Кіріспе

1931 жылғы фильм

"Arrowsmith" – Джон Фордтың режиссерлігімен түсірілген, Рональд Колман, Хелен Хейс, Ричард Беннетт және Мирна Лой ойнаған 1931 жылғы американдық кодекске дейінгі драмалық фильм. Ол Синклер Льюистің 1925 жылғы "Arrowsmith" романы негізінде Сидни Ховардтың сценарийі бойынша түсірілген, кітаптан Ароусмиттің қатыгездігі және басқа да маңызды сюжеттік желілер тұрғысынан айтарлықтай өзгешеленеді. Кодекске дейінгі фильм төрт "Оскар" номинациясына ие болды, оның ішінде "Үздік фильм", "Үздік сценарий", "Адаптация" (Ховард), "Үздік операторлық жұмыс" (Рэй Джун) және "Үздік көркемдік безендіру" (Ричард Дей) номинациялары бар.

Сюжет

Идеалистік көзқарасты ұстанатын жас медицина студенті Мартин Ароузсмит, танымал бактериолог доктор Макс Готтлибке өзін сенімді түрде таныстырады. Готтлиб Ароузсмитті оқуға дайын деп санамаса да, жас жігіттің қажырлылығы мен өзінің кемшіліктерін шыншыл бағалауына әсерленіп, алдымен стандартты оқу курсын бітіруін ұсынады. Ароузсмит бітірген соң Готтлиб оған зерттеушінің көмекшісі лауазымын ұсынады, бірақ жас жігіт одан бас тартады, себебі ол медбике Леораға ғашық болыпты. Ол оны зерттеушінің көмекшісінің аз жалақысымен асырай алмайды. Олар үйленеді де, жұбайлар Леораның Оңтүстік Дакотадағы ауылдық туған жеріне аттанады. Ол жердегі медициналық практиканың тұрақсыздығына наразы болып, бұрынғы клиентінің шақыруымен шекарадан өтіп, ветеринариямен айналыса бастайды. Жергілікті мемлекеттік денсаулық сақтау қызметкері салған инъекциялардан кейін оның сиырлары одан да жылдам өлген. Өзінің ем табуға бейімділігімен, ол ас үйінде ғылыми зерттеулер жүргізеді де, ақырында сәтті сарысуды әзірлейді. Жаңарып, ол тәжірибесін тастап, Нью-Йорктегі әйгілі және жақсы қаржыландырылған МакГурк институтында Готтлибке ғылыми қызметкер ретінде қосылуға шешім қабылдайды. Темірқасық Леора түсік тастап, енді бала туа алмайды, сондықтан ол өзін күйеуінің мансабына арнайды. МакГуркте екі жылдан кейін Ароузсмит антибиотикалық сарысуды табады, оның қалай жасалғанын түсінбейді (және оны қалай өндіргенін білмейді), бірақ ол кем дегенде бір түрлі микробты өлтіруге қабілетті екенін көрсетеді. Ол оны жақын арада қайта жасай алады, ал оның тиімділігін басқа микробтарда зерттеу үшін Вест-Индияға жіберіледі, онда қауіпті оба індеті пайда болған. Ол бұл жерде бұрын Оңтүстік Дакотада кездескен "Денсаулық Батырлары" тақырыбындағы танымал швед лекторы доктор Густав Сонделиуспен кездейсоқ жұмыс істейді, ол команда мен сарысудың ауруды емдеуге көмектесу перспективаларына қатты қуанышпен қарады. Леора күйеуінің қауіпсіздігі үшін қорқатынына қарамастан, онымен бірге сапарлайды. Ароузсмитке Готтлибтен ғылыми әдісті қатаң сақтау туралы нұсқау берілді, ол науқастардың жартысына сарысуды, ал екінші жартысына плацебо инъекциясын жасау арқылы соқыр зерттеу жүргізуі керек еді. Бұл туралы білген Вест-Индияның губернаторы сэр Роберт Фэрленд оған рұқсат бермейді. Бұл бейкөпірлікті бұзу үшін қара нәсілді доктор Оливер Марчэнд Ароузсмитке экспериментін инфекция кең таралған көрші аралдағы шалғай ауылда жүргізуді ұсынады. Ароузсмит келіседі, Леонаның өзінің қауіпсіздігі үшін қалуын талап етеді. Зерттеу басталады. Ароузсмиттің сарысуын алуға ниеттілердің арасында Нью-Йорктің әйгілі әйелі Джойс Лэньон да бар. Олар бір-біріне тартылады, бірақ олардың кейінгі қарым-қатынасы тек ишаратпен ғана айтылады. Сонделиус ауруға шалдығады. Өлім алдында ол Ароузсмитке ғылыми әдістерден бас тартып, мүмкіндігінше көп адамның өмірін сақтап қалуды өтінеді. Әйелінің қауіпсіздігіне алаңдаған Ароузсмит Марчэндтен оралғаннан кейін оны тексеруін сұрайды, бірақ оның әріптесі телефонда сөйлесіп жатып, есеп беруге үлкермей қайтыс болады. Ароузсмит үйге асығыс жетеді, бірақ Леора қайтыс болыпты. Мас күйінде ол сарысуды барлығына береді, Вест-Индияны обадан құтқарады. Нью-Йоркке оралғаннан кейін, ол баспасөз тарапынан құттықталады және МакГурк институтының басшысы доктор Таббспен кездеседі, ол Ароузсмиттің даңқынан пайда көруге тырысады. Ароузсмит дереу Готтлибке жүгіреді. Зерттеу принциптерін тастап кетуін және ғалымдық емес, медициналық практиканы дамытуға бағытталған ұстазының нақты талабын түсіндіруге тырысқанда, Ароузсмит Готтлибтің инсульт болғанын, есін жоғалтқанын және өлімге жақын екенін біледі. Осы оқиғалардан қынжылған, институттың әйгілі химигі, досы және әріптесі Терри Уикетт ғылымды жалғастыру үшін өзінің қарапайым зертханасын құруға шешім қабылдағанын кенеттен жариялайды. Халықтың мақтауына, жоғарылауына және үлкен жалақыға бас тартқан Ароузсмит Уикеттпен күш біріктіру үшін отставкаға кетеді. Джойс Лэньон олардың қарым-қатынасын жандандыруға тырысады, бірақ ол одан бас тартады, өзін мансабына арнайды.

Өндіріс

Фильм романға шамалы ғана адал, басқа да маңызды өзгерістердің ішінде Ароусмиттің әйелдермен жүйсіз қарым-қатынасын жойып, Ароусмиттің бай, өзіне ғана ойлайтын екінші әйелі туралы ешқандай сөз қылмайды. Мирна Лойдың Колманмен бірнеше ғана эпизоды бар, ал олардың қарым-қатынасы дамымағандықтан түсініксіз болып көрінеді. «Тернер классикалық фильмдерінің» жүргізушісі Роберт Осборнның сөзіне қарағанда, Хелен Хейс түсірілім барысында түсіндірмей, бірнеше сахналарды сценарийден алып тастағандарын айтқан. Сэмюэл Голдвин режиссер Джон Фордты өндіріс кезінде ішімдік ішпеу шартымен жұмысқа алған деген мәлімдеме бар.

Қабылдау

Фильм қаржылық және сын тұрғысынан сәтті болды. Ол төрт «Оскар» сыйлығына ұсынылды, оның ішінде «Үздік фильм», «Үздік сценарий – бейімделу» (Ховард), «Үздік көркемдік безендіру» (Ричард Дей) және «Үздік операторлық жұмыс» (Рэй Джун) номинациялары бар еді.