Кіріспе

Америка ақыны (1903–1970)

Лорин Фейт Нидекер (ағылш. Needecker, 12 мамыр 1903 – 31 желтоқсан 1970) – американдық ақын. Оның поэзиясы лаконизммен, Висконсин және Жоғарғы Орта Батыс аймағының (әсіресе су кеңістіктерінің) табиғи ландшафттарына, философиялық материализмге, парақ дизайнымен эксперименттерге және сюрреализмге ден қоюымен ерекшеленеді. Ол американдық аймақтық поэзия, Объетивист поэзиялық қозғалысы және 20 ғасырдың ортасындағы американдық поэзия авангардының тарихындағы маңызды тұлға саналады.

Ерте өмір

Нидекер Висконсин штатының Форт-Аткинсон қаласына жақын орналасқан Блэк Хок аралында Тереза (Дейзи) (туған аты Кунц) және Генри Нидекердің отбасында дүниеге келді және өмірінің көп бөлігін ауылдық жерде уединениеде өткізді. Ол өзеннің айналасындағы көріністер мен дыбыстармен өршілген, Форт-Аткинсонға мектепке баратынға дейін өсті. Құстар, ағаштар, су және батпақ оның кейінгі поэзиясына үлкен әсер етті. 1922 жылы орта мектепті бітірген соң, ол әдебиетті оқу үшін Белойт колледжіне түсті, бірақ әкесі оның оқу ақысын төлей алмағандықтан екі жылдан кейін оқуын тастады. Ол денсаулығы нашарлаған, соқыр анасына күтім жасады, ол күйеуінің көрші әйелмен жасаған адалсыздығынан терең күйзелген еді. Нидекер мен Франк Хартвиг 1928 жылы үйленді; олардың қарым-қатынасы екі жылға созылды. Хартвигтің жаңадан ашылған жол салу бизнесі Ұлы депрессия басталғанда құлдырады, ал Нидекер Форт-Аткинсон кітапханасындағы жұмысынан айырылды. Олар 1930 жылы ажырасып кетті, бірақ 1942 жылға дейін заңды түрде ажыраспады.

Алғашқы жазбалар

Нидекердің алғашқы поэзиясы образшылдар мен сюрреалистерді оқуымен қалыптасты. 1931 жылы ол «Поэзия» журналының «Объективизм» санымен танысты. Ол өлеңдерін осы санның редакторы Луи Зуковскийге жіберді. Бұл оның ақын ретінде өсуі үшін маңызды қарым-қатынастың бастауы болды. Зуковский оларды «Поэзия» журналына жіберуді ұсынды, онда олар жариялануға қабылданды. Осылайша Нидекер американдық поэзиялық авангардымен тікелей байланысқа түсті. 1933 жылдың соңында Нидекер алғаш рет Нью-Йорк қаласына Зуковскийге барып, оның баласын күтті. Ол Нидекердің Форт-Аткинсонға қайтқаннан кейін де достасқанымен, түсік жасауды талап етті, және осыдан кейін де олардың өзара пайдалы хат алмасуы жалғасты. 1930 жылдардың ортасынан бастап Нидекер сюрреализмнен шегініп, әлеуметтік және саяси жағдайлармен, сондай-ақ өзінің туған ауылдық жерімен тікелей байланысты өлеңдер жаза бастады. Оның тұңғыш кітабы «Жаңа қаз» (1946) осы өлеңдердің көпшілігін қамтыды.

Елеусіз қалдыру

Нидекер он бес жыл бойы тағы бір кітап жарияламады. 1949 жылы ол Зуковскийдің ұлының құрметіне арналған «Пауылға» атты өлеңдер тізбегін жазуға кірісті. Айынықта, Зуковский оның жинаған 72 өлеңнің мазмұны тым жеке және артық ден қоюшылық тудыратын болғандықтан, оны жариялаудан бас тартты. Географиялық тұрғыдан оқшауланғандықтан тіпті журналдарда да жариялау қиын болды және 1955 жылы ол соңғы он жылда жұмысы тек алты рет жарияланғанын айтты.

Жаңғыру

1960 жылдары Нидекердің туындыларына деген қызығушылық қайта жанданды. Wild Hawthorn Press және Fulcrum Press, екеуі де Ұлыбританияда орналасқан, кітаптар шығарып, журналдарда жариялану жиі болды. Ол сондай-ақ, Сид Корман, Базил Бантинг және модернистік мұраны қайта жаңғыртуға мүдделі бірнеше жас британдық және американдық ақындарды қоса алғанда, көптеген ақындармен дос болды. Өмірінің соңғы онжылдықтарында жарық көрген кітаптары: «Менің досым – ағаш», «Т & G: Жиналған өлеңдер, 1936–1966», «Солтүстік орталық» және «Сумен өмірім». Осы қызығушылықты сезінген Нидекер қайтадан жазуға кірісті. Бұрын ол Форт-Аткинсондағы аурухана едендерін жуып, жергілікті журналда «беттеуші» болып жұмыс істеген, коттеджтерді жалға алып, жылдар бойы жақындап келе жатқан кедейлікте өмір сүрген. Дегенмен, 1963 жылдың мамырында Милуокидің оңтүстігіндегі Ladish Drop Forge зауытындағы өнеркәсіптік суретші Альберт Милленмен үйленуі оның өміріне қаржылық тұрақтылық әкелді. 1968 жылы Миллен зейнетке шыққаннан кейін, жұбайлар Блэкхок аралына оралып, Лориннің әкесінен мұраға алған жерге салған шағын коттеджге көшіп орналасты. Бүгінде Лорин Нидекер коттеджі деп аталатын бұл коттедж Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген. Нидекер 1970 жылы миға қан құйылудан қайтыс болды, соңынан бірнеше жарияланбаған қолжазбалар қалды. Миллен Нидекердің көптеген қағаздарын өртеп жіберді, бұл Нидекердің өтініші бойынша жасалғанын айтты. Оның есімі ата-анасының қабір тасына қосылды, онда отбасының фамилиясының бастапқы жазылуы – Нейдекер қолданылған. Лорин өзінің фамилиясын Нидекер деп жиырма жасында өзгертті. Нидекердің негізгі мұрағаты Дуайт Фостер қалалық кітапханасында (Нидекердің жеке кітапханасын мұра еткен) және Висконсин штатының Форт-Аткинсон қаласындағы Хоард мұражайында (Нидекердің қағаздарының жинағын сақтайтын және оның көршісі әрі жақын досы Гейл Рубтың сыйлаған) сақталады. Дженни Пенберти редакциялаған Нидекердің толық жиналған туындылары 2002 жылы Калифорния университетінің баспасында жарық көрді. 2003 жылы Милуоки мен Форт-Аткинсонда өткен Нидекердің өмірі мен шығармашылығына арналған мерейтойлық шараларға оның Блэк Хок аралындағы екі Рок өзенінің жағасындағы үйлеріне саяхаттар және ғалымдар мен ақындардың баяндамаларын қамтыған симпозиум сессиялары кірді. Корман, Нидекердің әдеби мұрагері, өмірінің көп бөлігін Жапонияда өткізген, осы шара кезінде АҚШ-та соңғы рет пайда болды.

Шығармалары

"Нью Гус" (Прейри-Сити, Иллинойс: Джеймс А. Декер баспасы, 1946). "Менің досым – ағаш" (Эдинбург: Wild Hawthorn Press, 1961). "Солтүстік Орталық" (Лондон: Fulcrum Press, 1968). "T&G: Жиналған өлеңдер (1936–1966)" (Penland, NC: The Jargon Society, 1969). "Судағы өмірім: Жиналған өлеңдер 1936–1968" (Лондон: Fulcrum Press, 1970). "Көк шикория" (Нью-Рошель, Нью-Йорк: The Elizabeth Press, 1976). "Граниттік шелек: Лорин Нидекердің таңдамалы өлеңдері", құраст. Сид Корман (Сан-Франциско: North Point Press, 1985). "Бұл конденсатордан: Лорин Нидекердің толық шығармалары", құраст. Роберт Дж. Бертольф (Highlands, NC: Jargon Society, 1985). "Квентоль және тұз балығы" (Durham: Pig Press, 1991). "Жиналған еңбектер", құраст. Дженни Пенберти (Беркли: Калифорния университеті баспасы, 2002). "Көліңіздік" (Сиэтл және Нью-Йорк: Wave Books, 2013). Бұл басылым поэманың бастапқы материалдарын және түсіндірмелерін қамтиды.

Хат-хабар

"Сенің үйің мен менің үйімнің арасында": Лорин Нидекердің Сид Корманға 1960-1970 жылдар аралығында жазған хаттары, Лиза Патер Фаранданың редакциясы (Дьюк Университеті баспасы, 1987)
Нидекер және Зуковскиймен хат алмасу, 1931-1970 жылдар, Дженни Пенбертидің редакциясы (Кембридж университетінің баспасы, 1993)