Дороти Миллер Ричардсон: Өмір және шығармашылық жолы

Кіріспе

Британдық автор және журналист (1873–1957)
автор

Дороти Миллер Ричардсон (17 мамыр 1873 – 17 маусым 1957) – британдық автор және журналист. 1915–1967 жылдар аралығында жарық көрген, бірақ Ричардсон бір туындының бөліктері деп қараған 13 жартылай автобиографиялық романнан тұратын "Саяхат" (Pilgrimage) эпопеясының авторы. Ол сана ағыны әдісін повество техникасы ретінде қолданған алғашқы модернист жазушылардың бірі болды. Ричардсон "Саяхат" кітабында әйелдер тәжірибесінің маңыздылығын және ерекшелігін де атап көрсетеді. "Саяхат" атауы "суретшінің өзін-өзі тануға жасаған саяхатына ғана емес, сонымен қатар ерекше шығармашылық форма мен өрнек табуға" сілтеме жасайды.

Өмірбаян

Ричардсон 1873 жылы Абингдонда төрт қыздың үшіншісі болып дүниеге келді. Төртінші қызы дүниеге келгеннен кейін, оның әкесі (Чарльз) Доротиді өзінің ұлы деп атай бастады. Ричардсон "бұл әдетті өзінің еріксіз еркек балалық мінезіне байланысты деп есептейді". Ол Альберт паркіндегі үлкен сарай сарайы 'Уайтфилдте' тұрды (оның әкесі 1871 жылы салған, қазір Абингдон мектебінің меншігінде). Оның отбасы 1880 жылы Уортингке, Батыс Сассекске, содан кейін 1883 жылы Лондонның Путни қаласына көшіп барды. Лондонға барып, ол "Джон Раскиннің идеяларының ықпалында болған прогрессивті мектепте оқыды", ал онда "оқушылар өз бетінше ойлауға талпындырылды". Мұнда ол "француз, неміс, әдебиет, логика және психологияны зерттеді". Он жеті жасында, әкесінің қаржылық қиындықтарынан кейін, ол 1891 жылы алты ай бойы Германияның Ганновер қаласында мектеп бітіруші болып жұмыс істеді. 1895 жылы Ричардсон ауыр күйзеліске ұшыраған анасына қамқорлық жасау үшін гувернант ретінде жұмыстан кетті, бірақ анасы сол жылы өзін-өзі өлтірді. Ричардсонның әкесі 1893 жылдың соңында банкроттыққа ұшырады. Ричардсон кейін 1896 жылы Лондонның Блумсбери қаласында орналасқан 7 Endsleigh Street үйінің төбе бөлмесіне көшіп барды. Ол жерде Харли көшесіндегі тіс хирургиясында рецепционист / хатшы / көмекші болып жұмыс істеді. 1890 жылдардың аяғы мен 1900 жылдардың басында Блумсбериде болған кезде Ричардсон жазушылармен және радикалдармен, соның ішінде Блумсбери тобымен байланыста болды. 1904 жылы ол Берн Оберландында демалыс өткізді, оны бір тіс дәрігері қаржыландырып, ол өзінің "Оберланд" романына негіз болды. Г. Уэллс (1866-1946) досы болды және олардың қысқаша қарым-қатынасы болды, ол 1907 жылы жүктілікке, содан кейін түсікке әкелді. Уэллс Ричардсонның бұрынғы сыныптасына үйленген. Жұмыстан демалыс алған кезде ол Сассекс штатының Певенси қаласында қалып, қыста Швейцарияға кетті. Кейін ол Харли-стриттегі жұмысынан кетіп, Лондоннан "Сассекске квакер отбасы басқаратын фермада бірнеше жыл жұмыс істеуге" кетті. Ричардсонның квакерлерге деген қызығушылығы оның "Квакерлер өткені мен қазіргісі" атты еңбегін жазуына және Джордж Фокс шығармаларынан алынған дәнділер антологиясын редакциялауына әкелді, екеуі де 1914 жылы жарық көрді. Ол 1912 жылдың көп бөлігін Корнуолл қаласында өткізді, содан кейін 1913 жылы Лондонның Сент-Джонс Вуд қаласында бөлме жалдады, бірақ ол сонымен бірге Корнуолл қаласында тұрды. Ол алғаш рет 1902 жылы мақала жариялаған болса да, Ричардсонның еркін журналист ретінде жазу мансабы шын мәнінде 1906 жылы басталды. Ол түрлі тақырыптар бойынша мерзімді мақалалар, кітап шолулары, қысқа әңгімелер мен өлеңдер жазды. Сондай-ақ, ол өмір бойы француз және неміс тілдерінен ағылшын тіліне сегіз кітап аударды. Ричардсонның кітап сын-қағаздарының және ертедегі очерктерінің тақырыптары "Уитман мен Ницшеден бастап француз философиясы мен британ саясатына дейін" "оның қызығушылықтарының ауқымы мен ақыл-ойының өткірлігін" көрсетеді. 1908 жылдан бастап Ричардсон "Saturday Review" журналына қысқа прозалық очерктер, "эскиздер" жазып жүрді. 1912 жылы "рецензент оны роман жазуға талпындырды". Ол 1912 жылдың күзінде, Корнуолл қаласында Дж.Д. Бересфорд пен оның әйелімен бірге тұрып, "Шыңқырлы шатырлар" атты роман жаза бастады. Ол 1915 жылы жарық көрді. Ол 1917 жылы суретші Алан Одлге (1888-1948) үйленді. Ол ерекше богемалық тұлға, Август Джон, Джейкоб Эпштейн және Уиндэм Льюис сияқты көркемдік шеңбермен байланысты. Ол қыздан он бес жас кіші, туберкулезбен ауырады, алкоголизмге тәуелді, ұзақ өмір сүруі күтілмейді. Алайда ол ішімдік ішуді тоқтатып, 1948 жылға дейін өмір сүрді. Ол өте арық, "биіктігі алты футтан аса, беліне дейін шашы бар", бірақ ешқашан шашын кеспеген. Сондай-ақ, ол саусақтарының тырнақтарын сирек кесіп тастайтын. 1917 жылдан 1939 жылға дейін ерлі-зайыптылар қысты Корнуолл қаласында, ал жазды Лондонда өткізді. Содан кейін 1948 жылы Одлдің өліміне дейін Корнуолл қаласында қалды. Ол өзін және күйеуін ұзақ жылдар бойы мерзімді басылымдарға еркін жазумен қамтамасыз етті, өйткені Алан өзінің өнерінен аз ақша тапқан. 1927-1933 жылдары ол өзінің жақын досы Брайхер қатысқан "Close Up" авангардты кішкентай журналында кино туралы 23 мақала жариялады. 1954 жылы ол Лондонның Бекенхам қаласындағы қарттар үйіне көшіп барады. Ричардсонның өмірінде жарық көрген "Көктес" кітабының соңғы тараулары (кітаптары) 1935 жылы Clear Horizon және 1938 жылы жинақталған басылыммен Dimple Hill болды. Бұл жинақ басылым нашар қабылданады және Ричардсон өмірінің қалған бөлігінде 1946 жылы "Жұмыс жолында" Life and Letters журналында бір ғана тарау жариялады. "Көктес" кітабының соңғы тарауы (13-шы кітабы) March Moonlight 1967 жылға дейін жарияланбады, онда ол жинақ басылымның IV томының қорытындысы болып табылады. Бірақ алғашқы үш тарау 1946 жылы "Жұмыс жолында", Life and Letters журналында жарияланған. Бұл роман толық емес. 1938 жылғы жинақ басылымның нашар сатылымы мен көңіл көншіліксіз қабылдануына байланысты, ол жігерін жоғалтты. 1938 жылы оған 65 жас болды.

Richardson was born in Abingdon in 1873, the third of four daughters. After the fourth daughter was born her father (Charles) began referring to Dorothy as his son. Richardson "also attributed this habit to her own boylike willfulness". She lived at 'Whitefield' a large mansion type house on Albert Park (built by her father in 1871 and now owned by Abingdon School. Her family moved to Worthing, West Sussex in 1880 and then Putney, London in 1883. In London she "attended a progressive school influenced by the ideas of John Ruskin", and where "the pupils were encouraged to think for themselves". Here she "studied French, German, literature, logic and psychology". At seventeen, because of her father's financial difficulties she went to work as a governess and teacher, first in 1891 for six months at a finishing school in Hanover, Germany. In 1895 Richardson gave up work as a governess to take care of her severely depressed mother, but her mother committed suicide the same year. Richardson's father had become bankrupt at the end of 1893. Richardson subsequently moved in 1896 to an attic room, 7 Endsleigh Street, Bloomsbury, London, where she worked as a receptionist/secretary/assistant in a Harley Street dental surgery. While in Bloomsbury in the late 1890s and early 1900s, Richardson associated with writers and radicals, including the Bloomsbury Group. In 1904 she took a holiday in the Bernese Oberland, financed by one of the dentists, which was the source for her novel Oberland. H. G. Wells (1866–1946) was a friend and they had a brief affair which led to a pregnancy and then miscarriage, in 1907. Wells was married to a former schoolmate of Richardson's. On leave from work she stayed in Pevensey, Sussex and went to Switzerland for the winter. Then she resigned from her Harley Street job and left London "to spend the next few years in Sussex on a farm run by a Quaker family". Richardson's interest in the Quakers led to her writing The Quakers Past and Present and editing an anthology Gleanings from the Works of George Fox, which were both published in 1914. She spent much of 1912 in Cornwall, and then in 1913 rented a room in St John's Wood, London, though she also lived in Cornwall. While she had first published an article in 1902, Richardson's writing career as a freelance journalist really began around 1906, with periodical articles on various topics, book reviews, short stories, and poems, and as well she translated during her life eight books into English from French and German. The subjects of Richardson's book reviews and early essays range "for Whitman and Nietzsche to French philosophy and British politics" demonstrating both "the range of her interests and the sharpness of her mind". Starting in 1908 Richardson regularly wrote short prose essays, "sketches" for the Saturday Review, and around 1912 "a reviewer urged her to try writing a novel". She began writing Pointed Roofs, in the autumn of 1912, while staying with J. D. Beresford and his wife in Cornwall, and it was published in 1915. She married the artist Alan Odle (1888–1948) in 1917—a distinctly bohemian figure, associated with an artistic circle that included Augustus John, Jacob Epstein, and Wyndham Lewis. He was fifteen years younger than her, tubercular and an alcoholic, and was not expected to live long. However, he stopped drinking and lived until 1948. Odle was very thin and "over six feet tall with waist length hair wound around the outside of his head", which he never cut. He also rarely cut his finger nails. From 1917 until 1939, the couple spent their winters in Cornwall and their summers in London; and then stayed permanently in Cornwall until Odle’s death in 1948. She supported herself and her husband with freelance writing for periodicals for many years, as Alan made little money from his art. Between 1927 and 1933 she published 23 articles on film in the avant garde little magazine, Close Up, with which her close friend Bryher was involved. In 1954, she had to move into a nursing home in the London suburb of Beckenham, Kent, where she died in 1957. The last chapters (books) of Pilgrimage, published during Richardson's lifetime, were Clear Horizon in 1935 and Dimple Hill with the 1938 Collected Edition. This Collected Edition was poorly received and Richardson only published, during the rest of her life, three chapters of another volume in 1946, as work in "Work in Progress," in Life and Letters. The final chapter (13th book) of Pilgrimage, March Moonlight, was not published until 1967, where it forms the conclusion to Volume IV of the Collected Edition; though the first three chapters had appeared as "Work in Progress," Life and Letters, 1946. This novel is incomplete. Apparently because of the poor sales and disappointing reception of the Collected Edition of 1938, she lost heart. She was 65 in 1938.

Таным ағыны

Pointed Roofs (The Egoist April 1918) журналының шолуында Мей Синклер алғаш рет Ричардсонның стильдік жаңалықтарын талқылау кезінде "сана ағыны" терминін қолданды. "Шыңқыр төбелер" "Көшпенділік" кітабының бірінші томы, ағылшын тілінде жарық көрген тұңғыш толық сана ағыны романы. Бұл терминді 1890 жылы Уильям Джеймс өзінің "Психология негіздері" атты еңбегінде енгізді. 1934 жылы кітап сатушы және баспагер Сильвия Бичке жазған хатында Ричардсон "Пруст, Джеймс Джойс, Вирджиния Вульф және Д.Р. бәрі бір уақытта, өте әртүрлі болса да, "жаңа әдісті" қолданды" деп түсіндіреді. Ричардсон бұл терминді жек көріп, оны 1949 жылы "Мей Синклер эпистемологтардан менің жұмысымды сипаттау үшін қарыз алған, және әлі де әдеби сынға қатысты "Сананың қапасы" деп аталатын өте мағынасыз метафора" деп атады.

Қажылық

Мириам Хендерсон, "Көшпенділік" ромалар тізбегінің басты кейіпкері, 1891 және 1915 жылдар аралығындағы автордың өміріне негізделген. Дегенмен, Ричардсон "Көшпенділікті" жеке томдары "тараулар" болатын бір тұтас роман ретінде қарастырды. "Көшпенділік" көркем әдебиет туындысы ретінде оқылды және оның сыншылары "оның мазмұны DMR-дің өзінің өмірлік тәжірибесін қайта жазу" екенін, сондай-ақ ол роман-а-клеф екенін күдіктенбеді.

Феминист жазушы

Ричардсон сонымен қатар маңызды феминист жазушы, себебі оның туындылары әдебиеттегі тақырып ретінде әйелдер тәжірибесінің дұрыстығы мен маңыздылығын мойындайды. Ол жазуға кіріскен кезде "қазіргі еркек реализмінің әйелдік баламасын жасауға тырысып", "көптеген қолжазбаларды" қалдырып, "жаңа жол" тапқанын айтады. Тілдің қағидаларына деген сақтығы, тыныш белгілердің, сөйлемдердің ұзындығы сияқты нормативтерді өзгерткені әйелдік прозаны құру үшін қолданылады, Ричардсон мұны әйелдер тәжірибесін жеткізу үшін қажет деп есептейді. Вирджиния Вулф 1923 жылы Ричардсонның "өздігінен ойлап тапқанын немесе, егер ол таппаса, дамытып, жеке пайдалануға бейімдегенін, әйел жынысының психологиялық сөйлем деп атауға болатын сөйлемді" атап өтті. 1938 жылғы "Көшпенділік" жинағының "Алдын ала сөзінде" Ричардсон өзінің жазуына "тыныш белгілері болмағандықтан оқылмайтын" деген сынға жауап берді, ал "Шарльз Диккенс пен Джеймс Джойс көрсеткендей, әйелдік проза дұрыс жазылмауы керек, формальды кедергісіз бір ойдан екіншісіне өтуі тиіс" деп дәлелдеді. Джон Каупер Поуис 1931 жылы Ричардсонды "толыққанды жаңа бағыттың пионері" деп санады, өйткені ол өзінің басты кейіпкері Мириам арқылы әйелдің "адам тәжірибесінің мәнін іздеуін" бейнелейтін алғашқы әйел кейіпкерін жасады. Поуис Ричардсонды Джордж Элиот және Вирджиния Вулф сияқты басқа әйелдер романдарының авторларымен салыстырады, олардың "өз зерттеу құралы ретінде осы инстинкттерді емес, ерлердің рационалистік әдістерін" қолдану арқылы ең терең әйелдік сезімдерін сатқан деп есептейді. Сол сияқты, 1975 жылы Сидней Джанет Каплан "Көшпенділікті" "әдебиеттің орнықты дәстүріне қарсы туған көтеріліс ретінде жоспарланған" деп сипаттайды. [Ричардсонның] жазуы көзқарастың революциясын білдіреді, "еркектік" әдістен "әйелдік" әдіске қарай өтеді.

Лондондық романист

Алдымен Германияда, содан кейін Англияда тәрбиеші болып жұмыс істеген Ричардсон өмірінің басында "Блумсберидегі шатырда тұрды [және] Лондон оның үлкен шытырман оқиғасы болды. "Тік төбелер" Мириамның Германиядағы тәрбиешілік тәжірибесіне баса назар берсе де, "Саяхат" романының көп бөлігі Лондон қаласында өтеді. Лондон – Мириамның қоғамдық өмірін жеңілдететін, "серпімді" материалдық кеңістік. Лондон көшелері, кафелері, мейрамханалары мен клубтары оның зерттеулерінде маңызды орын алады, осы арқылы оның қала және өзі туралы білімі кеңейеді. Джон Коупер Поуис 1931 жылы Ричардсонды зерттеуінде оны Лондонның Уильям Вордсворті деп сипаттады, ол "таулар мен көлдердің сыры" орнына бізге "шатырлар мен тротуарлардың сырын" сыйлайды.

Беделі

Ребекка Боулер 2015 жылдың тамызында: "Ричардсонның ағылшын романының дамуына қосқан үлесін ескере отырып, оның кейінге қалуы таңғажайып". Оның алғашқы романдары "керемет ықыласпен және кейде шатасумен қабылдалды", бірақ 1930 жылдары, Джон Каупер Поуис өзінің "Дороти М. Ричардсон" (1931) атты қысқа сындық зерттемесінде оны қолдағанмен, қызығушылық төмендеді. 1928 жылы Конрад Эйкен "Оберланд" романына жазған рецензиясында оның неге "ерекше түрде аз таныс" екенін түсіндіруге тырысып, мынадай себептерді келтірді: оның "егжей-тегжейлі жазуы" әрекет күтетін оқырманды жалықтырады; оның әйел санасын орталыққа қоюы; және оның кейіпкерінің "тартымдылығының" болмауы. 1938 жылы "Форд Мадокс Форд оның 'дүние жүзіндегі толық назарсыздаудың таңғажайып құбылысына' қайғыруға жеткілікті деңгейде белгісіз болды". Дегенмен, Ричардсон баспагерін өзгертті, ал Dent & Cresset Press 1938 жылы "Паломничество" жинағының жаңа басылымын шығарды. Бұл басылым "Ричардсонның тамаша, бірақ уақытша қайта танылуына" себепкер болды және 1970-ші жылдардың соңында Virago Press баспасында қайта жарияланды. 1976 жылы Америкада Popular Library (Нью-Йорк) төрт томдық басылымы жарық көрді. Қазір ғалымдар оның шығармаларын қайта жаңғыртуда, ал Англиядағы Өнер және гуманитарлық ғылымдар жөніндегі зерттеулер кеңесі Дороти Ричардсонның еңбектері мен хаттарының жинақталған басылымын шығару мақсатында Дороти Ричардсонның ғылыми басылымдар жобасын қолдап жатыр. "Шыңқырлы шатырлар" 1934 жылы жапон тіліне, 1965 жылы француз тіліне, 1993 жылы неміс тіліне аударылды. Содан кейін француз тілінде "Бэквотер" (1992) және "Дедлок" (1993) аудармалары жарық көрді. 2015 жылдың мамыр айында Блумсберидегі Вобурн-Уолк көшесінде Ричардсонның 1905 және 1906 жылдары тұрған үйінің қабырғасына көк тақта орнатылды, бұл жерде ол В. Б. Йейтстің үйінің қарсы жағында тұрған. "The Guardian" газеті "адамдар оны қайтадан оқып, эксперименталды модернист проза жазушыларының канонындағы орнын қайта бекітуде" деп хабарлады.

Өлім туралы хабарлар

"Таймс" газеті, 1957 жылғы 18 маусым. "Манчестер Гардиан" газеті, 1957 жылғы 18 маусым.

Библиографиялық зерттеулер

Бьюкенен, Аверилл, Заманауи әдебиет журналы, 24-том, 1-номер, Күз, 2000, «Дороти Миллер Ричардсон: 1900–1999 жылдардағы библиография», 135–160 беттер.

Өмірбаяндары мен хаттары

Фули, Джанет (ред.). Джон Каупер Поуис пен Дороти Ричардсонның хаттары. Лондон: Сесил Вольф, 2008. Фромм, Глория Г. Дороти Ричардсон: өмірбаян. Урбана: Иллинойс университетінің баспасы, 1977. Фромм, Глория Г. (құрастырушы). Модернизмге терезелер: Дороти Ричардсонның таңдамалы хаттары. Афина, Джорджия: Джорджия университетінің баспасы, 1995. Грегори, Хорас. Дороти Ричардсон: Өзіндік ашудың оқиғасы. Нью-Йорк: Холт, Ринехарт және Уинстон, 1967. Розенберг, Джон Д. Дороти Ричардсон: Олар ұмытқан гений. Сыншыл өмірбаян. Лондон: Дакуорт; Нью-Йорк: Кнопф, 1973. Томсон, Джордж Х. Дороти Ричардсон: Хаттардың күнтізбесі. ELT Press электрондық кітабы №4, Солтүстік Каролина университеті, Гринборо.

Санаулы зерттеулер

Блейк, Цезарь Р. Дороти М. Ричардсон. Энн-Арбор: Мичиган университетінің баспасы, 1960. Блюмель, Кристин. Модернизм шекарасындағы тәжірибе: Дороти Ричардсонның «Көшпенділігі». Афина: Джорджия университетінің баспасы, 1997. Иглсон, Харви. «Дороти М. Ричардсонның романдары». Сеуни, Теннеси: Университет баспасы, 1934. Фули, Джанет. Құрылым және жеке тұлға: Дороти Ричардсонның «Паломнигіндегі» шығармашылық қиял. Мануба әдебиет факультеті, Тунис, 1995. Гевирц, Сюзан. «Повествование саяхаты: Дороти Ричардсонның көркем әдебиет және кино сценарийлері». Нью-Йорк: П. Ланг, 1996. Ханскомб, Джиллиан Е. Өмір өнері: Дороти Ричардсон және феминистік сананың қалыптасуы. Лондон: Оуэн, 1982; Афина: Огайо университетінің баспасы, 1983. Поуис, Джон Каупер. Дороти М. Ричардсон. Лондон: Джойнер және Стил, 1931. Радфорд, Джин. Дороти Ричардсон. Нью-Йорк және Лондон: Харвестер Уитшеф, 1991; Блумингтон: Индиана университетінің баспасы, 1991. Стейли, Томас Ф. Дороти Ричардсон. Бостон: Твейне, 1976. Томсон, Джордж Х. «Көшпенділік» туралы ескертулер: Дороти Ричардсонға түсіндірмелер. Гринсборо, Н. К.: ELT Press, 1999. Томсон, Джордж Х., Томсон, Дороти Ф. бірлесіп. Дороти Ричардсонның «Паломнигінің» басылымдары: мәтіндердің салыстырмалы талдауы. Гринсборо, Н. К.: ELT Press, 2001. Текер, Ева. «Паломничество»: Көктем мен жаздың сиқырлы қонағы: Дороти Ричардсон 1873-1954: оның өмірі мен шығармашылығына қайта қарау. Пензанс: Hypatia Press, 2003. Уоттс, Кэрол. Дороти Ричардсон. Плимут: Норткотт Хаус, Ұлыбританиялық кеңеспен бірлесіп, 1995. Виннинг, Джоан. Дороти Ричардсонның «Паломнигі». Мэдисон: Висконсин университетінің баспасы, 2000.

Ричардсонмен ішінара жұмыс істейді

Каплан, Сидней Дженет. Қазіргі британдық романдағы әйелдік сана. Урбана және Лондон: Иллинойс университетінің баспасы, 1975. Линетт, Марен Това. Модернизм, феминизм және еврейлік. Нью-Йорк: Кембридж университетінің баспасы, 2007. Парсонс, Дебора. Модернистік романның теоретиктері: Джеймс Джойс, Дороти Ричардсон, Вирджиния Вульф. Абингдон: Рутледж, 2007.