Кіріспе

Америкалық саясаткер (туған 1947)

Олимпия Джин Сноу (; туған 21 ақпан 1947) – американдық кәсіпкер және саясаткер, 1995 жылдан 2013 жылға дейін Мэн штатынан АҚШ сенаторы болды. Республикалық партия мүшесі Сноу, филибюстерлерді тоқтату мәселесін қоса алғанда, тартысты дауыс берулердің нәтижесіне әсер ету қабілетімен белгілі болды. 2006 жылы "Time" журналы оны Американың үздік сенаторларының бірі деп атады. Сенаттағы қызметінің барысында ол палатаның ең орталық көзқарастағы мүшелерінің бірі саналды. 2012 жылдың 28 ақпанында Сноу 2012 жылдың қараша айында қайта сайлануға түспейтінін мәлімдеді және үшінші мерзімі 2013 жылдың 3 қаңтарында аяқталғанда зейнетке шықты. Ол Сенаттан кету себебін – күшейген партиялық алауыздық Конгрестің тиімсіз жұмыс істеуіне алып келгенін айтты. Оның орнына бұрынғы губернатор Ангус Кинг келді, ол бұрынғы демократ, қазіргі тәуелсіз саясаткер. Сноу – Екі партиялық саясат орталығының аға ғылыми қызметкері және оның Саяси реформалар комиссиясының тең төрағасы.

Ерте өмір

Сноу Мэн штатының Аугуста қаласында Джорджия (туған аты Горанит) мен Джордж Джон Бушлстің қызы Олимпия Жан Бушлес болып дүниеге келді. Оның әкесі Грекияның Спарти қаласынан АҚШ-қа көшіп келген, ал анасының әжесі мен атасы да гректер болған. Ол Грек православие шіркеуінің мүшесі. Ол сегіз жасында анасы сүт безінің қатерлі ісігінен қайтыс болды, ал бір жылдан соң әкесі жүрек ауруынан қайтыс болды. Жетім қалған ол Аубернге көшірілді, оны текстиль фабрикасында жұмыс істейтін және шаштараз болып жұмыс істейтін әпкесі мен күйеуі, олардың бес баласы тәрбиеледі. Оның інісі Джонды басқа туыстары бөлек тәрбиеледі. Бірнеше жылдан кейін оның күйеуі де аурудан қайтыс болды. Сноу үшінші сыныптан тоғызыншы сыныпқа дейін Нью-Йорктегі Гарисон қаласындағы Әулие Базиль академиясында оқыды. Оның ұстаздарының бірі - Афина Хатциемануэль, мектептегі белгілі грек-американдық педагог. Ол Обернге оралғаннан кейін Эдвард Литтл орта мектебінде оқыды, содан кейін Оронодағы Мэн университетіне түсіп, 1969 жылы саяси ғылымдар бакалавры дәрежесін алды. Бітіргеннен кейін көп ұзамай Бушлес 1969 жылдың 29 желтоқсанында Нью-Йорк қаласында республикалық заң шығарушы Питер Т. Сноуге тұрмысқа шықты.

Алғашқы саяси мансап

Сноу саясатқа қатысып, жылдам дамыды, сайлаушыларды тіркеу кеңесіне өкіл болып сайланды және конгрессмен (кейін АҚШ сенаторы және АҚШ қорғаныс министрі) Уильям Коэн үшін жұмыс істеді. 1973 жылы қайғылы оқиға тағы да оны қамтыды, күйеуі автокөлік апатында қаза тапты. Отбасының, достарының, көршілерінің және жергілікті көшбасшылардың ықпалымен Сноу 26 жасында күйеуінің Мэн штаты Өкілдер палатасындағы Оберн негізделген орындығы үшін сайлауға түсті және жеңіске жетті. Ол 1974 жылы Палатаға қайта сайланды, ал 1976 жылы Андроскоггин округін өкілдік етіп, Мэн Сенатына сайланды. Сол жылы ол штаттық және ұлттық республикалық конвенттерге делегат ретінде қатысты.

АҚШ-тың Өкілдер палатасы

Сноу 1978 жылы АҚШ Өкілдер палатасына сайланды және 1979 жылдан 1995 жылға дейін Мэн штатының 2-ші округін өкілдік етті. Округ штаттың солтүстік екі бөлігінің үштен екісін, соның ішінде Бангор қаласын және оның туған қаласы Оберн қаласын қамтыды. Ол Бюджет және Халықаралық қатынастар комитеттерінің мүшесі болды. Сноу 1983 жылдың тамызында Мартин Лютер Кинг күнін федералдық мереке ретінде белгілейтін заңға және 1988 жылдың наурыз айында 1987 жылғы Азаматтық құқықтарды қалпына келтіру туралы заңға дауыс берді (сондай-ақ президент Рейганның ветосын жоюға да қатысты). Сноу 1989 жылдың ақпанында Мэн штатының губернаторы Джон Р. Маккернанға тұрмысқа шықты. Сноу және Джон Маккернан 1983 жылдан 1986 жылға дейін АҚШ Өкілдер палатасында бірге қызмет етті, Маккернан 1-ші округтің өкілі болды. Сноу 1989 жылдан 1995 жылға дейін Мэн штатының бірінші ханымы болған кезеңде АҚШ Конгресінің мүшесі болып қызмет етті. 1991 жылы Сноудың кеңіті Питер Маккернан 20 жасында жүрек ауруынан қайтыс болды, бұл оның үшінші қайғысы болды.

Сайлаулар

1994 жылы Сенаттағы көпшілік көшбасшысы Джордж Дж. Митчелл қайта сайланудан бас тартқанда, Сноуу дереу осы орынға кандидаттығын жариялады. Демократтардан ұсынылған кандидат оның Палатадағы әріптесі, 1-ші округтен сайланған конгрессмен Том Эндрюс болды. Сноу Эндрюсті 60-36% есебімен жеңіп, штаттың барлық округтерінде басымдық танытты. Сноу 1994 жылғы республикашылдардың жеңісіне қатысты, ол кезде Республикалық партия 1954 жылдан бері алғаш рет Палата мен Сенатты бірдей басып алды. Сноу 2000 жылы штат Сенатының төрағасы Марк Лоуренсқа қарсы оңай жеңіске жетіп, жеңіс үлесін 69%-ға 31%-ға дейін арттырды. 2006 жылы ол демократтық қарсыласы Жан Хей Брайтті 74%-қа 20,6%-ға жеңіп басып өтті. Ол барлық үш сайлауда Мэн штатының барлық округтерінде жеңіске жетті.

Қызмет мерзімі

Сноу 1999 жылы Сенаттың сол кездегі президент Билл Клинтонға импичмент процесі кезінде маңызды рөл атқарды. Ол және Мэн штатының сенаторы Сьюзан Коллинз Сенатқа айыптамалар мен жаза шараларын жеке-жеке дауысқа салуға мүмкіндік беретін ұсынысты ұсынды – «фактілерді анықтау» резолюциясы. Ұсыныс қабылданбағаннан кейін, Сноу мен Коллинз Клинтонның жалған куәлік беруі оны қызметтен алуға негіз болмайды деген пікірде ақтауға дауыс берді. Оның Буш әкімшілігімен келіспеушіліктері консервативті республикашылдардың сынымына ұшырады; «Өсу клубы» мен «Америка үшін алаңдаған әйелдер» оны «Аты ғана республикашыл» (RINO) деп атады. 2002 жылдың қазанында Сноу Ирактағы соғысты қолдады. 2006 жылдың ақпанында TheWhiteHouseProject.org Сноуді «08-дегі 8» тізіміне енгізді – 2008 жылы президенттікке үміткер болуы немесе сайлануы мүмкін сегіз әйел саясаткердің тобы. Сноу Джон Робертс, Самуэль Алито, Соня Сотомайор және Елена Каганды АҚШ Жоғарғы сотына тағайындауға дауыс берді. 2006 жылдың сәуірінде Time журналы Сноуді «Американың 10 үздік сенаторының» бірі деп таныды. Ол осылай танылған жалғыз әйел болды. Time журналы Сноуді сайлаушыларына деген сезімталдығы үшін мақтап, сондай-ақ: «Орталық көзқарастары мен партиялық талас-тартысқа түсуге құлшынбауының арқасында Мэн штатының республикашылы Олимпия Сноу Вашингтондағы барлық саяси пікірталастардың ортасында тұр» деп жазды. Ол 1998 жылы Бейтс колледжінен, ал 2008 жылы Делавэр университетінен құрметті диплом алды. Сноу 2007-2009 жылдар аралығында 110-шы Конгресс кезінде Сенат залында өткен 657 дауыс берудің біреуін де жібермеді. Ол сол сессияда бірде-бір дауыс беруді жібермеген сегіз сенатордың бірі болды. Сноу Сенаттың Қарулы Күштер комитетінде қызмет ететін төртінші әйел және теңіз күштері мен теңіз жауынгерлері корпусын бақылайтын теңіз күштері жөніндегі кіші комитеттің төрағасы болған алғашқы әйел. 2001 жылы Сноу Сенаттың Қаржы комитетіне толық мерзімге тағайындалған алғашқы республикашыл әйел атанды. Сноу АҚШ Өкілдер палатасына сайланған ең жас әйел республикашыл және мемлекеттік заң шығарушы орган мен АҚШ Конгресінің екі палатасында қызмет еткен алғашқы әйел. Ол 35 жыл бойы сайлауда жеңіліске ұшырамады, ал 2006 жылғы аралық сенаторлық сайлауда 73,99% дауыспен жеңіске жетті. Алайда, 2012 жылдың 27 ақпанында, шамадан тыс партиялық тартыс пен көңіл көншітпейтін саяси ортаға сілтеме жасай отырып, Сноу 2012 жылдың қараша айында қайта сайлауға түспейтінін мәлімдеді. Оның күтпеген шешімі республикашылдарға, Сенаттың бақылауын қайтару үшін бірнеше орынға ғана мұқтаж болған партияға, әлеуетті соққы болды; Сноу олардың сенімді кандидаттарының бірі саналды.

14 адамнан тұратын топ

2005 жылғы 23 мамырда Сноу Сенаттағы демократтар (бірнеше сот тағайындалымдарын кешіктіру арқылы бұғаттап тұрған) және Сенаттағы республикалық жетекшілер (тағайындалымдарды «ядролық опция» деп аталатын тәсілмен тағайындалымдарға кешіктіруді жою үшін пайдалануды көздеген) арасындағы қақтығысты басып тастаған «14-тің тобы» деп аталған он төрт сенатордың бірі болды. Топ келісімге келгенінің арқасында, 109-шы Конгрестің қалған бөлігі үшін ядролық опцияны қолдану және одан әрі кешіктірулерге жол берілмеді; келісім шарттары бойынша демократтар «ерекше жағдайда» Буштің сот тағайындалымдарын кешіктіру құқығын сақтап қалды, ал үміткерлер (Дженсис Роджерс Браун, Присцилла Оуэн және Уильям Прайор) Сенаттың қарапайым көпшілік дауысымен бекітілді. Кейіннен топ Бас судья Джон Робертс пен Сот судьясы Сэмюэл Алитоның тағайындалуында маңызды рөл атқарды, олардың екеуі де келісімде баяндалған «ерекше жағдайларға» жатпайтынын мәлімдеді. Сноу Робертс пен Алитоның екеуіне де дауыс берді.

Саяси ұстанымдар

Сноудың Сенаттағы бұрынғы әріптесі, әлі күнге дейін палатада қызмет ететін Сьюзан Коллинзбен ортақ идеологиясы бар. Коллинз Сноуға қарағанда «жартылай консервативті» саналады. Сноу аборт құқықтарын және гомосексуалдардың құқықтарын қолдайды. Ол бұрын «Сұрақ қойма, айтпа» заңын жоюға қарсы дауыс бергенімен, 2010 жылдың 18 желтоқсанында осы заңның күшін жою үшін дауыс берген сегіз республикалық сенатордың бірі болды. 2006 жылғы сайлау науқанында ол белгілі гомосексуалдар құқығын қорғау ұйымы – Адам құқықтары жөніндегі науқан ұйымы қолдаған екі республикалық сенатор үміткерінің бірі болды (екіншісі – 2013 жылы демократ, ал 2019 жылы либертариан болған Род-Айлендтен Линкольн Чафи). GovTrack мәліметтері бойынша, Сноу 2012–2013 жылдары ең либералды республикалық сенатор болды және GovTrack талдауы бойынша ол барлық республикалықтан және бірнеше демократтан сол жаққа орналасты. 2012 жылы бейтарап National Journal Сноуға 57% консервативті және 43% либералды баға берді. Сноу президент Клинтонның Косовоға қатысуын және президент Джордж Буштың Ауғанстан мен Иракқа басып кіруін қолдады. Қаржылық мәселелерде ол экономиканы ынталандыру үшін салықты төмендетуді жақтады, бірақ 2003 жылғы жұмыс орындары мен өсімге салықтық жеңілдету туралы заңға қарсы дауыс беруде республикалық сенаторлар Линкольн Чафи мен Джон Маккейнге қосылды. 2004 жылы ол бюджеттік алаңдауларға байланысты Буштың салықтық жеңілдетулерін жылдам енгізуге қарсы болды, және оған сенаторлар Коллинз, Маккейн және Чафи қосылды. Сноу Республикалық магистральдық серіктестіктің мүшесі және шешек жасушаларын зерттеуді қолдайды. Ол сондай-ақ қоршаған ортаны қорғау үшін республикашылар, таңдау құқығы үшін республикалық көпшілік, таңдау құқығы үшін республикашылар және «Тілек тізімі» (Сенат пен Палатадағы әйелдер) тобының мүшесі – бұл таңдау құқығын жақтаған республикалық әйелдердің тобы. National Journal мәліметінше, оның ең жоғары консервативті бағасы 2010 жылы 63% болды, ал ең жоғары либералды бағасы 2006 жылы 55,5% болды. Ол 2006 жылы гомосексуалдар некесіне тыйым салуға екінші рет қарсы дауыс берді. 2005 және 2007 жылдары ол эмбриондық шешек жасушаларын зерттеуді қолдады. 111-ші Конгресте Сноу қосымша ТРАП (Трублид Асет Рилиф Программа) қаражатын және Американы қалпына келтіру және қайта инвестициялау туралы заңды қолдады. Ол президент Обаманың бюджеттік қаулысына қарсы болғанымен, денсаулық сақтау реформасы және энергетика мәселелері бойынша екі партиялық түрде жұмыс істеуге уәде берді. 2007 жылы Олимпиа Сноу құжатсыз иммигранттарға азаматтық беру туралы Маккейн-Кеннеди заңына дауыс берген республикашылардың қатарында болды. Алайда ол 2010 жылы DREAM Act заңына қарсы дауыс берді. Ол сондай-ақ «қауіпсіз қалаларға» қаржыландыруды жалғастыруға, «Y» қонақ жұмысшы виза бағдарламасын жоюға қарсы дауыс берді, бірақ оңтүстік шекарада қоршау салуға және ағылшын тілін АҚШ-тың ресми тіліне айналдыруға дауыс берді. «2009 жылдың қазан айында Сноу Сенаттағы денсаулық сақтау реформасы туралы Қаржы комитетінің заң жобасына дауыс берген жалғыз республикашыл болды». Алайда ол соңғы заң жобасын қолдамауы мүмкін екенін айтты. Сноу өзінің партиясымен келіспей, демократтармен бірге қорғаныс шығыстары туралы заң жобасын тоқтату үшін дауыс берген үш республикашылдың бірі болды; бұл филибостер денсаулық сақтау заңнамасы туралы дауыс беруді кешіктіру немесе тоқтату үшін жасалды. 2009 жылдың желтоқсанында Сноу екі процедуралық ұсынысқа және ақырында Сенаттың денсаулық сақтау реформасы заңына қарсы дауыс берді. Сноу 2010 жылғы денсаулық сақтау және білім беру туралы келісімге «жоқ» деп дауыс берген кезде денсаулық сақтау реформасына қарсы дауыс берді. 2012 жылдың ақпан айында Сноу қайта сайлануға түспейтінін мәлімдегенде, ол және демократ Бен Нельсон, ол да қайта сайлануға түспеді, АҚШ Сенатының екі мүшесінің арасында ең жақын сәйкес келетіні хабарланды. 2012 жылы Сноу АҚШ президенті лауазымына республикалық үміткер Митт Ромниді қолдады.

Сенаттан кейін

Сенаттан кеткеннен кейін Сноу бір жынысты некеге қолдау білдірді. Сноу 2013 жылдан бері «T. Rowe Price» инвестициялық кеңес фирмасының директорлар кеңесінде қызмет етеді. Ол 2016 жылы Дональд Трамптың кандидаттығына қарсы болды. Оның айтуынша, Жэб Буш және Хиллари Клинтон 2016 жылғы президенттік сайлауда ең бейтарап үміткерлер болған. 2020 жылдың 8 қарашасында, сайлаудан бес күн өткен соң, президент Трамп пен Республикалық партияның бірқатар өкілдері сайлауда жеңіске жеткенін мәлімдеген кезде, Сноу сайланған президент Джо Байденді және сайланған вице-президент Камала Харристі құттықтады. 2021 жылдың 9 қаңтарында, 6 қаңтардағы АҚШ Капитолийіне жасалған шабуылдан кейін, ол президент Трампты «елімізді жазылуына және Байден президенттігіне дайындық үшін кешірімін беру үшін дереу қызметтен кетуге» шақырды.