа салынған Штральце Крайенске бекінісін басып алу және жою (немесе, мүмкін болмаса, кем дегенде Неймарк аймағын қирату) еді. Жас ханзада соғыс өнерін үйренуі тиіс болды. «Ұлы Польшаның жылнамасы» еңбегінде егжей-тегжейлі сипатталғандай, жоба үлкен табысқа жетті. Штральце Крайенске қаласы қысқа, бірақ аса қатал шайқастан кейін Ұлы Польша әскерімен жеңіліп, басып алынды. Жылнамаға сәйкес, бекініске қолбасшылық алғаннан кейін Премислав II қорғаушыларды қырғынға ұшыратуға бұйрық берді, бірақ поляк рыцарьларының араласуы ғана аман қалғандардың өмірін сақтап қалды. Жорықты аяқтағаннан кейін және күштерінің көп бөлігі кері қайтып келе жатқанда, Премислав II Дрезденко бекінісін тек бірнеше неміс рыцарьлары ғана қорғап отырғаны туралы құпия хабар алды. Жас ханзада, өзінің күшінің бір бөлігі ғана болғанына қарамастан, жылдам шабуыл жасауға шешім қабылдады. Бұл қорғаушыларды толығымен таң қалдырды және Штральце Крайенскедегі әскерлердің тағдырынан қорқып, олар толық кешірімділікке ие болу үшін бекіністі тапсыруға келісті. Осыдан кейін Премислав II бекіністі ағасының атынан басып алып, жеңіспен үйіне оралды. Сол жылы Премислав II Померелия герцогы Мествин II-мен алғашқы одақ шартын жасады. Бранденбург маркграфтарының бұрынғы одақтасы болған Мествин II 1271 жылы ағасы мен туыстарын Помераниядан қуып шығып, жалғыз билеуші болды, бірақ көп ұзамай жеңіліп, тіпті тұтқынға алынды; осының салдарынан ол қарсыластарына қарсы көмек алмасу үшін Гданьск провинциясын Бранденбург маркграфы Конрадқа беруге мәжбүр болды. Мествин II аймақта феодалдық билігін сақтап қалғанына қарамастан, Бранденбург маркграфтығы Мествин II герцогтік таққа қайта оралғаннан кейін де қаланың негізгі қамалдары мен бекіністерін басып алды. Бранденбургке қарсы күштерінің әлсіз екенін білген Померания герцогы Ұлы Польша билеушілерімен, Болеслав Пейстімен (бәлкім оның бірінші туысы болған) және Премислав II-мен одақтасуға шешім қабылдады. Ұлы Польша-Померания одағы Гданьскідегі бекіністерді қайтарумен және Бранденбург күштерін Помераниядан толық қуумен аяқталды. Көп ұзамай Мествин II маркграфтықпен жеке бейбітшілікке келісімге келсе де, 1272 жылы жасалған Ұлы Польшамен одақ күшінде қалды. Бранденбургтің үнемі қауіп төндіруі және Мествин II-мен одақтың сенімсіздігі Болеслав Пейстіні соғыс жағдайында жаңа одақтастар іздеуге итерді. Осы мақсатта Болеслав Померания герцогы Барним I-мен келісімге келуді шешті.

The next mention of Przemysł II came in 1272, when his uncle Duke Bolesław the Pious appointed him the nominal commander of an armed expedition against Brandenburg. The true commanders of the expedition were the Governor of Poznań, Przedpełk and the Castellan of Kalisz, Janko. The expedition was launched on 27 May; in addition to the specific purpose to acquire and destroy the newly built fortress in Strzelce Krajeńskie (or, in case it proved to be impossible, at least the desolation of Neumark). The young prince was to be educated in the art of war. The project, as detailed in the Chronicle of Greater Poland, was a great success. The city of Strzelce Krajeńskie after a short, but extremely fierce battle, was defeated and captured by the Greater Poland army. According to the Chronicle, while gaining command of the fortress, Przemysł II ordered the slaughter of the defenders, and only the intervention of the polish knights saved the lives of the few survivors

Shortly after completing the expedition and with the majority of his forces in his way back, Przemysł II received a confidential message that the fortress of Drezdenko was protected by only a few German knights. The young prince, despite the fact that he only had a part of his forces, decided to make a quick attack. This completely surprised the defenders and fearing the same fate of soldiers from Strzelce Krajeńskie, they decided to surrender the fortress in exchange for a full pardon. After this, Przemysł II took the fortress in the name of his uncle and triumphantly returned home. In the same year, Przemysł II concluded his first alliance with Duke Mestwin II of Pomerelia. At first an ally of the Margraves of Brandenburg, Mestwin II could expel his brother and uncles from Pomerania and became sole ruler in 1271, but shortly after he was defeated and even imprisoned by them; this caused him to cede the province of Gdańsk to Margrave Conrad of Brandenburg in exchange for aid against his foes. Despite Mestwin II retaining the feudal sovereignty over the territory, the Brandenburg Margraviate still occupied the main castles and fortresses of the city even after the restoration of Mestwin II in the ducal throne. With his knowledge that his forces are too weak against Brandenburg, the Pomeranian Duke decided then to make an alliance with the Greater Poland rulers, Bolesław the Pious (who probably was his first cousin) and Przemysł II. The Greater Poland Pomerania alliance ended up in regaining the fortresses in Gdańsk and the complete expulsion of the Brandenburg forces from Pomerania. Although soon after Mestwin II decided to conclude a separate peace with the Margraviate, the alliance with Greater Poland signed in 1272 remained in force. The continuous threat of Brandenburg and the uncertainty of the alliance with Mestwin II, caused that Bolesław the Pious began to seek new allies in case of war. For this purpose, Bolesław decided to seek an agreement with Duke Barnim I of Pomerania.

Бірінші неке

Помераниямен жаңа одақтың бір бөлігі ретінде Пржемысл II мен Барним I-нің немересі Людгарда, Мекленбург лорды Генрих I Саяхатшының және Помераниялық Анастасияның қызы болып табылды. Жас ханзада жас әйеліне риза болғандай көрінеді, өйткені Ұлы Польшаның жылнамасында былай делінген:

«Оны көрген кезде, оның сымбаты ұнады. Сонда Барнимнің елінде, Шчецин қаласында оны әйелі етіп алды. Бұл оның өмірінің он алтыншы жылында болды (1273 жыл).»

Осы үйленуден кейін жұбайлар қысқа ғана уақытқа бөлініп кетті. Пржемысл II Ұлы Польшаға келді, онда ол өзінің туысымен бірге әйелінің Познаньға салтанатты түрде келуіне дайындалды. Ақырында, туысы, әпкесі Жолента, Познань епископы Миколай I және басқа да Ұлы Польшаның мәртебелі тұлғаларымен бірге ханзада Дрезденкодағы шекараға барды, онда ол Людгарданы жаңа үйіне салтанатты түрде алып келді. Ұлы Польша мен Померания арасындағы одақ Бранденбургқа қарсы бағытталды және 1274 жылы Ұлы Польшаға қарсы бірнеше жазалаушы шабуылға әкелді. Көңілінен шықпаған князьдер Бранденбург әскерінің ешқандай кедергісіз Познаньға қалай келгенін және қаланың басты бекінісін қалай өртеп жібергенін таңғалып қарады. Осыдан кейін ғана Ұлы Польшаның рыцарлары асық-асық ұйымдастырылып, басқыншыларды ығыстыра алды.

Көтеріліс

1273 жылы Премислав II Познань герцогы болды. Осы оқиғаның мән-жайы толыққанды анықталмаған. Тек бір ғана белгілі дереккөзге, яғни 1273 жылдың 1 қазанындағы құжатқа сүйенсек, II Пржемислав «dux Poloniae» (Ұлы Польшаның герцогы) атағын қолдана бастағандай көрінеді. 1289 жылдың 25 тамызында шыққан құжатта Ұлы Польша билеушісі Гнезненің майоры Пётр Виниарчикке Гнезнен бекінісінен қашуға көмектескені үшін алғыс ретінде Венгиельница мен Лагиевнице ауылдарын сыйлағаны айтылған (бірақ оқиғаның қашан болғаны құжатта көрсетілмеген). Қазіргі заманғы тарихнама бойынша, осы құжаттың жарыққа шығуына дейінгі оқиғалар былай дамуы мүмкін: Пжемислав II, ағасының ұзақ қамқорлығына наразы болып, Ұлы Польшаның ықпалды магнаттарының қолдауымен, салдарына қарамастан, Познаньға құқықтарын жүзеге асыруға бел буған. Қарулы қақтығыстар болды ма, жоқ па, әзірге белгісіз; дегенмен, II Пржемиславтың талаптары соншалықты қысымды болды, олар оның Гнезнен қамалында тұтқынға алынуына әкеп соқты. Бұл нағыз мағынадағы түрме емес, үй қамауы болған деуге болады, онда Пжемислав II-ге тым қатаң күзет қойылмаған, себебі ханзада сыртқы көмексіз қашып кетуге үлкерген. Пиотр Виниарчикке берілген құжатта жазушы «qui de nocte consurgens» деген тіркес қолданған, бұл хатшының ұйықтап қалғанын және ханзаданың келуіне толыққанды дайын болмағанын көрсетеді. Дегенмен, Виниарчикке II Пржемиславтың осы жерлерді беруінің нақты себебі әлі анықталмады, және бәлкім, оның қашуы үшін жеткілікті қаражатпен қамтамасыз ету мақсатында болған.

Генрик Пробуспен одақтасу

Гнезнодан қашып шыққаннан кейін, Пржемысл II, әлдебір, Вроцлав герцогы Генрих IV Пробтың қамқорлығымен Төменгі Силезияға барған болуы мүмкін. Бұл көмек Ополе герцогы Владислав пен Богемия королі Оттокар II-ден басқа, "әрбір адам мен поляк князіне" қарсы бағытталған одақ жасалғанымен (күні белгісіз) куәландырылды. Пржемысл II мен Генрих IV арасындағы одақ Болеслав Инақты өте қиын жағдайға түсірді, себебі ол поляк князьдерінің про-венгр коалициясының мүшесі болды (оған қоса, Болеслав V Таза, Лешек II Қара және Конрад II Мазовия да кірді) және Богемиялық коалицияның жетекшісі болған Вроцлав герцогымен тығыз ынтымақтастыққа немқұрайлы қарай алмады (оған басқа Силезия князьдері да қатысты). Бұл одақ Болеслав Инақты немересіне қатысты саясатын қайта қарастыруға мәжбүр етті және, ақыры, 1273 жылы оған Познань герцогтігін берді. Пржемысл II, керісінше, Вроцлав герцогымен ынтымақтастығын уақытша тоқтатқаннан өзге, Ополелік Владиславқа (патша Оттокар II мен Генрих IV Пробтың одақтасы) қарсы жорықта ағасын қолдауға шешім қабылдады, бұл Ополе билеушісінің 1273 жылдың бірінші жартысында Кіші Польшадағы Болеслав V-тің үкіметін құлатуға жасаған әрекеттеріне жауап ретінде жасалды. Осылайша, бұл кезде Пржемысл II мен оның ағасы арасындағы билік үшін күрес аяқталды деп қорытуға болады. Пржемысл II-нің Познаньдегі билігі туралы мәлімет өте аз. 1273–1279 жылдар аралығында ханзаданың шығарған төрт құжаты ғана белгілі, оның ішінде екеуі ағасы Болеслав Инақпен бірлесіп шығарылған.

Мүйізді Болеславпен қақтығыс

Бұл кезеңде II Пржемиславтың сыртқы саясаты көбірек мәлім болды. Оның Генрих IV Пробпен достық қарым-қатынасы, тіпті 1273 жылдан кейін де, уақытша үзіліске қарамастан, сақталды. Бұл одақ маңызды өзгерістерсіз жалғасты, және 1277 жылдың 18 ақпанында Вроцлав маңындағы Ельц қаласында болған оқиғалардың нәтижесінде Познань герцогы Вроцлав билеушісінің, өз туысының жағына тұруға мәжбүр болды. Генрих IV-ті оның ағасы, герцог Болеслав II Мүйізді, Легница қамауында тұтқынға алды. Легница герцогының мұны жасауының себебі Вроцлав герцогының өзінің иеліктерінің үштен бір бөлігін талап етуі болды, ол, оның сөзіне сенсек, оның әкесі Генрих III Ақтан (1266 жылы қайтыс болған) және ағасы Владиславтан (1270 жылы қайтыс болған) қалған мұраның бір бөлігі еді. Болеслав Генрих IV-тің сақшысы, Богемия королі Отакар II-нің саяси әлсіздігін өзіне пайдаға асырды, ол 1276 жылдың қыркүйегінде Германия королі Рудольф I-ге бағынуға мәжбүр болды. II Пржемислав, Генрих IV Пробпен бұрынғы келісімдеріне берілгендігін сақтап, Познань, Вроцлав (әдетте өз билеушілеріне адал болған) және Глогов (Герцог Генрих III басқаратын) аттыларының алдында тұрып, Генрих IV-ті босату үшін Легницаға жорыққа шықты. Легница әскеріне Болеслав және оның үлкен ұлы Генрих V Семіз басшылық етті. 1277 жылдың 24 сәуірінде Зобковице Сляские маңындағы Столец ауылында болған шайқас, қазіргі тарихшылардың пікірінше, өте қанды болды және күні бойы созылды. Бастапқыда Познань, Глогов және Вроцлав коалициясының толық жеңіске жететіні көрінді. Болеслав шайқас алаңынан қашқанда жағдай олар үшін одан да жақсы болды. Алайда, оның ұлы Генрих V соңына дейін қалуға шешім қабылдады және осы қиын жағдайда өзінің салт аттыларын күресуге және жеңіске жетуге шақырды; жеңістің толық болуы үшін тіпті Пржемислав II мен Генрих III да тұтқынға алынды. Бірақ Ян Длугош өзінің жылнамасында бұл Легница герцогтері үшін Пирр жеңісі болғанын айтады, себебі "осы шайқаста соншама көп адам қаза тапты, Легницаның салт аттылары жеңімпаз болғанымен, жеңілгендерді мазақтап, қанды жеңіске қымбат төледі". Познань герцогының тұтқынға алынуы болған жағдай, қысқа мерзімді болды. Бұл пікірге қарсы дәлел ретінде Пжемислав II-нің босатылуы үшін ақша төлегені туралы ешқандай жазба жоқ екендігі келтіріледі. Шындық қандай болса да, 1277 жылдың 5 шілдесінде Пржемислав II Любинге келді. Генрих IV Пробтың босатылуы бірнеше күннен кейін, 22 шілдеде болды, Болеслав II-ге оның герцогтігінің 1/5 бөлігін, оның ішінде Срода Сляска қаласын тапсырғаннан кейін. Болеслав Ыстық өзінің немере інісінің осы қақтығысқа қатысуына қарсы болды; ол оны әскери жағынан қолдаудан бас тартқаннан басқа, Вроцлав герцогтігінің шекарасына басып кірді, қаржылық талаптарын күшпен жүзеге асыруға тырысты. Сонымен қатар, осы кезде ол қызы Елизаветаны Генрих V Семізге үйлендірді. Силезия князьдері арасындағы осы қақтығыстың тез аяқталуына қосымша себеп Богемия королі Оттокар II-нің тікелей араласуы болды, ол Габсбург королі Рудольф I-ге қарсы соңғы шайқасқа дайындалу үшін Польшадағы жағдайды тұрақтандыруға мүкіндік беруі керек еді.

Przemysł II's foreign politics are more known during this time. His friendly relations with Henry IV Probus survived, despite the momentary interruption, even after 1273. This alliance was maintained without significant changes, and only as a result of the events that taken place on 18 February 1277 in the town of Jelcz near Wrocław, the Duke of Poznań was forced to explicitly stand at the side of the Wrocław ruler, his cousin. Henryk IV was kidnapped and imprisoned in the Legnica castle by his uncle, Duke Bolesław II the Horned. The pretext used by the Duke of Legnica to do this was the demands of the Duke of Wrocław over one third of his domains, which, according to him, were part of his inheritance as legacy from both his father Henry III the White (died in 1266) and uncle Władysław (died in 1270). Bolesław used in his favor the political weakness of Henryk IV's guardian, King Otakar II of Bohemia, who in September 1276 was forced to submit to King Rudolph I of Germany. Przemysł II, faithful to his previous agreements with Henry IV Probus, decided to stand at the head of the knights of Poznań, Wrocław (which generally were loyal to their ruler) and Głogów (commanded by Duke Henry III) and marched to Legnica in order to obtain the freedom of Henry IV. The Legnica army was commanded by Bolesław and his eldest son Henry V the Fat. The battle took place on 24 April 1277 in the village of Stolec near Ząbkowice Śląskie, and, according to modern historiography, was extremely bloody and lasted almost the entire day. Initially it seemed that the coalition Poznań Głogów Wrocław would have a complete victory. The situation became even more favorable to them when Bolesław escaped from the battlefield. However, his son Henry V decided to stay until the end, and in this desperate situation encouraged his knights to fight, and finally obtain the victory; to complete the success, even Przemysł II and Henry III were taken prisoners. However, according to Jan Długosz in his chronicle, for the Dukes of Legnica this was a Pyrrhic victory, since "died in this battle so countless number of people that the knights of Legnica, although the winner, they could mock the vanquished, because the bloody paid for victory". The imprisonment of the Duke of Poznań, if it occurred, was brief. The argument against this was noted in the fact that there is no record of Przemysł II having to pay for his release. Whatever the truth was, by 5 July 1277 Przemysł II was in Lubin. The release of Henryk IV Probus took place some days later, on 22 July, after the surrender to Bolesław II of 1/5 of his Duchy, with the town of Środa Śląska at the head. Bolesław the Pious was against the participation of his nephew in this conflict; he not only refused to support him militarily but also invaded the borders of the Duchy of Wrocław, trying to assert financial claims. Moreover, at this point, he gave his daughter Elizabeth in marriage to Henry V the Fat. An additional reason for a quick end to this conflict among the Silesian princes was the personal intervention of King Ottokar II of Bohemia, who in preparation for his final confrontation with King Rudolph I of Habsburg German needed to calm the situation in Poland.

Богемиямен ынтымақтастық

1277 жылдың қыркүйек айында Остокар II патша Польшаның шекаралық Опава қаласында поляк князьдерінің кеңесін өткізді. Деректер нақты күні мен қатысушылар туралы мәлімет бермейді. Тарихшылар болжам бойынша, онда Генрих IV Пробус, Болеслав V Таза, Лешек II Қара, Владислав Опольский ұлдарымен, Генрих III Глогов және Пржемысл II болуы мүмкін. Кеңесте бірнеше саяси шешім қабылданды, ең бастысы – Германияға қарсы әскери шаралар. Остокар II мен Рудольф I арасындағы шешуші шайқас 1278 жылдың 25 тамызында Мархфельд шайқасында өтті. Чех әскерінің үштен бірі поляк әскерлерімен біріккен болуы мүмкін. Пржемысл II сол кезде Ланд қаласында болғандықтан, олардың қатарында болған жоқ. Дегенмен, тарихшылардың пікірінше, бұл ол Богемия патшасына жоспарланғандай әскер жібермеді дегенді білдірмейді.

Болеслав Тәңірге ұнамдымен татуласу

Премьес II мен оның қарындасы Болеславтың Силезия және Чехия мәселелеріндегі мүдделердің айырмашылығы олардың жақсы қарым-қатынасына кедерес келтірмеді. Мұның дәлелі – 1278 жылдың 6 қаңтарындағы құжаттардың бірлесіп шығарылуы. Болеслав Исакердің өмірінің соңғы жылдарындағы қарындасы мен жүрегі арасындағы тығыз ынтымақтастықтың тағы бір дәлелі – 1278 жылдың ортасында (көптеген тамыз айында) болған оқиғалар: Болеслав, Оттокар II мен Рудольф I арасындағы күрес кезінде Бранденбург маркграфтығының әлсіздігін пайдаланып, сегіз күн ішінде Неймаркқа шабуыл жасап, Мыслиборжға дейін жетті, онда оның әскері маркграф Оттон V Ұзынға жеңіліс сыйлады. Премьес II бұл жорыққа қатыспады (кем дегенде тікелей, Ян Длугош айтуынша), өйткені сол кезде ол 1278 жылдың 24 тамызындағы құжатқа сәйкес Ланд қаласында болды. Әрине, қарындасының бұйрығымен Премьес II герцог Лешек II Қара және Инороцлавтың Земомысл және оның поддандылары арасындағы дауда делдал ретінде әрекет етті. Премьес II Лешек пен Земомыстың жергілікті ақсүйектерімен арадағы дауды толыққанды тоқтатуға қол жеткізді. Инороцлав герцогы екі талапқа келісуге тиіс болды: біріншіден, оның сарайындағы барлық ақсүйек отбасыларына жақсы қарым-қатынас пен құрмет көрсетілуі керек еді, екіншіден, ол неміс кеңесшілерінен алшақтау керек еді. Сонымен қатар, Земомысл Крушвица мен Радзьею қалаларын Болеслав Исакерге, ал Вишоградты Померелия герцогы Мествин II-ге беруге мәжбүр болды. Премьес II мен Куявия герцогтары арасындағы достық қарым-қатынас берік болды және оның билігінің соңына дейін сақталды. 1278 жылы Бранденбургке жасалған жорық Болеслав Исакердің өміріндегі соңғы маңызды оқиға болды. "Немістердегі ең ұлы жеңімпаз" ("Maximus trumphator de Teutonicis"), 1279 жылдың 13 немесе 14 сәуірінде Калишта қайтыс болды. Ұлдары болмағандықтан, өлімі алдында ол жүрегін жалғыз және заңды мұрагері деп жариялады және оны әйелі Жолента Хелена мен екі кәмелетке толмаған қызы Хедвиг пен Аннаға қамқорлық жасауға шақырды.

The apparent difference of interests between Przemysł II and his uncle Bolesław the Pious in the Silesian and Czech affairs, did not disturb their good relations. Evidence of this was the common issuance of documents, such as 6 January 1278. Another proof of the close cooperation between uncle and nephew in the last years of Bolesław the Pious' life is in the events that took place in mid 1278 (probably in August): Bolesław, using the weakness of the Margraviate of Brandenburg during the fight between Ottokar II and Rudolph I, in only eight days attacked Neumark and advanced until Myślibórz, where his troops defeated Margrave Otto V the Long. Przemysł II didn't participate in this expedition (at least directly, according to Jan Długosz), because at that moment he was in Ląd, according to a document dated 24 August 1278. Certainly by the command of his uncle, Przemysł II acted as mediator in the dispute between Dukes Leszek II the Black and Ziemomysł of Inowrocław and his subjects. Przemysł II was able to end the dispute between Leszek and Ziemomysł with their local nobility definitively. The Duke of Inowrocław had to agree to two conditions: firstly, in his court all the noble families would be well tolerated and respected, and secondly, he had put a distance from his German advisors. In addition Ziemomysł also have to accept the surrender of the towns of Kruszwica and Radziejów to Bolesław the Pious and Wyszogród to Duke Mestwin II of Pomerelia. The friendly relations between Przemysł II and the Kuyavia Dukes proved to be durable and survived to the end of his reign. The expedition against Brandenburg in 1278 was the last important event in Bolesław the Pious' life. "Maximus trumphator de Teutonicis" (in: The highest winner on the Germans), died on 13 or 14 April 1279 in Kalisz. Without male heirs, shortly before his death he declared his nephew his only and legitimate heir and urged him to take care of his wife Jolenta Helena and his two underage daughters, Hedwig and Anna.

Үлкен Польшаны алу

Ұлы Польшаның Пжемысл II-ге мұрагерлікке өтуі бейбіт болды. Одақ берік болды және Вроцлав герцогтығымен шекарасын қоспағанда, оның билігінің барлық кезеңінде сақталды. Дегенмен, аумақтың жеке бірігуіне қарамастан, Калиш пен Гнезно арасындағы бөлініс 18 ғасырдың соңына дейін дерлік сақталды. Кейін, Казимир III Ұлының тұсында, Познань және Калиш ескі воеводстволары арасында да көзге көрінетін бөлініс болды.

Асылдар мен көршілермен қарым-қатынастар

Қазіргі заманғы құжаттарды талдау көрсеткендей, оның бүкіл Ұлы Польшаны билеуінің алғашқы кезеңінде II Пржемислав келесі ақсүйектерге сүйенді: Ян Гербич, Познань епископы; Зарембаның күшті ақсүйек әулетінің мүшелері: Анджей, Калиш канцлері (1288 жылдан бастап алғашқы "канцелерий тоциус Польша") және кейіннен Познань епископы; Сдзивойт, Гнезны камералы; Беньямин, Познань воеводасы; және Аркембольд, Гнезны воеводасы. Басқа да жақын серіктері: Войцех Кристанович з Любры, Познань камералы; Томислав Наленч, Познань кастеляны; Мацей, Калиш кастеляны; Стефан, Вилунь кастеляны; Миколаж Лодзия, Познань судьясы; Винсент Лодзия, Познань канцлері; және орта таптан шыққан Тайлон, Яшко және Миколаж ағайынды үш нотариус. 1279–1281 жылдары II Пржемислав барлық жақын көршілерімен достық (немесе кем дегенде бейтарап) қарым-қатынаста болды.

Түрмеге қамау

Ұлы Польша герцогы Генрих IV Проб ұйымдастырған жиынға шақырылғанда өзін қауіпсіз сезінді. Жиын 1281 жылдың 9 ақпанында Силезиядағы бір ауылда өткен болуы мүмкін, бірақ Вроцлав герцогының басқа жоспары болды – ол қонақжайлылықтың барлық ережелерін бұзып, шақырылған үш князьды (Пшемислав II, Легницаның толы Генрих V және Глоговтың Генрих III) тұтқындады және оларды саяси жеңілдіктерге мәжбүр етті. Бұл әрекет одан да ашкере болды, өйткені төрт жыл бұрын Пшемислав II мен Генрих III осы жиынның үшінші қатысушысы Генрих V Толының жеңісімен аяқталған Столец шайқасында Генрих IV Пробты құтқару үшін өмірін және әскерін тәуекелге тіккен. Тарихшылар Вроцлав герцогының осы радикалды қадамға бару себебі көршілес княздықтарға ықпалын арттыру және патшалыққа тақ отыру жоспарының бір бөлігі болуы мүмкін деп болжайды. Ақырында, қысқа ғана қарсылықтан кейін Пшемислав II босатылу үшін стратегиялық маңызы бар Кіші Польшаның Велюнь (Руда деп те аталады) жерін беруге мәжбүр болды, себебі Генрих IV Вроцлав пен Кіші Польша арасында тікелей байланыс орнатуды қалаған. Пшемислав II-нің тұтқындалуы ұзаққа созылмады, өйткені 3 наурызда ол Познаньде болғандығы куәландырылды. Генрих III және Генрих V толы екеуі де одан да ірі аумақтық жеңілдіктер беруге мәжбүр болды. Сонымен қатар, үш герцог Вроцлав герцогының талабы бойынша әрқайсысы оған отыз атты әскерден көмек көрсетуге келісті. Бұл, іс жүзінде, құрмет көрсету болды. Пшемислав II-нің тез босатылуына Лешек II Қара және Померелияның Мествин II араласуы көмектескен болуы мүмкін. Мествин II-нің Ұлы Польшаға келуінің себебі, тұтқындалған одақтасына көмектесуден басқа, Тевтон орденінің Померелияның бір бөлігіне қойған талаптарын реттеу және өзінен кейін мұрагерлік мәселесін шешу болды; бірінші некесінен Мествин II-нің тек екі қызы – Екатерина мен Евфемия болды. Жағдай одан әрі қиын болды, өйткені Мествин II өзінің туыстары Рацибор мен Самбор II-ге қарсы соғыстан кейін Померелияның барлық герцогтығын иеленді, ал олар оған өш алып, 1278 жылы қайтыс болғаннан кейін өзінің иеліктерін (соның ішінде Белогард пен Гнев) Тевтон орденіне қалдырды.

The Duke of Greater Poland felt quite safe when he was invited to a meeting organized by Henry IV Probus. The meeting took place probably on 9 February 1281 in one of the Silesian villages; however, the Duke of Wrocław had another plan – he broke all the rules of hospitality, imprisoned the three princes who were invited (Przemysł II, Henry V the Fat of Legnica, and Henry III of Głogów), and forced them to make political concessions. This action was made even more outrageous by the fact that only four years earlier Przemysł II and Henry III risked their lives and armies to save Henry IV Probus in the Battle of Stolec, which ended with victory of Henry V the Fat, the third guest of this meeting. Historians speculate that the reason for the Duke of Wrocław to make this radical move was probably his desire to increase his influence over the neighboring principalities as part of his own plans for a royal coronation. Finally, after brief resistance, Przemysł II was forced to give the strategic Lesser Polish land of Wieluń (also known as Ruda) in order to obtain his release, because Henry IV wanted a direct connection between Wrocław and Lesser Poland. The imprisonment of Przemysł II did not last too long, because on 3 March he was documented to have been in Poznań. Henry III and Henry V the Fat were both forced to grant much larger territorial concessions. In addition, the three Dukes agreed that upon the request of the Duke of Wrocław they would each give him military aid in the amount of thirty lancers. So this was, in practice, an act of homage. The rapid release of Przemysł II could have been aided by the intervention of Leszek II the Black and Mestwin II of Pomerelia. The reason for the arrival of Mestwin II to Greater Poland, in addition to helping his imprisoned ally, was to settle the claims of the Teutonic Order over parts of Pomerelia and to resolve the issue of succession after his own death; from his first marriage, Mestwin II had only two daughters, Catherine and Euphemia. The situation was further complicated by the fact that Mestwin II gained the rule over all the Duchy of Pomerelia after a war against his uncles, Racibor and Sambor II, who in revenge for this willed his possessions (including Białogard and Gniew) to the Teutonic Order upon his death in 1278.

Кępno келісім-шарты

Пржемысл II мен Мествин II арасындағы мұрагерлік туралы алғашқы келіссөздер шамамен 1281 жылы Померелия герцогының Ұлы Польшаға Любиндегі бенедиктин аббаттығына келген кезде өтті. Пржемысл II аббаттықта жеке болғаны туралы тікелей дәлел болмаса да, Високовцелік Ян I, Познань епископы және басқа да Ұлы Польшаның билікті тұлғаларының қатысуы сол кезде келісімге қол жеткізілгенін көрсетеді. Келесі жылдың басында Мествин II тағы да Ұлы Польшаның оңтүстігіне барып, Папаның легаты Филиппо ди Фермомен Гнев пен Бялогард қалаларын иелену мәселесінде Тевтон орденімен болған дауды талқылады. Легат Вроцлав епархиясына қарасты Милич қаласында орналасқан. Пржемысл II-нің (соның салдарынан оның одақтасы Мествин II-нің) Генрих IV Пробуспен достық қарым-қатынасының арқасында Померания герцогы Кępno шекаралық ауылында (Вроцлав епархиясында) тоқтады және легаттың шешімін күтті. Кępno-да Мествин II Ұлы Польша герцогының келуін күткен болуы мүмкін. Осы жерде, 1282 жылдың 15 ақпанында Пржемысл II мен Мествин II арасында келісім жасалды, ол Гданьск Помераниясы мен Ұлы Польшаның болашақ бірігуін қамтамасыз етті. Қол қойылған құжатқа куә болғандардың ішінде Померания воеводасы Уайсил, Познань воеводасы Беньямин, Гнезно воеводасы Аркембольд, Познань судьясы Миколай, Калиш судьясы Анджей және Доминикан монахы Пётр (кейін 1296 жылдан 1298 жылға дейін Каммин епископ-принцісі) болды. Бұл кезде Кępno-да басқа да маңызды тұлғалар болған болуы мүмкін, бірақ олар туралы еске алынбаған. Тарихшылар арасында Кępno келісімінің нақты мәні туралы пікірталас жалғасуда. Кейбір тарихшылардың (мысалы, Бальцер мен Войцеховский) пікірінше, келісім өзара мұрагерлік туралы классикалық шарт болды, онда екіншісінен аман қалған адам оның жерін мұраға алды. Басқаларының (Кентржинский, Башкевич, Зелинска, Новацкий және Свижавский сияқты) пікірінше, бұл Мествин II-ден Пржемысл II-ге жасалған бір жақты келісім немесе өмір бойына берілген сыйлық (donatio inter vivos деп аталады). Тағы бір теорияны Януш Беньяк ұсынды. Ол Мествин II Ұлы Польша билеушісіне өз жерлері үшін құрмет көрсеткенін, осылайша ол аймақтың заңды билеушісі болғанын айтты. Қазіргі уақытта екінші теория көбірек қабылданды, өйткені ол заманауи деректермен толық сәйкес келеді. 1282 жылдан бастап Пржемысл II ресми түрде «dux Pomeranie» (Померания герцогы) атағын қолданды, бірақ Мествин II өмір сүрген кезде Гданьск Помераниясына (Помералия) құқықтарына талап етуден бас тартты. Әдеттегідей, келісім екі елдің де ақсүйектері мен рыцарьларынан бекітілуі керек еді. Помералия мен Ұлы Польша ақсүйектерінің кездесуі 1284 жылдың 13-15 қыркүйегінде Накло қаласында өтті, онда олар Пржемысл II-нің Гданьск Помераниясына құқықтарын растады. Помералия мен Ұлы Польшаның бірігуі Пржемысл II мен Мествин II қабылдаған жалғыз шешім емес еді. Помералия герцогының келісімге куә болған Ұлы Польшадан келген куәгерлерге көрсеткен игілігі олардың да екі елдің тығыз интеграциясына қызығушылық танытқанын көрсетті.

The first talks between Przemysł II and Mestwin II about the latter's succession probably occurred around 1281, on occasion of the arrival of the Duke of Pomerelia in Greater Poland to visit the Benedictine Abbey in Lubin. Although there is no direct evidence that Przemysł II was also in the Abbey in person, the presence of Jan I of Wysokowce, Bishop of Poznań and other Greater Poland dignitaries suggest that a compromise was then suggested. At the beginning of the next year Mestwin II again went to southern Greater Poland, in order to talk with the Papal legate Filippo di Fermo about his dispute with the Teutonic Order over the possession of the towns of Gniew and Białogard. The legate stayed in Milicz, which belonged to the Diocese of Wrocław. Due to the friendly relations of Przemysł II (and thus his ally Mestwin II) with Henry IV Probus, the Duke of Pomerania decided to stop at the frontier village of Kępno (also in the Diocese of Wrocław), and waited to hear the legate's verdict. In Kępno, Mestwin II probably expected the arrival of the Duke of Greater Poland. Here, on 15 February 1282, a treaty was concluded between Przemysł II and Mestwin II, which secured the future unification of Gdańsk Pomerania and Greater Poland. Witnesses in the signed document, among others, were Pomeranian Voivode Waysil, Poznań voivode Beniamin, Gniezno voivode Arkembold, Poznań judge Mikołaj, Kalisz judge Andrzej, and the Dominican friar Piotr (later Prince Bishop of Cammin from 1296 to 1298), who was possibly responsible for writing the text. Other important dignitaries might have been present in Kępno at the time, however, they are not mentioned. There are ongoing disputes between historians about the exact nature of the Treaty of Kępno. According to some historians (for example Balzer and Wojciechowski) the treaty was a classic pact of mutual inheritance, in which the one who survives the other inherits his territory. According to others (like Kętrzyński, Baszkiewicz, Zielinska, Nowacki and Swieżawski), it was a one sided arrangement or donation for life from Mestwin II to Przemysł II (called donatio inter vivos). Another theory was posed by Janusz Bieniak. He believed that Mestwin II simply paid homage for his lands to the ruler of Greater Poland, who became the de jure ruler of the territory. Currently, the second theory is the most accepted, mainly because it agrees entirely with the contemporary sources. Since 1282 Przemysł II formally used the title of "dux Pomeranie" (Duke of Pomerania), but during Mestwin II's life he renounced his claim to the rights over Gdańsk Pomerania (Pomerelia). As was customary, the treaty would have to be approved by the nobles and knights of both lands. The meeting between the nobility of Pomerelia and Greater Poland took place between 13 and 15 September 1284 in the town of Nakło, where they confirmed the rights of Przemysł II over Gdańsk Pomerania. The unification of Pomerelia and Greater Poland was not the only decision made by Przemysł II and Mestwin II. The favors shown by the Duke of Pomerelia to the powerful witnesses of the agreement from Greater Poland showed that they were also keenly interested in the close integration of the two lands.

Гнезный архиепископлығы

1283 жылы 18 желтоқсанда, Людгарданың жерленгенінен кейін бірнеше күн өткен соң, Үлкен Польша Польша тарихы үшін аса маңызды оқиғаға куә болды: Якуб Свинка Гнезненің архиепископы болып киеленді. Бұл шара Калиш қаласындағы францискан шіркеуінде өтті және архиепископ Януш Тарнованың 1271 жылы қайтыс болғаннан бері өткен он екі жыл ішінде Польшада толыққанды мойындалған дін қызметкері болмағандықтан, ерекше маңызға ие болды. Якуб Свинка 1283 жылдың 30 шілдесінде Пападан бекітілім алды, бірақ ол тек диякон болғандықтан, оны міндетті түрде қасиеттеу қажет болды. Осы рәсім 18 желтоқсанда өтті, ал ертесі күні Якуб епископтық киелену рәсімін қабылдады. Деректерге сәйкес, бұл шараға бес поляк епискобы және жаңа архиепископқа қымбат жүзік сыйлаған Пжемысл II қатысты. Якуб Свинканың тегі мен жас өмірі туралы көп мәлімет жоқ, тек Болеслав ізгінің құжатында оның аты аталған. Гнезнен архиепископы ретінде ол II Пжемыслмен тығыз байланыста болды. Мысалы, ол Ұлы Польша герцогы шығарған 14 дипломатиялық құжатқа куә ретінде қол қойды, олардың ішінде оның барлық қолданыстағы жеңілдіктерін растау және Жнин мен Ланд кастеланиясында өз монеталарын шығаруға рұқсат беру туралы жарлықтар да болды.

Батыс Померанияға қарсы соғыс

1284 жылдың бірінші жартысында Пржемысл II Дания және Бранденбург тарапынан Батыс Померания және Ругенге қарсы қарулы қақтығысқа қатысты. Осы оқиға туралы мәліметтер шектеулі, ал 13 тамызда жасалған бейбіт келісім Ұлы Польшаға ешқандай нақты пайда әкелмеді. II Пржемыслдың Краков герцогы II Лешекпен болған достық қарым-қатынасы әлдеқайда жақсы нәтижелер берді; олар 1284 жылғы 20 ақпанда Сиерадзда кездесті. Бұл қарым-қатынастың себебі мен олардың сөйлескендері туралы мәліметтер белгісіз, бірақ бұл қарым-қатынас жемісті болды, себебі Пржемысл II Краков воеводасы Жеготаға үш ауылды (Ньечайно, Вжежбичаны және Лулин) беруге шешім қабылдады. Бұл жақсы қарым-қатынас біраз уақыт сақталды, өйткені жеті айдан кейін, 6 қыркүйекте Ұлы Польша герцогы Тевтон орденімен Лешек II Қара және оның інісі Казимир II Ленчица арасындағы дауды реттеуге делдалдық жасады. Пржемысл II Померелия мәселелерін де естен шығармады, өйткені 13 қыркүйекте ол Накло қаласында Местовин II-мен тағы бір кездесу өткізді.

Сдзивой Зарембаның сатқындығы

Рокzник Траски (вероятно, основанный на более ранних, ныне утерянных источниках) сообщает, что 28 сентября 1284 года Калиш был сожжен. Это вскоре вызвало серию событий, которые угрожали власти Пржемысла II. Сędziwój Заремба, в то время губернатор Калиша и находившийся в городе во время пожара, опасаясь последствий, решил захватить Калишский замок (очевидно, не пострадавший от огня) и передать его Генриху IV Пробусу. Узнав о событиях в Калише, Пржемысл II немедленно отреагировал. Не позднее 6 октября, что подтверждается документом, изданным в то время, Пржемысл II возглавил рыцарей Великой Польши под стенами города. Учитывая отказ от подчинения, герцог приказал начать осаду. Продолжительность осады неизвестна, но, вероятно, она вскоре прекратилась из-за нежелания мятежников сражаться (рыцари и знать, возможно, опасались, что Пржемысл II после захвата замка никого не пощадит), и герцог согласился начать переговоры с ними. В конечном итоге Пржемысл II вернул себе Калишский замок, но был вынужден передать недавно построенный замок в Олобоке Генриху IV Пробусу. Нет уверенности в том, было ли предательство Сędziwój Зарембы единичным случаем или частью более широкого заговора семьи Заремба. Однако можно предположить, что герцог не верил в семейный заговор, поскольку большинство родственников Сędziwój остались на своих постах даже после 1284 года. Еще одним подтверждением этого является документ, изданный 6 октября (и, следовательно, во время осады), в котором воевода Познани Бениамин Заремба выступает в качестве свидетеля и, следовательно, должен был оставаться в ближайшем окружении Пржемысла II. Отношение Пржемысла II к Бениамину изменилось в 1285 году. Причина неизвестна из-за недостатка современных сведений. Рокzник Траски лишь указал, что герцог Великой Польши заключил в тюрьму как Сędziwój, так и Бениамина. В конце концов, с ними обращались очень мягко, поскольку Мествин II Померельский не только восстановил их в прежних должностях, но и вернул часть конфискованного имущества. Более того, Бениамин вновь появился в окружении Пржемысла II около 1286 года.

According to the Rocznik Traski (based probably in older sources now missing), on 28 September 1284, Kalisz was burned. This soon caused a series of events which threatened the power of Przemysł II. Now governor of Kalisz and in the city at the time of the fire, Sędziwój Zaremba, fearing the consequences, decided to take the Kalisz castle (apparently not damaged in the fire) and give it to Henry IV Probus. At the news of the events of Kalisz, Przemysł II reacted instantly. No later than 6 October, as attested by a document issued in that time, Przemysł II was at the head of the Greater Poland knights under the city walls. In view of the refusal of submission, the duke ordered the siege. It is unknown how prolonged this siege was, but certainly soon due to the reluctance to fight from the rebels (knights and nobles probably feared that Przemysł II, after the capture of the castle, would not spare nobody), the duke agreed to negotiate with them. Eventually, Przemysł II regained his castle of Kalisz, but he had to give the newly built castle in Ołobok to Henryk IV Probus. There is no certainty that the betrayal of Sędziwój Zaremba was an isolated incident or part of a wider conspiracy from the Zaremba family. However, it can be assumed that the duke didn't believe in a familiar conspiracy because most of Sędziwój's relatives remained in their posts even after 1284. Another source supporting this is a document issued on 6 October (and thus during the period of siege) where the voivode of Poznań Beniamin Zaremba appears as a witness, and therefore had to remain in the inner circle of Przemysł II. Przemysł II's change of attitude against Beniamin occurred in 1285. Due to little contemporary information, the cause is unknown. The Rocznik Traski only pointed that the Duke of Greater Poland imprisoned both Sędziwój and Beniamin. At the end apparently they were treated very gently, because Mestwin II of Pomerelia not only restored them their previous post but also part of the property that was confiscated them. Moreover, Beniamin appeared again in the circle of Przemysł II around 1286.

Екінші неке

1285 жылы Премислав II қайтадан үйленуге шешім қабылдады. Таңдалған қалыңдық – Швецияның тақтан түскен патшасы Вальдемардың қызы, Дания патшасы Эрик IV-нің немересі Ричеза болды. Ұлы Польша мен Швеция арасында байланыс болмағандықтан, келіссөздер Аскания әулетінің делдалдығымен аяқталған болуы мүмкін. Өкілеттік неке 1285 жылғы 11 қазанда Швецияның Нюкопинг қаласында өтті; салтанатта Ұлы Польшаның герцогының өкілі ретінде нотариус Тайлон болды, ол Премислав II-ден қызметтері үшін алғыс ретінде Гьеч ауылын алды. Премислав II мен Рикиссаның ресми тойы қашан және қайда өткені белгісіз, сондай-ақ неке салтанатын кім өткізгені де белгісіз: бұл Познань епископы Ян немесе Гнезно архиепископы Якуб Свинка болуы мүмкін.

Ленчица мен Сулежов съездері

1285 жылы Презимус II басқа да жетістіктерге қол жеткізді: қаңтар айында Гнезнен архиепископы Якуб Ленчица қаласында кеңес өткізді, онда Ұлы Польша билеушісінің басты қарсыласы Генрих IV Пробтың айыпталуы бекітілді; 15 тамызда Презимус II тағы бір князьдық кеңес өткізді, бұл жолы Владислав I және Иновроцлавтың Земомысымен Сулейов қаласында, онда Лешек II Қараға қарсы көтеріліс және оның Конрад II Церскийдің пайдасына тақтан түсірілуі талқыланды. 1286 жылдың мамыр айында Познань епископы Ян Вишковский қайтыс болғаннан кейін, оның ізбасары Ян Гербичқа құрметті лауазым берілді. Жаңа епископ пен Презимус II арасындағы ынтымақтастық жақсы болды, бірақ кейбір тарихшылар епископ Гербичтің кейіннен «сатқын» деп аталғанын түсіндіре алмайды.

Үлкен Польша, Померелия және Батыс Померания арасындағы одақ

Ян Длугош айтуынша, 1287 жылдың 14 маусымында Ұлы Польшаның бірнеше рыцарлары және (шежіреші ұсынғандай), өз билеушісінің білмей, Олобокқа күтпеген шабуыл жасап, қаланы басып алып, ауданын Ұлы Польшаға қайтарды. Генрих IV Пробус ешқандай қарулы қақтығысқа жауап беруден бас тарды және жоғалтуды қабылдады; белгісіз жағдайларда осы шамада Пржемысл II де Вилуньді қайтарып алды (1281 жылы жоғалған). Вроцлав герцогінің бұл қадамы Краков тағына ие болу жоспарларымен байланысты жасалған ұступтардың бір бөлігі болуы мүмкін, және осылайша Ұлы Польша герцогінің бейтараптығын қамтамасыз етуді көздеді. Бірнеше айдан кейін, 23 қарашада Слупск қаласында Пржемысл II, Померелияның Местовин II және Померанияның Богислав IV кездесті. Олар кез келген қарсыластарға, әсіресе Бранденбург билеушілері мен Рюген князі Вицлав II-ге қарсы өзара ынтымақтастық және көмек көрсету туралы келісімге келді. Келісім сонымен қатар Местовин II мен Пржемысл II қайтыс болған жағдайда Богислав IV немесе оның ұрпақтарының Гданьск мұрагерлігіне ие болуын қамтамасыз етті. Бұған қоса, бұл келісім Ұлы Польша мен Бранденбургті билеген Аскания әулеті арасындағы қарым-қатынастың нашарлауына себеп болды. Келісім кейіннен 1291 жылдың тамызында Наклода өткен кездесуде расталды.

Коалиция және әкелік

Тарихшы Освальд Балцердің теориясына сәйкес, шамамен 1287 жылы Гнезнендік архиепископ Якубтың ықпалымен Лешек II Қара, Генрих IV Проб, Пржемыслав II және Генрих III Глоговский арасында өзара мұрагерлік туралы келісім жасалды. Балзердің теориясы тарихшылар арасында кең танымалдылыққа ие болды. Алайда, Владыслав Карасевич және Ян Базкевич бұл пікірді жоққа шығарады. Дегенмен, осы кезеңде Пржемыслав II мен Генрих IV Проб арасында келісім жасалуы мүмкін деген мүмкіндік толығымен жоққа шығарылмайды, себебі Вроцлав герцогы өз еркімен Олобок және Вилюнь жерлерін Пржемыслав II-ге қайтарып бергені мәлім. 1288 жылдың 14 мамырында Рзепце құрылтайында Пржемыслав II мен Мествин II арасындағы одақ одан әрі нығайтылды. Шілде айында Ұлы Польша герцогы Краковта ауыр сырқатпен жатқан Лешек II Қараны зиярат етті. Бұл сапарда талқыланған мәселелер белгісіз. 1288 жылдың 1 қыркүйегінде Познаньде Пржемыслав II-нің тұңғыш және жалғыз баласы дүниеге келді: Рицеза есімді қыз, кейіннен Венцеслав II-нің әйелі ретінде Богемия және Польша патшайымы болды, ал одан кейін Рудольф I-нің әйелі атанды. Оның қызының дүниеге келуі герцогиня Ричеза туралы соңғы хабар болды. Ол 1293 жылдың 13 сәуірінен бұрын, яғни Пржемыслав II үшінші және соңғы некеге тұрғанға дейін қайтыс болды. Пржемыслав II екінші әйеліне терең сезімдермен байланысқан көрінеді. Бұл туралы оның қызына анасының есімін беруі ғана емес, сонымен қатар 1293 жылдың 19 сәуірінде шыққан құжаты да куәлік етеді, онда ол екінші әйелінің қабірінде мәңгі жанып тұратын шам үшін төлем ретінде Кобылники ауылын Познань епархиясына табыс етті.

Қара Леск өлімі

1288 жылдың 30 қыркүйегінде Краков, Сандомирж және Сиерадз герцогы II Лешек Қара баласыз дүниеден өтті. Оның қайтысы Кіші Польшада соғыстың басталуына себеп болды. Краков рыцарлары Болеслав II Плокскийді қолдады, ал Сандомирж рыцарлары оның бауыры Конрад II Черскийді жақтады; ал екінші жағынан, қала тұрғындарының орта тап өкілдері Вроцлав герцогы Генрих IV Пробусты қолдады. 1289 жылдың басында Вроцлав герцогы және оның одақтастары – Ополелік Болько I және Щинавалық Пржемко бастауымен Силезия әскерлері жорыққа шықты. Олар сондай-ақ Вавель қамалын бақылаған Краков кастеляны Сулк Аюдың (pl: Sułk z Niedźwiedzia) қолдауына үміттенеді. Оған қарсы Бolesław II Плокский, Казимир II Ленчицкий және Владислав I Эльбог жоғары бір одақ құрды. Күтпегендей, Пржемысл II оларға қосылып, Вроцлав герцогымен жасаған барлық келісімдерін бұзды. Вроцлав, Ополе және Щинава әскерлері Ұлы Польша, Куявия және Мазовия коалициясына қарсы тұруға жеткіліксіз күштері бар екенін түсінді және Силезияға шегінуге шешім берді, онда олар қосымша әскер жинайтын болады. Шегініп келе жатқан әскерлерге жылдам қуып жетілді және 1289 жылдың 26 ақпанында Битомдағы Сиеверц қаласында қанды шайқас болды, нәтижесінде Пржемысл II және оның одақтастары толық жеңіске жетті. Осы шайқаста Щинавалық Пржемко қаза тапты, ал Ополелік Болько I тұтқынға алынды. Шайқастан кейін Владислав I Эльбог Краковты басып алды, ал Пржемысл II әскерлерімен бірге шегініп, Генрих IV Пробуспен жеке бітімге келді. Алайда, 1289 жылдың соңында Генрих IV Пробус қару алып Краковқа қарсы соғыс ашты, нәтижесінде Владислав I Эльбог Сандомирж билігінен кетуге мәжбүр болды. Бұл оқиға уақытша деп есептелді, өйткені Генрих IV Пробус және Владислав I Эльбог екеуі де Краков және Сандомирж герцогы атағын сақтап қалды.

Краковты сатып алу

Генрих IV Проб, Вроцлав және Краков герцогы, 1290 жылғы 23 маусымда, мүмкін уланған. Баласыз қайтыс болғандықтан, ол өсиетімен Вроцлав герцогтігін Генрих III Глоговқа, ал Краковты – жоғары герцогтің титулымен және осылайша Польшаға жоғары билікпен – Пржемысл II-ге қалдырды. Сонымен қатар, ол Клодзконы Богемия королі Венцеслав II-ге қайтарып берді, сондай-ақ Ниса-Отмухов герцогтігін Вроцлав епископтығына толық тәуелсіздікпен мәңгілік феод ретінде берді. Бұл соңғы шешімдер таңқаларлық емес, өйткені олар Генрих IV-тің соңғы саяси ұстанымына сәйкес келді. Дегенмен, оның ең жақын туысы Пржемысл II-нің Краков пен Сандомиржді мұраға алғаны тарихшыларды қатты таңқалдырды. Тарихнамада Вроцлав герцогінің бұл шешімін түсіндіру үшін бірнеше теория бар. Соңғы кезде бұл өсиеттің артында Гнезнен архиепископы Якуб тұрды деген болжам бар, өйткені ол 1290 жылғы 17 маусымда Генрих IV қайтыс болғанға дейін бірнеше күн бұрын Вроцлавта болған. Дәстүрге сәйкес, Пржемысл II Генрих IV-тен бірқатар діни міндеттемелерді орындауға тиіс болды: Краков соборына 100 дана таза алтын беру және Тыннец монастырына әшекейлер мен қасиетті кітаптар сыйлау. Пржемысл II Вроцлав герцогінің қайтысы туралы тез хабардар болған болуы керек. Құжаттардың жетіспеуіне байланысты ол алғаш рет Краков герцогы атағымен 1290 жылғы 25 шілдеде шығарылған дипломда пайда болды. Пржемысл II Генрих IV Пробтың өсиеті бойынша бұл жерге толық құқығы болса да, ешбір құжатында Сандомир герцогы атағын қолданған жоқ. Себебі ол оны иеленген жоқ: шындығында, Генрих IV қайтыс болғанға дейін осы жерді Владислав I Эльбог басып алған. Кіші Польшада Пржемысл II бұрын Генрих IV Проб өз нышаны ретінде қолданған тәжді бүркітті қабылдады; оның бұрынғы нышаны, әкесі мен ағасынан мұра болған, көтеріліп келе жатқан арыстан болды. Пржемысл II Краковқа билікке қашан келгені белгісіз, өйткені 1290 жылғы 24 сәуірде ол әлі Гнезнода болған. Екі айдан кейін ол Краковта құжат шығарды, онда бастапқыда жергілікті элитаның (кастелян Жегота, канцлер Прокоп, воевода Миколай және қазынашы Флориан сияқты), дін қызметкерлерінің (Краков епископы Пжеманьковолық Павел, 12 қыркүйекте шығарылған басқа құжатта жергілікті табыстан ондық жинау құқығы берілді) және орта тап өкілдерінің билігін қолдады және бекітті.

Henry IV Probus, Duke of Wrocław and Kraków, died on 23 June 1290, probably poisoned. Because he died childless, in his will he bequeathed the Duchy of Wrocław to Henry III of Głogów, and Kraków – with the title of high duke and thus the overlordship over Poland – to Przemysł II. In addition, he returned Kłodzko to King Wenceslaus II of Bohemia and also gave the Duchy of Nysa–Otmuchów to the Bishopric of Wrocław as a perpetual fief with full sovereignty. These latter dispositions were not surprising, since they were compatible with the most recent political stance of Henryk IV. However, the inheritance of Kraków and Sandomierz by Przemysł II, one of his closest male relatives, caused considerable surprise among historians. In historiography, there are several theories to explain the decision of the Duke of Wrocław. Recently it has been assumed that Archbishop Jakub of Gniezno was behind this testament, because he was in Wrocław on 17 June 1290, a few days before the death of Henryk IV. In accordance with custom, Przemysł II had to pay some religious dispositions from Henryk IV: the transfer to Kraków Cathedral of 100 pieces of fine gold and devotion to the implementation of ornaments and liturgical books to the Tyniec monastery. Przemysł II was probably informed very quickly about the death of the Duke of Wrocław. Due to the lack of documents, the first time he appeared with the title of Duke of Kraków was in a diploma issued on 25 July 1290. Przemysł II never used the title of Duke of Sandomierz in any of his documents, despite having full rights over this land under the will of Henryk IV Probus. This is because he did not have possession of it: Władysław I the Elbow high, in fact, had conquered the land shortly before Henryk IV's death. In Lesser Poland, Przemysł II adopted the crowned eagle – which was used previously by Henryk IV Probus – as his emblem; his previous emblem, inherited from both his father and uncle, was a climbing lion. It is unknown exactly when Przemysł II went to Kraków to assume control, as on 24 April 1290 he was still in Gniezno. Two months later he issued a document in Kraków, where he initially supported and confirmed the power of the local elite (with castellan Żegota, chancellor Prokop, voivode Mikołaj, and treasurer Florian, among others), the clergy (including Paweł of Przemankowo, the Bishop of Kraków, who in another document issued on 12 September 1290 was given the right to collect tithes from the local income), and middle class people.

Ладислав Березовпен қарым-қатынасы

II Пржемысл мен I Владислав арасындағы саяси қатынастар туралы нақты мәлімет жоқ, әсіресе Сандомир герцогтығын кімнің шын басқарғаны туралы. II Пржемыслдың «Сандомир герцогы» деген атақты қолданбауы, екі талапкердің де Биік Шынтақтың сол жерге билігін және ресми иелігін мойындағанын көрсетеді, бірақ ұсақ қақтығыстар болмаған деген ойды жоққа шығармайды. Сондай-ақ, II Пржемысл Краков және оның төңірегіндегі (Виеличка және Миехов) аймақтарда ғана лауазымды тұлғаларды тағайындады. Бұл Ұлы Польша герцогының нақты билігі қала мен жақын жерлермен шектелгенін көрсетеді. Ал қалған аумақтар, болжам бойынша, I Владислав Биік Шынтақтың бастығында болды.

Кіші Польшаның отставкасы

12 қыркүйек пен 23 қазан аралығында II Пржемысл Кіші Польшаның астанасы Краковтан шықты. Ол ешқашан қайтып оралмады. Вавель қамалынан кету кезінде, ол Болеслав II Щедрый заманынан бері соборда сақталған патшалық тәжін және регалияларын алып кетті. Ол осы кезде өзінің патшалыққа билік тілеу рәсімін өткізуді жоспарлап жатқан болатын. Осы арада Бөгемияның Венцеслав II Кіші Польшаға деген талаптары айқын бола бастады. Оның талаптары анасының әпкесі Грифина (сонымен қатар Агриппина) Халыштың (Лешек II Қараның жесірі) иелігі ретінде берілген сыйлықпен және Германия королі Рудольф I берген құқықпен нығайтылды. Екі құжаттың да Польша заңнамасы бойынша күші болмады; алайда, оның әскери күші, байлығы және Богемия Корольдығымен мәдени жақындығы Венцеслав II-ді Кіші Польшада кеңінен қабылданған үміткер етті. Осылайша, II Пржемыслдың екі таңдауы болды: әскери қақтығыс (богемиялық әскердің басымдығына байланысты оның жеңіске жеткізу мүмкіндігі жоқ еді) немесе саяси келіссөздер. 1290 жылдың 14 қазанында архиепископ Якуб Свинка Гнезнода провинциялық синодты ашты, оған Познань епискобы Ян Гербич, Плоцк епискобы Томаш Томка, Куявия епискобы Вислав және Лебус (Любуш) епискобы Конрад көмектесті. Епископтардан басқа, Синодқа Ұлы Польшаның Пржемысл II және Померелияның Мествин II де қатысты. Бұл кездесуде Ұлы Польша герцогы ақшалай өтемақы алу үшін Кіші Польшаға қатысты құқықтарын Венцеслав II-ге беруге келісті. Пржемысл II мен Венцеслав II арасындағы келіссөздер қашан басталғаны нақты белгісіз. Олар, әрине, 6 қаңтарда (Пржемысл II Краков герцогы атағын құжатта соңғы рет қолданған) мен 1291 жылдың 10 сәуірінде (Венцеслав II осы атақты алғаш рет жарғыларда қолданған) аралығында аяқталды. Сонымен қатар, сәуірдің ортасына дейін Бамберг епискобы Арнольд басқаратын богемиялық әскер Вавель қамалына жеткені белгілі болды.

Генрих III Глоговпен одақ

Кіші Польшаны жоғалту II Пржемыслдың ұлттық саясатқа белсенді қатысуына кедергі болмады. 1290 жылдардың басында (вероятно, Генрих IV Проб қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай) ол Генрих III Глоговпен тығыз одақ құрды. Бұл келісімнің толық мәліметтері сақталмаған, ал осы мәселе туралы жалғыз тарихи мәлімет 10 наурызда 1296 жылы Крывиньде Владислав I Локоть берген құжаттан алынған, онда Генрих III Ұлы Польшаға құқығы бар екенін айтады. Туғандық байланысы туралы ұсынысты қабылдамауы (Локоть билігі оның Калиштың Хедвигасына үйленуі арқасында талап ете алатын нәрсе), 1290 жылдардың басында (әрине, 1293 жылдың қаңтарынан бұрын, II Пржемысл Локоть билігіне қатысқан кезде) Ұлы Польшаның билеушісі Глогов герцогына мұрагерлік құқығын берген келісім жасалғанын көрсетеді.

Калиш конгрессі

1293 жылдың қаңтар айында Калиш қаласында II Премислав, I Владислав және оның бауыры Казимир II Ленчица арасында саяси келіссөздер өтті. Әңгімелердің мән-жайы белгісіз; алайда, екі құжат сақталған, онда Краков тағының (де-факто Венцеслав II-нің билігінде болғанымен, теориялық түрде) мұрагерлік тәртібі былай белгіленген: бірінші – Премислав II, содан кейін – Биік Жезқыншақ, және соңында – Казимир II Ленчица. Олар сондай-ақ, осы жерді қайсысы болса да қайтарып алуға бір-біріне көмектесуге және Гнезно архиепископына жыл сайын 300 күміс теңгеден төлеуге уәде берді, ал алғашқы екі жылда бұл сома екі есеге арттырылуға тиіс болды. Калиш келіссөздері өте құпия болды, ал бастамашы, әрине, архиепископ Якуб Свинка болды. Басты себеп, болжам бойынша, богемиялық қарсы коалицияны нығайту болды, онда одақтастар бір-біріне көмектесуге міндеттенді. II Премислав Ұлы Польшада еркек мұрагері болмаған жағдайда Биік Жезқыншақты өзінің мұрагері етіп тағайындады (бірақ бұл, Генрих III Глогувскийдің жағдайы сияқты, өзара мұрагерлік туралы келісім болуы мүмкін). Келісімге қарамастан, коалицияның ешқандай іс-қимылы белгілі емес. Казимир II Ленчица 1294 жылдың 10 маусымында Литваға қарсы Троянов шайқасында қаза тапты. Калиш съезінде Владислав I мен Калиштен Гедвиганың, Премислав II-нің туысы және Болеслав Ыстық жүректің қызының некесі ұйымдастырылды (немесе мүмкін, тойланды).

Үшінші неке

Калисс конгресі тұсында II Пржемыслав қайтадан үйленуге бекінді, өйткені оның сүйікті әйелі Ричеза сол кезде, әлде бір жыл бұрын қайтыс болған еді. Таңдалған келіншегі – Альберт III, Бранденбург маргравы Салцведельдің қызы Маргарет және Дания королі Кристофер I-нің қызы Матильда болды. Бұл неке саяси мақсатта жасалды және II Пржемыславтың Померелиядағы мұрагерлігін қамтамасыз етуге бағытталған. Герцог пен оның келіншегінің туыстық байланысы тым жақын болғандықтан (олар екеуі де Богемия королі Оттокар I-нің шөберелері), некеге папаның рұқсаты қажет болды. Той рәсімі 1293 жылдың 13 сәуіріне дейін өтті; кейбір тарихшылардың пікірінше, осы кезде II Пржемыславтың қызы Рыкса мен Маргареттің бауыры, Бранденбургтың Отто Салцведелінің құдайы болуы да тойланды.

Померелияны сатып алу

1294 жылдың көктемінде Померелияның князі Мествин II Пржемысл II-ге сапар жасады. Өз кезегінде, Ұлы Польшаның герцогы 15 маусымда Померелияда болып, Слупскіде Мествин II-мен бірге құжаттарға қол қойды. 30 маусымда Пржемысл II қайтадан Ұлы Польшаға оралды. Мествин II-нің денсаулығының нашарлауы Пржемысл II-ні күзде Померелияға тағы бір сапарға мәжбүр етті. Мествин II 1294 жылдың 25 желтоқсанында Гданьскіде қайтыс болғанда Пржемысл II қасында болды ма, жоқ па белгісіз, бірақ ол оның жерлеу рәсіміне қатысқандығы сөзсіз. Самборидтер әулетінен шыққан Померелияның соңғы князі Оливадағы цистерциандық монастырда жерленді. Померелияны мұраға алғаннан кейін Пржемысл II «Польша және Померанияның герцогы» деген жаңа атақты қабылдады. Ол сәуірдің басына дейін Гданьск Померелиясында болды, бірақ 10 сәуірде Познаньде болды.

Таққа отырғызу

Ұлы Польша мен Гданьск Помераниясының (Померелия) бірігуі Пжемислав II-ні ең күшті Пиаст билеушісі етті. 1290 жылы Гнезнен архиепископы Якубтың көмегімен герцог өзінің тажына отырғызуын дайындауға кірісті, бұған дейін Генрих IV Пробус Польшаны біріктірудің алғы шартын жасады. Кіші Польшаны Венцеслав II басып алғандықтан, Ұлы Польша герцогы жоспарларын 1294 жылға дейін кейінге қалдыруға мәжбүр болды. Тек Мествин II-нің өлімі – бұл оқиға Пиаст билеушілері арасындағы оның билігін едәуір арттырды – Пжемислав II архиепископ Якубпен бірге таққа отырғызу туралы шешуші шешім қабылдады. Пжемислав II мен оның әйелі Маргареттің таққа отырғызылуы 1295 жылдың 26 маусымында, жексенбі күні, Әулие Иоанн мен Павел күнінде Гнезнен соборында өтті. Бұл 219 жыл ішіндегі алғашқы поляк тажына отырғызуы болғанымен, неге ол қарапайым тажына отырғызу рәсімі (ordinis cororandi) ретінде өткізілгені белгісіз. Гнезнен архиепископы Якубтан басқа, рәсімге қатысқан шіркеу иерархиясының басқа да маңызды өкілдері: Любуш епископы Конрад, Познань епископы Ян II, Влоцлавек епископы Вислав және Плоцк епископы Гедко II. Польша епископатынан Вроцлав епископы Иоанн III Ромка мен Краков епископы Ян Мускатаның өзі қатысқан немесе келісімдерін жіберген болуы мүмкін. Тарихшылар, әдетте, таққа отырғызу рәсіміне қатысқан епископтардың жоғарыда аталған тізімімен келіседі. Любуш епископы Конрадтың қатысуына күмән тудырады, өйткені ол 18 маусымда Прагада болған. Алайда, Казимеж Тимиенецкий атап өткендей, ол таққа отырғызу рәсіміне қатысу үшін Гнезненге үлгеруі мүмкін. Таққа отырғызу рәсімінің куәгерлері туралы ақпарат жоқ; Ұлы Польша мен Померелиядан көптеген мәртебелі тұлғалар келген болуы керек. Сондай-ақ, ешбір дереккөз Пиаст билеушілерінің рәсімде болғанын көрсетпейді. Папа Бонифаций VIII-нің келісімі қажет болмады, өйткені бұрынғы тақына отырғызулар Польшаны қазірдің өзінде Корольдікке айналдырған еді. Қазіргі заманғы дереккөздер Пжемислав II мен архиепископтың тақына отырғызуға Киелі Тақтың рұқсатын алғанын нақты растамайды. Тек Kronika oliwska мен Kronika zbrasławska тақына отырғызу осындай келісіммен өткенін мәлімдейді. Егер нақты мақұлдау болса, бұл Уладьслав Биік шынтақтың Пападан өз тақына отырғызуына рұқсат алуға жасаған кейінгі әрекетіне әсер етуі мүмкін; 1320 жылғы тақына отырғызу өте басқа жағдайларда өтті, өйткені Уладьславтың Богемия королі Иоанн тұлғасында таққа бәсекелесі болды және Папалық француз сарайының ықпалында болды. 1295 жылы Папалық тәуелсіз ұйым болды және поляк епископаты Венцеслав II-нің күтілетін наразылықтарын тыныш күте алды. Пжемислав II Папаның келісімін алды ма, жоқ па, оның тақына отырғызуының заңдылығына замандастары күмән келтірмеді. Тіпті чехиялық Kronika zbrasławska Ұлы Польша герцогының патшалық атағын жоққа шығармады, оны Калиш королі деп атады. Ақырында, Венцеслав II өзінің іс-әрекеттерін тек Пжемислав II-ге (оны тәжден бас тартуға көндіруге тырысты) және Папа Куриясына дипломатиялық наразылық білдірумен шектеді. Пжемислав II-нің тақына отырғызуы тарихшылардың арасында оның патшалығының аумағы туралы дау тудырды. Станислав Кутржеба Пжемислав II-нің Ұлы Польшаның королі болып тағайындалғанын атап өтті. Бұл теория жан-жақты талқылауға себеп болды, ол осы күнге дейін Пжемислав II-нің монархиялық мәртебесі туралы нақты жауап бермейді. Алайда, Пжемислав II тақына отырғызу арқылы ескі Польша Корольдігін қайта жандандыруды көздеген болуы мүмкін, бұл тақына отырғызудан кейінгі мөрдегі жазумен де сәйкес келеді: Reddidit ipse pronis victricia signa Polonis, бірақ шын мәнінде Пжемислав II саяси жағынан Ұлы Польша мен Гданьск Помераниясымен шектелген.

The unification of Greater Poland and Gdańsk Pomerania (Pomerelia) definitely made Przemysł II the strongest Piast ruler. Already by 1290, and with the help of Archbishop Jakub of Gniezno, duke began to prepare his coronation, earlier unsuccessfully pursued by Henryk IV Probus, the preliminary step for the unification of Poland. Due to the occupation of Lesser Poland by Wenceslaus II, the Duke of Greater Poland had to postpone his plans until 1294. Only with the death of Mestwin II – an event which increased considerably his power among the Piasts rulers – Przemysł II, together with Archbishop Jakub, took the decisive decision for a coronation. The coronation of Przemysł II and his wife Margaret took place at Gniezno Cathedral on Sunday 26 June 1295, the day of Saints John and Paul. It is unknown why it took place as a simple coronation ceremony (ordinis cororandi) despite it was the first Polish coronation in 219 years. Besides Archbishop Jakub of Gniezno, the other main representants of church hierarchy who participated in the ceremony were: Bishops Konrad of Lubusz, Jan II of Poznań, Wisław of Włocławek and Gedko II of Płock. From the Polish episcopate, Bishops Johann III Romka of Wrocław and Jan Muskata of Kraków were possibly either present in person or sent their consents. Historians generally agree with the above list of Bishops who participated in the coronation. Certainly are some doubts about the presence of Bishop Konrad of Lubusz, who on 18 June was in Prague. However, as was noted by Kazimierz Tymieniecki, he could be able to make the travel to Gniezno for the coronation. There is no information about the secular witnesses of the coronation; certainly many dignitaries from both Greater Poland and Pomerelia must have arrived. Similarly, no sources point to the presence of other Piasts rulers in the ceremony. The consent of Pope Boniface VIII wasn't necessary, because due to the earlier coronations Poland was already a Kingdom. Contemporary sources do not definitively confirm that Przemysł II and Archbishop obtained the approval of the Holy See for the coronation. Only the Kronika oliwska and the Kronika zbrasławska stated that the coronation took place with such consent. If there was an explicit approval, it could influence the later effort of Władysław the Elbow high to obtain the Pope's permission for his own coronation; the coronation in 1320 took however place in very different circumstances, because Władysław had a competitor to the throne in the person of King John of Bohemia and the Papacy was then strongly influenced by the French court. In 1295 the Papacy was an independent entity and the Polish episcopate could more calmly await the expected protests from Wenceslaus II. Regardless of whether Przemysł II has obtained the consent of the Pope or not, the legality of his coronation was not questioned by his contemporaries. Even the Czech Kronika zbrasławska did not deny the royal title of the Duke of Greater Poland, although it called him King of Kalisz. Finally, Wenceslaus II restricted his actions only to diplomatic protests to both Przemysł II (where he tried to persuade him to give up the crown) and the Papal Curia. The coronation of Przemysł II gave rise to a dispute between historians about the extent of his kingdom. Stanisław Kutrzeba pointed that Przemysł II, in fact, was crowned King of Greater Poland. This theory caused a lively discussion, which to this day doesn't give a clear answer about the monarchical status of Przemysł II. It could be expected however that Przemysł II wanted to revive through the coronation the old Kingdom of Poland, which also agrees with the inscription on the post coronation seal Reddidit ipse pronis victricia signa Polonis, although in reality Przemysł II was politically limited to Greater Poland and Gdańsk Pomerania.

Қылмысты қайта құру

Пшемислав II-нің қазасы тарихшылар арасында қызығушылық тудырған мәселе болды. Ұлы Польшаның соңғы Пиаст әулетінің өліміне қатысты мән-жайларды Кароль Горский, Казимир Ясинский, Зигмунт Борас, Бронислав Новацкий және Эдвард Римар егжей-тегжейлі зерттеді. Польша тарихында Пшемислав II-нің өлімінің маңыздылығы Владыслав Карасевич пен Ян Пакульскийдің еңбектерінде де айқындалды, себебі бұл оқиғада Наленч және Заремба отбасыларының рөлі бар еді. 1295 жылы король Рождествоны Гнезнода тойлады, онда ол I Владиславпен кездесті. Бұл кездесудің себебі белгісіз. Кеміс Польшаны қайтару мүмкіндігі, сондай-ақ Бранденбургтің жеңілісі талқыланған болуы мүмкін. Дегенмен, бұл әңгімелер Бранденбург маркграфтарына қауіптің белгісі ретінде көрінуі мүмкін, олар Мествин II-нің қайтысынан кейін Пшемислав II-нің Померелияны мұраға алуын үлкен алаңдаумен қабылдады және корольдік таққа отыруына дайындық жасады. Бірақ Аскания әулетінің басты уайымы баршаға мәлім болды: Польша Корольдігінің бірігуі және Пшемислав II ерте не кеш Ұлы Польшадағы маркграфтардың басып алған жерлерін талап ететіні. 1296 жылдың 25 қаңтарынан кейін король астанасын тастап кетті және 3 ақпанға дейін Пыздриде болды. Карнавалдың соңғы күндерінде (4-7 ақпан аралығында) Пшемислав II бұл мерекелерді Рогозно қаласында өткізуді шешті. Пыздриден шығарда король, әрине, шамамен 30 км қашықтықтағы Бранденбургтың Бжезина қаласында Отто IV Стреламен және Конрад маркграфтарының, сондай-ақ соңғысының ұлдары Отто VII, Иоанн IV және, мүмкін, ең кішісі Вальдемар тұратынын білмеді. Олар Пшемислав II-нің жақын шеңберінен келген сатқындардың көмегімен корольдің алдағы бірнеше күнге жоспарланған маршруты туралы толыққанды ақпарат алды. Осы уақыт аралығында Пшемислав II Карнавалдың дәстүрлі турнирлеріне және діни рәсімдеріне қатысты. Корольдің күзеті әлсіреп, әсіресе 8 ақпаннан бастап күшіне жете алмады. Сол күні қырық күндік ораза басталды, ал кезекті сапарына шығудан бұрын корольдің сүйіктілері демалуға ниеттенді. Бранденбург маркграфтарының корольді ұрлау жоспары «Roczniki małopolski» еңбегінде егжей-тегжейлі сипатталған. Эдвард Римар оны Якуб Гунтерсберг (Якуб Казуба) деп атады. «Rocznik kapituły poznańskie» хроникасында маркграфтардың ұрлауға жеке қатысқандығы айтылса да, бұл факт күмәнді көрінеді, өйткені олар сәттілікке жеткеніне сенімді болмаса, өмірін қауіпке тіге алмас еді. Қалай болғанда да, 7 ақпан күні кешке (күн батқаннан кейін болса керек) бірнеше ондаған адамнан тұратын әскер Нотеч арқылы ең қысқа жолмен Пшемислав II тұрған жерге бет алды. Кароль Горскийдің сөзіне сүйенсек, 7 ақпан күні күн батқанда (немесе кейіннен күнтізбе реформасын ескерсек, 30 қаңтарда) сағат 16:48-де күн батқан, ал күн шыққанда 7:38 болды, бұл әскерге мақсатына тыныш жету үшін он төрт сағат уақыт берді. Шабуыл 8 ақпанның таңертеңінде, Күл шәрбісі күні болды, сол кезде корольдің күзетшілері терең ұйқыда жатқан еді. Осыған қарамастан, олар корольдің жеке басшылығымен қорғаныс ұйымдастыра алды, бірақ шабуылдаушылардың саны тым көп болды. Якуб Казубаның адамдарының басты мақсаты Пшемислав II-ні тұтқындау еді, олар король көптеген жарақаттар алғаннан кейін жерге құлағаннан кейін ғана осы мақсатына жете алды. Бранденбург әскері оның атын ауыр жарақаттап, Силезия шекарасына қарай қашқан (мүмкін, поляк әскерін жаңылыстыру мақсатымен). Бірақ ұрлаушылар көп ұзамай корольді тірі алып кете алмайтынын түсінді, ал тұтқын олардың қашуын тек кешіктіретінін мойындады. Содан кейін Казуба жеке өзі корольді өлтіруді шешті. Кейінгі дәстүр бойынша, кісі өлтіру Рогознодан шығысқа қарай 6,5 км қашықтықтағы Сиерники ауылында болған. Корольдің денесі жол үстінде тасталып, оны қуғынға қатысқан рыцарьлар тапты. Қылмыс жасалған және оның денесі табылған жер (плюс: porąbania) дәстүрлі түрде Пороблик деп аталды. Қасқырлар ешқашан ұсталған жоқ. Осылайша, Бранденбург маркграфтарының кісі өлтіруге қатысқандығына көптеген сенімді дәлелдер бар. Казимир Ясинскийдің пікірінше, мұндай тиімді операция Пшемислав II-ге жақын адамдардың қатысуынсыз мүмкін болмас еді. Тарихшылар бұл оқиғаға екі асыл отбасы – Наленч немесе Заремба қатысқан-қатыспағаны туралы пікірде бөлініп тұр. «Roczniki małopolski» жазбаларына сүйенсек, Зарембалар күдік тудырады; сондай-ақ Длугош хроникасында да осы туралы айтылған. Шын мәнінде, қазіргі заманғы тарихнама Пшемислав II-нің Гжимала және Лодзия отбасыларымен, сондай-ақ Наленчтермен жақын қарым-қатынаста болғанын көрсетеді.

The death of Przemysł II as a result of a failed kidnapping attempt was a matter of interest between historians. Circumstances of the death of the last of the Piast Greater Poland line was specifically studied by Karol Górski, Kazimierz Jasiński, Zygmunt Boras, Bronisław Nowacki and Edward Rymar. The importance in Polish history of the death of Przemysł II was also relevant in the works of Władysław Karasiewicz and Jan Pakulski, due to the role of the Nałęcz and Zaremba families. In 1295 the King spent Christmas in Gniezno, where he met with Władysław I the Elbow high. The reason for this meeting is unknown. Probably the possibility of the recovery of Lesser Poland was discussed, as was the defeat of Brandenburg. In any case, these conversations could be shown as a threat by the Brandenburg Margraves, who still are anxiously watching the inheritance of Pomerelia by Przemysł II after Mestwin II's death and his royal coronation. But the main concern of the House of Ascania was obvious to all: the union of the Kingdom of Poland, and that sooner or later Przemysł II would claim the lands seized by the Margraves in Greater Poland. After 25 January 1296 the King left his capital, and surely by 3 February he was in Pyzdry. For the last days of the Carnival (between 4–7 February) Przemysł II decided to spend these festivities in the town of Rogoźno. Leaving Pyzdry, the King certainly didn't think that about only 30 km away, in the Brandenburg town of Brzezina are staying the two brothers Margraves Otto IV with the Arrow and Conrad, and the sons of the latter: Otto VII, John IV and probably also the youngest, Waldemar. They were carefully informed by traitors from Przemysł II's inner circle about the King's itinerary for the next few days. In the meanwhile, Przemysł II participated in the traditional tournaments and religious services of the Carnival. The security guard of the King became weaker, especially since probably 8 February. On that day began the forty days of Lent, and before heading out again the entourage wanted to rest. The plan of kidnap the King by the Margraves of Brandenburg was widely detailed by the Roczniki małopolski. to certain Jakub, who was identified by Edward Rymar as Jakub Guntersberg (Jakub Kaszuba). Although the personal participation of the Margraves in the kidnapping was stated in the Rocznik kapituły poznańskie this fact seems unlikely, because they would not risk their lives, with no certainty of success. In any case, an army of a few dozen men set off in the evening on 7 February (probably after sunset), by the shortest route through Noteć to the place where Przemysł II stayed. As was stated by Karol Górski, the sunset of 7 February (or properly 30 January, if we taken into account the subsequent calendar reform) occurred at 16:48, and the sunrise had come about 7:38, which gave fourteen hours to the army to quietly reach to their target. The attack took place early in the morning of 8 February, on Ash Wednesday, when the bodyguards of the King were in a deep sleep. Despite this, they were able to organize a defense under the personal guidance of the King, but the attackers were too numerous to overcome. The primary objective of Jakub Kaszuba's people was the capture of Przemysł II; they succeeded only after the King, covered with numerous wounds, fell to the ground. The Brandenburg army seriously wounded his horse to flee towards the border with Silesia (probably with the intention to confuse the Polish army). Soon, the kidnappers realized that they weren't able to bring alive the King, and the prisoner only delays their escape. Then decided the murder of the King, a deed personally made by Kaszuba. A late tradition says that the murder took place probably in the village of Sierniki, about 6.5 km east from Rogoźno. The King's body was abandoned on the road, where was found by the knights involved in the persecution. The place where the crime was committed and his body was found (pl: porąbania) was traditionally named Porąblic. The assassins were never caught. Thus, there is much convincing evidence for the participation of the Margraves of Brandenburg in the murder. According to Kazimierz Jasiński, that efficient action wasn't possible without the participation of people who was close to Przemysł II. Historians are divided about what of two noble families, Nałęcz or Zaremba, participated in this event. The Zarembas are more suspect based on the writings of the Rocznik małopolski:; or in the chronicle of Długosz; in fact, modern historiography writes about the friendly relationship of Przemysł II with the Grzymała and Łodzia families, and also with the Nałęcz.

Салдары

Пржемысл II, Ұлы Польшадағы Пьяст әулетінің соңғы еркек мүшесінің өлімі оның көршілерін (соның ішінде Бранденбургті, олардың мақсаты патшаны өлтіру емес, оны құлатпақ болған) таң қалдырды, бірақ оның иеліктерінде билікті бағындыруға ниеттенген күштердің жылдам араласуына әкелді. Бәлкім, ақпан айында, ал наурыз айына қарай Ұлы Польша Владислав I (Плоцктан Болеслав II қолдаған) мен Генрих III (Ополеден Болко I көмегімен) арасындағы қақтығыстың ортасында болды. Егер соғыс болған болса, ол ұзаққа созылмады, өйткені 1296 жылдың 10 наурызында Кживиньде келісімге қол қойылды. Келісім бойынша, Биік Владислав Глогов герцогының Ұлы Польшаға қатысты құқықтарын мойындады, Пржемысл II-мен жасалған бұрынғы шарттарына сәйкес. Сонымен қатар, Куявы герцогы Генрих III-нің үлкен ұлы Генриді мұрагері етіп қабылдады, оның толыққан шағында оған Познань герцогтігін беруге уәде берді. Владислав I Биік Владиславтың Генрих III Глоговтың Ұлы Польшаға одан артық құқығы бар деп санағанының себебі белгісіз. Әдетте, тарихшылар мұның Бранденбургтің үнемі төндіретін қауіпіне байланысты болды деп санайды, олар Нотець жерін, сондай-ақ Вилен, Чернков, Уйсьце, Санток және Дрезденко қалаларын басып алды. Владислав I-нің Генрих III Глоговпен тез келісімге келгенінің екінші себебі – оның туысы Лешек Иноброцлавтың Гданьскіге кіріп, Пржемысл II жерлерінің осы бөлігіне талап етуі болды. Ақырында, Биік Владиславтың Померелияға жылдам араласуының арқасында Лешек өзінің туған иеліктеріне, Иноброцлавқа қайтып келді, ал өтемақы ретінде Вышогруд қаласын алды. Пржемысл II-нің өлімімен оның иеліктері бөлінді, және Биік Владиславтың жылдам әрекеттерінің арқасында Бранденбург, Глогов және Куявыға қарсы шығындар салыстырмалы түрде аз болды.

Экономикалық саясат

II Пржемыслдың тұсындағы қолда бар дереккөздердің (көбінесе саяси оқиғаларды баяндайтын құжаттар мен мәтіндердің) сипатына байланысты, патшаның экономикалық саладағы басты жоспарлары қандай болғанын анықтау қиын. II Пржемыслдың ең маңызды одақтасы – Рим-католик шіркеуі болды, себебі көшірушілер мен аудармашылардың көп бөлігі дін қызметкерлері болғандықтан, олардың ынтымақтастығын көрсететін көптеген құжаттар бүгінге дейін сақталған. II Пржемыслдың маңызды саяси одақтастарының бірі – Гнезно архиепископы Якуб Свинка болды. 1284 жылдың 8 қаңтарында ол Поланув ауылын иеленді. Екі жыл өткен соң, 1286 жылдың 20 маусымында Ловичте Мазовия герцогы Болеслав II-ге архиепископтың сол мәртебесін беруге әрекет жасалды, бірақ ол сәтсіз аяқталды; бұл Якубтың экономикалық тәуелсіздігіне және Үлкен Польшаның экономикалық күшіне негіз болды. Сондай-ақ, Познань епископы II Пржемыслдан да сыйлықтар алды, мысалы, 1288 жылы Шродка қаласында, 1289 жылы епископтық Бук қаласына коммерциялық салықтардан босату, ал 1290 жылы Слупца үшін неміс құқығын бекітті. Саяси себептерге байланысты, басқа епископтарға осындай қолдау көрсетілмеді, бірақ 1287 жылы бір ерекше жағдай болды: Пржемысл II Любуш епископы Конрадты Польшаның қолданыстағы заңдарынан босатты және оның епархиясында неміс заңдарын қолдануға рұқсат берді. Үлкен Польша билеушісі монастырлық ордендерді де қолдауға тырысты. Сақталған дереккөздер цистерциандардың, әсіресе Лудтағы (1280, 1289, 1291 және 1293 жылдары сыйлық алған), Лекно (1280, 1283, 1288) және Гощиково (1276, 1277, 1290) монастырларының ең көп қолдауға ие болғанын көрсетті. Сондай-ақ, бенедиктиндер (әсіресе 1277, 1294, 1296 жылдары жеңілдіктер алған Любин монастыры) және доминикандар (Познаньдегі монастыры 1277 жылы Вартада балық аулау құқығын алды, ал Вронки монастыры ақшалай сыйлықтар алды) де қолдау алды. II Пржемысл әскери ордендерге: тамплиерлерге, госпитальерлерге және қасиетті қабірдің канондарына да шағын жеңілдіктер берді. II Пржемысл орта тапты да қолдады, сондықтан осыған қатысты көптеген құжаттар бүгінге дейін сақталған. 1280 жылы астана Познань мемлекеттік жерлер мен коммуналдық мүлікті сатып алып, дүкендер мен қасапханалардан табыс алды. Үш жылдан кейін саудагерлер Үлкен Польшадағы кейбір салықтарды төлеуден босатылды. Үлкен Польшаның екінші ірі қаласы Калис 1282 жылы Болеслав Инақ берген кейбір құқықтарын растады. 1283 жылы герцог Калис үлгісіндегі қалалық жеңілдіктерді Үлкен Польшаның барлық қалаларына берді (Калис жеңілдіктері). 1287 жылы бір қалаға еврей қауымына Czaszki ауылында жергілікті зират құруға рұқсат берілді. 1289 жылы бір қала бес дәріхана салуға және алтыншысын салуға рұқсат алды. 1291 жылы мата сатушылар герцогтан кедендік алымдардан түскен табысты алды, ал қала жайылым үшін 12 жер телімін алды. 1292 жылы Олобоктан алынатын кедендік алымдардан босатылды. 1294 жылы Калис қаласында бұрынғы және қолданыстағы неміс заңдарына негізделген асыл құқықтар берілді. Познань мен Калис қалаларына берілген жеңілдіктерден басқа, 1283 жылы Пыздриге (Үлкен Польшадағы саудагерлерді кедендік алымдарды төлеуден босату), 1280 жылы Рогозноға (неміс заңын енгізу) және 1294 жылы Эльблонгке (Мествин II берген жеңілдіктерді растау) жеке жеңілдіктер берілді.

Due to the nature of the extant sources from the times of Przemysł II (documents, and narrative texts recording mainly if not exclusively political events) it is difficult to indicate what the major plans of action of the King in the economic sphere were. The most important ally for Przemysł II was the Roman Catholic Church, and for obvious reasons (copyists and translators, in the vast majority, are from the clergy) most documents who detailed their collaboration have been preserved to this day. One of the most important political allies of Przemysł II was Jakub Świnka, Archbishop of Gniezno. Already on 8 January 1284 he managed to obtain the village of Polanów. Two years later, on 20 June 1286 there was a failed attempt to get the same privilege of the Archbishop to Duke Bolesław II of Masovia in Łowicz; this became in the basis for the economic independence of Jakub and the economic power of Greater Poland. Also, the Bishop of Poznań received similar grants from Przemysł II for example, in 1288 in the city of Śródka, in 1289, an exemption from mercantile taxes to the episcopal city of Buk, and finally, in 1290, was approved the grant of German law for Słupca. For political reasons, there is no similar support to other bishops with one exception in 1287, Przemysł II released Bishop Konrad of Lubusz from the current Polish law and authorized the implementation of the German law in his diocese. The Greater Poland ruler also tried to support monastical Orders. The surviving sources showed that among the most favored were the Cistercians and especially his monasteries in Ląd (who received grants in the years 1280, 1289, 1291 and 1293), Łekno (1280, 1283, 1288), and Gościkowo (1276, 1277, 1290). Those enjoying a little less support included the Benedictines (especially the monastery of Lubin, who received privileges in the years 1277, 1294, 1296), and Dominicans (his friary in Poznań received in 1277 the right to fishing on the Warta, and the monastery of Wronki monetary grants). Przemysł II also granted small privileges to military orders: the Templars, the Hospitallers, and the Canons of the Holy Sepulchre. Przemysł II also favored the middle class, and happily to this day many documents regarding this have survived. In 1280, the capital Poznań bought from the government lands and utilities, and received income from stalls and shambles. Three years later, the merchants were freed from paying some taxes in Greater Poland. The second main city in Greater Poland, Kalisz, received in 1282 the confirmation of some rights previously granted by Bolesław the Pious. In 1283, the Duke extended the town privileges in all the cities of Greater Poland following the model of Kalisz (Privilege of Kalisz). In 1287 another city was granted privileges for the Jewish community to establish a local cemetery in the village of Czaszki). In 1289 a city obtained consent for the construction of five pharmacies and the authorization of a sixth). In 1291 cloth sellers received from the Duke the revenue from customs duties, and the city received 12 pieces of land for the purpose of grazing). In 1292 an exemption from customs duties levied in Ołobok was granted.) In 1294 noble privileges, based on former and existing German laws, were granted in the city of Kalisz). In addition to the privileges granted to Poznań and Kalisz, other individual privileges given to Pyzdry in 1283 (exemption from paying customs duties merchants in Greater Poland), to Rogoźno in 1280 (implementation of the German law) and Elbląg in 1294 (confirmation of privileges given by Mestwin II).

Жылнамалар

Chronica Oliviensis авторы Станислав Оливенский аббаты, басылған W. Kętrzyński, [in:] MPH, VI том, Краков 1893, 310–350 беттер. Cronica Przbkonis de Tradenina dicti Pulcaua, [in:] Fontes rerum Bohemicarum, V том, ред. J. Emler, Прага 1893 жыл. Ян Длугош, Roczniki, яғни Польшаның даңқты Корольдығының жылнамалары, VII бөлім, Варшава 1974 жыл. Кіші Польшаның дипломатиялық кодексі, ред. F. Piekosiński, III том, Краков 1887 жыл. Үлкен Польшаның дипломатиялық кодексі, ред. I. Zakrzewski, I–V томдар, Познань 1877–1908 жылдар. Польша княздарының хроникасы, ред. Z. Węglewski, [in:] MPH, III том, Львов 1878, 423–578 беттер. Үлкен Польша хроникасы, ред. B. Kürbis, аударма K. Abgarowicz, кіріспе және түсіндірмелер B. Kürbis, Варшава 1965 жыл. Петра Зитовскийдің Збраслав хроникасы [in:] Fontes rerum Bohemicarum, IV том, ред. J. Emler, Прага 1884 жыл. Траски жылнамасы, [in:] MPH, II том, Львов 1872, 826–861 беттер.