Кіріспе

Лондон қаласының мэрі және Лондон корпорациясының басшысы – Лондон қаласының мэрі. Лондонның лорд-мэрі – Англияның Лондон қаласының мэрі және Лондон корпорациясының басшысы. Қала ішінде лорд-мэрге монархтан басқа барлық адамдардан артықшылық беріледі және ол түрлі дәстүрлі биліктерге, құқықтарға және артықшылықтарға ие, соның ішінде «Лондонның Ұлы құрметті лорд-мэрі» деген титул мен аталымға. Әлемдегі ең көне, үздіксіз сайланатын азаматтық лауазымдардың бірі ретінде, ол тікелей сайланған Лондон мэрінен толыққандай бөлек, Ұлы Лондонның әлдеқайда кең аумағын қамтитын бюджетті басқаратын саяси лауазым. 2006 жылы Лондон корпорациясы өз атауын Лондон қаласы корпорациясы деп өзгертті, осыған байланысты «Лондон қаласының лорд-мэрі» деген атақ енгізілді, бұл Лондон мэрімен шатасуды болдырмау үшін жасалды. Дегенмен, заңдық және әдетте қолданылатын атақ «Лондонның лорд-мэрі» болып қала береді. Лорд-мэр жыл сайын Михайлов күні Қоғамдық залда сайланады және қарашаның екінші сенбісіне дейінгі жұма күні, «Үнсіз рәсім» кезінде қызметке кіріседі. Лорд-мэрдің шеруі қызметке кірген күнінен кейін өткізіледі; лорд-мэр шерудың алдында Стрэндтегі Корольдік сотқа барып, Жоғарғы сот судьяларының алдында монархқа адалдық серт береді. Қазіргі уақытта лорд-мэрдің негізгі міндеті – Лондон қаласындағы бизнес пен тұрғындарды өкілдік ету, қолдау және дамыту болып табылады. Бүгінде бұл бизнес көбінесе қаржы секторында, ал лорд-мэр – бүкіл Ұлыбританиядағы қаржы секторының жақтаушысы болып саналады, оның меншігіне немесе елдегі орналасқан жеріне қарамастан. Лондон қаласы корпорациясының басшысы ретінде лорд-мэр жергілікті биліктің басты өкілі болып табылады және маңызды салтанатты және әлеуметтік міндеттерді де атқарады. Лорд-мэр саяси байланысқа ие емес, әдетте жылына жүздеген сөз сөйлейді және Лондон мен одан тыс жерлерде көптеген қабылдаулар мен басқа да шараларға қатысады. Олар көбінесе Сыртқы істер министрлігінің (FCDO) қолдауымен шетелге сапармен шығады. Лорд-мэр, Лондон университетінің Сити колледжінің ректоры және Лондон портының адмиралы, күнделікті басқаруда қала маршалы, қылыш ұстаушы және жалпы дауыс берушілерді қамтитын «Эсквайрлар» көмегімен қамтамасыз етіледі. Майкл Майнелли 695-ші лорд-мэр болып табылады (2023–2024 жылдарға). Лорд-мэрге сонымен қатар преподобный Джеймс Карри лорд-мэрдің капелланы ретінде көмектеседі. Лорд-мэрдің кеңсесінде бірыңғай жасөспірімдер ұйымдарын ұсынатын көмекшілер де қызмет етеді және олар жаңа байланыстарды ұйымдастыруға көмектесуге дайын. Лорд-мэрге әртүрлі бірыңғай жасөспірімдер ұйымдарының бөлімшелерін ұсынатын алты жеке кадеттік көмекші бар, олар оны қалалық кадеттік күштерімен байланыстырады.

Атақтар мен марапаттар

Ұлыбританиядағы 69 қаланың ішінде Лондон қаласы лорд-мэрлері бар 30 қаланың қатарына кіреді (немесе Шотландияда лорд-провост). Лорд-мэрдің «Дейрес Хонребель» префиксі бар; бұл артықшылық тек Йорк, Кардифф, Бристоль және Белфаст лорд-мэрлеріне, сондай-ақ Эдинбург пен Глазго лорд-провосттарына ғана қолданылады. Алайда, бұл стиль оны иеленушіге қарағанда лауазымға қатысты кезде қолданылады; сондықтан «Лондонның лорд-мэрі» дұрыс болар еді, ал «Рт Хон Уильям Расселл» дұрыс емес болар еді. Соңғы префикс тек жеке кеңесшілер мен пэрлерге қатысты. Бұл лауазымға ие болған әйел де Лорд-мэр деп аталады. Ер лорд-мэрдің әйелі Леди-мэри деп аталады, бірақ әйел лорд-мэрдің күйеуіне баламалы атақ жоқ. Әйел лорд-мэр немесе үйленбеген ер лорд-мэр әйел-мэр рөлін атқаруға әйел жұбайын, әдетте корпорацияның мүшесін тағайындауы мүмкін. Сөз сөйлеуде лорд-мэр «Ми Лорд-мэр» деп, ал леди-мэри «Ми Леди-мэри» деп аталады. Бұрын лорд-мэрлер қызметке кіріскен кезде рыцарь болып тағайындалатын, ал зейнеткерлікке шыққан кезде баронет болып тағайындалатын, егер олар мұндай атаққа ие болмаса. Бұл әдет 16-дан 19 ғасырға дейін кейбір сәйкессіздіктермен сақталды; 1889 жылдан бастап тағайындаулар тұрақтырақ болды. Алайда, 1964 жылдан бастап, барондықтар сияқты мұрагерлік атақтарды беру тоқтатылды, сондықтан кейінгі лорд-мэрлерге рыцарьдық атақтар ұсынылды (және 1993 жылға дейін көбінесе Британ империясы орденінің Ұлы кресті (GBE) ретінде). 1993 жылдан бастап лорд-мэрлер тағайындалғаннан кейін автоматты түрде ұлттық құрметке ие бола алмады; оның орнына олар зейнеткерлікке шыққаннан кейін рыцарь болып тағайындалды, бірақ Гордон Браунның үкіметі бұл дәстүрді бұзып, Иан Людерді 2009 жылы өкілеттігі аяқталғаннан кейін CBE етіп, ал келесі жылы Ник Ансти құрметтен бас тартты. Сонымен қатар, Ұлыбританияға мемлекеттік сапармен Лондон қаласына келген шетелдік мемлекет басшылары лорд-мэрге дипломатиялық түрде өздерінің лайықты ұлттық құрметтерінің бірін табыс етеді. Мысалы, 2001 жылы сэр Дэвид Ховардқа король Абдулла II Иорданияның Тәуелсіздік орденінің Ұлы кордон (бірінші сынып) ордені берілді. Соңғы кезде лорд-мэрлер өкілеттігінің басында құрмет көрсету мақсатымен, 2022 жылы қайтыс болғанға дейін Сент-Джон орденінің Бас басшысы, марқұм королева Елизавета II-нің атынан Сент-Джон рыцарі немесе ханымы болып тағайындалады.

Сайлау

Лорд-мэр Common Hall-да сайланады, оған қаланың барлық ливре компанияларына тиесілі ливрея мүшелері қатысады. Common Hall-ды отырыстағы лорд-мэр шақырады; ол Гильдхоллда Майклмас күні (29 қыркүйек) немесе оған ең жақын күнде жиналады. Дауыс беру қол көтеру арқылы жүзеге асырылады, алайда, егер кез келген ливрея мүшесі талап етсе, екі аптадан кейін жасырын дауыс беру өтеді. Сайлауға қатысу шарттары – қала шерифі қызметін атқару және қазіргі кезде кенттік кеңес мүшесі болу. 1385 жылдан бері, лорд-мэрліке сайлану үшін бұрын шериф болып қызмет ету міндетті. Жыл сайын екі шериф Common Hall-да таңдалады, ол осы мақсат үшін жазғы күн тоғысында жиналады. 1435 жылғы жарлық бойынша, лорд-мэр Лондон қаласының әкімдерінен сайлануы керек. Қаланың 25 округінің әрқайсысының сайлау тізіміндегілер бір әкімді сайлайды, олар бұрын өмір бойына немесе отставкаға шыққанға дейін қызмет еткен. Қазір әрбір әкім кем дегенде алты жылда бір рет қайта сайлануға түсуі керек. Содан кейін лорд-мэр қараша айында, Лорд-мэр шеруінен бір күн бұрын қызметке кіріседі (төменде қараңыз). Салтанатты рәсім «Үнсіз рәсім» деп аталады, себебі кіріп келе жатқан лорд-мэрдің қысқа мәлімдемесінен басқа, ешқандай сөз айтылмайды. Гильдхоллда, отставкаға кететін лорд-мэр қала басшысының белгілерін – мөрді, қалтасын, қылышын және сойылды – жаңа лорд-мэрге тапсырады. 2017 жылдың қараша айында сайланатын лорд-мэр сол жылдың сәуір айында белгілі болды.

Қала әкімінің шоуы

Лауазымға ант берген күнінен кейін лорд-мэр Лондон қаласынан Вестминстер қаласындағы Корольдік сотқа дейін шеру тартады, онда лорд-мэр Корольге адалдыққа серт береді. Бұл салтанатты шара Лондонның ең ұзақ тарихы бар және ең танымал жылдық іс-шараларының біріне айналып, "Лорд-мэр шоуы" деп аталады. Лорд-мэр 1757 жылы 1,065 фунт стерлинг, 0 шиллинг және 3 пенниге салынған қаланың ресми каретасында жолға шығады. Бүгінде бұл фестиваль британдық дәстүрлі салтанаттылықты карнавалдық элементтермен үйлестіреді және 1959 жылдан бері қараша айының екінші сенбісінде өткізіліп келеді. Іс-шараға ливрея компаниялары, музыкалық топтар, әскери қызметкерлер, қайырымдылық қоры мен мектептер қатысады. Кешкісін әсем фейерверк көрсетіледі.

Рөл

Лорд-мэр Лондон қаласының басқарушы органы – Лондон корпорациясының мүшесі (Лондон қаласының мэрі және жалпы азаматтары ретінде тіркелген). Корпорация Алдермендер соты мен Жалпы кеңес сотынан тұрады; біріншісі тек алдермендерді, ал екіншісі алдермендер мен жалпы кеңесшілерді қамтиды. Лорд-мэр осы екі органның құрамында болады және оларға төрағалық етеді. Бұрынырақ айтылғандай, лорд-мэрдің негізгі міндеті – Ұлыбританияның қаржы қызметтері саласының барлық аспектілерін, соның ішінде теңіз саласын да өкілдік ету, қолдау және насихаттау. Олар Лондон корпорациясының басшысы ретінде бұл жұмысты атқарады және жыл ішінде шетелдік үкімет министрлерін, кәсіпкерлерді және жоғары лауазымды қонақтарды қабылдайды; сондай-ақ, британдық қаржы секторын ілгерілету үшін бірнеше шетелдік сапарлар жасайды.

Құқықтар мен артықшылықтар

Қала әкімінің резиденциясы Мэншн-хаус деп аталады. Тұрғын үйді құру туралы мәселе Лондонның Ұлы өртінен (1666) кейін қарастырылды, бірақ құрылыс 1739 жылға дейін басталмады. Ол алғаш рет 1752 жылы, сэр Криспин Гаскойн қоныстанған кезде қала әкімімен (лорд-мэр) пайдаланылды. Қала әкімінің ресми көлігі – Rolls Royce Phantom VI, тіркеу нөмірі LM0. Олд-Бейлидегі он сегіз сот залының әрқайсысында судьялар тағының ортасы Лондон қаласының бас судьясы ретінде лорд-мэрге арналған. Сондықтан төреші бір жағына отырады. Кейде лорд-мэр монархты Лондон қаласынан шығарып жіберуге құқылы деген пікірлер айтылады. Бұл аңыз патшаның қалаға кірген кездегі рәсімнің дұрыс түсіндірілмеуіне байланысты: Темпл Барда қала әкімі монархқа қаланың інжу-маржан қылышын, оның билігінің символы ретінде табыс етеді. Монарх, көбінесе айтылғандай, қалаға кіру үшін қала әкімінің рұқсатын күтпейді. Монарх қалаға кіргенде, әдетте, қысқа рәсім өтеді, онда қала әкімі монархқа қылыш табыс етеді, бұл оның билігін символдық түрде беруді білдіреді. Егер монарх Сент-Полс шіркеуінде діни қызметке қатысса, бұл рәсім қала шекарасында емес, ыңғайлы болу үшін сол жерде өткізіледі. Офистің маңыздылығы Жаңа монархтың таққа отыруын жариялайтын Мүшелік Кеңесінің құрамында көрінеді. Кеңеске Лондонның лорд-мэрі мен альдермендері, сондай-ақ Лордтар палатасының мүшелері және жеке кеңесшілер кіреді. Таққа отырғызу банкетінде Лондон қаласының лорд-мэрі патшаның уәзіріне көмектесуге құқылы болды. Осы құқық Оксфордтың лорд-мэріне де тиесілі; Винчестер мэрі патшалық аспазға көмектесе алады. Мұндай артықшылықтар 1821 жылдан бері қолданылмаған, ол кезде соңғы таққа отырғызу банкеті (Джордж IV-тің таққа отыруын тойлау) өткізілді.

Ресми киім

Салтанатты шараларда лорд-мэр дәстүрлі қара барқыт сарайлық киім киеді (ескі үлгі), ол пальтодан, жилеттен және болат түймелі тізе шұлықтан тұрады. Бұл киім қара жібек шұлық, болат құлпы бар лак аяқ киім, қайыс манжеттері бар ақ көйлек және үлкен жаботпен толықтырылады. Бұл сарайлық киімді жынысына қарамастан барлық лорд-мэрлер киеді. Сыртта жүргенде олар қара түлкілі үшбұрышты шапқыш киеді, ол қара құс қанаттарымен және кокада үшін болаттан жасалған «ілмекпен» безендірілген. Бұл дәстүр бойынша Патей компаниясының тапсырысымен әрбір лорд-мэр үшін жасалады. 1545 жылдан бері Лондон лорд-мэрі Корольдік ливреядағы «Эсс» жағасын киеді. Алайда, жағаның шығу тегі патшалық емес, екі мәрте лорд-мэр болған сэр Джон Аллен оны келесі лорд-мэр мен оның ізбасарларына «маңызды және мерекелік күндерде кию үшін» мұра еткен. Ол 1567 жылы кеңейтілді және қазіргі түрінде 28 «Эсс» (Ланкастерлік «S»), Тюдор гүлдері, Гартердің түйіндері (көшелейтін) және Порткуллис бар, одан Майорлық әшекейі төгіледі. Таққа отырғанда лорд-мэр арнайы таққа отырғызу шапанын киеді: алтын жіп және күміспен әсемделген қызыл жүннен жасалған мантия. Ол ақ жібек атласпен астарланған; олар сондай-ақ кеңсе таяғы ретінде Кристалл скептрді ұстайды. Таққа отырғызудан кейін биліктегі адам таққа отырғызу шапанын жеке өзі сақтап қалуы мүмкін. Сонымен қатар, ұлттық аза тұту және/немесе қайғы кезінде лорд-мэр киетін қарапайым қара көйлек бар.