Кіріспе

Ирландиядағы бұрынғы бас судья лауазымы

Корольдік сот (немесе патшайым билік құрған кезде патшайым соты) – Ирландиядағы ортақ құқық жүйесіндегі жоғары тұрған соттардың бірі болды. Бұл сот Англиядағы Корольдік соттың тікелей үлгісі еді. Лорд-бас судья – соттағы ең жоғары лауазымды судья, сондай-ақ ағылшын үстемдігі кезінде және кейін Ирландия Ұлыбританияның құрамына кіргенде Ирландияның екінші ең жоғары лауазымды судьясы болды. Бұған қоса, 1922-1924 жылдар аралығындағы қысқа мерзімде Ирландияның Лорд-бас судьясы Ирландия еркін мемлекетінің ең жоғары лауазымды судьясы еді.

Міндеттің тарихы

Бұл лауазым Ирландия Лордтығы кезінде (1171–1536) құрылған және Ирландия Корольдігі (1536–1800) және Ұлыбритания мен Ирландия Біріккен Корольдігі кезінде жалғасты. 1877 жылғы Жоғарғы Сот Актісіне (Ирландия) дейін Лорд Бас судья Король/Королеваның сот алқасына төрағалық етті және осылайша, ортақ құқық бойынша отырған судьялардың арасында ең жоғары дәрежеде болды. 1877 жылдан кейін Лорд Бас судья жаңа Жоғары Соттың Корольдік алқа бөлімінің президенті болды, ол Дублиндегі Төрт Сотта тұрақты түрде отырды. Томас Лефрой, кейін Ирландияның Лорд Бас судьясы (LCJ 1852–1866), Джейн Остин өзінің «Гордость и предубеждение» романындағы Мистер Дарси кейіпкерінің үлгісі ретінде пайдаланды. Лефрой мен Остин жастық шақтарында махаббатқа түскен. Ирландияның басқа да көрнекті Лорд Бас судьялары: Лорд Уайтсайд (LCJ 1866–1876), корольдік кеңесші ретінде ирланд ұлтшыл көшбасшысы Даниэль О’Коннеллді сотта қорғаған, Джеральд Фицджеральд, Десмондтың 3-ші графы, Хью де Лейси, Ристеард де Тиуит, Джон Доэрти, Томас Марлей, Джеймс Лей, Питер О’Брайен және Джеймс Генри Муссен Кэмпбелл, 1-ші барон Гленави (LCJ 1916–1918, кейіннен Сенат Эйренің төрағасы және сатирик Патрик Кэмпбеллдің әкесі). Бір Лорд Бас судья, Лорд Килварден, Роберт Эмметтің 1803 жылғы көтерілісі кезінде халықтың қолынан қаза тапты.

Позицияны жою

Ирландияның Лорд-бас судьясы лауазымын жою бастапқыда 1920 жылғы Ирландия үкіметі заң жобасында көзделген. Заң жобасында бастапқыда Ирландияның Лорд-бас судьясы Оңтүстік Ирландияның Лорд-бас судьясы болады деп ұсынылған. Алайда, сол кездегі лауазымдағы, Рт. Сүйікті Сэр Томас Молони, 1-ші баронет, заң жобасы қабылданғаннан кейін де атағын сақтап қалу құқығы үшін белсенді түрде лоббиледі. Нәтижесінде, оның аргументтері кем дегенде жартылай қабылданды: Заңның көшірілген ережелерінде ол, әдетте Оңтүстік Ирландияның бірінші Лорд-бас судьясы бола тұра, оның лауазымы Ирландияның Лорд-бас судьясы болып қала беретіні, бірақ бұл көшірілген ереже екені және оның ізбасарларына берілмейтіні айтылды. Кейіннен, 1922 жылдың желтоқсанында Ирландияның Лорд-канцлері лауазымы, ең жоғары сот лауазымы жойылды. Бұл Ирландияның Лорд-бас судьясы лауазымын Ирландия еркін мемлекетіндегі ең жоғары судья ретінде қалдырды, бірақ ол ұзаққа соқпады. 1922 жылдың желтоқсанында қабылданған Ирландия еркін мемлекетінің Конституциясында жаңа мемлекет үшін жаңа соттардың құрылуы және Ирландияның Лорд-бас судьясы лауазымын жою көзделген. Алайда, бұл тек 1924 жылғы Соттар туралы заң қабылданғаннан кейін іске асты. Осы Заң бойынша, Ирландия еркін мемлекетінің Бас судьясы лауазымы Ирландия еркін мемлекетінің ең жоғары сот лауазымы ретінде Ирландияның Лорд-бас судьясы лауазымын ығыстырды. Ал болашақта Солтүстік Ирландия болған аймақта бұл лауазым Солтүстік Ирландияның Лорд-бас судьясы лауазымымен алмастырылды.

Иесі бар тұлғалардың тізімі

Күннің аты Эскертулер Сол жақтағы кеңсе1324 7Николас Фастольф, рыцарь (бірінші мерзім)1327 8Генри де Хамбури1328 30Николас Фастольф, рыцарь (екінші мерзім)1330 1Элиас де Ашбурнхэм, рыцарь (бірінші мерзім)1331 2Питер Тиллиол, рыцарьСкейлби қамалында, Камберлендте туған1332 3Томас ЛаутЛинкольнширдегі Лауттан (бірінші мерзім)1333 4Роберт де Скардебург ("бірақ, әдетте әрекет етпеген")1334 7Томас Лаут (екінші мерзім)1337Элиас де Ашбурнхэм, рыцарь (екінші мерзім)1337 Томас Лаут (үшінші мерзім)1337 8 Элиас де Ашбурнхэм, рыцарь (үшінші мерзім)1338 Томас Лаут (төртінші мерзім)1338 41 Элиас де Ашбурнхэм (төртінші мерзім)1341 4Томас де Дент Йоркширдегі Денттен шыққан тегі1344 5Роберт де СкардебургСолтүстік Йоркширдегі Скарбородан (бірден-бір маңызды мерзім)1345 6Джон ле ХантФенни Стратфордта, Бакингхэмширде туған1346Генри де Мотлоу, рыцарьЧеширдегі Мобберлиге немесе Мотбурлегке байланысты болуы мүмкін1346 51Джон де Реднесс Йоркширдегі Риднестен (бірінші мерзім)1351 4Годфри де Фольжамбе, рыцарьДербиширдегі Тайдсуэллде туған1354 6 Джон де Реднесс (екінші мерзім)1356Ричард де Виркли Ирландиядағы Госпитальерлер орденінің приоры Йоркширдегі Уэйкфилдке байланысты болуы мүмкін1356 9Джон де Реднесс (үшінші мерзім)1359Уильям ле Петит 1359 61 Джон де Реднесс (төртінші мерзім)1361 3 Уильям де Ноттон, рыцарьЙоркширдегі Ноттоннан1363 5Ричард УайтКлонгилл, графтық Миттеннен1365 7Томас де ла Дейл, рыцарьБедфордширдегі Литтл Барфордта туған1367 70Джон Кеппок, немесе Кеппок (бірінші мерзім)1370 2Уильям де Скипвит, рыцарьТек қана Йоркширдегі Скипвиттен шыққан отбасы1372–82Джон Кеппок, немесе Кеппок (екінші мерзім)1382Сэр Томас Мортимер, рыцарьНормандия, Сен-Маритимдегі Мортемерден шыққан отбасы1384Джон де СотеронҰлы Миттон, Ланкаширде туған1385Джон ПенросКорнуоллдегі Эскаллсте туған1386Эдмунд де КлейЖалпы соттан1388, 10 шілдеРичард Плункетт графтық Мит және графтық Лауттағы тармақтары бар жетекші ағыл-ирландиялық отбасы1388, 23 қыркүйекПитер Роу (бірінші мерзім)1395Уильям ХэнкфордДевондағы Балкуорти приходындағы Хэнкфордтан1396Уильям Тинбег, кеңсе қызметкеріПембрукширдегі Тенбиден шыққан отбасы1397Питер Роу (екінші мерзім)1397Стивен де Брей (бірінші мерзім) Жалпы соттан, мүмкін Уиклоу графтығындағы Брейден шыққан отбасы1404Ричард РедЭсквизерден1406Стивен де Брей (екінші мерзім)1426Генри Фортескью1429Стивен де Брей (үшінші мерзім)1435Кристофер Берневалл, немесе БарнуоллЕкінші әділет1437Уильям Бойс1437Кристофер Берневалл, немесе Барнуолл (екінші мерзім)1446Ричард Бай1447Роберт Плункетт1447Сэр Джеймс Аллейн1457Николас Барнуолл (бірінші мерзім)1461Сэр Томас Фитц Кристофер Плункетт (бірінші мерзім)1461Николас Барнуолл (екінші мерзім)1463 (немесе бұрын)Сэр Томас Фитц Кристофер Плункетт (екінші мерзім)1468Джон ШевирКилкенниден. Бұрынғы Ирландиядағы Роллс шебері. 1474Филип Бермингем (1490 жылы қайтыс болды, Дублиндегі Сент-Мэри Аббаттығында жерленген)1490Томас Кусак1494Томас БоурингДевондағы Боурингслейден шыққан отбасы1496Джон ТопклиффЭсквизерден1513Патрик Бермингем1521Патрик БермингемЖаңа патент бойынша1533Сэр Бартоломью Диллон, рыцарь Екінші әділет, Эсквизерден Сол жылы қайтыс болды1534Патрик ФингласЭсквизерден1535Сэр Джеральд ЭйлмерЭсквизерден1559Джон Плункетт1562Джон ПлункеттЖаңа патент бойынша1583Джеймс Даудалл1586Роберт ГардинерАнглиядағы заңгер1604Сэр Джеймс ЛейКейіннен Марлборо графы болды: отставка берді1608Сэр Хамфри Винч, рыцарьБас барон; ЭсквизерденАнглияның жалпы соттарының әділеті болды1612Сэр Джон Денхам, рыцарьБас барон, Эсквизерден1617Сэр Уильям Джонс, рыцарьЗаңгер1620Сэр Джордж Шурли, немесе Ширли, рыцарьЗаңгер (1647 жылы қайтыс болды)1655Ричард ПеписПротекторат астында – 2 қаңтар 1659 жылы қайтыс болды1659Джон СантейПепис қайтыс болғаннан кейін 19 қаңтарда уақытша1659Уильям БасиллБас прокурор; 24 қаңтар1660Сэр Джеймс Барри, рыцарьКейіннен Лорд Сантри1673Сэр Джон Поуи, рыцарьЭсквизерден1679Сэр Роберт Бут, рыцарь Келесі жылы қайтыс болды1680Сэр Уильям Дэвис, рыцарьБас сержант1687Томас Нугент Қызметтен алынды1690Сэр Ричард Рейнелл, 1 баронет Қызметтен алынды1695Сэр Ричард ПайнЖалпы соттардың бас әділеті1709Алан Бродрик Қызметтен алынды1711Сэр Ричард Кокс, рыцарь және баронет Қызметтен алынды1714Уильям УитшедЖалпы соттарға ауыстырылды1727 Джон РоджерсонБұрынғы бас прокурорҚызметте қайтыс болды 17411741Томас МарлейБұрынғы Эсквизердің бас бароныЗейнеткерлікке шықты 17511751Сент Джордж КолфилдБұрынғы бас прокурорЗейнеткерлікке шықты 17601760Уорден ФлудБұрынғы бас прокурорҚызметте қайтыс болды 17641764Джон Гор, кейіннен Лорд АнналыБұрынғы солиситор, 24 тамызҚызметте қайтыс болды 17841784Джон СкоттБұрынғы бас сержант; Лорд Эрлсфорт, кейіннен виконт және Клонмелл графы жарылқады, 29 сәуірҚызметте қайтыс болды 17981798Артур Уолф, Лорд КилварденБұрынғы бас прокурор; 13 маусым23 шілде 1803 жылы өлтірілді1803Уильям ДаунсБұрынғы корольдік соттың судьясы; кейіннен 1-ші барон Даунс; 12 қыркүйекЗейнеткерлікке шықты 18221822Чарльз Кендал Буше1805 жылдан бергі солиситор; 14 ақпанЗейнеткерлікке шықты 18411841Эдвард ПеннефатерБұрынғы солиситор; 10 қарашаЗейнеткерлікке шықты 18461846Фрэнсис БлэкбернБұрынғы Роллс шебері; 21 қаңтарЛорд-канцлер болды 18521852Томас Лэнглуа ЛефройБұрынғы Эсквизер бароныЗейнеткерлікке шықты 18661866Джеймс УайтсайдБұрынғы бас прокурорҚызметте қайтыс болды 18761877Джордж Август Чичестер МэйБұрынғы бас прокурорЗейнеткерлікке шықты 18871887Майкл МоррисБұрынғы жалпы соттардың бас әділетіҚадірлі апелляциялар лорды болды 18891889Питер О'БрайенБұрынғы бас прокурорЗейнеткерлікке шықты 19131913Ричард Роберт ЧерриБұрынғы апелляциялық сот судьясыЗейнеткерлікке шықты 19161916Джеймс Генри Муссен КэмпбеллБұрынғы бас прокурорЛорд-канцлер болды 19181918Томас МолониБұрынғы апелляциялық сот судьясыПозиция жойылды.