Мүлік салығы және жылжымайтын мүлік салығы

Кіріспе

Мүліктік салық, әсіресе жылжымайтын мүлік

Жылжымайтын мүлік салығы – мүліктің құнына пропорционалды түрде салынатын салық (мөлшерлемесі пайызбен немесе мыңнан бір бөлігімен, сондай-ақ милле деп те аталады). Салық мүліктің орналасқан жерінің басқару органымен салынады. Бұл ұлттық үкімет, федеративтік штат, округ немесе басқа географиялық аймақ, немесе муниципалитет болуы мүмкін. Бірнеше басқару органы бір мүлікті салықтандыруы мүмкін. Көбінесе жылжымайтын мүлікке салық салынады. Ол жыл сайын немесе жылжымайтын мүлікпен жасалған мәміле кезінде, мысалы, жылжымайтын мүлік беру салығы сияқты салынуы мүмкін. Бұл салықты жалға алу табысына немесе шартты жалғаға негізделген жалға алу салығынан, сондай-ақ ғимараттар мен басқа да жақсартулардың құнын ескермей, жер құнына салынатын жер салығынан ажыратуға болады. Мүліктік салық жүйесінде үкімет әрбір мүліктің ақшалай құнын бағалауды талап етеді немесе жүргізеді, ал салық сол құнға пропорционалды түрде есептелінеді.

Түрі

Мүліктік салықтардың төрт негізгі түрі – жер, жерді жақсарту (ғимараттар сияқты жылжымайтын, адам жасаған объектілер), жеке мүлік (адам жасаған жылжымалы объектілер) және материалдық емес мүлік. Жылжымайтын мүлік (немесе жылжымайтын мүлік, жылжымайтын зат) – жер мен жақсартулардың жиынтығы. Мүліктік салықтың нысандары әртүрлі юрисдикцияларда әртүрлі болады. Жылжымайтын мүлікке көбінесе оның класына сәйкес салық салынады. Классификация – ұқсас мақсатта қолданылатын мүліктің топтастырылуы. Әртүрлі кластағы мүліктерге әртүрлі салық ставкалары қолданылады. Мүліктің кластарына: тұрғын үй, коммерциялық, өнеркәсіптік және бос тұрған жылжымайтын мүлік жатады. Мысалы, Израильде бос пәтерлерге салынатын салық, ішінде тұратын пәтерлерге салынатын салықтан екі есе жоғары. Франция бос мүлікке салық салады, бұл бос тұрған мүліктің көлемін азайтуға көмектесті. Арнайы бағалау салығы кейде мүліктік салықпен шатастырылады. Бұл – екі түрлі салық салу нысаны: біреуі (ad valorem салығы) мүліктің нақты нарықтық құнына негізделген, екіншісі (арнайы бағалау) – «пайда» деп аталатын ерекше жақсартуға негізделген. Мүліктік салық ставкасы әдетте проценттік көрсеткішпен беріледі. Ол мың валюта бірлігіне шаққандағы салық сомасы ретінде де көрсетілуі мүмкін, бұл миллеж ставкасы немесе мил (валюта бірлігінің мыңнан бірі) деп те аталады. Мүліктік салықты есептеу үшін, уәкілетті орган бағаланған құнды мил ставкасына көбейтіп, сосын 1000-ға бөледі. Мысалы, бағасы 50000 доллар болатын мүлік, 20 мил ставкасы бар муниципалитетте орналасқан болса, жылына 1000 доллар мүліктік салық төлейді.

Құқық саласы бойынша

Мүліктің түрлері, салық ставкалары, бағалау қағидалары және құны әр аймақ бойынша өзгеше болады.

Канада

Көптеген провинциялар жерді пайдалану және құнына сәйкес жылжымайтын мүлікке қатысты мүлік салығын жинайды. Бұл көптеген муниципалитеттер үшін негізгі кіріс көзі болып табылады. Мүлік салығының мөлшері муниципалитеттер арасында әртүрлі болғанымен, мүлікті бағалау немесе құнды анықтау критерийлері провинциялық заңнамада белгіленеді. Бағалау мақсатында нарықтық құн стандартын қолдану қағидасы бар, ал қайта бағалау циклдері әртүрлі кезеңдерде жүзеге асырылады. Кейбір провинцияларда нарықтық жағдайларға байланысты жыл сайынғы қайта бағалау жүргізіледі, ал басқаларында бағалау арасындағы кезеңдер ұзақ болады. Мүлік салығының екі түрі бар: жылдық мүлік салығы және жерді беру-сату салығы.

Жыл сайынғы мүлік салығы

Жыл сайынғы мүлік салығы, әдетте, мүліктің салыққа тартылатын бағаланған құнының проценттік үлесі ретінде есептеледі. Мүліктің салыққа тартылатын бағаланған құнын, әдетте, муниципалитеттің бағалау қызметін ұсынатын мекеме анықтайды. Кез келген провинцияның жылдық мүлік салығының ставкалары кем дегенде екі элементтен тұрады: муниципалитет ставкасы және білім беру ставкасы. Муниципалдық және білім беру салығының үлестерінің, сондай-ақ кез келген базалық салықтардың немесе басқа арнайы салықтардың жиынтығы салықтың толық сомасын анықтайды. Онтариода мүлік салығы алғаш рет 1849 жылы Муниципалдық заңмен (немесе Болдуин заңымен) енгізілді, себебі бұл заң қалалар, қалашықтар және ауылдармен бірге муниципалитеттер жинауы тиіс мүлік салығын құрумен қатар мектептерді де қолдайтын муниципалитеттік құрылымды құрды. Салық, Мүлікті Бағалау Корпорациясы (MPAC) бағалаған ағымдағы жылғы мүлік құнын, жалпы салық ставкасына көбейту арқылы есептеледі. 2019 жылғы зерттеуге сәйкес, Онтарионың астанасы Торонто сол кезде провинциядағы ең төменгі мүлік салығына ие болған. Британдық Колумбияда BC Assessment Британдық Колумбияның барлық аймақтарында мүлікті бағалауды жүргізеді және олардың әрқайсысы үшін жыл сайын бағаланған құндылықтарды ұсынады. BC Assessment жылжымайтын мүлікті бағалау туралы заңға сәйкес, мүліктің бағасы жыл сайын 1 шілдеден бастап жүргізілуі керек. Мүлік салығының соңғы сомасы муниципалитет мүлік салығының жылдық ставкасын BC бағалау құнына көбейту арқылы есептеледі. Ванкуверде мүлік құнының проценттік үлесі ретінде Канададағы ең төменгі мүлік салығы бар, себебі мүлік құны өте жоғары болғанымен, қаланың бюджеті салыстырмалы түрде тұрақты болды. Альбертада мүлік салығы 1905 жылдан бері, Альберта провинция болғаннан бері қолданылып келеді; 1995 жылға дейін өнеркәсіптік және тұрғын үйлерді қоса алғанда, ауыл шаруашылығы жерлерін қоспағанда, барлық мүлік пен жер нарықтық құн бойынша бағаланды, бірақ 1995 жылы Муниципалдық үкімет туралы заңның қабылдануы мүлік бағалауына көптеген өзгерістер әкелді. Альбертадағы мүлікті әр жыл сайын муниципалитеттер Муниципалдық істер министрлігінің және Альбертаның бағалау және мүлік салығы саясаты бөлімінің нұсқауларына сәйкес бағалайды. Альбертадағы мүлік салығы негізінен екі компоненттен тұрады: муниципалитет салығы және провинциялық білім беру салығы. Белгілі бір жылға арналған нақты мүлік салығының мөлшерлемесі муниципалитеттің бюджетіне және оның жалпы бағалау базасына байланысты, ал білім беру мүлік салығының мөлшерлемелерін муниципалитеттер белгілейді. Саскачеван провинциясында мүлікті бағалауды муниципалитеттің бағалау қызметін ұсынатын мекеме жүргізеді, ол әдетте Саскачеванның бағалауды басқару агенттігі (SAMA) болып табылады. Салық салынатын бағаны анықтайтын толық құнға провинция белгілеген салық салынатын мөлшерлеме қолданылады. Салықтың муниципалитет бөлігі үшін муниципалитет мөлшерлемесі (1 мөлшерлеме = 0,001) жалпы салық салынатын бағалауға көбейтіледі, содан кейін мөлшерді анықтау үшін мөлшерлеме коэффициенті көбейтіледі. Барлық муниципалитеттер үшін провинция белгілеген білім беру мөлшерлемесі бар және оған ешқандай мөлшерлеме коэффициенті қолданылмайды. Муниципалдық және білім беру салығының үлестерінің, сондай-ақ кез келген базалық салықтардың немесе басқа арнайы салықтардың жиынтығы салықтың толық сомасын анықтайды. Манитобада мүлікті бағалауды провинциялық бағалау қызметі жүргізеді, оны 10 округтік кеңсе арқылы жүргізеді, Виннипег қаласын қоспағанда, олардың бағалауын тек Виннипег қаласы жүргізеді. Әрбір мүлік санатының салық салынатын мөлшерінің үлестері әртүрлі болады. Манитобадағы мүлік салығы төрт бөлімнен тұрады: муниципалитет мөлшерлемесі, провинциялық білім беру мөлшерлемесі, мектеп бөлімшесі мөлшерлемесі және қажет болған жағдайда жергілікті қызметтерге қосымша салықтар. Жыл сайын білім беру салығын провинциялық білім беру министрі белгілейді, ал қалған бөлігін қалалық кеңес белгілейді; мөлшерлемелер мөлшерлемелерде көрсетіледі. Квебекте аймақтық округтік муниципалитет (municipalité régionale de comté) әр үш жылда бір рет бағалау жүргізеді. 1979 жылы негізінен жерді пайдаланумен айналысу үшін аймақтық округтік муниципалитеттер құрылды. Квебекте мүлік салығы әдетте мүліктің бағаланған құны мен тұрғын үй мүлік салығының мөлшерлемесіне негізделген. Мүлікті бағалауда нарықтық құнға негізделген әдіс қолданылады. Тұрғын үйлер үшін ұқсас мүліктердің сатуы салыстырылып, мүліктің бағасы анықталады. Ерекше жағдайларда, мүлікті қайта құру құны ескеріледі, одан тозу шегеріледі. Кіріс әкелуге арналған мүліктер үшін нарықтық құнды бағалау үшін кіріс әдісі қолданылады. Осы провинцияда мүлік салығы өрттен қорғау және полиция департаменттері, қоғамдық көлік, сондай-ақ бастауыш және орта білім беру сияқты қызметтерді қаржыландыру үшін қолданылады.

The annual property tax is usually a percentage of the taxable assessed value of the property. The taxable assessed value is commonly determined by the assessment service provider of the municipality. The annual property tax rate for any province contains at least two elements: the municipal rate and the education rate. The combination of municipal and education tax portions along with any base taxes or other special taxes determines the full amount of the tax. In Ontario, property tax was first introduced in 1849 with the Municipal Act (or Baldwin Act) as the act constituted a municipal structure with cities, towns, and villages along with the creation of property tax that municipalities must collect that would also support schools. The tax is calculated by multiplying the current year property value assessed by the Municipal Property Assessment Corporation (MPAC) with the total tax rate. A study from 2019 suggested that Toronto, the capital of Ontario, had the lowest property tax in the province at that time. In British Columbia, the BC Assessment conducts an evaluation of properties all over British Columbia and submits assessed values for each of them yearly. BC Assessment maintains real property assessments in compliance with the Assessment Act which requires that properties be assessed as of 1 July each year. The final property tax amount is calculated by multiplying the municipal final property tax rate for the year by the BC Assessment value. Vancouver has the lowest property tax in Canada as a percentage of assessed value because while property values are extremely high, the city's budget has stayed relatively constant. In Alberta, property taxes have existed since 1905, when Alberta became a Province; up until 1995, all properties and land except for farmland including industrial and residential properties were assessed at market value but the adoption of the Municipal Government Act in 1995 brought along many changes to property assessments. Properties in Alberta are assessed currently every year by municipalities according to guidelines by the Ministry of Municipal Affairs and the Alberta Assessment and Property Tax Policy Unit. Property taxes in Alberta are primarily made up of two components: a municipal tax and a provincial education tax. The specific property tax rate for a certain year depends on the budget of the municipality and its total assessment base, and Education property tax rates are also set by municipalities. In Saskatchewan, properties are assessed by the assessment service provider of the municipality which is usually the Saskatchewan Assessment Management Agency (SAMA). A taxable rate established by the province will be applied to the full value which determines the taxable assessment. For the municipal portion of the tax, the municipal mill rate (1 mill = 0.001) will be multiplied by the total taxable assessment then multiplied by the mill rate factor for determining the amount. There is a set education mill rate established by the province for all municipalities, and no mill rate factor is applied to it. The combination of municipal and education tax portions along with any base taxes or other special taxes determines the full amount of the tax. In Manitoba, property value assessments are conducted by the provincial assessment services delivered through 10 district offices with the exception of Winnipeg, which has their assessment conducted by the City of Winnipeg only. Each class of property will have a different sized portion of their assessed value that is taxable. The property tax in Manitoba is made out of four parts: a municipal rate, a provincial Education rate, a School Division rate, and additional taxes for local services as needed. Every year, the education tax is set by the provincial Minister of Education while the rest is set by the City Council; the rates are expressed in mills. In Québec, value assessments are conducted by the respective regional county municipality (municipalité régionale de comté) every three years. Regional county municipalities were established in 1979 to deal primarily with land use. In Québec property tax is usually based on the assessed value of a property and the residential property tax rate. Properties are assessed using a market value based approach. For residential properties, the sales of similar properties are compared to determine a valuation for the property. In unique circumstances, a cost approach is used where the cost of the property, if someone were to rebuild it, is given a valuation minus depreciation. For properties that are intended for generating income, an income approach is used to assess the market value. In this province, property taxes are used to pay for services such as the fire and police department, public transportation, as well as elementary and secondary education.

Жер беру салығы

Жер беру салығы – Канадада үй немесе жер сатып алған кезде салынатын провинциялық салық. Альберта және Саскачеван провинцияларын қоспағанда, барлық провинцияларда жер беру салығы бар. Көптеген провинцияларда салық сатып алу бағасының проценті ретінде есептеледі. Торонтода қосымша қалалық салық та бар. Онтарио, Британдық Колумбия, Принс-Эдвард аралы, Монреаль және Торонто қаласы бірінші рет үй сатып алатын азаматтарға жер беру салығын төмендету мүмкіндігін ұсынады.

Британдық Колумбия

Британдық Колумбияда мүліктік тапсыру салығы сатып алу бағасының бірінші бөлігіне бір процент, 2 долларға дейінгі қалған сомасына екі процент және қалған сомасына үш проценттей салықтан тұрады. 2016 жылдың 2 тамызынан бастап Үлкен Ванкувер аймағында тұрғын емес шетелдік үй сатып алушыларға қосымша 15 проценттік салық енгізілді. 2018 жылы бұл көрсеткіш 20 процентке дейін көтерілді. Шетелдік сатып алушылардың анықтамасына халықаралық студенттер мен уақытша шетелдік жұмыскерлер де кіреді. Салықтан қашудың алдын алу шаралары ретінде жеке тұлғаларға 100 000 АҚШ доллары, ал корпорацияларға 200 000 АҚШ доллары көлемінде айыппұл салынады.

Бірінші рет үй сатып алушылар бағдарламасы

Бірінші рет үй сатып алушылар бағдарламасы – бұл Британдық Колумбия үкіметінің бірінші рет үй сатып алушыларға мүліктік трансферт салығын азайту немесе толығымен жою мүмкіндігін ұсынатын бағдарламасы. Оны Британдық Колумбия үй иесінің ипотекалық және үлестік серіктестік бағдарламасымен бірге қолдануға болады. Онтарио провинциясында да бірінші рет үй сатып алушыларға арналған салық жеңілдігі бар, ол 750 доллар көлемінде салық қайтарымын ұсынады. 2017 жылы Онтарио үкіметі жердік трансферт салығын қайтару бағдарламасын енгізді, ол 4000 долларға дейін қайтарым алуға мүмкіндік берді. Бұл 368 000 доллардан кем бағаланған үйлерді бірінші рет сатып алатындардың жердік трансферт салығын төлемейтініне кепілдік береді.

Жаңа үйге арналған салықтан босату

Жаңадан салынған үйге арналған салық жеңілдігі – жаңа үйлерге қатысты мүлік беру салығын азайтуға немесе толығымен жоюға бағытталған бағдарлама. Құқыққа ие болу үшін, адам Канада азаматы немесе тұрақты тұрғыны болуы керек, сондай-ақ сома p=$-ға дейін шектеледі. Сатып алынған мүлік Британдық Колумбияда орналасқан болуы керек, оның нарықтық құны p=$-дан жоғары болмауы керек, көлемі 1,25-тен кіші болуы керек және тұрақты тұруға арналған үй ретінде пайдаланылуы керек. Бұл жеңілдікті BC үй иесінің ипотекалық және үлестік серіктестігімен бірге қолдануға болады.

Чили

Жер салығы, "аумақтық салық" немесе "жарна" деп те аталады, мүліктің иесі тоқсан сайын төлейтін жылдық сома болып табылады. Ол мүліктің "салыққа тартылатын құнының" проценттік мөлшері ретінде анықталады, бұл құн Ішкі Кірістер Қызметімен мүліктің жер және құрылыс ауданы, құрылыс материалдары, жасы және мақсатына сүйене отырып есептеледі. Салыққа тартылатын құн, әдетте, нарықтық құннан әлдеқайда төмен болады және иесі оны даулай алады. Жылдық төлем мүліктің мақсатына байланысты (тұрғын, ауыл шаруашылығы немесе коммерциялық) осы құнның 1-2% аралығында өзгереді. (2013 жылғы жағдай бойынша) белгілі бір сомадан төмен бағаланған тұрғын мүліктерге салық салынбайды; одан жоғары бағаланғандарына тек осы сомадан артық бөлігіне салық салынады. Кірістер мүліктің коммунасын басқаратын муниципалитетке түседі. Барлық муниципалитеттер кірістердің бір бөлігін "ортақ муниципалдық қорға" аударады, содан кейін ол муниципалитеттердің қажеттіліктеріне (коммунаның кедейлік деңгейі және т.б.) сәйкес қайта бөлінеді. Бұған қоса, муниципалитеттер тоқсан сайын қоқыс жинау салығын қабылдайды, ол көбінесе аумақтық салықпен бірге төленеді (қолданылған жағдайда).

Мысыр

Заң бойынша әрбір жылжымайтын мүлікке салық салынады. Қоғамдық ғимараттар (мысалы, мемлекеттік ғимараттар) және діни ғимараттар (мешіттер мен шіркеулер) салықтан босатылады. Жеке меншігі 2 миллион фунт стерлингке (41 700 доллар) дейін бағаланған отбасылар салық төлеуден босатылады. Жылдық жалдау құны 1200 фунт стерлингтен жоғары коммерциялық дүкендер салықтан босатылмайды.

Грекия

Грекияда муниципалды және мемлекеттік мүлік салығы бар. Муниципалды мүлік салығы (ΤΑΠ/ΔΤ/ΔΦ) электр энергиясы есебіне қосылады және көшелерді тазалау және жарықтандыру сияқты түрлі төлемдерді қамтиды. Мемлекеттік мүлік салығы (ENFIA) – бұл жекелеген мүліктің ауданына байланысты салығы мен жеке тұлғаның барлық мүліктерінің жалпы құнына негізделген прогрессивті жылжымайтын мүлік салығының жиынтығы, ол 2%-ға дейін жете алады.

Гонконг

Гонконгта мүлік салығы адвалорлық салық емес, ол табыс салығы болып табылады. Жылжымайтын мүліктің өзіне салынатын салықтар ставкалар және мемлекеттік жалдау ақысы деп аталады. HK Inland Revenue Ordinance IRO s5B-ге сәйкес, мүлік иелері осы салықты тек егер бағалау жылында жалдау түріндегі кіріс сияқты сыйақы алса ғана төлеуге міндетті. Мүлік салығы стандартты мөлшерлеме бойынша таза бағаланатын құны бойынша есептеледі. Бағалау кезеңі 1 сәуірден 31 наурызға дейін.

Ирландия

Ирландияда жергілікті мүлік салығы 2013 жылдың 1 шілдесінде күшіне енді және оны Салық қызметі (Revenue Commissioners) жинап алады. Салық тұрғын үйлерге салынады. Мүлік иесі жауапты болады (бірақ егер мерзімі жиырма жылдан астам жалға алу шарты болса, онда жалдаушы жауапты). Жиналған қаражат жергілікті билік органдарының қызметтерін қаржыландыруға жұмсалады. Осындай қызметтерге қоғамдық саябақтар, кітапханалар, ашық кеңістіктер мен демалыс орындары, жоспарлау және дамыту, өрттен қорғау және төтенше жағдайлар қызметтері, күтім, көшелерді тазалау және жарықтандыру кіреді. Салық мүліктің нарықтық құнына негізделген және нарықтық диапазон бойынша салық салу жүйесі арқылы есептеледі. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, салықтың бастапқы ұлттық орталық ставкасы 1 миллион евроға дейінгі мүлік құнының 0,18% құрайды. 1 миллион евродан астам құнға ие мүліктердің артық бөлігіне 0,25% мөлшерінде салық салынады. 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап жергілікті билік органдары LPT ставкаларының ұлттық орталық ставкаларынан 15%-ға төмен немесе жоғары өзгеруіне мүмкіндік алады. 1 миллион евродан астам құнға ие мүліктер үшін диапазон қолданылмайды – алғашқы 1 миллион евроға (1800 евро) 0,18%, ал қалған сомаға 0,25% салық салынады. Үкімет барлық мүліктердің 85-90% алғашқы бес салық диапазонына кіретінін естіп отыр.

Жамайка

Бұл салық жыл сайын төленіп, жақсартуларсыз жердің бағасының процентіне сүйенеді.

Литва

Мүліктік салықтың салық төлеу кезеңі күнтізбелік жыл болып табылады. Жылжымайтын мүліктің салық салынатын құнына қатысты салық мөлшерлемесі 0,3%-тан 1%-ға дейін муниципалитет тарапынан белгіленеді. 2015 жылдың 1 қаңтарынан бастап, егер жеке тұлғаның мүліктік құны 220 000 евродан асып кетсе, оның артық бөлігіне 0,5% мөлшерлемемен салық салынады.

Люксембург

Люксембургтегі жылжымайтын мүлік салығы салық органдары анықтаған мүліктің "бірлік құны" негізінде есептелінеді және коммундар жинайды. Салық мүліктің бірлік құны * бағалау коэффициенті * коммуналдық коэффициент ретінде есептеледі. Бағалау коэффициентін заң шығарушы белгілейді, әдетте ол 0,7% пен 1% арасында өзгереді. Коммуналдық коэффициент муниципалитеттердің өкілдіктерімен белгіленеді және муниципалитетке қарай 120% бен 900% аралығында ауыспайды. Люксембургте Бенилюкс елдерімен немесе Еуропалық Одақтағы көрші елдермен салыстырғанда жылжымайтын мүлік салығының ставкалары төмен. Мысалы, Люксембург қаласында 500 000 еуролық пәтерге бұл салық шамамен 150 евроны құрайды.

Нидерланды

Мүліктік салық (голланд тілінде: Onroerendezaakbelasting (OZB)) муниципалдық деңгейде мүлікке салынады. Салық тек тұрғын үйдің иелеріне және коммерциялық кеңістікті жалға алған немесе меншік иесі болған адамдарға ғана салынады. Үйді жалға алған адамдар мүліктік салық төлемейді. Муниципалитеттер мүліктік салықты қоқыс жинау және кәріз жүйесі үшін алынатын салықпен біріктіреді. Мүлік және жер иелері мен пайдаланушылары су тасқынынан қорғау және су мен сарқынды суды тазарту үшін су басқармаларына мүліктің құнына негізделген салық төлейді ("waterschapsbelasting"). Үйдің құнының белгілі бір пайызы ("huurwaardeforfait") үй иесінің табысына қосылады, сондықтан үй иесі жоғары табыс салығы төлейді. Барлық мүлікке байланысты салықтар муниципалитет бағалаған үйдің құнына негізделген.

Салық міндеттемесінің пайда болуы және тоқтатылуы

Салық міндеттемесі салық төлеуші салық салынатын мүліктің иесі, басқарушысы, жалға алушысы немесе пайдаланушысы болған салық кезеңінен кейінгі салық кезеңінің 1 қаңтарында туындайды және салық төлеуші жылжымайтын мүліктің меншігін, басқаруын, жалға алуын немесе пайдалану құқығын жойған салық кезеңінің 31 желтоқсанында тоқтатылады. Егер салық төлеуші ағымдағы салық кезеңінің 1 қаңтарында жылжымайтын мүліктің иесі, басқарушысы, жалға алушысы немесе пайдаланушысы болса, салық міндеттемесі сол күні туындайды. Салықтың 1 қаңтардан бастап есептелуінің шешуші факторы – бір салық кезеңі. Салық кезеңі ішінде болатын салық салу фактілеріндегі өзгерістер қарастырылмайды.

Декларация

Салық декларациясын салық төлеуші толтырады, оның жергілікті салықтар туралы заңы жер, ғимараттар, пәтерлер және коммерциялық емес объектілер үшін бөлек анықтайды. Салық төлеуші салық міндеттемесі туындаған салық кезеңі үшін салық декларациясын ұсынады. Салық төлеуші (яғни, салық салуға жататын тұлға) тиісті салық әкімшісіне (яғни, муниципалитетке) салық міндеттемесінің басталған жылының 31 қаңтарына дейін жылжымайтын мүлік салығын төлеуге міндетті. Басқа салық кезеңдерінде салық декларациясы ұсынылмайды және салық төлеуші әкімшіліктен салық сомасы туралы шешім алады. Мысалы, егер сіз 2019 жылдың 25 тамызында мүлікті сатып алсаңыз, салық декларациясын 2020 жылдың 31 қаңтарына дейін төлеуіңіз керек. Бірақ, мүлік 2020 жылдың 1 қаңтарында жылжымайтын мүлік кадастрында тіркелген жағдайда ғана. Салық төлеуші салық кезеңінде аукцион арқылы мүлікті сатып алған болса, салық міндеттемесі туындаған күннен бастап 30 күн ішінде декларацияны ұсынуға міндетті.

Испания

Испаниядағы жылжымайтын мүлік салығы – ел шегіндегі жылжымайтын мүлікті сатып алу, сату және меншік құрумен байланысты түрлі салықтар. Бұл салықтар резиденттер мен резидент емес тұлғалар үшін әртүрлі және мүлік иелері өтеуге тиіс салық міндеттемелерінің кең ауқымын қамтиды. Мүлікті сатып алу салығы: Испанияда мүлікті сатып алу бірнеше салық төлеуді талап етеді, әдетте мүлік құнының 8%-дан 11,5%-ына дейін. Бұл жаңа салынған мүліктерге (көбінесе банктер немесе құрылыс компаниялары сатады) және бұрын жеке тұлғаларға тиесілі болған қайта сатылатын мүліктерге қатысты. Салық жүктемесі мәмілеге қатысушы тараптар арасында бөлінеді, әртүрлі салық санаттарына белгілі бір пайыздық үлестер бөлінеді. Мүлікті сату салығы: Испанияда мүлікті сату кезінде сатушылар Plusvalia және капиталдан алынатын табыс салығы бойынша міндеттемелерге тап болады. Plusvalia: Жергілікті әкімшілік органы (Town Hall) есептейтін және жердің құнының меншік кезеңіндегі өсуіне (катастральды құн деп аталады) негізделген муниципалдық салық. Әрбір иегер активтің құнындағы өз үлесінен асатын кез келген активке салық төлеуге жауапты. Капиталдан алынатын табыс салығы: Еуропалық экономикалық аймаққа жатпайтын резидент емес тұлғалар үшін капиталдан алынатын табыс салығы 19%, ал басқа елдердің резиденттері емес тұлғалары үшін 24% құрайды. Резиденттер үшін капиталдан алынатын табыс салығы 19%-дан 23%-ға дейін ауытқиды, бірақ егер олар мүлікті сатудан бұрын кем дегенде үш жыл бойында онда тұрған болса, салық жеңілдігін алуға құқылы. Жылжымайтын мүлік салығы (Impuesto sobre Bienes Inmuebles): Бұл салық салық жинауға жауапты муниципалитет аумағында орналасқан жылжымайтын мүлікке меншік және басқа да құқықтардың құнына салынады. Салықты жергілікті кеңестер жинайды. Оны басқару мемлекеттік және жергілікті билік органдарының бірлескен жауапкершілігінде болады. 1990 жылдың 1 қаңтарында қолданысқа енгізілді. Жылжымайтын мүлік салығы аймаққа байланысты 0,4%-дан 1,1%-ға дейін құрайды. Қалдықтарды шығару салығы: Жыл сайын төленетін және жергілікті муниципалитет жинайтын шағын салық. Ол су ағызу және қалдықтарды жинау шығындарын қамтиды.

Property tax in Spain refers to the various taxes associated with buying, selling, and owning real estate within the country's borders. These taxes differ for residents and non residents and encompass a range of fiscal obligations that property owners must navigate. Buying Property Tax: The acquisition of property in Spain entails the payment of several taxes, typically ranging from 8% to 11.5% of the property's value. This applies to both newly built properties, often sold by banks or construction companies, and resale properties previously owned by individuals. The tax burden is distributed among different parties involved in the transaction, with specific percentages allocated to various tax categories. Selling Property Tax: When selling property in Spain, sellers face obligations related to Plusvalia and Capital Gains Tax. Plusvalia: A council tax which is a tax levied by the local Town Hall, calculated based on the increase in the land's value (known as valor catastral) over the ownership period. Each beneficiary is responsible for paying the tax on any single asset exceeding their individual share of the asset's value. Capital Gains Tax: The Capital Gains Tax is 19% for non residents from European Economic Area and 24% for non residents from other countries. For residents the capital gains tax ranges from 19% to 23% but they can also get tax relief if they have lived in the property for at least three years before selling it. Real Estate Tax (Impuesto sobre Bienes Inmuebles): The tax is imposed on the value of ownership and other rights pertaining to real estate situated within the municipality responsible for tax collection. The tax is levied by local councils. Its administration is a joint responsibility between the State Administration and local councils. It was enacted on January 1, 1990. The real estate tax ranges from 0.4% to 1.1% based on the region. Refuse Collection: A small tax payed annually and collected by local municipality. It covers drainage & refuse collection.

Мүліктік салықтың тарихы

Ақша жүйесі пайда болғанға дейін салықтар көбінесе егілген дақылдардың пайызы түрінде төленген. Кейіннен, ежелгі әлемде, ортағасырлық Еуропаның бір бөлігінде және Америка колонияларындағы жылжымайтын мүлік салығы мүліктің құнына емес, ауданына негізделген. Ақырында, мүліктің жалпы өнімі (мысалы, жылдық кіріс) салық салу үшін негіз ретінде қолданылды.

Ежелгі заман

Алғашқы салықтық жазбалар шамамен алты мың жыл бұрынғы (б.з.д.) Лагаш қала мемлекетінен (қазіргі Ирак территориясы) табылған топырақ тақташалар түрінде сақталған. Бұл жүйе "бала" (көзделмелі айналым) деп аталды. Оған сәйкес, әр айда қаланың белгілі бір бөлігіне салық салынып, осы қиын жұмысты жеңілдетуге мүмкіндік берді. Ежелгі Египетте салық астық, мал, май, сыра және жерге салынатын. Сол кезде жүз адамның тек біреуі ғана сауатты болған. Олардың арасында салық бағалаушылар да болды. Олар жер иелерінің тізімін және жердің көлемін жүргізді. Жылдық деректерді мал басын санау және егін жинамын тексеру арқылы жинады. Салық төлеуші төлей алмаса, сотқа берілетін. Салық бағалаушылар өз білімі мен шеберлігі үшін құрметке ие болды.

Орта ғасырлар

XI ғасырда Англияда жерді жалға алған шаруалар сол жерге салық төлейтін. Жердің өнімділігі қаншалықты жоғары болса, жалға ақысы да соншалықты биік болатын. 1070 жылдары Жеңімпаз Уильям жер салығын алудың алғашқы нысанын енгізді. Қалалар мүліктің иесі туралы жазбаларды сақтап, әрбір учаскені өлшеп, бағалайтын. Кейін, 1215 жылдан бастап король Джонның кіріс жинау құқығы шектелді, сондықтан салықтар тек оның барондарының келісімімен ғана жиналатын болды. 1290 жылдан кейін қарапайым халық мүліктің орналасқан жеріне қарай салық төлей бастады (қалалардағылар үшін жоғары, ал ауыл тұрғындары үшін төмен). 16 ғасырда тіпті корольдің өзіне тиесілі жерлерге де салық салынатын болды. Корольдің салық салу билігі 1689 жылдан кейін, жаңа заң қабылдануымен одан әрі әлсіреп, Парламенттің рұқсатынсыз салық жинауға тыйым салынды.

Он үш отар

Жаңа дүниеге келген пилигримдер 1620 жылы Плимутқа қонды және қала салуды бастады. Пилигримдер өздерін қорғауға келісім жасасып, салық салу және бағалауды да қамтитын заңдар енгізді. Барлық адамға салық төлеуге міндетті, тең үлеспен жер берілді. Бостонда пуритандар шіркеу және діни білім беру шығындарын қаржыландыру үшін мүлік салығын енгізді. Бұл салықты әр адам, дініне қарамастан төледі. Бұл жүйе жүз жылдан астам сақталды. Салықты бағалаушы шериф болды. Дәлелдеу жүйесі Англиядағыдай болды (бағалаушылар жеке мүлік туралы тіркемелер жүргізді). Мүлік салығы тұрғысынан азаматтың жағдайы ескерілді – баласы бар жесір әйелге мүлік салығынан босатылумен қатар, ай сайын белгілі бір сомада ақша алуына кепілдік берілді. Ал қоғамдық мүлікті бүлдірген адамдар жөндеу құнын мүлік салығы арқылы төлеуге міндетті болды. Франциямен соғыс бола ма, жоқ па деген алаңдаушылық кезінде жоғары салықтар (әсіресе мүлік салығы) орнатылды. Конгресс халық санына пропорционалды түрде ұлттық мүлік салығын бекітті. Салық күштен шығарылғанға дейін көптеген наразылықтар болды. Бірақ жергілікті билік осы шара арқылы кірістерін арттыра алғандықтан, жергілікті мүлік салығын көтеру тенденциясы жалғасты.

ХХ ғасыр

ХХ ғасырдың басында АҚШ-тың салық жүйесі күрделі экономиканы әділ түрде салыққа тартуға қабілетсіз екені анықталды. Көптеген реформалар жүзеге асырылды (мүлік салығына тәуелділікті азайтуға бағытталған). Ең маңыздысы – үй иелері мен материалдық емес активтерге арналған жаңа, тар жеке мүлік салығы енгізілді. АҚШ-тың көптеген президенттері мүлік салығын төмендету және табыс салығын енгізуді ілгерілетуге тырысты. Ұлы депрессия кезінде халықтың табысы күрт төмендегендіктен, мүлік салығын жинау көрсеткіштері төмендеді. Үкіметтер көбінесе мүлік салығын қысқартып, сату салығын енгізді. Ұлы депрессиядан кейін үкіметтен нақты салық реформаларын талап ету мақсатында көптеген қозғалыстар құрылды. Осы реформалардың көпшілігі бекітілді және қазіргі заң күшінде. Қалалық әкімдік оның кешіктірілген төлемін қабылдамай, оның шамамен 300 000 долларлық үйін тәркілеп сатты. Сыншылар мұндай жағдайлардың жиі кездесетінін және олардың меншік құқығына, заңды процеске және заң үстемдігіне төндіретін қауіпті көрсетіп отырғанын атап өтті.

Шығыс Азия

Қытай үкіметі Қытайдағы барлық жердің меншік иесі және үкімет үй иелерінен салық жинамайды.

Америка Құрама Штаттары

Аляскада жердің жалпы ауданының аз ғана бөлігіне мүлік салығы салынады. Аляскадағы 24 муниципалитет (қалалар немесе округтер) ғана мүлік салығы жинайды. Дегенмен, жергілікті биліктердің кірісінің басым бөлігі мүлік салығынан түседі. Америка Самоасы, Тынық мұхитындағы Палмира аралы және Кингман рифтеріндегі жеке меншік жерлерге салық салынбайды.