Кіріспе

Құс түрлері

Сары аяқты шаян (Larus michahellis) – Еуропа, Таяу Шығыс және Солтүстік Африкада кездесетін ірі шаян, ол жақында ғана жеке түр ретінде кеңінен танылды. Бұрын ол Каспий шаянының (L. cachinnans) немесе кеңірек айтқанда, мұнайшаянның (L. argentatus) түршесі ретінде қарастырылған. Туыс атауы – латын тілінен келген Larus, ол шаянға немесе басқа да ірі теңіз құстарына сілтеме жасайды, ал түр атауы неміс зоологы Карл Михаеллеске арналған.

Жіктеу

Қазір сары аяқты шаянның толыққанды түр екендігі қабылданған, бірақ жақында ғана көптеген пікірталас болды. Мысалы, 1993 жылы "British Birds" журналы сары аяқты шаянды селеу шаяннан бөліп, Каспий шаянын оның құрамына қосты. Олар қоқысқа ұмтылып, қоқыс орындарында және басқа да жерлерде тамақтанады, сондай-ақ далаларда немесе жағалауда қолайлы жем іздейді, кіші шаян мен басқа теңіз құстарындағы жемді тонап алады. Қалалық популяциялар көбінесе мүмкіндікті пайдаланушы қоқыс жегіштер болғанымен, қажет болған жағдайда жыртқышқа айнала алады; мұндай жағдай 2020 жылы Италиядағы карантин кезінде байқалды, онда тамақ қалдықтарының жетіспеуінен Римдегі сары аяқты шаяндар тышқандар мен тау көгершіндері сияқты ірі жемге көшкен. Гибралтардағы Атлантикалық шаяндар ұшып бара жатқанда зәйтүн ағаштарынан жеміс теріп жегендері байқалып, суретке түсірілген.

Көбею

Сары аяқты шаяндар көбінесе колонияларда көбейеді. Жұмыртқалары, әдетте үштан, наурыздың ортасынан мамырдың басына дейін салынады және осы ірі шаян оларды белсенді қорғайды. Ұясы – жерде немесе жартастың тік беткейінде салынған, кейде сирек өсімдіктерден тұратын үйінді. Гибралтар, Галисия және Португалия сияқты кейбір аймақтарда олар ғимараттарда, қала ішінде және тіпті ағаштарда ұялауды бастады. Жұмыртқалар 27–31 күндей күнін кешіп, жас құстар 35–40 күннен кейін қанаттанды.