Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тұщы су балықтарының түрлері
Species of freshwater fish
Азиялық арована (Scleropages formosus) – Оңтүстік-Шығыс Азияда географиялық түрде таралған тұщы су балықтарының бірнеше фенотиптік түрлерін қамтиды. Көпшілік осы түрлі сорттарды бір түрге жатқызады, бірақ Пуяуд және авторлар (2003) оларды бірнеше түрге бөліп қарастырады. Олардың «азиялық сүйектілді», «айдаһар балығы» сияқты көптеген жалпылама атаулары бар, сондай-ақ әртүрлі түс нұсқаларына қатысты арнайы атаулары да кездеседі. Азиялық арованалар Оңтүстік-Шығыс Азияға тән, орманды батпақтар мен ылғалды жерлер арқылы ағатын қара су өзендерінде мекендейді. Ересек балықтар басқа балықтармен, ал жас балықтар жәндіктермен қоректенеді. Бұл танымал аквариум балықтары қытай мәдениетіне ықпал еткен аймақтарда ерекше мәдени маңызға ие. «Айдаһар балығы» деген ат олардың қытай айдаһарына ұқсас болуынан туындаған. Бұл танымалдылық олардың жойылу қаупі төнгіп тұрған түрлер статусына оң және теріс әсер етеді.
The Asian arowana (Scleropages formosus) comprises several phenotypic varieties of freshwater fish distributed geographically across Southeast Asia. While most consider the different varieties to belong to a single species, work by Pouyaud et al. (2003) differentiates these varieties into multiple species. They have several other common names, including Asian bonytongue, dragonfish, and a number of names specific to the different color varieties. Native to Southeast Asia, Asian arowanas inhabit blackwater rivers, slow moving waters flowing through forested swamps and wetlands. Adults feed on other fish, while juveniles feed on insects. These popular aquarium fish have special cultural significance in areas influenced by Chinese culture. The name 'dragonfish' stems from their resemblance to the Chinese dragon. This popularity has had both positive and negative effects on their status as endangered species.
Мінез-құлық
Олар күндіз панданус тамырларының немесе басқа да құрылымдардың қорғанышында болады, ал түнде жемтеніп алады. Ірі металл қабықтары мен екі тармақты мұрттықтары қытай айдаһарына тән ерекшеліктері. Ал үлкен кеуде қанаттары балықтың «ұшып бара жатқан айдаһарға» ұқсас көрінетініне себеп болады деседі.
They spend the day in the protection of Pandanus roots or other structures, and feed at night. The large metallic scales and double barbels are features shared by the Chinese dragon, and the large pectoral fins are said to make the fish resemble "a dragon in full flight."
Қорғау
Азиялық арованалар қазіргі IUCN Қызыл тізімінде жойылып бара жатқан түрлер ретінде тіркелген, соңғы бағалау 2019 жылы жасалды. S. formosus – I қосымшаға енген сегіз ғана балық түрінің бірі. Азияда CITES-ке тіркелген бірнеше шаруашылықтар бар, олардың өндірген үлгілерін бірнеше елге әкелуге болады. Басқа елдер Азиялық арованаларды ұстауды шектеу немесе толығымен тыйым салады; мысалы, АҚШ бұл түрді Құрып кету қаупі төнген түрлер туралы заңға сәйкес тізімге енгізді, сондықтан рұқсатсыз оны ұстауға болмайды. Орта тұру ортасының тарылуы – басты қауіп. Мысалы, Азиялық арованалар Малай түбегінде бұрын кең таралған, бірақ қазір сирек кездеседі, себебі қоршаған орта қирады. Қызыл және алтын түсті түрлері сирек кездесетіндіктен және аквариум саудасында сұранысы жоғары болғандықтан, кейбір түс түрлері басқаларына қарағанда жойылу қаупі жоғары. Алғашқы шаруашылық Индонезияда ашылды. Автор Эмили Войттың сөзіне сәйкес, арованалар ұрлау, дене жазалау, тіпті адам өлтіруге себеп болған.
Asian arowanas are listed as endangered by the current IUCN Red List, with the most recent evaluation taking place in 2019. S. formosus is one of only eight fish species listed on Appendix I. A number of registered CITES breeders are in Asia, and the specimens they produce can be imported into several nations. Other nations restrict or prohibit possession of Asian arowanas; for example, the United States has listed this species under the Endangered Species Act, so it cannot be kept in that country without a permit. Declining habitat is a major threat. For example, Asian arowanas are now uncommon in the Malay Peninsula, where they were once widely distributed, due to environmental destruction. Certain color varieties are more endangered than others, since the red and gold varieties are both less common, and in higher demand in the aquarium trade. The first of these farms was in Indonesia. According to author Emily Voigt, the arowana has been cause for kidnappings, canings and even murder.
Тұтқында күтім
Азиялық аруаналар өте ұзынға дейін өсе алатындықтан, оларға үлкен аквариумдар қажет. Олар аумақтық жануарлар және тек өте үлкен аквариумда басқа Scleropages түрлерімен бірге ұсталуы мүмкін, барлық балықтар шамамен бірдей өлшемде болса ғана. Басқа арованалар сияқты, олардың қашып кетуін болдырмау үшін жақсы жабылатын қақпақтары болуы керек. Кейбір шаруалар аруаналарды олардың табиғи түсін жақсарту үшін Koi шабақтарымен тамақтандырады. Сингапур, Малайзия, Индонезия және басқа Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінде CITES тізілімінде 150-ден астам азиялық аруана шаруашылықтары бар, олар коммерциялық мақсатта азиялық аруана өндіреді. Бірақ әлемдегі азиялық аруана шаруашылықтарының нақты саны одан да көп болуы мүмкін, шамамен 350-ден астам, олардың көпшілігі әлі CITES-ке тіркелмеген болуы мүмкін. Азиялық аруана секторының жалпы жылдық кірісі әлем бойынша 200 миллион АҚШ долларынан асып бағаланған. Флорида және Нью-Мексико штаттарында жеке тұлғалардың Scleropages formosus-қа ие болуына тыйым салынған.
Because they can grow up to long, Asian arowanas require large aquaria. They are territorial and may be kept with other Scleropages only in a very large aquarium, provided all fish are of similar size. Like other arowanas, they need a tight fitting cover to prevent escape. Some captive arowanas are fed Koi fry in an attempt to increase the vibrancy of their natural coloration. There are over 150 CITES registered Asian arowana farms in Singapore, Malaysia, Indonesia and other Southeast Asia countries, producing Asian arowana for commercial purpose. But the actual number of Asian arowana farms in the world could be much higher than that, and probably over 350, of which most may not be registered in CITES yet. The total annual revenue of the Asian arowana sector was estimated at over US$200 million globally. Possession of Scleropages formosus by private citizens is prohibited in Florida and New Mexico.