Кіріспе
Грекия мифологиясының Нереидасы Тетис – грек мифологиясында әртүрлі мифологиялық рөлдері бар тұлға. Ол көбінесе теңіз нимфасы, судың құдайы және ежелгі теңіз құдайы Нерейдің 50 қызының бірі ретінде бейнеленеді. Классикалық мифтерде Нереид ретінде сипатталғанда, Тетис Нерей мен Дорис қызы, ал Тетіс оның әжесі болған, кейде олар сипаттамаларды бөліседі. Көбінесе Тетис Нерейдтерді өз міндеттеріне қарай басшылыққа алып жүреді. Кейде ол Метиспен теңестіріледі. Кейбір дереккөздер Тетис ежелгі Грекияда құлшылық етілген ең алғашқы құдайлардың бірі болғанын, бірақ оның ауызша дәстүрлері мен жазбалары жоғалып кеткенін айтады. Оның құлшылық еткенін растайтын жазба тек бір фрагмент қана, сондай-ақ Алкманның ертегі әнінде Тетис ғаламды жаратқан деп айтылған. Тетиске құдай ретінде табыну кейбір аймақтарда Паузанияс сияқты тарихи жазушылардың еңбектерінде сақталғаны туралы мәліметтер бар. Троя соғысы мифтерінде Тетистің грек батыры Пелеймен үйленуі соғыстың басталуына себеп болған маңызды оқиғалардың бірі және олардың ұлы Ахилл дүниеге келді. Оның бірінші эпитеттерінің бірі Халосидна (Ἁλοσύδνη) – «теңізбен өрбіген» немесе «теңізден туған» құдай.
Thetis ('/θ//iː//t//ɪ//s/ THEEHtiss, '/θ//ɛ//t//ɪ//s/ THEHtiss; ) is a figure from Greek mythology with varying mythological roles. She mainly appears as a sea nymph, a goddess of water, and one of the 50 Nereids, daughters of the ancient sea god Nereus. When described as a Nereid in Classical myths, Thetis was the daughter of Nereus and Doris, and a granddaughter of Tethys with whom she sometimes shares characteristics. Often she seems to lead the Nereids as they attend to her tasks. Sometimes she also is identified with Metis. Some sources argue that she was one of the earliest of deities worshipped in Archaic Greece, the oral traditions and records of which are lost. Only one written record, a fragment, exists attesting to her worship and an early Alcman hymn exists that identifies Thetis as the creator of the universe. Worship of Thetis as the goddess is documented to have persisted in some regions by historical writers, such as Pausanias. In the Trojan War cycle of myth, the wedding of Thetis and the Greek hero Peleus is one of the precipitating events in the war which also led to the birth of their child Achilles. One of her epithets was Halosydne (Ἁλοσύδνη), meaning "sea nourished" or "sea born" goddess.
Тәңір әйел ретінде
Тетис туралы қазірге дейін сақталған көптеген мәліметтер Ахиллдің анасы ретіндегі рөліне қатысты, бірақ ол Архаикалық Грекияның діни сенімдері мен практикасында теңіз құдайы ретінде маңыздырақ болғанына қатысты да бірнеше дәлелдер бар. Оның есімінің ежелгі этимологиясы, "құру, орнату" мағынасын беретін титеми (τίθημι) сөзінен шыққан, классикалық гректер арасында оның ерте саяси рөлі туралы түсінік болғанын көрсетеді. Вальтер Буркерт оның есімін Тетис есімнің өзгеше түрі деп санайды. Ахиллдің өлімінен кейін Тетис ұлының мәңгілік өмір сүруі үшін Зевске жалбарынуға мұқтаж болмайды, себебі олардың арасында жақсы қарым-қатынас орнаған (Тетис оған үш олимпиялық құдаймен дау кезінде көмектескендіктен) және оны Қара теңіздегі Лейке аймағындағы Ақ аралға алып кетеді, ол өлімнен асқан және Ахилл құлтына тарихи кезеңдерге дейін созылған Элизиум болып табылады.
Тетис және басқа құдайлар
Псевдо Аполлодордың "Библиотекасы" Тетиске Зевс пен Посейдонның екеуінің де қызығушылық танытқанын, бірақ оның ұлы әкесінен артық болады деген Темистің (немесе Прометейдің, немесе Калхастың) болжамына байланысты қорқуларынан өлімге қиын Пелейге үйлендірілгенін айтады. Осылайша, ол ғарыштық мүмкіндіктерге ие, құдайлық тәртіпті бұзуға толыққанды қабілетті тұлға ретінде көрінеді (Слаткин 1986:12).
Гефест Олимптен құлатылғанда – Гера оның жаңалығы үшін оны шығарып жіберді ме, әлде Зевс Гераның жағына шыққандықтан қуды ме – Океанида Эвринома мен Нереида Тетис оны ұстап алып, Лемнос вулканикалық аралында қалуға рұқсат берді. Ол олар үшін темірші болып жұмыс істеді, «үңгірдің ішінде жұмыс істеді, ал біздің айналамыздағы Океан ағыны көбігі мен шуымен мәңгі ағып жатты» (Илиада 18.369). Тетис кейіпкерді қорғау және тәрбиелеу рөлінде сәтті болмады (куротрофос тақырыбы), бірақ Гомер оның құдайларға көмек көрсету рөлін айқын түрде қайталайды. Диомед Дионистың Ликургтың Олимпиадалықтардың көмегімен қуылғанын еске алады, ол Тетиспен бірге теңіз шөптерінен жасалған төсек үстінде Эритрея теңізінде паналады (6.123ff). Бұл оқиғалар Тетисті «адамдық оқиғаларға қатысы жоқ, құдайлық өткенмен» байланыстырады, Олимпиадалықтар стандартымен салыстырғанда ерекше құдайлық қауіпсіздік деңгейімен. «Илиада» шеңберінде қорғану үшін Зевске жүгіну қажет болса, мұнда поэма ғарыштық қатынастардың баламалы құрылымын көрсететіндей. Бірде Тетис пен Медея Тесалияда қайсысы сұлу екені үшін дауласып, Криттік Идоменді төреші етіп тағайындады, ол жеңісті Тетиске берді. Ашуланған Медея барлық криттіктерді жалғаншы деп айыптады және олар ешқашан шындықты айтпауына қарғыс айтты.