Кіріспе

1137–1152 жылдардағы Триполи графы Раймонд II (Raimundus; 1116–1152) 1137–1152 жылдар аралығында Триполи графы болды. Ол Дамаск әскерінің командирі Триполиге қарсы жорық жасағанда қаза тапқан Триполи графы Понстың орнын иеленді. Раймонд жергілікті христиандарды әкесіне сатқындық жасады деп айыптап, Ливан тауы аймағындағы олардың ауылдарына шабуыл жасады. Олардың көптерін азаптап, өлімге кесті. Раймонд Мосул атабегі Имад ад-Дин Зенгинің басып кіруі кезінде тұтқындалды, ол 1137 жылдың жазында оны босату үшін Монферран (қазіргі Сириядағы Баарин) және Рафания сияқты екі маңызды бекініске қол жеткізді. Әскері графтығының шығыс шекарасын қорғауға жеткіліксіз болғандықтан, Раймонд 1142 жылы Госпитальерлер орденіне бірнеше бекініс тапсырды. Екінші крест жорығы кезінде оның әкесінің інісі Альфонсо Жорданның күрт қайтысы туралы қауесет тарады, оған Раймонд оны улаған деген айып тағылды, себебі Альфонсо Жорданның Триполиге талап ету ниеті болған делінген. Альфонсо Жорданның заңды емес ұлы, Тулузалық Бертран 1149 жылы Триполи графтығындағы Арейме бекінісін басып алды, бірақ Раймонд мұсылман билеушілерінің көмегімен оны қайта басып алды. Раймонд бекіністі Тамплиерлер орденіне өткізді. Раймонд пен оның әйелі Иерусалимдік Ходиернаның некесі бақытсыз болды. Оның қарындасы Иерусалимдік Мелисенда олардың жанжалын тоқтату үшін Триполиге келді. Ходиерна Триполиден Иерусалимге қарындасымен бірге кетуді жөн көрді, ал Раймонд оларды қысқа ғана уақытқа сүйемелдеді. Триполиге қайтып келе жатқанда, оны қаланың оңтүстік қақпасында Ассасиндер тобы пышақтап өлтірді. Ол Ассасиндердің қолынан өлген алғашқы христиан билеушісі болды.

Ерте өмір

Ол Триполи графы Понс пен Франция патшасы Сесилияның үлкен ұлы болды. Оның туған күні белгісіз, бірақ Вильгельм Тирлік Реймонд әкесі қайтыс болған кезде "жасөспірім" болған, бұл оның 1137 жылы кем дегенде он бес жаста болғанын көрсетеді. Ол және оның інісі Филип 1130-жылдардың басында әкесінің келісімшатына қол қоюға жетілген еді. Тарихшы Кевин Льюис 1137 жылы Реймондтың "жиырма жасқа жуық болғанын" айтады, бұл оның шамамен 1116 жылы туғанын көрсетеді. Льюис сондай-ақ Реймондтың Иерусалимнің Балдуин II-нің кіші қызы Ходиернамен "1127 жылға дейін" құдаласуы мүмкін екенін мәлімдейді.

Мұсылман мемлекеттерімен соғыс

Дамасктың мамлюк (немесе құл) қолбасшысы Базваж Триполиге шабуыл жасап, Понсты шайқаста жеңді. Понс шайқас алаңынан қашып кетті, бірақ жергілікті христиандар оны тұтқынға алып, Базважға тапсырды, ол оны 1137 жылы 25 наурызда өлтірді. Базваж шекаралық бекіністі басып алды, бірақ Триполиге шабуыл жасамай Дамаскқа оралды. Әкесінің өліміне кек алу үшін Реймонд Ливан тауы айманындағы жергілікті христиандардың елді мекендеріне шабуыл жасап, көптерін тұтқынға алды. Тұтқынға алынған ерлер, әйелдер мен балалар Триполиге әкелінді, онда көпшілігі азаптап өлтірілді. Тирлік Вильгельм Реймондтың жергілікті христиандарға қарсы жорығы "оның әскери батылдығының алғашқы сабақтарын" берді деді. Понстың өлімінен хабардар болғаннан кейін Зенги 1137 жылы шілдеде Триполиге шабуыл жасады. Мұсылман тарихшысы Камал әд-Дин кейіннен Зенгидің Триполиге тек Реймонд әскерін жинап, Зенгиді Хомстың қоршауын көтеруге мәжбүрлеген соң ғана шабуыл жасағанын айтты. Льюис Камал әд-Диннің баяндамасы күмәнді екенін атап өтті, себебі Базваж Триполи армиясын дерлік жойып жіберіп, Реймондтың ірі науқандар ұйымдастыруына кедергі келтірді. Зенги Монферранды қоршағаннан кейін Реймонд аналық ағасы Иерусалим патшасы Фулкке елшілер жіберіп, қоршаудағы бекініске асықтап келуді өтінді. Фулк пен оның әскері Триполи графтығының шекарасын кезіп өткеннен кейін, Антиохия князі Пуатьелік Реймондтың елшілері оған Византия императоры Иоанн II Комненнің Антиохияға шабуыл жасағанын хабарлады. Фулк пен Триполилік Реймонд Зенгидің күштеріне шабуыл жасауға шешім қабылдады, себебі олар атабекті оңай жеңе аламыз деп ойлады. Бірақ Зенги Хомстың қоршауын алып тастады және Иерусалим мен Триполидің біріккен әскерлеріне күтпеген шабуыл жасады. Шайқаста мыңдаған христиан сарбаздары қаза тапты, ал тағы да көп (соның ішінде Реймонд) тұтқынға алынды; Фулк пен оның сүйіктілері Монферранға қашты. Зенги Монферранды қайтадан қоршады, бірақ Пуатьелік Реймондтан, Эдессалық Иоселин II мен император Иоанн II Комненнен көмек келе жатыр деген хабарды естіген соң қоршаудағылармен келіссөздер бастады. Бекініштегілер бұл қозғалыстар туралы білмеді, бірақ қауіпсіз өтуді және Реймонд пен басқа христиан тұтқындарын босату шартымен қаланы Зенгиге беруге дайындық танытты.

Біріктіру әрекеттері

Византиялық автор Теодор Продромос, Иоанн II Комненді 1137 жылдан кейін Триполині қаратуға бағындырғаны үшін мақтады. Он жылдар өткен соң византиялық тарихшы Никетас Хониатс та Раймондты Иоанн II Комненнің вассалы ретінде сипаттады. Льюис айтуынша, екі дереккөз де Раймондтың өзінің ізашарларының византия императорына адалдық сертін жаңартқанын көрсетеді. Дегенмен, Раймонд 1138 жылы Иоанн II Комненнің Солтүстік Сирияның мұсылман билеушілеріне қарсы әскери жорығына қатыспады. Тарихшы Ральф Иоганн Лилидің сөзіне қарағанда, жеткілікті әскери күштердің болмауы Раймондқа византиялықтарға көмектесуге кедергі келтірді. 1142 жылы Раймонд өзінің графтығының шығыс шекарасындағы бірнеше елді мекендерді Госпитальерлерге берді. Оның сыйына 1137 жылы Зенги басып алған Монферран мен Рафанияға деген құқықтары да кірді, егер Госпитальерлер оларды қайтарып алса. Раймонд шығыс шекарасында әскери орден құрғанда тек өз графтығының қорғауын қамтамасыз етуді көздеді, бірақ оның жомарттығы дербес шіркеу мемлекетінің негізін қалады.

Отбасылық мәселелер

Реймонд – Тулуза графы Сент-Жильдің шөбересі, Бірінші крест жорығының көшбасшыларының бірі, ол Триполи графы деп өзін атаған алғашқы адам (Триполи басып алынар алдында). Дегенмен, Реймонд Сент-Жильден Тулузалық Бертран арқылы тараған, оның заңдылығы күмәнді ұл. Сент-Жильдің заңды ұлы Альфонсо Жордан, Сент-Жиль Триполи графтығын атана бастағаннан кейін дүниеге келді, ол порфирогенетизм идеясына сәйкес әкесінің заңды мұрагері болды. Альфонсо Жордан Екінші крест жорығының жоғарғы басшыларының бірі болды, бірақ ол 1148 жылдың сәуірінде Киелі жерге қонғаннан кейін көп ұзамай қайтыс болды. Оның күтпеген өлімінен кейін крестшілер арасында оның өлтірілгені туралы әңгімелер тарады, бірақ ол, көбінесе, Жерорта теңізінен ұзақ сапардың салдарынан табиғи себептерден қайтыс болды. Анонимді Сирия шежірешісі Реймондты қылмыс жасады деп айыптады, оның ағасы Триполиді басып алуға келген деп қорқып, Альфонсо Жорданды улаған деді. Льюис шежіренің «ешқандай сенімді дәлел емес екенін, сондықтан Реймондтың Альфонсоның өліміне қатысы бар екендігіне күмәнмен қарау керек» деп атап өтті. Гемблукс шежіресін жалғастырған тағы бір замандас автор, Реймондтың қарындасы, Иерусалим патшайымы Мелисенда, Альфонсо Жорданды улаған деп сенді, себебі ол оның Триполиді талап етуіне кедергі келтіргісі келді. Реймонд 1148 жылдың 24 маусымында Аккрада өткен крест жорығы басшыларының жиналысына қатыспады. Сондай-ақ, ол 1148 жылы Дамаскінің крестшілермен қоршауынан да алшақтап жүрді. Реймондтан өзгеше, Альфонсо Жорданның заңсыз ұлы Бертран, әкесімен бірге келген, крестшілер шайқасына қатысты. Ол Триполиге талап етуді шешті және 1149 жылдың жазында Арейме бекінісін басып алды. Бертранды графтықтағы маңызды жолдарды бақылайтын бекіністен ығыстыра алмағаннан кейін, Реймонд Дамасктың мұсылман билеушісі Мүин ад-Дин Унурдан, сондай-ақ Зенгидің ұлы Нур ад-Диннен көмек сұрады. Екі мұсылман билеушісі Ареймехті басып алып, Бертран мен оның отбасын түрмеге қамады. Бекіністі қиратқаннан кейін, олар аймақты Реймондқа қайтарды. Реймонд 1150 жылдардың басында бұл жерді Тамплиерлерге сыйлады.

Соңғы жылдар

Иерусалимнің Балдуин III 1150 жылдың жазында Солтүстік Сирияға қарай жорық жасағанда Триполиден өтті. Ол Эдесса графтығының соңғы бекіністерін сатып алған Византия императоры Мануил I Комненмен кездесуді қалады. Балдуин мен анасы Мелисенда арасындағы жанжалдың салдарынан, оның қолдаушылары патшаға ілесуден бас тартты, сондықтан ол Реймондтан оған қосылуын өтінді. Реймонд келісіп, Балдуинмен бірге кездесуге аттанды және олар бірлесіп қамалдарды Византияға беруді қадағалады. 1151 жылдың жазында Фатимид флоты жағалау қалаларына шабуыл жасағанда Триполиді тонады. Мысырлықтар кемелерді қиратты, гаваниде жүздеген адамдарды өлтіріп не тұтқынға алды. Желтоқсан айында крестшілер әскері Бекаа алқабына басып кірді, Баалбек мұсылман әкімі оларды жеңіске ұшыратқанға дейін науқан барысында тұтқындар мен олжаны тартып алды. Нұр әд-Дин 1152 жылдың сәуірінде немесе мамырында графтыққа шабуыл жасап, Тортозаны басып алды және онда гарнизон қалдырды. Балдуин III Триполиге келді және Иерусалим патшалығы мен Триполи графтығының жетекші барондары қатысқан "жалпы сот" өткізді. Патша келгеннен кейін Нұр әд-Дин әскері Тортозадан кетуге мәжбүр болды, бірақ олар бекіністі қиратты. Оны қайта жаңарту қымбатқа түсетініне байланысты Реймонд Тортозаны бірінші кезекте жергілікті епископқа, содан кейін оны өздерінің маңызды штабтарының біріне айналдырған тамплиерлерге берді. Вильгельм Тирдің айтуынша, Реймонд пен оның әйелі арасында "ерлі-әйелдік қызғаныштан туған аждаха" пайда болды. Оның қарындасы Мелисенде Триполиде өткен жиынға қатысып, олардың арасын жарастыруға тырысты, бірақ олардың қарым-қатынасы шиеленісіп қалды. Жиын аяқталғаннан кейін Мелисенде мен Ходиерна Триполиден Иерусалимге аттанды. Реймонд олармен біршама уақыт жол жүрді, ал Триполиге қайтып келе жатқанда, Низари басшысының жалдамалы саяхатшылары – Ассасиндер тобы қаланың оңтүстік қақпасынан оны және оның екі серкесін өлтірді. Қылмыстың себебі белгісіз. Низарилер бұрын христиан билеушілерін өлтірмегендіктен, қазіргі тарихшылар тамплиерлердің Тортозада бекініс құруы оларды ашуландырған болуы мүмкін деп болжайды.

Отбасы

Реймонд пен Ходиернаның некесінің нақты күні белгісіз. Тарихшы Питер Локтың сөзіне қарағанда, бұл оқиға 1133 жылдың көктемінде болған, Ходиернаның қайнағасы Иерусалимнің Фулькі Зенгиге қарсы Реймондтың әкесіне әскери көмек көрсеткеннен кейін. Реймонд пен Ходиернаның ұлы Реймонд III 1140 жылы дүниеге келді, демек ол 1152 жылы әкесінен кейін билікке келгенде әлі ересек болып үлкермеген еді. Реймонд пен Ходиернаның қызы Мелисенда әдемілігімен мәшһүр болды, бірақ оның нашар денсаулығы және анасының мүмкін опасыздығы туралы қауесеттер оның Византия императоры Мануил I Комненға үйленуіне бөгет болды.