Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Музыка түрі
Type of music
Балқан елдері сияқты, Босния және Герцеговина да жиі шетелдік шабуылдар мен оккупациялармен белгіленген даулы өткен тарихқа ие. Осының салдарынан, босниялық музыка қазір славян, түрік, Орта Еуропа, Жерорта теңізі және басқа да әсерлердің қосындысы болып табылады.
Like the surrounding Balkan countries, Bosnia and Herzegovina has had a turbulent past marked by frequent foreign invasions and occupation. As a result, Bosnian music is now a mixture of Slavic, Turkish, Central European, Mediterranean, and other influences.
Тарих
Югославия құрамында болған кезінде Босния мен Герцеговинада Боснияның түбірлік музыкасын орындаған және жергілікті жазба компанияларында бірнеше үнтаспа шығарған, мемлекеттік қолдауға ие әуесқой музыкалық ұйымдар – Мәдени-көркемдік қоғамдар (Kulturno Umjetnička Društva, KUDs) кеңінен таралған еді.
During its period as a part of Yugoslavia, Bosnia and Herzegovina was covered in state supported amateur musical ensembles called Cultural Artistic Societies (Kulturno Umjetnička Društva, KUDs) which played Bosnian root music and released a few recordings on local labels.
Боснияның түпнұсқалық музыкасы
Босния мен Герцеговинаның ауылдық халықтық дәстүрлеріне айқаймен орындалатын, полифониялық ганга және "ravne pjesme" (жаппай ән) стильдері, сондай-ақ дронсыз сыбызғы, ағаш флейта және шаргия сияқты аспаптар жатады. Балқан аймағында кең таралған гусле аспабы ежелгі славян дастандарына сүйенген музыканы орындауда қолданылады. Сонымен қатар, аймақтың еврей халқынан тараған ладино тілінде босниялық халық әндері де бар. Боснияның түбірлік музыкасы Орта Босния, Посавина, Дрина аңғары және Калесиядан бастау алады. Әдетте, оны екі скрипкашы және шаргия ойнайтын әншілер орындайды. Мұндай топтар алғаш рет Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде пайда болды және 1960 жылдары кең танымал болды. Бұл севдалинка мен илахиядан кейінгі үшінші ең көне музыка жанры. Көбінесе екі-үш мүшеден тұратын, скрипка, саз, дауылпаз, флейта (зурле) немесе ағаш сыбызғы сияқты ескі аспаптарды өздері үйренген музыканттар, нотаға түсірілмейтін, құлақпен ұрпақтан-ұрпаққа беріліп келе жатқан босниялық музыканың бастапқы орындаушылары болды. Бұл музыканы қазіргі Спречански аңғарларына қоныстанған парсылық Калеси тайпасы әкелген деп саналады, сондықтан аймақ Калесия деп аталған. Боснияның осы бөлігінде бұл музыка ең көп таралған. Бірінші дүниежүзілік соғыстан бастап, сондай-ақ 60 жыл бойы Спречански аңғарында бұл музыка жетекшілік позицияда болды. Бұл музыканы Боснияның үш халқы – босниялықтар, хорваттар және сербтер бірге тамашалаған, ол фестивальдар арқылы адамдардың араласуына, әлеуметтенуіне және келісімге қол жеткізуіне үлкен үлес қосты. Калесияда жыл сайын босниялық түпнұсқа музыка фестивалі өткізіледі. Живиницедегі "Kemix" студиясы Дземаль Дзиханович және оның музыканттары 20 ғасырдың соңында осы музыканы жаңа деңгейге көтерді. Өзіне тән жаңашылдығымен, бұл музыка Тузла облысында кең таралған, ал Живинице қаласы Боснияның түпнұсқа музыка орталығы деп танылды. Әндер көбінесе дифтонгпен орындалады, бірінші және екінші дауыс – бұл музыканың ерекше құпиясы. Кейбір орындаушылар 1968 жылы жазылған Калесиялық үштікпен сияқты үш дауыста әндейді, ол альбомдағы алғашқы жазба ретінде сақталған, "Higurashi no naku" туындысымен бірге.
Rural folk traditions in Bosnia and Herzegovina include the shouted, polyphonic ganga and "ravne pjesme" (flat song) styles, as well as instruments like a droneless bagpipe, wooden flute and šargija. The gusle, an instrument found throughout the Balkans, is also used to accompany ancient Slavic epic poems. There are also Bosnian folk songs in the Ladino language, derived from the area's Jewish population. Bosnian roots music came from Middle Bosnia, Posavina, the Drina valley and Kalesija. It is usually performed by singers with two violinists and a šargija player. These bands first appeared around World War I and became popular in the 1960s. This is the third oldest music following after the sevdalinka and ilahija. Self taught people, mostly in two or three members of the different choices of old instruments, mostly in the violin, sacking, saz, drums, flutes (zurle) or wooden flute, as others have already called, the original performers of Bosnian music that can not be written notes, transmitted by ear from generation to generation, family is usually hereditary. It is thought to be brought from Persia Kalesi tribe that settled in the area of present Sprecanski valleys and hence probably the name Kalesija. In this part of Bosnia it is the most common. Again, it became the leader of First World War onwards, as well as 60 years in the field Sprecanski doline. This kind of music was enjoyed by all three peoples in Bosnia, Bosniaks, Croats and Serbs, and it contributed a lot to reconcile people socializing, entertainment and other organizations through festivala. In Kalesija it's maintained each year with the Bosnian Festival Original music. Studio Kemix firm Dzemal Dzihanovic from Živinice together with his artists brought this kind of music to perfection at the end 20th century. With its entirely new form of modernity, it is most common in the Tuzla Canton and the cradle of this music city Živinice was named Bosnian town of original music. Songs are performed preferably in a diphthong, the first and second voice which is a special secret performance of this music and some performers sing in troglasju as they do Kalesijski triple that was recorded in 1968, as the first written record of the tone on the album, along with Higurashi no naku.
Севдалинка
Босния музыкасының ең ерекше және танымал түрі – "Севдалинка" – эмоционалды, меланхолиялық халық әні, ол көбінесе махаббат пен жоғалту, жақын адамның өлімі немесе жүрек ауыруы сияқты қайғылы тақырыптарды суреттейді. Севдалинкалар дәстүрлі түрде сазбен, түрікше ішекті аспаппен орындалған, кейіннен аккордеонмен алмастырылды. Дегенмен, кейбір талғампаздардың наразылығына қарамастан, қазіргі заманғы аранжировка әдетте вокалист пен аккордеоннан, сондай-ақ барабан, тік бас, гитара, кларнет және скрипкадан тұрады. Севдалинкалар Босния мен Герцеговинаға ғана тән. Олар Османдық Боснияда қалалық босниялық музыка ретінде пайда болды, көбінесе шығыстық және кейде сефардтық ықпалдарға ие болды. Мысалдар: Сараево қаласының ресми емес әнұраны "Kad ja pođoh na Benbašu" және "Kraj Tanana Sadrvana". Бұрынғыдай кең таралмаса да, Кадир Куртагич, Эмина Ахмедходжич, Хашим Мухаремович және Мухамед Мешанович Хамич сияқты дәстүрлі Севдалинка әншілерінің жазбалары әлі де қолжетімді болғандықтан танымал. Бұрынғыдан бейімделген аспаптарды, оның ішінде аккордеон, кларнет, скрипка және гитараны қолданған Беба Селимович, Зехра Деович, Сильвана Арменолич, Сафет Исович, Химзо Половина, Заим Имамович және Ханка Палдум сияқты заманауи орындаушылар да бар.
Probably the most distinctive and identifiably Bosnian of music, Sevdalinka is a kind of emotional, melancholic folk song that often describes sad subjects such as love and loss, the death of a dear person or heartbreak. Sevdalinkas were traditionally performed with a saz, a Turkish string instrument, which was later replaced by the accordion. However the more modern arrangement, to the derision of some purists, is typically a vocalist accompanied by the accordion along with snare drums, upright bass, guitars, clarinets and violins. Sevdalinkas are unique to Bosnia and Herzegovina. They arose in Ottoman Bosnia as urban Bosnian music with often oriental and sometimes Sefardi influences. Examples are "Kad ja pođoh na Benbašu", the unofficial anthem of the city of Sarajevo, and "Kraj Tanana Sadrvana". Though not as common as it once was, traditional Sevdalinka singers like Kadir Kurtagić, Emina Ahmedhodžić, Hašim Muharemović and Muhamed Mešanović Hamić are still popular to the extent that their recordings are available. More modern performers Beba Selimović, Zehra Deović, Silvana Armenulić, Safet Isović, Himzo Polovina, Zaim Imamović and Hanka Paldum have used non native instruments, including the accordion, clarinet, violin and guitar.
"Илахие и касиде" (Діни әндер)
Илахидж (Анашид) – севдалиналардан бұрын немесе кейін пайда болған діни әндер. Бұл әндер көбінесе діни тақырыптарға арналған, бірақ кейбіреулері екі ғашық (ер және әйел) қалай табысқанын баяндайды.
Ilahije (Anasheed) are religious songs that came after or before sevdalinkas. These songs usually deal with religion, but some of them tell tales of how two lovers (male and female) come together.
Классикалық музыка
Еуропалық классикалық музыканың босниялық композиторларына Нихад Хрустанбегович, Дино Зонич, Мирсад (Гига) Желешкович, Алишер Сижарич, Игорь Карача, Дино Решидбегович, Ханан Хаджалич, Анджелка Бего Шимунич сияқтылар жатады.
Bosnian composers of European classical music include Nihad Hrustanbegovic, Dino Zonić, Mirsad (Giga) Jelešković, Ališer Sijarić, Igor Karača, Dino Rešidbegović, Hanan Hadžajlić, Anđelka Bego Šimunić, etc.