«Оз саяхаты» сериясының 8-ші кітабы: Шэгги Манның бауырын құтқару үшін Ном патшасымен күресі. 1914 ж. жарық көрген «Тик-Ток Озда» алғашқы Оз карталары бар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Л. Франк Баумның 1914 жылғы кітабы "Оздың Тик Тогы" – Л. Франк Баумның "Оз" сериясындағы сегізінші кітабы, 19 маусымда 1914 жылы жарық көрген. Кітаптың Тик Токпен тікелей қатысы шамалы, негізінен Шашыраған Адамның (алғаш рет "Озға саяхат" кітабында енгізілген) өзінің інісін құтқаруға жасаған тырысы мен осыдан туындаған Ном Патшасымен қақтығысы туралы. Кітап Баумның "Оздың Тик-Ток адамы" атты пьесасына негізделген, ол 1913 жылдың көктемінде Лос-Анджелесте қойылған. Кітаптың бірінші басылымының кір тақпаларында екі карта болды: біреуі Оздың өзі, екіншісі Оз бен оның көрші елдері орналасқан құрлықтардың бірі. Оздың алғашқы басылған карталары осылар еді.
1914 book by L. Frank Baum
Tik Tok of Oz is the eighth book in the Oz series written by L. Frank Baum, published on June 19, 1914. The book has little to do with Tik Tok and is primarily the quest of the Shaggy Man (introduced in The Road to Oz) to rescue his brother, and his resulting conflict with the Nome King. The book was based on Baum's play The Tik Tok Man of Oz, which was produced in Los Angeles in spring 1913. The endpapers of the first edition held maps: one of Oz itself, and one of the continents on which Oz and its neighboring countries belonged. These were the first maps printed of Oz.
Сюжеттің қысқаша мазмұны
Огабу королевасы Энн Софорт, Оздың қалған Винки елінен бөлінген кішкентай монархия, Озды жаулап алу үшін әскер жинауға кіріседі. Бетси Боббин, Дороти Гейлден бір жас үлкен қыз, және оның адал қасы Ханк дауыл кезінде жағаға құлап түсті. Олар Розалар патшалығының иелігіндегі үлкен жылыжайға жетеді, онда оларға жат адамдарға рұқсат жоқ екені айтылады. Патшалық бағбан Бетси мен Хэнкке үкім шығарайын деп жатқанда, Шашты адам жылыжайдың төбесінен құлап түседі және бағбанды өзінің Махаббат Магнитімен олардың өмірлерін сақтап қалуға көндіреді. Саяхатшылар өздерімен бірге жаңадан терілген қызды, Озманың билеушісі Озманың туысы Озганы алып кетеді. Шашқан адам Озманың оны Сиқырлы белбеу арқылы қалай жібергенін айтады, өйткені ол Колорадода жер асты қазған және жоғалған бауырын іздеді. Ол жер асты Ном патшалығының билеушісі Ном королі оны тұтқынға алды деп болжайды. Олар Бойжеткеннің қызы Полихроммен кездесіп, Тик Токты Ном королі тастаған құдықтан құтқарады. Тик Ток іске қосылғаннан кейін ол Бетси, Ханк, Шашты адам, Озга және Полихромды Королева Энн мен оның әскерімен кездесуге ертіп барады. Королева Энн Ном королінің жер асты патшалығында табылған байлық туралы білгенде, ол тынышталып, Тик Тоқтың қызметін жаңа жеке күзетші ретінде қабылдайды. Ном королі өзінің жер асты патшалығына қарай келе жатқан топқа қорқынышпен қарайды. Озда ешкімді өлтіруге болмайтынына байланысты, Ном королі оларды тоқтатуға тырысады, алдымен оларды Резеңке елі арқылы алып өтеді, содан кейін оларды әлемнің екінші жағына апаратын Hollow Tube арқылы тастап, жоюға тырысады. Бұл жерде партия Тити Хучо деп аталатын өлмейтін, Ұлы Цзиньцзиннің билігіне кіреді, ол Ном королін Hollow Tube қолданғаны үшін жазалауға уәде береді. Ол Тик Токты және басқаларын өзінің Өтемақы құралымен, Куокс есімді бейқам айдаһармен қайтарып жібереді. Квокс Ном королінің үңгіріне кіргенде, Ном королі Квокстің мойнындағы лентаны көріп, өзі білген барлық сиқырды ұмытады. Ном королі Куокс мойнындағы кілтінен алты жұмыртқаны босатып, өз патшалығынан қуылған. Номдарға улы жұмыртқалар Ном королінің соңынан Жер бетіне дейін барады және оны сол жерде тұтқынға алады. Жаңа Ном королі, бұрынғы бас стюард Калико, Шашты адамға Металл Орманнан туған бауырын табуға көмектесуге уәде береді. Шашқар адам ағасымен Орманның ортасында кездеседі, бірақ ағасы бұрынғы Ном королімен жасаған сұмдық сиқырмен қарғысқа ұшырайды. Полихромның өбіні Шашты адамның бауырын бұрынғы күйіне қайтарады. Ном патшалығында қуаныш тойлары өтіп жатыр, ал бұрынғы Ном патшасы жер астындағы орнына қайта оралуға рұқсат беруді қатты сұрайды. Жер бетіне қайта оралғанда Полихром өзінің аяқ-қолын көтереді және Озма сиқырлы белбеуін пайдаланып, Оогабу азаматтарын үйлеріне қайтарады. Шашқан адам ағасы, Бетси және Хэнкке Озға кіруге рұқсат етілген кезде ғана қайтуға келіседі. Бетси Озда мәңгі қалуға шешім қабылдайды.
Queen Ann Soforth of Oogaboo, a small monarchy separated from the rest of Oz's Winkie Country, sets out to raise an army to conquer Oz. Betsy Bobbin, a girl who is a year older than Dorothy Gale, and her loyal mule Hank have washed ashore during a storm. They arrive at a large greenhouse that is the domain of the Rose Kingdom, where the roses tell them that no strangers are allowed. Just as the Royal Gardener is about to pass sentence on Betsy and Hank, the Shaggy Man falls through the greenhouse's roof, and charms the Gardener into sparing all of their lives with his Love Magnet. The travelers leave, taking with them the newly plucked Rose Princess Ozga, a cousin of Ozma, the ruler of Oz. The Shaggy Man relates how Ozma sent him here via the Magic Belt because he wanted to find his brother, who went digging underground in Colorado and disappeared. He surmised that the Nome King, ruler of the underground Nome Kingdom, captured him. They meet up with Polychrome the Rainbow's Daughter, and they rescue Tik Tok from the well where the Nome King had tossed him. Once Tik Tok is wound up, he accompanies Betsy, Hank, the Shaggy Man, Ozga, and Polychrome to their chance encounter with Queen Ann and her army. When Queen Ann learns of the riches to be found in the Nome King's underground kingdom, she calms down and accepts the services of Tik Tok as her new private. The Nome King is aghast at this group coming toward his underground kingdom. Since no one can be killed in Oz, the Nome King seeks to discourage them, first by taking them through the Rubber Country, and then disposing of them by dropping them through the Hollow Tube, a conduit leading to the other side of the world. There the party enters the jurisdiction of the immortal called Tititi Hoochoo, the Great Jinjin, who vows to punish the Nome King for using the Hollow Tube. He sends Tik Tok and the others back with his Instrument of Vengeance, a lackadaisical dragon named Quox. When Quox bursts through the Nome King's cavern, the Nome King sees the ribbon around Quox's neck and forgets all the magic he ever knew. The Nome King is driven out of his kingdom when Quox releases six eggs from the padlock around his neck. The eggs, poisonous to Nomes, follow the Nome King to the Earth's surface and confine him there. The new Nome King, the former chief steward Kaliko, vows to help the Shaggy Man find his brother, whom he knows is in the Metal Forest. The Shaggy Man meets his brother in the center of the Forest, but the brother is cursed with a charm of ugliness by the former Nome King. The fairy Polychrome's kiss restores the Shaggy Man's brother to his former self. There is a banquet of rejoicing in the Nome Kingdom, and the former Nome King earnestly pleads to be let back into the underground lair. Once on the surface again, Polychrome ascends her rainbow and Ozma uses the magic belt to send the citizens of Oogaboo back home. The Shaggy Man only agrees to return when his brother, Betsy, and Hank are allowed to enter Oz too. Betsy decides to stay in Oz forever.
Комментарийлер
1913 жылы Баумның ұзаққа созылған және көптеген өзгерістер енгізілген «Озманың Оз елінде» сахналық нұсқасы, «Оз елінің Тик-Ток адамы» деп қайта аталды, Лос-Анджелесте орташа сәттілікпен қойылды. Музыкасын Баумның сүйікті композиторы Луис Ф. Готтшальк жазды, ол бір жылдан кейін «Тик-Ток» романына арналды. Баум роман үшін сахналық қойылымнан алынған материалдардың бір бөлігін бейімдеді. «Озманың Оз елінде» болғандай, кеме апаты басты кейіпкерді оқиғаға итермелейді, ал Шашты адамның өзінің інісін іздеуі, пьесада Вигги деп аталған, Ном королінің тұтқынына көмектесудің тағы бір әрекеті. Озганы таңдау – «Дороти және Оз сиқыршысы» кітабындағы мотив. Кітаптағы бұрынғы кітаптармен, әсіресе «Озға жол» кітабымен байланысты бірнеше сабақтастық қателер бар. Полихром сол кітапта Шашты адаммен кездескен болса, Баум «Тик-Токта» бұл мәселені ескермеген. Сонымен қатар, «Озға жол» кітабында Шашты адамның жұмыс істеуі үшін тек Сүйіспеншілік Магнитін өзімен алып жүруі жеткілікті болса, бұл кітапта оны қалтасынан алып, оны өзіне ұнайтындарға көрсетуі қажет. «Оз елінің Тик-Тогы» бұрынғы Оз кітаптарына қарағанда қарапайым өндірілді, он алты емес, он екі түсті суретпен шығарылды. Оның алғашқы басылымы 14 000-нан астам данада сатылды – бұл құрметті көрсеткіш, бірақ «Оздың жамалы қызы» өткен жылы сатқаннан 3 000-ға аз. Баумның кітаптары өзінің бұрынғы кітаптарынан жаңа және күшті бәсекеге тап болды. М. А. Донохью & Co. баспаханасы Боббс Мерриллден Баумның бірнеше ерте туындыларының құқықтарын сатып алып, төмен бағамен шығарылымдарды сатты. Адамдар жаңа Оз кітабы үшін әдеттегідей 1,25 доллар төлеуге азырақ ынталанды, өйткені Оз сиқыршысының алғашқы нұсқасы 0,35 долларға сатылатын. «Оз елінің Тик-Тогы» Оз және оның көршілес елдерінің алғашқы картасын да қамтыды, ол өте танымал болды. Бірқалыптылық принципіне орай, Оздың бастапқы картасы кері жасалған, Мунчкиндер елі сол жақта, ал Винкилер елі оң жақта орналасқан, компас розасы кері бұрылып, Мунчкиндер елі шығыста және Винкилер елі батыста көрсетілген. [Қараңыз: Оз елі.] Кейінгі карталарда компас розасы «түзетілді», бірақ жерлер өзгертілмеді. Бұл Рут Пламли Томпсонның Баумның кітаптарындағы жерлерді Мунчкиндер елін батысқа, ал Винкилер елін шығысқа жылдыру себебін түсіндіруге болады (мысалы, «Оз сиқыршысымен Озопланировка», сондай-ақ басқа бірнеше кітаптарда). Джеймс Э. Хафф пен Дик Мартин оларды «Халықаралық Оз сиқыршысы клубы» үшін жасалған жаңа карталарда түзетті. Хафф пен Мартиннің үлгісімен жасалған шаршы карта «Imaginary Places Dictionary» сөздігінде кездеседі. Картада «Дэйви Джонс аралының» болуы кітаптың карта жасаушылары ағаш кит кейіпкері Дэйви Джонсты картада безендіру ретінде қате түсіндіргенін көрсетеді, өйткені мұндай орын кітаптың жарық көргеніне дейін Оз кітаптарында кездеспейді. 1993 жылы жарық көрген «Оздағы королева Энн» романы «Оз елінің Тик-Тогына» жалғас болып табылады.
In 1913, Baum's long delayed and heavily adapted stage version of Ozma of Oz, re titled The Tik Tok Man of Oz, was produced in Los Angeles, with moderate success. The music was composed by Louis F. Gottschalk, Baum's favorite composer, who would also be the dedicatee of the Tik Tok novel a year later. Baum adapted some of the material from the stage production for the novel. As in Ozma of Oz, a shipwreck precipitates the heroine into her adventure, and the quest of the Shaggy Man for his brother, who was named Wiggy in the play, is another attempt to rescue a prisoner of the Nome King. The picking of Ozga is a motif found in Dorothy and the Wizard in Oz. The book has several continuity errors with earlier books in the series, particularly The Road to Oz. Whereas Polychrome met the Shaggy Man in that book, this point is neglected by Baum in Tik Tok. Also, whereas the Shaggy Man merely needs to carry the Love Magnet on his person for it to work in The Road to Oz, in this book it is necessary for him to remove it from his pocket and physically show it to those he wishes to love him. Tik Tok of Oz was more modestly produced than earlier Oz books, with twelve color plates instead of sixteen. Its first edition sold a little over 14,000 copies — a respectable figure, but 3,000 fewer than The Patchwork Girl of Oz had done the year before. Baum's books were facing stiff new competition — from his own earlier books. The reprint house M. A. Donohue & Co. had purchased the rights to several early Baum works from Bobbs Merrill, and was marketing cut rate editions. People were less willing to pay the usual $1.25 for a new Oz book when the original Wizard of Oz was selling for $0.35. Tik Tok of Oz also contained the first map of Oz and its neighboring countries, which proved to be a very popular feature. Unfortunately for the principle of consistency, this initial map of Oz was drawn backwards, with the Munchkin Country on the left and the Winkie Country in the right, with the compass rose reversed to keep the Munchkin Country in the east and the Winkie Country in the west. [See: Land of Oz.] Subsequent maps from the publisher "corrected" the compass rose, but not the locations. This may explain why Ruth Plumly Thompson reversed the locations from Baum's in her books the Munchkin country is west; and her Winkies East (see for instance Ozoplaning with the Wizard of Oz but also in several other books). James E. Haff and Dick Martin ultimately corrected these in new maps designed for The International Wizard of Oz Club. A squarish map that largely follows Haff and Martin appears in The Dictionary of Imaginary Places. The presence of a "Davy Jones Island" on this map indicates that the inclusion of the character Davy Jones, a wooden whale, as a decoration on the map, was misinterpreted by the book's recartographers, as no such place appears in any Oz books up to that book's publication. The 1993 novel Queen Ann in Oz is a sequel to Tik Tok of Oz.