Питер Аэртсен: Голланд суретшісі және жанрлық сахнаның негізін қалаушысы
Pieter Aertsen
Питер Артсен (1508-1575) – голланд суретші, Солтүстік Маньеризм стиліндегі жанрлық көріністердің авторы. Библиялық сюжеттер, фламанд және голланд сурет өнеріне әсер еткен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Нидерланд суретшісі (1508–1575)
Dutch painter (1508–1575)
Питер Аэрсен (1508, Амстердам – 2 маусым 1575, Амстердам), бойының ұзындығына байланысты "Ұзын Пит" (Lange Piet) деп аталған, Солтүстік манер стиліндегі голланд суретшісі. Ол монументальді жанрлық көріністің авторы ретінде танылады, ол натюрморт пен жанрлық суретті біріктіреді және көбінесе фондық бөлігінде библиялық көріністерді қамтиды. Ол туған қаласы Амстердамда белсенді қызмет еткен, сонымен қатар Нидерландыдағы өнер өмірінің орталығы болған Антверпенде ұзақ жылдар жұмыс істеді. Оның жанрлық көріністері кейінгі фламанд барокко суретшілігіне, голланд натюрморт суретшілігіне, сондай-ақ Италияға үлкен әсер етті. Оның шаруалар бейнелеген суреттері Питер Брейгельдің Антверпенде салған, әлдеқайда танымал суреттерінен бірнеше жыл бұрын жаратылған.
Pieter Aertsen (1508, Amsterdam – 2 June 1575, Amsterdam), called Lange Piet ("Tall Pete") because of his height, was a Dutch painter in the style of Northern Mannerism. He is credited with the invention of the monumental genre scene, which combines still life and genre painting and often also includes a biblical scene in the background. He was active in his native city Amsterdam but also worked for a long period in Antwerp, then the centre of artistic life in the Netherlands. His genre scenes were influential on later Flemish Baroque painting, Dutch still life painting and also in Italy. His peasant scenes preceded by a few years the much better known paintings produced in Antwerp by Pieter Bruegel the Elder.
Мансап
Аэрсен Амстердамда дүниеге келді және Аллаерт Клездің шәкірті болды. Кейін Оңтүстік Нидерландыға саяхаттап, Антверпенде тұрақтап, бастапқыда отандасы Ян Мандийнмен бірге тұрды. Аэрсен Антверпеннің Киелі Лука гильдиясының мүшесі атанды. Гильдияның ресми тізілімінде ол "Ұзын Питер, суретші" деп тіркелген. 1542 жылы Антверпеннің азаматы (поортер) болды. 1555-1556 жылдары Аэрсен Амстердамға қайтып келді.
Aertsen was born in Amsterdam, and was apprenticed to Allaert Claesz. He later travelled to the Southern Netherlands and took up residence in Antwerp, first with his compatriot Jan Mandijn. Aertsen became a member of Antwerp's Guild of Saint Luke. In the official books of the Guild he is recorded as "Langhe Peter, schilder" (Tall Peter, painter). In 1542 he became a citizen (poorter) of Antwerp. Aertsen returned to Amsterdam in 1555 56.
Тақырыбы мен стилі
Діни туындыларды суретке түсіруден бастағаннан кейін, 1550 жылдары ол үй көріністерін суретке түсіруді дамытты. Оның "Кесек дүкені", Мысырға қашумен (Уппсала, 1551) "солтүстік суреттемесіндегі натюрморттың маниерлік инверсиясының ең ерте мысалы деп аталады", мұнда "төменгі" тақырып тарих суреттерінен әлдеқайда анық көрінеді. Осыған ұқсас инверсияны бейнелеу өнерінде Жоахим Патинир Антверпенде бірнеше онжылдық бұрын әлемдік пейзажын ойлап тапқанда дамытты. Аэрсеннің туындыларынан айырмашылығы, оларда жанрлық элементтер суреттің алдыңғы жағын басып алады, ал діни тарих сахнасы көбінесе фонда көзге түспейді. Бұл суреттеме техникасы Ян Сандерс ван Хемесеннің, оның діни және моральдық көріністерін жанрлық стильде бейнелеуінде, кішкентай көріністерді фонға енгізу арқылы қолданылған. Уппсала суретінде етхананың артында (солдан) шіркеу терезесінен көрініс, Киелі отбасының саяхатында садақа беруі, ортаңғы жолда жұмысшы, ал артқы бөлмеде мидия мен устрица жеп отырған көңілді компания (жаныстық құмарлықты қоздырады деп есептеледі) бейнеленген. Суреттің жоғарғы оң жағындағы жарнама жердің сатылатындығын көрсетеді. Сурет көрерменге өмірдің әртүрлі мүмкіндіктерін ұсынады, физикалық және рухани тамаққа арналған аллегория болып табылады. Суретте Антверпен қаласының гербі бейнеленген, бұл оның азаматтық тапсырыс екенін көрсетеді, мүмкін бай Қасаптар гильдиясының тапсырысымен жасалған. Мұндай туындылар көбінесе 1560 жылға дейін салынған. Ренессанс дәуірінде Платондардан ғана белгілі болған суретші Пейраикостың классикалық мысалы, суреттемеде жанрлық және басқа да "төмен" тақырыптарды ақтауда маңызды рөл атқарды. Голландтық Ренессанс гуманисті Адриан Юниус (Адриан де Йонгхе, 1511-1575) өзінің "Батавиясында", 1588 жылы жарық көрген еңбегінде Аэрсенді Платонның сипаттамасының әрбір тұсы бойынша толық мақтаумен салыстырды. Зоран Квак жазған мақаласында оның ұлы Питер Питерс Ескінің (1540-1603) "Еммауға саяхатпен базар көрінісі" деп аталатын суретінде, ортасы жалаңаш аспазшы (Иса мен оның серіктері оның артында кішкентай суреттер ретінде бейнеленген) ішінара комедиялық рухтағы өзінің портреті екені айтылады, ол Пейраикос ретінде бейнеленген. Өмірінің кейінгі жылдарында ол діни тақырыптарды дәстүрлі стильде суреттеді, бірақ олардың көп бөлігі жойылды, өйткені бейлендтормның иконокласты кезінде католик шіркеулеріне тапсырыс берілген бірнеше суреттер қиратылды. Амстердамдағы әртүрлі шіркеулердегі алтарьдық суреттер де "Alteratie" немесе "Changeover" деп аталатын оқиға кезінде жойылды, Амстердам 26 мамыр 1578 жылы католицизмнен протестантизмге ресми түрде қайтқанда, Сегіз жылдық соғыс басталды. Сақталған діни туындылардың бірі - Антверпендегі Корольдік Көркем өнер мұражайындағы айқышқа шегелену суреті. Аэрстеннің алдыңғы пландағы натюрморттар мен жанрлық суреттер формуласы, тарих суреттерінен кішкентай көріністер келесі буынға (немесе екеуіне, өйткені Жоахим Втевель осыған ұқсас кейбір туындыларды жасады) дейін сақталды, бірақ Рубенс және оның замандастары алдыңғы пландағы өте анық және көптеген натюрморт элементтері бар тарих суреттерін жасады, ал 17 ғасырда фламандтық барокко және голландтық Алтын ғасыр суреттемесі тәуелсіз натюрморттардың маңызды жанрларын дамытты, олар Аэрстеннің заманында сирек кездесетін. Питер Брейгель Ескіден айырмашылығы, Аэрстеннің жанрлық тұлғалары (әсіресе әйелдер) көбінесе классикалық өнерден алынған позаларды қолдана отырып, айтарлықтай қадір-қасиетпен және комедияға ұмтылмастан идеалданған. Кейбір жағдайларда олар Антонис Мор сияқты суретшілердің заманауи сарай портреттерінен алынған сияқты көрінеді. Генуя мен Брюсселдегі әйел аспаздардың екі ерекше жанрлық портреті (бәлкім, нақты адамдар емес), біреуі толық бойда, ал екіншісі Тициан патшалық портреттер үшін ойлап тапқан үш ширек форматта, олар пісірілген етті тіктеп ұстаған, маршалдың таяқтары сияқты бейнеленген.
After beginning by painting religious works, in the 1550s he developed the painting of domestic scenes in which he reproduced articles of furniture, cooking utensils, and food with great flair and realism. His Butcher's Shop, with the Flight into Egypt (Uppsala, 1551) "has been called the earliest example of Mannerist inversion of still life in Northern painting", showing the "lower" subject matter far more prominently than the subject from history painting. A similar inversion in landscape painting had been developed by Joachim Patinir in Antwerp several decades earlier when he invented the world landscape. Unlike these, in Aertsen's works the genre material dominates the front of the image, with the history scene, normally religious, easy to overlook in the background. This pictorial technique drew on the paintings of another Antwerp artist, Jan Sanders van Hemessen, whose genre treatments of religious and moral scenes had smaller scenes inset into the background in a similar way. In the Uppsala painting the zones behind the butcher's stall show (from left) a view through a window of a church, the Holy Family distributing alms on their journey, a worker in the mid ground, with a merry company eating mussels and oysters (believed to promote lust) in a back room behind. The sign at top right advertises the land behind as for sale. The painting offers the viewer a range of options for life, in an allegory on physical and spiritual food. The painting carries the coat of arms of Antwerp, suggesting it was a civic commission, perhaps by the rich Butcher's Guild. Such subjects were mostly painted before about 1560. In the Renaissance, the classical example of the painter Peiraikos, known only from Pliny the Elder, was important in justifying genre and other "low" subjects in painting. Aertsen was compared to Peiraikos by the Dutch Renaissance humanist Hadrianus Junius (Adriaen de Jonghe, 1511–1575) in his Batavia, published posthumously in 1588, which compares Aertsen at each point of Pliny's description in a wholly laudatory manner. An article by Zoran Kwak argues that a painting by his son Pieter Pietersz the Elder (1540–1603), normally called Market Scene with the Journey to Emmaus, which features prominently a half naked figure who is clearly a cook (with Jesus and his companions as smaller figures behind him), in fact represents a self portrait in a partly comic spirit, depicted as Peiraikos. Later in life, he also painted more conventional treatments of religious subjects, now mostly lost as during the iconoclasm of the beeldenstorm several paintings that had been commissioned for Catholic churches were destroyed. Several of his best works, including altarpieces in various churches in Amsterdam, were also destroyed during the days surrounding the event known as the Alteratie, or "Changeover", when Amsterdam formally reverted to Protestantism from Catholicism on 26 May 1578 at the start of the Eighty Years' War. One surviving religious work is the Crucifixion in the Royal Museum of Fine Arts Antwerp. Aersten's exact formula of still life and genre figures in the foreground, with small scenes from history painting in the background only persisted for the next generation (or two, as Joachim Wtewael painted some similar works), but history paintings with very prominent and profuse still life elements in the foreground were produced by Rubens and his generation, and in the 17th century both Flemish Baroque painting and Dutch Golden Age painting developed important genres of independent still life subjects, which were just occasionally produced in Aertsen's day. Unlike Pieter Bruegel the Elder, Aertsen's genre figures (especially the women) were mostly depicted idealized with considerable dignity and no effort at comedy, using poses that ultimately derived from classical art. In some cases they appear to have been borrowed from the contemporary court portraiture of artists such as Anthonis Mor. Two unusual individual genre portraits (probably not actual individuals) of female cooks in Genoa and Brussels, one full length and the other in the three quarter length format devised by Titian for royal portraits, show them holding roasting spits with poultry as if they were Marshall's batons.
Мұра
Оның шеберханасында тәлім алған белгілі шәкірттерінің ішінде Страданус және Артсеннің туған інілері Йоахим Беккелер мен Хюйбрехт Беккелер болды. Йоахим Беккелер Артсеннің сурет салу стилін және тақырыптарын одан әрі дамытып, жалғастырды.
Notable pupils who trained in his workshop included Stradanus and Aertsen's nephews, Joachim Beuckelaer and Huybrecht Beuckeleer. Joachim Beuckelaer continued and further developed Aertsen's style and subject matter of painting.
Жеке өмір
Ол Антверпен суретшісінің қызы және қарындасы, сондай-ақ Жоахим Бьюккелер мен Хюйбрехт Бьюккелердің әпкесі Кателинь Бьюккелерге үйленді. Олардың сегіз баласының арасында үш ұлы – Питер, Аерт және Дирк сәтті суретшілер болды.
He married Kathelijne Beuckelaar, the daughter and sister of an Antwerp painter and aunt of Joachim Beuckelaer and Huybrecht Beuckeleer. Of the couple's eight children, three sons, Pieter, Aert, and Dirk became successful painters.