Кіріспе

Джон Тренчард пен Томас Гордонның эсселері.

«Катоның хаттары» – британ жазушылары Джон Тренчард пен Томас Гордонның 1720-1723 жылдары Катон (б.з.д. 95-46) атты псевдониммен жариялаған эсселері. Катон – Юлий Цезардың кескілесімді жауы әрі римдік дәстүрлерді (mos maiorum) қатай қорғаған белгілі тұлға.

Мақсаты

Хаттар - Ұлыбритания Достастығының қайраткерлері дәстүріндегі маңызды еңбек саналады. Олар британдық саяси жүйедегі жемқорлық пен адалсыздықты айыптап, зұлымдыққа қарсы ескертіп, билікті теріс пайдаланудан сақтандырды. Мысалы, "Тарихтың өзі үлкен билікке ие болған, оны қауіпсіздікке ие болғанда да теріс пайдаланбаған адамдардың аз ғана мысалдарын келтіреді."

Жарияланым

144 эссе бастапқыда Лондон журналында, кейін Британ журналында жарияланды. Хаттар жиналып, «Азаматтық және діни еркіндік туралы эсселер» деген атпен басылды. Олардың ықпалының дәлелі – 1755 жылға дейін жарық көрген алты басылым.

Ықпал

Бір ұрпақ өткен соң олардың пікірлері американдық революцияның идеалдарына зор ықпал етті. Питер Карстеннің "Англия мен Америкадағы патриот батырлары" кітабында айтылғандай, Катон хаттары негізін қалаушы әкелердің кітапханаларында ең көп кездесетін кітаптардың бірі болды. Бұл хаттар американдық революциялық буынға шабыттандырып, идеалдар сыйлады. Мақалалар Он үш колонияда кеңінен таралды және Бостоннан Саванна, Джорджияға дейінгі газеттерде жиі цитаталанды. Белгілі тарихшы Клинтон Росситер: "Колониялық Американың газеттерінде, кітапхана тізімдерінде және жарияламаларында Джон Локктың «Азаматтық үкіметінен» гөрі Катон хаттары отарлық дәуірдегі саяси ойлардың ең танымал, жиі цитаталанатын және құрметті көзі екенін білмеген адам уақытын бекер өткізеді" деді. 1977 жылы Эдвард Х. Крейн құрған Вашингтон қаласындағы Катон институты осы Катон хаттарының атымен аталады.

Басқа псевдонимдер "Като хаттары"

Тренчард пен Гордон хаттарына қатысты емес, он сегізінші ғасырдағы Америкадағы екі түрлі хат жазушы да Катонды саяси хаттарды жариялау үшін псевдоним ретінде пайдаланды. Бір "Катон" 1776 жылғы сәуірде "Пенсильвания газеті"-нде Америка тәуелсіздігіне қарсы пікір білдіретін эсселер сериясын жазды. Томас Пэйннің өмірбаяуын жазған Монкур Д. Конвейдің сөзіне сүйенсек, бұл "Катон" – Филадельфиядағы ықпалды англикан дін қызметкері, доктор Уильям Смит. Оның көзқарастары "Ормашы" (The Forester) деген атпен қол қойылған хаттарда сынға ұшырады, бұл, әдетте, Пэйн болатын. Кейіннен Като 1787 және 1788 жылдары "Нью-Йорк журналы"-на жазған хаттар сериясында псевдоним ретінде қолданылды. Ол Джеймс Мэдисонның пікірлеріне қарсы шығып, Америка Құрама Штаттары Конституциясын ратификациялауға қарсылық білдірді (бұл антифедерализм деп белгілі көзқарас). Көптеген тарихшылар бұл хаттарды Джордж Клинтонға жатқызады, бірақ авторлығы толыққанды дәлелденбеді. Александр Гамильтон осы хаттарға "Цезарь" псевдонімімен жауап берді.