Жылдамдетілген хэтчбектер тарихы

Кіріспе

Жаппай өндірілетін хэтчбек көлігінің жылдам нұсқасы

Ыстық хэтчбек (hot hatchback дегенінің қысқартылған түрі) – хэтчбек көлігінің жылдам нұсқасы. Бұл термин 1980-ші жылдардың ортасында пайда болған, алайда хэтчбектердің жылдам заводтық нұсқалары 1970-ші жылдардан бері шығарылып келеді. Бензинмен жұмыс істейтін және алдыңғы жетекке ие алдыңғы орналасқан қозғалтқыш ең көп таралған күштік жүйе болып табылады, бірақ 2010 жылдан бері толық жетек жиі қолданылады. Көптеген ыстық хэтчбектер Еуропа немесе Азияда жасалған. ТОК

Этимология

"Жылы хетчбек" термині 1983 жылы Ұлыбританияда қолданыла бастады, кейін 1984 жылы ол "жылы хетч" деп қысқартылды. Бұл термин алғаш рет 1985 жылы The Times газетінде пайда болды және қазір кеңінен танылып, бірақ ресми емес термин ретінде қабылданды. Бұл термин 1970-жылдардың соңындағы автомобильдерге ретроспективті түрде қолданылады, бірақ сол кезде осылай аталатын емес. Жылы хетчбектер көбінесе екі бөліктен тұратын дизайнмен шығады, үш бөліктен тұратын/көлбеу лифтбек дизайны да кездеседі, олардың кейбіреулері спорттық седан санатына жатады. Америка Құрама Штаттарында хетчбек автомобильдерінің тарихи түрде аз болуына байланысты, "жылы хетч" термині АҚШ-та кеңінен қолданылмайды. 1990-жылдар мен 2000-жылдардан бері "жылы люк" термині, жылы хетчбекке қарағанда нашаррақ спорттық хетчбек модельдерін сипаттау үшін қолданылады (яғни жылы хетчбектің "кіші" нұсқасы). Мысалдарға Mini Cooper (Mini Cooper S-тен төмен орналасқан), Suzuki Swift Sport және Toyota Yaris SR жатады.

1960 және 1970 жылдар

1961 жылғы Mini Cooper шағын корпусты және FF компоновкасын қолданған алғашқы спортты автомобильдердің бірі болды, бұл екеуі де ыстық хетчбектердің маңызды ерекшеліктері. Дегенмен, Mini 2001 жылға дейін хетчбек стилінде шығарылмаған, сондықтан ол ыстық хетчбек саналмайды. 1970 жылдың 1 сәуірінде АҚШ-та ыстық хетчбектердің критерийлеріне сай келген алғашқы автомобиль – AMC Gremlin таныстырылды. «Американың алғашқы шағын автокөлігі» деп жарнамаланған ол 3.3 литрлік тік алты цилиндрлі қозғалтқышпен және опциялық 3.8 литрлік жаңартумен стандартты түрде келді. 1972 модельдік жылы ол 5 литрлік V8 қозғалтқышымен қол жетімді болды. Өндіруші Gremlinді «достарына серік, ал жауларына қарсыласы» деп сипаттап, оның өнімділігі мен радикалды дизайнын сыныптағы басқа автомобильдермен салыстырды. Volkswagen Beetle-мен салыстырғанда, ол екі дюймге ұзын болды, соған сай отын экономиясын қамтамасыз етті және АҚШ-тың шығысында 1 долларға арзан сатылды, бірақ оның базалық қозғалтқышы 128 ат күшін берді, бұл неміс шағын автокөлігінен екі еседен астам. Еуропадағы алғашқы ыстық хетчбек – 1971 жылдың қыркүйегінде таныстырылған Autobianchi A112 Abarth. Оны Fiat Group автоспорт бөлімі дайындады, бастапқыда соққысын ұлғайту арқылы алынған 982 куб.см қозғалтқышпен, спорттық эгзостық жүйемен, екі камералы карбюратормен және басқа кәмшафтпен жабдықталды. 1973 жылы Simca 1100 Ti ұсынылды. Оның қуаты 40%-ға дейін 82 л.с. (61 кВт) дейін артты, нәтижесінде 0-дан 60 миль/сағ (97 км/сағ) жылдамдыққа жею уақыты 12 секундтан аз, ал максималды жылдамдығы 105 миль/сағ (169 км/сағ) болды. Басқа жаңартуларға алдыңғы дискілі тежегіштер, алдыңғы және артқы спойлерлер және жеңіл қорытпа дөңгелектер кірді. Сол жылы Alfa Romeo Alfasud Ti ұсынылды. 5 жылдамдықты беріліс қорабымен бірге, ол стандартты 1.2 литрлік қозғалтқыштың күшті нұсқасын ұсынды, Вебер екі камералы карбюраторын қабылдау арқылы 68 а.к. (50 кВт; 67 а.к.) дейін жеткізілді, бұл шағын седанға 160 км/сағ (99 миль/сағ) жылдамдыққа жетуге мүмкіндік берді. Renault 5 Alpine (Ұлыбританияда Gordini деп аталады) 1976 жылдың мамыр айында сатылымға шықты. Оның максималды жылдамдығы және 0-дан 60 миль/сағ жылдамдыққа 10 секундтан кем уақытта жеделдеуге қабілетті. Ыстық хетчбектердің танымалдылығын қалыптастырған автомобиль – 1975 жылғы Франкфурт автосалонында жарияланған Volkswagen Golf GTI, ол 1976 жылдың шілдесінде шығарылды. Golf GTI бастапқыда тек Батыс Германияда сатуға арналған, бірақ 1977 жылдан бастап Volkswagen GTI-дің (тек сол рульдік) экспорттауын бастады. Оң рульдік GTI-дің өндірісі 1979 жылы басталды. Renault 5 Alpine және Volkswagen Golf GTI, күшті қозғалтқыш, өткір басқару, қосымша спойлерлер мен жеңіл қорытпа дөңгелектері бар ерекше корпус дизайнымен бірге, Ford Capri 2.0, Lancia Beta Coupe 2000 және Renault 17 TS сияқты заманауи купелерге сай өнімділігі бар шағын, практикалық хетчбек автомобильдер үшін үлкен нарық құруға көмектесті. Alpine және GTI-дің максималды жылдамдығы жоғары болғандықтан, 1980 жылдардың басына дейін беспрецедентті сату табысына ие болды. Жарысқа арнайы екі ыстық хетчбек жасалды. 1978 жылы Vauxhall Chevette HS және HSR-ді 2.3 литрлік төрт цилиндрлі қозғалтқышпен және 16 клапанды цилиндр басқышымен жабдықтады. Екі Stromberg карбюраторымен жабдықталған қозғалтқыш 135 а.к. (HSR 150 а.к.) қуаттылықты өндірді. 1979 жылы Chrysler Lotus Sunbeam-ді әзірледі, ол Lotus 1973 куб.см 16V төрт цилиндрлі қозғалтқышын қолданды. Қуаты және 0-дан 60 миль/сағ жылдамдыққа жею уақыты 6.6 секунд. Артынан жететін дөңгелектерге ие болғанына қарамастан, Sunbeam ыстық хетчбек саналады.

The 1961 Mini Cooper was one of the first performance cars to use a small body and an FF layout, both key characteristics of a hot hatchback. However, the Mini was not produced in a hatchback body style until 2001 and is therefore not considered a hot hatch. The first car to meet the criteria of a hot hatch, the AMC Gremlin, was introduced in the United States on April 1, 1970. Promoted as "America's first subcompact", it came standard with a 3.3 L straight six engine with an optional 3.8 L upgrade. By the 1972 model year it was available with a 5 L V 8 engine. The manufacturer described the Gremlin as "a pal to its friends and an ogre to its enemies," emphasizing its performance and radical design in comparison to other cars in its class. Compared to the Volkswagen Beetle, it was two inches longer, achieved comparable fuel economy, and sold for $1 less in the eastern US, though its base engine delivered 128 horsepower, more than twice that of the German subcompact. The first European hot hatch was the Autobianchi A112 Abarth, introduced in September 1971. It was prepared by the motorsports division of the Fiat Group, at first with a 982 cc engine, obtained by increasing the stroke, coupled to a sporting exhaust, a twin choke carburetor, and a different camshaft. In 1973, the Simca 1100 Ti was launched. It had its power increased by 40% to 82 hp (61 kW), which resulted in a 0 to 60 mph (97 km/h) time of under 12 seconds and a top speed of 105 mph (169 km/h). Other upgrades included front disc brakes, front and rear spoilers and alloy wheels. The Alfa Romeo Alfasud Ti was launched in the same year. Along with a 5 speed gearbox, it featured a more powerful version of the standard 1.2 litre engine, brought to 68 PS (50 kW; 67 hp) by adopting a Weber twin choke carburettor, allowing the small saloon to reach 160 km/h (99 mph). The Renault 5 Alpine (called Gordini in the United Kingdom), which went on sale in May 1976. It had a top speed of and could accelerate from 0 to 60 mph in under 10 seconds. The car credited with establishing the popularity of hot hatches is the Volkswagen Golf GTI, which was announced at the 1975 Frankfurt Motor Show. and released in July 1976. The Golf GTI was originally designated to be sold only in West Germany, but from 1977 Volkswagen began exports of the (left hand drive only) GTI. Production of right hand drive GTI's began in 1979. The Renault 5 Alpine and Volkswagen Golf GTI, with the addition of a more powerful engine, sharper handling, distinctive body styling with additional spoilers and alloy wheels, helped create the birth of a huge market for small, practical hatchback cars with performance to match contemporary coupes such as the Ford Capri 2.0, Lancia Beta Coupe 2000 and Renault 17 TS. With top speeds above , the Alpine and GTI enjoyed a short run of unparalleled sales success until the early 1980s. There were two hot hatches created specifically for competition. In 1978, Vauxhall created the Chevette HS and HSR by fitting the 2.3 litre slant four engine, using a 16 valve cylinder head. Fitted with two Stromberg carburettors the engine developed 135 bhp (the HSR developed 150 bhp). In 1979, Chrysler developed the Lotus Sunbeam which used the Lotus 1973 cc 16V slant four engine. Power output of and a 0 60 mph time of 6.6 seconds. Despite being rear wheel drive, the Sunbeam is considered a hot hatch.

1980 жылдар

1980-ші жылдардың басына дейін Volkswagen Golf Mk1 GTI және Renault 5 Alpine/Gordini көптеген еуропалық нарықтарда кейіннен "ыстық хэтчбек" деп аталған сегментте үстемдік құрды. Шамамен 1984 жылдан бастап, спорттық сипаттағы хэтчбектерге деген сұраныс артты және көптеген өндірушілер өз моделінің қатарына ыстық хэтчбек нұсқасын қосты. Қуатты арттыру жаңартылған карбюраторлар (мысалы, Ford Fiesta XR2), жанармаз инжекциясы (мысалы, Peugeot 205 GTI), турбожүктеу (мысалы, Renault 5 GT Turbo), супержүктеу (мысалы, Polo G40) немесе үлкен қозғалтқыштар (мысалы, 2.0 литрлік Fiat Ritmo/Strada Abarth 130 TC) арқылы жүзеге асырылды. 1980-ші жылдардың тағы бір маңызды ыстық хэтчбектеріне Ford Escort RS Turbo, Opel Kadett GTE (Vauxhall Astra GTE деп те аталады), Renault 11 Turbo, Lancia Delta HF Integrale (толық жетектеу), Citroën AX GT және Suzuki Swift GTi жатады. 1980-ші жылдардың соңына қарай ыстық хэтчбек Еуропада өте танымал болды және басқа да әлемдік нарықтарға еніп кірді. B тобының раллидегі шақырымды уақытқа созылған табысы ыстық хэтчбек жанрын шегіне дейін жеткізді, сондай-ақ ралли ережелеріне сәйкес келетін өте жоғары өнімділік нұсқалары (көбінесе "гомологациялық арнайы" деп аталады) өндірілді. Бұл көліктер ыстық хэтчбектің қысқа, экстремалды тармағын білдірді және Lancia Delta S4, MG Metro 6R4 және Peugeot 205 T16 сияқты көрнекті көліктерді қамтыды.

1990 жылдар

Еуропалық өндірушілер 1990 жылдары Ford Fiesta RS Turbo, Ford Escort RS Cosworth, Peugeot 106 Rallye / GTi, Peugeot 306 GTi 6 / Rallye, Renault Clio Williams, SEAT Ibiza GTi / GT 16v / Cupra, Volkswagen Golf GTI / VR6 және Ford Focus ST170 сияқты жылдам көліктерді (hot hatches) өндіруді жалғастырды. Жапондық өндірушілер де жылдам көліктерді (hot hatches) шығара бастады, соның ішінде Honda Civic Type R, Mazda 323 GT R, Nissan Pulsar GTI R, Suzuki Swift GTi және Toyota Corolla GTi.

Азия

Жапондықтар құрастырған ыстық люктерге 1982 жылғы Honda City Turbo, 1984 жылғы Isuzu Piazza XS Turbo, 1986 жылғы Suzuki Cultus GTi, 1988 жылғы Nissan March Super Turbo, 1988 жылғы Toyota Corolla GTi (AE92), 1989 жылғы Daihatsu Charade GTti, 1990 жылғы Toyota Starlet GT Turbo, 1992 жылғы Mazda 323 GT R, 1992 жылғы Mitsubishi Mirage Cyborg R, 1994 жылғы Nissan Pulsar GTI R, 1995 жылғы Nissan Pulsar VZ R N1, 1996 жылғы Toyota Starlet Glanza, 1997 жылғы Honda Civic Type R, 1999 жылғы Toyota Yaris TS, 2004 жылғы Toyota Corolla TS, 2005 жылғы Suzuki Swift Sport, 2006 жылғы Mitsubishi Colt Ralliart Version R, 2007 жылғы Mazdaspeed3, 2008 жылғы Subaru Impreza WRX STI хэтчбек, 2020 жылғы Toyota GR Yaris және 2023 жылғы Toyota Agya GR кіреді. Оңтүстік Кореялық өндірушілер 2013 жылы Kia Pro Cee'd GT моделімен ыстық люктерді шығара бастады. Hyundai-дің алғашқы ыстық люкi i30 N 2017 жылы шығарылды және 2018 жылғы Ұлыбританиядағы Жыл машинасы сыйлығында «Ең жақсы ыстық люк» атағын алды. Veloster N 2019 жылы жарық көрді және Road and Track журналы оны 2020 жылдың үздік спорт машинасы деп таныды.