Кіріспе

Лондон, Англиядағы жыл сайынғы көше шеруі – Лорд-мэрдің көрсетілімі Лондонның ең танымал жыл сайынғы іс-шараларының бірі және ең ұзақ тарихы бар, ол 13 ғасырға дейін жетеді. Жыл сайын жаңа лорд-мэр тағайындалады, ал оның қызметке кірісу рәсімі ретінде өтетін қоғамдық шеру бұл бір кезде Англияда, кейіннен Ұлыбританиядағы ең маңызды лауазымдардың бірі болғанын көрсетеді. Көрсетілім Ұлы Лондонның қала және рәсімдік округі және кең мегаполистің тарихи орталығы болып табылатын Лондон қаласының Лорд-мэрінің атымен аталған. Бұл 2000 жылдан бері ғана бар лауазым – Ұлы Лондон Өкіметінің сайланған басшысы Лондонның мэрінен ерекшеленеді. Сити – Лондонның негізгі қаржылық ауданы, ол бұл жергілікті жерде «Квадрат шақырым» деп белгілі. Лорд-мэрдің көрсетілімінің ортасы – көше шеруі, ол қазіргі түрінде дәстүрлі британдық әсемдік пен карнавал элементтерінің жеңіл үйлесімі болып табылады. Қызметке кіріскен күні лорд-мэр және басқа да бірнеше адам Лондон қаласының ортасындағы Гилдхоллдан, Мансион Хаус және Сент-Пол соборы арқылы Вестминстер қаласының шетіндегі Корольдік соттарына дейін шеруге қатысады, онда жаңа лорд-мэр тәжге адалдық ант береді. 1882 жылға дейін шеру Вестминстер залына барып тұрды.

Көрмедің шығу тегі мен күні

Лорд-мэр кеңсесі 1189 жылдан бастау алады, және оны құрған жарлықта талап етілгендей, мэр Вестминстердегі корольдік резиденциясына барып, монархтың өкілдеріне – Жоғарғы судьяларға, оның атынан, өкілеттігінің басталысында монархқа адалдық серт беруі тиіс болды. Бұл шара ресми түрде қаланың азаматтық күнтізбесінде «Корольдік соттарға шеру және Лорд-мэрді бас судьяларға ұсыну» деп тіркелген; 1882 жылы Корольдік соттар Вестминстерден Страндқа көшкен кезде, маршрут қысқартылды. Алғашқыда бұл сапар көбінесе Темза өзенімен баржада жасалған, сол кездегі осы бағытқа арналған әдеттегі көлік құралы. Сапарға байланысты әсемдік пен салтанат біртіндеп өсіп, көбінесе тәж кигізу немесе патшалық үйлену тойынан кейін болатын, әлдеқайда сирек болатын Патшалық кіру шерулерімен салыстыруға болатын деңгейге жетті. 16-шы ғасырда «шоу» лондондықтар үшін маңызды ойын-сауыққа айналды. Бұл, ең алдымен, Лорд-мэрлер сэр Роуленд Хилл мен оның досы сэр Джон Грешемнің еңбегінің арқасында Лондонның Марш күзетінің (Mid Summer Watches) қайта жаңғыруына байланысты болды. Осы салтанаттарда 15 000 азамат жарқын қару-жарақпен, ақ жібек немесе матадан тігілген киімдермен және алтын тізбектермен Лондоннан Вестминстерге, содан кейін Сент-Джеймс паркіне және Холборнға шеру тартты. Маусымның ұзақ күндізгі уақыты қалалық билікті тәртіпсіздікке алып келуі мүмкін деген қорқынышқа себеп болды; Күзет бастапқыда қаланың қарулы полиция күшінің көрсетілісі болды, бірақ ол жыл сайынғы көшедегі салтанатты фестивальге айналды, ол Хиллдің кезінде өзінің шарына жетті және Лорд-мэр шоуына айналды. Бұл оқиғалар Леди Лонгтың үй шаруашылығы кітабында тіркелген, онда Генрих VIII Джейн Сеймурмен бірге Мерсерс-холлдан осы шерулерді бақылаған; «300-ден астам деми-ланс және жеңіл атты әскердің болуы» ерекше көзге түсті. Лондонда бұл шоу жыл сайын 29 қазанда өтті. 1751 жылы Ұлыбритания Юлиан күнтізбесін Григориан күнтізбесімен алмастырды; Лорд-мэр шоуы 9 қарашаға ауыстырылды. 1959 жылы тағы бір өзгеріс жасалды: Лорд-мэр шоуы енді қарашаның екінші сенбісінде өткізіледі. Лорд-мэр шоуы белгіленген күні тұрақты түрде өткізіліп келеді, ол тек екі рет тоқтатылды, біріншісі 1852 жылы, шоу Артур Уэллислиге, Веллингтонның 1-ші герцогының қоштасу рәсіміне орын жасады, екіншісі 2020 жылы, COVID-19 пандемиясының салдарынан шоу тоқтатылды. Қазіргі заманғы Лорд-мэр шеруі Вестминстерге жасалған алғашқы сапардың тікелей мұрагері болып табылады.

Қала әкімінің көлігі және парадтық жүзудің пайда болуы

Бұрын шеру Лорд-мэрдің өкілеттігі арқылы өтуі үшін жыл сайын маршруты өзгертілетін, бірақ 1952 жылдан бері маршрут белгілі болды. Лорд-мэр маршрутқа қарай атқа мінетін немесе Темза өзені арқылы баржамен жүретін. Лорд-мэр шеруы үшін өзен көлігі парадтар контекстінде "қойғыш" сөзінің пайда болуына себеп болды. Бірнеше рет, қойғыштар Лорд-мэрдің атына қатысты ойынға айналдырылды; 1616 жылы Джон Леман шеруде лимон ағашын көрсетті, ал келесі жылы Уильям Кокэйн жасанды әтештің қаққырып, қанаттарын қағуын көрсетті. Жақында, 1974 жылы сэр Мюррей Фокс шеруде үлкен түлкінің моделін көрсетті. Лорд-мэрдің мемлекеттік каретасының бүйір панельдерін Циприани салған, ол монархтың Алтын мемлекеттік каретасының панельдерін де салған. Оны монархтың жылқысынан екі есе кем – алты жылқы тартады. Лорд-мэрдің каретасын сүйемелдеушілер Лорд-мэрдің су көлігін еске түсіреді. Олар – ескіше киім киген қайық жүргізушілер, ескіде қала әкімінің баржасын Су және Жеңіл қайықтар компаниясының мүшелері жүргізетін. Лорд-мэрдің мемлекеттік каретасындағы пост миллиондар жыл сайынғы Доггеттің плащ және белгісі еске алу жарысының жеңімпаздары болып табылады.

Ұлы он екі ливре компаниясы

Ұлы Он Екі қалалық ливер компаниялары – саудагерлер, азық-түлік сатушылар, мата сатушылар, балық сатушылар, алтын шеберлер, сауда тігіншілер*, тері өңдеушілер*, киім-кешек сатушылар, тұз сатушылар, темір сатушылар, шарап сатушылар және тоқымашылар – өз құқығымен қатысады, ал басқа ливер компаниялары шақыру арқылы қатысады, бірақ Лорд-мэрдің "ана компаниясы" әрқашан қатысады: 2019 жылы Киім-кешек сатушылар компаниясы.

Лондон қаласының және басқа да артықшылықты полктары

Басқа қатысушылардың ішінде Лондон қаласының "ерекше құқықты полктерінің" қатарына жататын топтар мен мүшелері бар, мысалы, Құрметті артиллерия компаниясы және Корольдік фюзилерлер. Ерекше құқықты полктер қала көшелерімен штыктары қадалып, туларымен және барабандардың соққысымен жүруге құқылы. Лорд-мэр қолдау көрсеткісі келетін немесе оның мүшесі болған, мысалы, қайырымдылық қоры, ескі мектептер мен бизнес бірлестіктері сияқты ұйымдар да осы шараға ерекше мән береді. Мысалы, "Сент-Джон" жедел жәрдем қызметі мен Цюрих гильдиялары да қатысады. Гог пен Магог – Гильдия залындағы екі мүсіннің тоқылған қамыс шанағынан жасалған үлкен көшірмелері. Бұл танымал бейнелер Лондон қаласының Римге дейінгі дәуірдегі аңызға толы тарихын көрсетеді және олар да жыл сайын "Жас бостандық иелері гильдиясының" еріктілерімен парадқа шығарылады. Соңғы көшірмелерді "Себетшілер цехының" мүшелері жасаған.

Кесте

Шеру Гильдия залында басталады, онда Лорд-мэр жаңа шерифтермен бірге қаланың маңызды мекемелерінің шектеулі тобынан жеке сыйлықтарды қабылдайды, әдетте Лорд-мэрдің өзінің Ливер компаниясы мен Уорд клубы да осы топқа кіреді, содан кейін таңғы ас ішінде болады. Лорд-мэрді сопылар соты Гильдия залының ауласындағы көлігіне дейін сүйемелдеп алып барады және ол Лорд-мэрдің ресми резиденциясы – Мансион-хаусқа беттейді. Сол жерде Лорд-мэр шерудің терассадан өтуін күтеді. Корольдік әуе күштерінің көрсетілімін тамашалағаннан кейін Лорд-мэр шерудің соңына қосылады. 2013 жылы парад Гильдия залынан басталып, Принсес-стрит бойымен Банк түйісіне және Мансион-хаустың жанынан өтті. Одан кейін шеру Poultry, Cheapside, New Change, Сент-Пол шіркеуінің ауласы, Ludgate Hill, Fleet Street және Strand көшелері арқылы жалғасты. Жол бойы Лорд-мэр Сент-Пол соборында тоқтап, собордың баспалдақтарында декандан бата алады. Корольдік сотқа келгенде Лорд-мэр адалдыққа ант етеді. Оралған шеру Aldwych-та қайта жиналады және Essex Street арқылы Temple Place-ке, содан кейін Виктория жағалауы мен Королева Виктория көшесі арқылы Мансион-хаусқа оралады, онда Лорд-мэр Артиллерия компаниясының Пикемендері мен Мушкетерлерін тексеріп көреді. Содан кейін Лорд-мэр алдермендермен бірге террасаға баспалдақ арқылы Мансион-хаусқа қайта кіреді және шараны ұйымдастыруға көмектескен қонақтар мен еріктілерді қабылдайды. Әдетте сағат 11-де басталатын парад сағат 15:30-да аяқталады. Шерудің ұзындығы 3 мильден (шамамен 5 км) астам, бірақ маршруты одан да қысқа; шерудің басы Лорд-мэр Мансион-хаустан шықпас бұрын маршруттың соңына жетеді. Кешке ауа райына байланысты әсем фейерверк көрсетіледі.

Теледидар

Лорд-мэрдің шеруі BBC арнасымен тікелей эфирде, әдетте BBC One арнасында көрсетіледі. 1937 жылдан бері BBC-де көрсетіліп келеді, осылайша ол әлемдегі ең ұзақ тікелей телехабарлама болып табылады. Хабарлау Mansion House маңында жүргізіледі, шеру өтетін жерді және Лорд-мэрді бақылауға назар аударылады. Хабарлама Лорд-мэр келгенге дейін басталып, ол кеткен кезде аяқталады. Іс-шараны тікелей көрсететін журналистер көп, ал Сент-Пол соборындағы бата және Корольдік соттағы ант қабылдау рәсімдері көрсетілмейді.