Австралиялық ақ-қара шағаласы (Phalacrocorax varius) – Австралазия жағалауларында кездесетін орташа мөлшердегі құс. Сипаттамасы, аты және тарихы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрлері
Species of bird
Австралиялық ақ-қара шағала (Phalacrocorax varius), сондай-ақ ақ-қара шағала, ақ-қара қазқалдық немесе үлкен ақ-қара шағала деп те аталады, шағала тұқымдасының орташа мөлшерлі өкілі. Ол Австралазия аймалының жағалауларында кездеседі. Жаңа Зеландияда ол көбінесе ақ-қара қазқалдық немесе маори тіліндегі kāruhiruhi атауымен белгілі. Ескі деректерде "сары бетті шағала" деп кездеседі.
The Australian pied cormorant (Phalacrocorax varius), also known as the pied cormorant, pied shag, or great pied cormorant, is a medium sized member of the cormorant family. It is found around the coasts of Australasia. In New Zealand, it is usually known either as the pied shag or by its Māori name of kāruhiruhi. Older sources may refer to it as the "yellow faced cormorant".
Таксономия
Австралиялық аяқ қоңырсыны 1789 жылы неміс натуралисі Иоганн Фридрих Гмелин Карл Линнейдің «Жаратылыс жүйесі» еңбегінің қайта қаралып, кеңейтілген нұсқасында ресми түрде сипатталған. Ол оны Pelecanus туысына қосты және Pelecanus varius деген екі атау берді. Гмелин өзінің сипаттамасын Жаңа Зеландиядағы Квин Шарлотт бұғазынан алынған, 1785 жылы ағылшын орнитологы Джон Лэтамның «Құстардың жалпы шолуы» кітабында сипатталған «пид шей» деп аталатын құсқа негіздеді. Лэтам өз сипаттамасын Левериан мұражайындағы үлгіге және Джозеф Банкске тиесілі Георг Форстердің сурет салуына негіздеген. Форстер Джеймс Кукпен бірге Тынық мұхитына екінші саяхатын жасаған. Австралиялық аяқ қоңырсыны қазір 1760 жылы француз зоологы Матурин Жак Бриссон енгізген Phalacrocorax туысына жататын 12 түрдің бірі болып табылады. Екі түршесі белгілі: Оның бойы 65–85 см, қанаттарының ені 110–130 см. Басының екі жағындағы мүңкісі мен көзінің арасындағы кішкентай сары дақ тарихи атауының себебі болуы мүмкін. Оның үлкен, торлы аяқтары бар, олар су астында балықтарды қуу үшін пайдаланылады, жартылай жайылған қанаттарымен бағытталды. Құстың үлкен, иілген мүңкісі, көкшіл көздері, қара аяқтары мен табандары бар. Көздері су астында қорғану үшін арнайы қабықшалы жарқын қабатқа ие. Аяқ қоңырсыны суға төзімділігі жеткіліксіз болғандықтан, қауырсындарын кептіру үшін судан шыққаннан кейін қанаттарын жаюы жиі кездеседі. Қауырсынның су өткізбеу қасиетінің жоқтығы корморанттың су астында ұзақ уақыт болуына, азаятын иілімдік күштерге байланысты көмектеседі. Екі түрше де физикалық ерекшеліктерімен сәл өзгеше. Оған ұқсас түрлерге қара бетті корморант (сәл кішірек) және кішкентай аяқ қоңырсыны (қолдан айтарлықтай кішірек) жатады.
The Australian pied cormorant was formally described in 1789 by the German naturalist Johann Friedrich Gmelin in his revised and expanded edition of Carl Linnaeus's Systema Naturae. He placed it in the genus Pelecanus and coined the binomial name Pelecanus varius. Gmelin based his description on the "pied shag" from Queen Charlotte Sound, New Zealand, that had been described in 1785 by English ornithologist John Latham in his book A General Synopsis of Birds. Latham had based his own description on a specimen in the Leverian Museum and on a watercolour by Georg Forster that belonged to Joseph Banks. Forster had accompanied James Cook on his second voyage to the Pacific Ocean. The Australian pied cormorant is now one of 12 species placed in the genus Phalacrocorax that was introduced in 1760 by the French zoologist Mathurin Jacques Brisson. Two subspecies are recognised: It stands between 65–85 cm tall, with a wingspan of 110–130 cm. A small yellow patch between the bill and the eye on each side of the head is likely to have been the reason for the historical common name. It has large webbed feet which it utilises to pursue fish underwater, steering with half opened wings. The bird has a large hooked bill, green eyes with a blue eye ring and black legs and feet. The eyes have a special nictitating membrane for underwater protection. The pied cormorant can often be seen spreading its wings after diving to help dry the feathers, as it has inadequate waterproofing. This lack of feather waterproofing may help the cormorant spend longer underwater due to decreased buoyancy effects. The two subspecies have slight differences in physical characteristics. Similar species include the black faced cormorant (slightly smaller) and the little pied cormorant (substantially smaller).
Таралуы және мекендейтін ортасы
Аңқалы қабылан IUCN қоршаған ортаның қорғалатын түрлерінің қызыл тізімінде «қауіпсіз» санатында тіркелген, бұл оның салыстырмалы тұрақты санымен кең таралғандығын көрсетеді. Жаңа Зеландияда оның шығыс жағалауындағы ареалы Крайстчерч қаласына дейін созылады, бірақ бұл осыдан жақында ғана кеңейді – ескі кітаптарда оның ареалы Каикоурадан одан аспайтыны айтылған. Ареалының кеңеюі 1900 жылдардың басында қатты қуғын-сүргіннен кейін халықтың қалпына келуімен және бұрынғы ареалды қайта мекендеуімен байланысты. 1950 жылдары шамамен 700 көбейтілген жұптан 2000 жылдан кейін 3000 жұпқа дейін өсті (Халық санының өзгеру динамикасы туралы деректерге сілтеме). Австралияда ол шығыс штаттарында (жағалау және ішкі сулы жерлерде) орташа деңгейде кездеседі, бірақ оңтүстік-батыста, әсіресе жағалау бойында көптеп таралған. Колониялардағы құстарды көбінесе ойындық балық аулау сымына ілінген, денесіне ілгектері кірген күйде көруге болады. [[Файл:Таралу және үрдістер. jpg|center|frameless|880x880px|Австралия мен Жаңа Зеландияда аңқалы қабыланның таралуы] Ол тыныш, тұрақ суға да, қарқынды ағысқа да сүңгиді. Әдеттегі сүңгу уақыты шамамен 40 секундты құрайды, ал сүңгулер арасындағы қалпына келтіру кезеңі 10–15 секундқа созылады, бірақ бұл тереңдікке байланысты. Жыртқыштардың (акулалардың) қаупі және жемнің көптігі арасындағы қарым-қатынас бар, сондықтан аңқалы қабылан жыртқыштардың қаупі жоғары болған кезде, әсіресе жылы айларда акулалар жиі кездесетін кезде, жем аз болатын терең суларда аң аулауды қалауы мүмкін.
The pied cormorant is listed of least concern in the IUCN red list of threatened species, reflecting its large range with a relatively stable population. In New Zealand its range on the east coast extends as far south as Christchurch, though this is a recent extension—older books report it no further south than Kaikōura. The range extensions have accompanied population recovery from heavy persecution in the early 1900s and likely represents recolonization of the former range. The population has been growing from around 700 breeding pairs in the 1950s to an estimated 3,000 pairs post 2000 (Refer to population trend data). In Australia it is only moderately common in the eastern states (both the coast and inland wetlands), but abundant in the south west, particularly along the coast. Birds in colonies can often be observed entangled in recreational fishing line with hooks embedded in the body. [[File:Distribution and trends. jpg|center|frameless|880x880px|Distribution of pied cormorant in Australia and New Zealand It will dive both in shallow, still water and in rapidly moving currents. Typical dive times are around 40 seconds, with a recovery period of 10–15 seconds between dives although this is dependent on depth. Risk of predation by sharks and the abundance of food comprise a trade off where the pied cormorant may choose to hunt in deeper waters where prey is less abundant if the risk is too high during warmer months when sharks are present more often.