Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жапон офицері, соғыс қылмыскері 1887–1946
Japanese officer, war criminal 1887 1946
Масахару Хомма (本間 雅晴) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Жапон императорлық армиясының генерал-лейтенанты. Хомма Филиппинге шабуыл жасаған және Батан өліміне (Bataan Death March) жауапкер болған жапондық 14-ші армияға қолбасшылық етті. Соғыстан кейін Хомма өзінің тікелей бағынындағы әскерлердің іс-әрекеттеріне байланысты соғыс қылмыстары үшін айыпталды және 1946 жылғы 3 сәуірде атылып өлім жазасына кесілді.
Masaharu Homma (本間 雅晴) was a lieutenant general in the Imperial Japanese Army during World War II. Homma commanded the Japanese 14th Army, which invaded the Philippines and perpetrated the Bataan Death March. After the war, Homma was convicted of war crimes relating to the actions of troops under his direct command and executed by firing squad on April 3, 1946.
Өмірбаян
Хомма Ниигата префектурасының жағалауындағы Жапон теңізіндегі Садо аралында дүниеге келген. 1907 жылы Жапон императорлық армия академиясының 14-ші шығарылымын, ал 1915 жылы Армия штабының 27-ші шығарылымын бітірген. Хомма Батысқа терең құрметпен қарады және оны жақсы түсінді, өйткені Ұлыбританияда сегіз жыл әскери атташе болып қызмет еткен. 1917 жылы ол Шығыс Ланкашир полкіне қосылды, ал 1918 жылы Францияда Британ экспедициялық корпусымен бірге қызмет етті, осы қызметі үшін Әскери крестпен марапатталды. 1930 жылдан 1932 жылға дейін Хомма қайтадан Ұлыбританияға әскери атташе ретінде жіберілді, онда оның ағылшын тілін жақсы білуі пайдалы болды. Сондай-ақ ол 1932 жылы Женева қарусыздандыру конференциясына Жапон делегациясының құрамына кірді және 1932 жылдан 1933 жылға дейін Армия министрлігінің баспасөз бөлімінде қызмет етті. 1933 жылдан 1935 жылға дейін ол IJA 1-ші жаяу әскер полкінің командирі болды, ал 1935 жылдан 1936 жылға дейін IJA 32-ші жаяу әскер бригадасының командирі болды. 1937 жылы Хомма императордың інісі – Чичибу ханзадасының жеке көмекшісі болып тағайындалды. Ол ханзадамен бірге Батыс Еуропаға дипломатиялық сапар жасады және король Георг VI-ның тәж кию рәсіміне қатысты. Сапар Германияға жалғасты, онда ол Нюрнберг митингіне қатысып, Адольф Гитлермен кездесті, ханзада 1936 жылғы Антикоминтерн пактісінен кейін онымен қарым-қатынасты жақсартуға тырысты. Одан кейін ол Императорлық Қарулы Күштердің Тайвань армиясының қолбасшысы болып қызмет етті және "Тайвань армиясы" әскери әнінің сөзін жазды. Ямагучи Ёсико ("Ли Сян Лань" қытай тілінде) Тайваньдықтардың рухын көтеру үшін әнді орындауға шақырылды. 1938 жылдың шілдесінде генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғанда Хомма 1938 жылдан 1940 жылға дейін Қытайдағы IJA 27-ші дивизиясының командирі болып тағайындалды және Тяньцзиндегі шетелдік концессияларды блокадалауға жетекшілік етті, онда ол британдықтармен келіссөздер жүргізді. Нанкин қаласы түскеннен кейін ол "Егер бейбітшілік дереу орнамаса, бұл апатқа әкеледі" деп мәлімдеді. Хомма майдан желісінен алынып, 1940 жылдан 1941 жылға дейін Тайвань армиясы округінің бас қолбасшысы болып тағайындалды.
Homma was born on Sado Island, in the Sea of Japan off Niigata Prefecture. He graduated in the 14th class of the Imperial Japanese Army Academy in 1907, and in the 27th class of the Army Staff College in 1915. Homma had a deep respect for, and some understanding of, the West, having spent eight years as a military attaché in the United Kingdom. In 1917, he was attached to the East Lancashire Regiment, and in 1918, served with the British Expeditionary Force in France, being awarded the Military Cross. From 1930 to 1932, Homma was again sent as a military attaché to the United Kingdom, where his proficiency in the English language was useful. He was also assigned to be part of the Japanese delegation to the Geneva Disarmament Conference in 1932 and served with the press section of the Army Ministry from 1932 to 1933. He was given a field command again, as commander of the IJA 1st Infantry Regiment from 1933 to 1935, and was promoted to command the IJA 32nd Infantry Brigade from 1935 to 1936. In 1937, Homma was appointed aide de camp to Prince Chichibu, a brother of the Emperor. With him, he made a diplomatic tour in Western Europe, attending the coronation of King George VI. The visit continued to Germany where he attended the Nuremberg rally and met Adolf Hitler, with whom the prince tried to boost relations, following the Anti Comintern Pact of 1936. He then served as the commander of the Taiwan Army of the Imperial Armed Forces, and composed the lyric of the military song "Taiwan Army". Yamaguchi Yoshiko ("Lee Shiang Lan" in Chinese) was invited to sing the song to boost Taiwanese morale. He was promoted to lieutenant general in July 1938. With the start of the Second Sino Japanese War, Homma was appointed commander of the IJA 27th Division in China from 1938 to 1940 and directed the blockade of the foreign concessions in Tientsin, where he led the negotiations with the British. After the fall of Nanjing, he declared publicly that "unless peace is achieved immediately it will be disastrous". Homma was removed from his position at the front lines, and reassigned to become commander in chief of the Taiwan Army District from 1940 to 1941.
Филиппиндер
Тынық мұхиты соғысының басталуымен Хомма 43 110 адамнан тұратын 14-ші армияның командирі болып тағайындалды және оған Филиппинге шабуыл жасау міндеті жүктелді. Ол әскерлеріне филиппиндіктерді жау емес, дос ретінде қарауды, олардың дәстүр-салтын және дінін құрметтеуді бұйырды. Бірде Манилаға жақындағанда, Хомма колонналарын тоқтатып, сарбаздарға тазаланып, қатарларын түзеуді бұйырды, себебі шалақы сарбаздардың тонау мен зорлауға бейімділігі жоғары деп есептеді. Оның филиппиндік азаматтарға қатысты көзқарасы Оңтүстік армияның қолбасшысы, генерал-граф Хисаичи Тераучидің наразылығын тудырды. Тераучи Сайгондағы штаб-пәтерінен Токиоға Хомма туралы жағымсыз есептер жіберді. Сонымен қатар, Хомманың қолбасшылығында полковник Масанобу Цудзидің ықпалымен шағын бүлікшіл топ өсіп жатты. Олар Хомманың атынан оның саясатына қарсы құпия бұйрықтар жіберді, соның ішінде Филиппиннің бас судьясы Хосе Абад Сантосты өлтіру және бұрынғы Өкілдер палатасының спикері Мануэль Роксасты өлтіруге талпынуды бұйырды. Хомма бұл туралы уақытында біліп, тоқтатты. Хомма филиппиндік-американдық күштердің Батан түбегіне шегінуі жапондық жоспарды бұзуы мүмкін деген мүмкіндікке сенбеді. Ол қателігін мойындаған кезде, оның ең жақсы жаяу әскер дивизиясы нашар даярланған резервтік бригадамен ауыстырылды, бұл оның шабуылдық күшін күрт әлсіретті. Ол өз сарбаздарын беймәлім шабуылдарда ысырап етудің орнына, американдық күштерді қанатын орап басуға тырысты. Бұл оның жоғары жақтағыларының сынына ұшырады, олар оның адам өмірін сақтау туралы батыстық идеялармен "уланғанын" сенді. Лусон шабуылының тоқтап қалуынан алаңдаған Хирохито 1942 жылдың қаңтар айында армия штабының бастығы Хажиме Сугияманы әскер күшін арттыру және Батанға жылдам соққы беру үшін екі рет қысым жасады. Осы бұйрықтарға сәйкес Сугияма Хоммаға шабуылдарын жаңаруға қысым көрсетті. 1942 жылдың қаңтарында басталған Батан шайқасы науқанның ең қатал шайқастарының бірі болды. Сәуірдегі жапондық жеңістен кейін, кемінде 60 000 одақтас әскери тұтқыны 100 шақырымдық қашықтыққа тұтқын лагеріне аттанды. Жапондық сарбаздардың қатыгездігі мен зорлық-зомбылығынан кемінде 5 500 одақтас сарбазы шеру кезінде қаза тапты. Одақтас әскерлері Хомманы Батанның құтырған жануары деп атады. Батан шайқасындағы жапондық жеңіске қарамастан, Хомма мен Сугияма арасындағы қарым-қатынастың нашарлауы Коррегидор құлағаннан кейін Хомманың қолбасшылықтан алынуына әкелді, содан кейін ол 14-ші армияның тек атағымен ғана қолбасшысы болды. The New York Times Батан құлағанға дейін Хомманың орнын генерал Ямашита басарып, Хомманың өзін-өзі өлтіргенін дұрыс емес хабарлады. Императорлық бас штаб Хомманы соғыста жеткілікті агрессивті емес деп санады (американдық және филиппиндік күштердің қарсыласуын қамтамасыз етудің жоғары құны мен ұзақ кешігуіне әкелді), ал бейбіт уақытта филиппиндіктерге тым жұмсақ болды, сондықтан ол 1943 жылдың тамызында зейнетке шығуға мәжбүр болды. Хомма әскери қызметтен зейнетке шығып, соғыс аяқталғанға дейін Жапонияда жартылай оқшау өмір сүрді.
With the start of the Pacific War, Homma was named commander of the 43,110 man IJA 14th Army and tasked with the invasion of the Philippines. He ordered his troops to treat the Filipinos not as enemies but as friends, and respect their customs and religion. In one instance, on his approach to Manila, Homma stopped his columns and ordered the men to clean up and tighten formations, believing that unkempt soldiers are more likely to loot and rape. His approach towards Filipino civilians earned him the enmity of his superior, General Count Hisaichi Terauchi, commander of the Southern Army, who sent adverse reports about Homma to Tokyo from his headquarters in Saigon. Also, subversion was growing within Homma's command by a small group of insubordinates, under the influence of Colonel Masanobu Tsuji. In Homma's name, they sent out secret orders against his policies, including ordering the execution of Filipino Chief Justice José Abad Santos and attempted execution of former Speaker of the House of Representatives Manuel Roxas, which Homma found out about in time to stop. Homma failed to give credence to the possibility that a retreat into the Bataan Peninsula by Filipino American forces might succeed in upsetting the Japanese timetable. By the time he recognized his mistake, his best infantry division had been replaced by a poorly trained reserve brigade, greatly weakening his assault force. Rather than waste his men in furious frontal assaults, he tried to outmaneuver the American forces. This brought criticism from superiors, who believed he had been "contaminated" by Western ideas about conserving the lives of his men. Worried about the stalled offensive in Luzon, Hirohito pressed Army Chief of Staff Hajime Sugiyama twice in January 1942 to increase troop strength and launch a quick knockout on Bataan. Following these orders, Sugiyama put pressure on Homma to renew his attacks. The resulting Battle of Bataan, commencing in January 1942, was one of the most intense in the campaign. Following Japanese victory in April, at least 60,000 Allied prisoners of war were marched 60 miles (100 km) to a prisoner of war camp. Due to ill treatment and abuse from Japanese soldiers, at least 5,500 Allied soldiers died during the march. Homma became known as the Beast of Bataan among Allied soldiers. Despite Japanese victory in the Battle of Bataan, the deteriorating relationship between Homma and Sugiyama led to the removal of Homma from command shortly after the fall of Corregidor, and he was thereafter commander of the 14th Army in name only. The New York Times erroneously reported prior to the fall of Bataan that Homma was replaced by General Yamashita, and that Homma had committed suicide. The Imperial General Headquarters regarded Homma as not aggressive enough in war (resulting in the high cost and long delay in securing the American and Filipino forces' surrender), and too lenient with the Filipino people in peace, and he was subsequently forced into retirement in August 1943. Homma retired from the military and lived in semiseclusion in Japan until the end of the war.
Соғыс қылмыстары бойынша сот және жазалау
Жапонияның 1945 жылдың қыркүйек айының ортасында капитуляциялауымен, американдық оккупациялық билік Хомманы тұтқындап, Филиппинге экстрадициялады, онда ол оның басқаруындағы әскерлер жасаған қылмыстарға қатысты халықаралық соғыс ережелерін бұзудың 48 айыпталуы бойынша американдық трибуналда сотталды. Хомма 1945 жылдың 19 желтоқсанында айыпталып, сот 1946 жылдың 3 қаңтары мен 11 ақпаны аралығында Манила қаласындағы Жоғары комиссардың резиденциясында өтті. Алты адвокаттан тұратын команда, олардың ешқайсысы қылмыстық құқық саласында тәжірибе алмаған, американдық-филиппиндік күштер Батан түбегін тапсырғаннан кейін, Хомма шамамен 25 000 тұтқынды басқару логистикасын генерал-майор Йошитаке Каванеге тапсырды. Хомма тұтқындарға әділ қаралатындығын жария түрде мәлімдеді. Хомма бекіткен тұтқындарды О'Доннелл лагеріне тасымалдау және шеру жоспары жасалды. Алайда, жоспарда елеулі кемшіліктер болды, себебі американдық және филиппиндік әскери тұтқындар аштан өліп, маляриядан әлсіреп, саны 25 000 емес, 76 000 адамды құрады, бұл жапондықтардың күткеннен әлдеқайда көп еді. 1946 жылдың 11 ақпанында Хомма барлық айыптаулар бойынша кінәлі деп танылып, "мушкетпен атып өлтіруге" сотталды, бұл аспанға ілініп өлтіру жазасынан гөрі артық құрметті жаза саналады.
After the surrender of Japan, in mid September 1945, the American occupation authorities arrested Homma and extradited him to the Philippines, where he was tried by an American tribunal on 48 counts of violating international rules of war relating to the atrocities committed by troops under his command during the Bataan Death March. Homma was arraigned on December 19, 1945, and the trial was held at the High Commissioner's Residence, Manila, between January 3 and February 11, 1946. A team of six lawyers, none of whom had experience in criminal law, After American–Filipino forces surrendered the Bataan Peninsula, Homma turned the logistics of handling the estimated 25,000 prisoners to Major General Yoshitake Kawane. Homma publicly stated that the POWs would be treated fairly. A plan was formulated, approved by Homma, to transport and march the prisoners to Camp O'Donnell. However, the plan was severely flawed, as the American and Filipino POWs were starving, were weak with malaria, and numbered not 25,000 but 76,000 men, far more than any Japanese plan had anticipated. On February 11, 1946, Homma was convicted of all counts and sentenced "to be shot to death with musketry", which is considered to be more honorable than a sentence of death by hanging.
Сот талқылауы
Хомманың соты әділетсіз немесе жақпарулы болды деген түрлі талаптар мен айыптаулар айтылды, сондай-ақ оның соты мен атылуы негізінен Хомманың генерал Макартурдың әскерлерін жеңгені үшін кек алу мақсатында өткізілді. АҚШ Жоғарғы Сотының дәлелдік ереже бойынша тыңдау өткізуден бас тартуына қарсылық білдірген судья Франк Мерфи былай деді:
Various claims and charges have been lodged that Homma's trial was unfair or biased and that his trial and execution served primarily to avenge Homma's defeat of General MacArthur's forces. Associate Justice Frank Murphy, in dissent of denial of a hearing by the U. S. Supreme Court on a rule of evidence, stated,
«Біз мұндай сот процесін Конституциямыздың асыл рухы мен атмосферасында өткізе жатармыз, әйтпесе әділдікке деген барлық сылтаудан бас тартып, заман өте келе қаһарлы қан төгуге ұласамыз». Хомманың бас қорғаушысы Джон Х. Скин кіші «бұл өте бұрыс сот болды, оның нәтижесі қандай болатынына еш күмән болмайтын атмосферада өтті» деді. 1971 жылы Хомманы соттаған бес мүшеден тұратын комиссияның мүшесі генерал Артур Трюдо 1971 жылғы сұхбатында: «Бұл Өлім жолында әлсіз немесе жараланған кейбір адамдар атып өлтірілді немесе штыкпен қадалды деген сөз жоқ. Бірақ қанша деңгейдегі басшылық жауапкершілікке ие, осының нәтижесінде кісі өлтіру немесе қылмыс үшін айыпталу керек, және генерал Хомма осы үшін айыпталды. Біз генерал Хомманы өлім жазасына кесудегі даналығымызды ойластыруымыз керек. Мен оған көп қарсы болғанмын деп мойындауым керек. Шындығында, мен оған қарсы болдым, бірақ оны солдат ретінде атып өлтіруге рұқсат беруге дейін ғана қарсы бола алдым, асып өлтіруге емес. Мен оның ең үздік әскер екенін ойладым». Генерал Дуглас Макартур басқаша пікір білдіріп, іс бойынша жазған шолуында:
Either we conduct such a trial as this in the noble spirit and atmosphere of our Constitution or we abandon all pretense to justice, let the ages slip away, and descend to the level of revengeful blood purges. Homma's chief defense counsel, John H. Skeen Jr., stated that it was a "highly irregular trial, conducted in an atmosphere that left no doubt as to what the ultimate outcome would be". General Arthur Trudeau, a member of the five member tribunal that condemned Homma, said in a 1971 interview,There's no question but that some men who were either weak or wounded were shot or bayoneted on this Death March. The question is how many echelons of command up is a person responsible to the point where you should condemn him for murder or crime, and that is what General Homma was accused of We need to cogitate about our wisdom in condemning General Homma to death. I must admit I was not much in favor of it. In fact, I opposed it but I could only oppose it to a point that allowed him to be shot as a soldier and not hanged I thought he was an outstanding soldier. General Douglas MacArthur had a differing conclusion and wrote in his review of the case:
«Егер бұл айыпталушы сот тағдырына лайық болмаса, тарихымызда ешкім лайық болған емес. Әскери билік немесе әскери қажеттілік желеуімен соғысқа одан әрі үлес қоса алмайтын әлсіз адамдарды жаппай жоюдан артық үлкен, қарапайым немесе қауіпті қылмыс жоқ. Мұндай қылмыстық әрекеттерді жазаламау заң жүйесі әлемдік қоғамның негізін құртуға қауіп төндіреді».
If this defendant does not deserve his judicial fate, none in jurisdictional history ever did. There can be no greater, more heinous, or more dangerous crime than the mass destruction, under guise of military authority or military necessity, of helpless men incapable of further contribution to war effort. A failure of law process to punish such acts of criminal enormity would threaten the very fabric of world society.