Кіріспе
Толан, Толан немесе Толан – Колумбқа дейінгі Мезоамериканың екі империясының астаналарын атау үшін қолданылатын есім; бірінші Теотиуакан үшін, кейін Мексикадағы толтектердің астанасы Тула үшін. Бұл атау сондай-ақ Мексиканың постклассикалық кезеңдегі Чолула елді мекеніне де қолданылған. Толлан – испандық отаршылдық құжаттарында қолданылатын науатль тіліндегі сөз. Дәстүрлі түсіндіру бойынша, толлан – Мексиканың Идальго штатындағы Туланың науатль тіліндегі жер-су атауы. Бірақ соңғы зерттеулер оның кең мағынасы бар екенін көрсетеді, мысалы, қамыстың орны. Белгілі бір елді мекеннің жер-су атауы емес, ол тығыз орналасқан қалалардың санатын белгілейтін анықтама ретінде де қолданылады. Теотиуакан осы атпен танылған алғашқы қала болған секілді. Теотиуакан империясы құлағаннан кейін Мексиканың орталық бөлігі кішігірім мемлекеттерге бөлінді. Толтектер Теотиуакан құлағаннан кейін алғашқы ірі мексикалық империяны құрды, олардың астанасы Теотиуаканның бұрынғы мәртебесіне сілтеме жасай отырып, сол атпен аталды. Ацтектердің конкистадорлар келген кездегі жазбаларында Теотиуакан мен толтектердің астанасы кейде шатасқан немесе біріктірілген сияқты көрінеді. "Толлан" деген эпитет кейде кез келген үлкен қалаға немесе астанаға қолданылды. Мысалы, Чолула кейде "Толлан Чолула" деп, ал ацтектердің астанасы Теночтитлан да "Толлан" деп аталды. Микстек тіліндегі аудармасы – Ñuu Co'yo, бүгінгі күнге дейін Мексика қаласының микстек атауы болып табылады.
Tollan, Tolan, or Tolán is a name used for the capital cities of two empires of Pre Columbian Mesoamerica; first for Teotihuacan, and later for the Toltec capital, Tula, both in Mexico. The name has also been applied to the Postclassic Mexican settlement Cholula. Tollan is a word in Nahuatl used in Spanish colonial documents. Traditionally, tollan was interpreted as a Nahuatl toponym for Tula, Hidalgo, Mexico. More recent scholarship suggests some kind of broader meaning, such as a place of the reeds. Instead of a toponym for a specific settlement, it is also used as a qualifier to denote a category of densely populated cities. Teotihuacan seems to have been the first city known by this name. After the collapse of the Teotihuacan empire, central Mexico broke into smaller states. The Toltec created the first sizable Mexican empire after the fall of Teotihuacan, and their capital was referred to by the same name as a reference to the earlier greatness of Teotihuacan. In Aztec accounts at the time of the arrival of the Conquistadores, Teotihuacan and the Toltec capital sometimes seem to be confused and conflated. The epithet "Tollan" was also sometimes applied to any great metropolis or capital. Cholula, for example, was sometimes called "Tollan Cholula", and the Aztec capital of Tenochtitlán was likewise given the title "Tollan". The Mixtec translation of this, Ñuu Co'yo is still the Mixtec name for Mexico City to this day.
Мезоамерикалық мифологиядағы Толлан
Толлан – көптеген мезоамерикалық дәстүрлерде, ацтектер мен киче майялардың ішінде, мифтік бастау орнының аты. Киче эпосы "Попол Вух" бойынша, алғашқы жаратылған адамдар Толланға жиналады, жеті үңгірдің орнында олар тілдерін және құдайларын алады.