Кіріспе

Құс түрі Каспий шақшығы (Anarhynchus asiaticus) – шақшықтар тұқымдасына жататын құс. "Asiaticus" латын тілінен аударғанда "азиялық" деген мағынаны білдіреді, бірақ екі атаулы номенклатурада бұл әдетте түрі алғаш рет Үндістанда табылғандығын көрсетеді. Бұл шақшық Азияның батыс және орталық бөліктерінде көбейеді, ал қысқы суықтан қашу үшін Африканың шығысы мен оңтүстігіне қарай көшіп барады.

Сипаттама

Бұл қызылқұйрық шаңғылы құстан сәл ірілеу, сыртқы түрінен үлкен және кіші құмқұйрықтарды еске түсіреді. Ол құмқұйрықтарға қарағанда жіңішкелеу және аяқтары ұзын, сондай-ақ әлдеқайда айқын ақ қабақтың және ұзын, жіңішке мүңкісінің иесі. Онда сонымен қатар құйрық қанаттарының ақ жолағы және нашар қанат сызығы жоқ. Жазғы еркектерінің арқасы сұр қоңыр, ал беті мен ішкі жағы ақ. Кеудесі қызыл қоңыр, төменгі жағы қара жиекті. Басқа түстемелерінде сұр қоңыр кеуде жолағы бар, бірақ жазғы анасы қызыл қоңыр түс көрсетуі мүмкін. Дауысы өткір, қысқа ғақылдаған сияқты.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Каспий шақшығы Каспий теңізі маңындағы Батыс Азияда көбейеді. Оның ареалына Ресейдің оңтүстігі, Түркия, Иран, Түрікменстан, Қазақстан, Өзбекстан және Ауғанстан кіреді. Оның мекен ету ортасы – далалар, шөл шеттері, тұзды көлдер және сирек бұталы өсімдіктер арасындағы тұзды топырақтар, теңіз деңгейінен шамамен 6 метр биіктікке дейін. Көбейгеннен кейін, ол Шығыс және Оңтүстік Африкаға қоныс аударады, тіпті Замбези өзеніне дейін жетеді. Оның қысқы мекендері әдетте құрғақ шалғынды далалар, жағалау құмды топырақтары, тұзды батпақтар, құрғақ су тасқыны жазықтары және кейде егістік жерлер болып табылады. Бұл шақшық Батыс Еуропаға өте сирек келген құс. Сондай-ақ, ол Австралияға да сирек келген құс.

Биология

Ол Орталық Азиядағы ашық далаларда, негізінен Каспий теңізінің солтүстігі мен шығысында көбейеді. Ол шала-қуыс колонияларда көбейеді, ұясына үш жұмыртқа салады, ол жалаңаш жерде немесе жартылай өсімдіктер арасында болады. Ол басқа жасылбас сияқты, қоректенгенде көбінесе жерден қоректі жинап жейді: қоңыздар, термиттер, құмырсқалар, шегірткелер, кішкентай бұқақтар және басқа да ұсақ жемдер. Кейде шөп тұқымдарын да жейді.

Мәртебе

Каспийдің көкбауыры өте кең ареалда таралған. Еуропада, әсіресе, олардың көбейетін жерлерінің нашарлауына байланысты құстардың саны аздап кемуі мүмкін, бірақ IUCN оны "Тәуекел деңгейі ең төмен" деп санайды, себебі құнсыздану қарқыны оны қорғауға алынған тізімге қосуды қажет деп есептемейді. Бұл түр Африка-Еуразиялық көшпенді су құстарын сақтау жөніндегі келісімге (AEWA) қатысты түрлердің бірі.