Отторино Респиги – италия композиторы, музыка зерттеушісі (1879-1936). «Римдегі су бұлақтары», «Римдегі қарағайлар» сияқты шығармаларымен әйгітелген. Музыка туралы білуге асығыңыз ба?➡️
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Итальян композиторы және музыкатанушы (1879–1936)
Italian composer and musicologist (1879–1936)
Отторино Респиги (/r//ɛ/'/s//p//iː//ɡ//i/ rehSPEEghee, /USalso//r//ə/'/ / rə, ottoˈriːno reˈspiːɡi; 9 шілде 1879 – 18 сәуір 1936) – итальян композиторы, скрипкашы, педагог және музыкатанушы, 20 ғасырдың басындағы Италияның жетекші композиторларының бірі. Оның шығармалары опера, балет, оркестрлік сюиталар, хор өлеңдері, камералық музыка және 16–18 ғасырлардағы итальяндық шығармалардың транскрипцияларын қамтиды, бірақ оның ең танымал және жиі орындалатын туындылары – оған халықаралық даңқ әкелген үш оркестрлік поэмасы: «Римдегі бұлақтар» (1916), «Римдегі қарағайлар» (1924) және «Рим фестивальдары» (1928). Респиги музыкалық және өнерге құштар отбасында Болоньяда дүниеге келген. Әкесі оны жас кезінде музыкамен айналысуға ынталандырды, ол скрипка мен фортепианода жеке сабақтар алды. 1891 жылы Болонья музыкалық лицейіне түсіп, скрипка, альт және композицияны оқыды, Ресей императорлық театрында бас скрипкашы болды және Николай Римский-Корсаковтан қысқа мерзім оқыды. 1913 жылы Римге көшіп, Санта-Чечилия музыкалық лицейінде композиция профессоры болды. Осы кезеңде ол өзінің шәкірті, әнші Эльза Оливьери Саньякомоға үйленді. 1923 жылы Респиги гастрольдік сапарлар мен шығармаларға уақыт бөлу үшін профессорлық қызметтен бас тартты, бірақ 1935 жылға дейін оқытуды жалғастырды. 1925 жылдан өмірінің соңына дейін АҚШ және Оңтүстік Америкада концерттер берді және дирижерлік етті. 1935 жылдың соңында «Лукреция» операсын жазып жатқанда Респиги ауырып, бактериялық эндокардит диагнозы қойылды. Ол төрт айдан кейін 56 жасында қайтыс болды. Оның әйелі Эльза 60 жылға жуық өмір сүрді, 1996 жылы қайтыс болғанға дейін күйеуінің шығармаларын және мұрасын насихаттады. Дирижер және композитор Сальваторе Ди Витторио Респигидің бірнеше аяқталмаған және жарияланбаған шығармаларын аяқтады, соның ішінде 2010 жылы тұңғыш рет орындалған Ля мажордағы скрипка концертін (1903).
Ottorino Respighi (/r//ɛ/'/s//p//iː//ɡ//i/ rehSPEEghee, /USalso//r//ə/'/ / rə , ottoˈriːno reˈspiːɡi; 9 July 187918 April 1936) was an Italian composer, violinist, teacher, and musicologist and one of the leading Italian composers of the early 20th century. His compositions range over operas, ballets, orchestral suites, choral songs, chamber music, and transcriptions of Italian compositions of the 16th–18th centuries, but his best known and most performed works are his three orchestral tone poems which brought him international fame: Fountains of Rome (1916), Pines of Rome (1924), and Roman Festivals (1928). Respighi was born in Bologna to a musical and artistic family. He was encouraged by his father to pursue music at a young age, and took formal tuition in the violin and piano. In 1891, he enrolled at the Liceo Musicale di Bologna, where he studied the violin, viola, and composition, was principal violinist at the Russian Imperial Theatre, and studied briefly with Nikolai Rimsky Korsakov. He relocated to Rome in 1913 to become professor of composition at the Liceo Musicale di Santa Cecilia. During this period he married his pupil, singer Elsa Olivieri Sangiacomo. In 1923, Respighi quit his professorship to dedicate time to tour and compose, but continued to teach until 1935. He performed and conducted in various capacities across the United States and South America from 1925 until his death. In late 1935, while composing his opera Lucrezia, Respighi became ill and was diagnosed with bacterial endocarditis. He died four months later, aged 56. His wife Elsa outlived him for almost 60 years, championing her late husband's works and legacy until her death in 1996. Conductor and composer Salvatore Di Vittorio completed several of Respighi's incomplete and previously unpublished works, including the finished Violin Concerto in A major (1903) which premiered in 2010.
Алғашқы жылдар
Респиги 1879 жылдың 9 шілдесінде Палаццо Фантуццидің жанындағы Гвидо Рени көшесі, 8 мекенжайында дүниеге келді. Джузеппе мен Эрсилия (құрмет аты Путти) Респигидің үшінші және кенже баласы болды, ол қарындасы Амелиямен бірге орта таптық ортада тәрбиеленді; ағасы Альберто тоғыз жасында қайтыс болды. Пошта қызметкері Джузеппе өте жақсы пианист болған, ол Стефано Голинеллиден сабақ алып, Болоньядағы Филармония академиясында музыкадан сабақ берді. Амелия Респигиді жабық мінезді, бірақ адал, сезімтал және жомарт адам деп сипаттады. 1902 жылы Респиги Берлинге сапар шекті, онда композитор Макс Брухтан қысқаша оқыды. Көптеген дереккөздер оның 1908 жылы Брухпен оқығанын көрсетсе де, Респигидің әйелі Респигидің Брухпен ешқашан оқымағанын мәлімдеді. 1905 жылы Респиги өзінің алғашқы операсын, «Ре Энцо» комедиясын аяқтады. 1903 және 1910 жылдар аралығында оның жергілікті даңқы артып келе жатқанда, Респигидің негізгі қызметі Театро Коммуналеде орындау және композитор Бруно Мугеллинидің гастрольдік камералық квинтетінде бірінші скрипкашы болу болды. Ол әртүрлі әншілермен, әсіресе Чиарина Фино Савиомен бірлесіп жұмыс істеді, ол Респигидің бірнеше әндерін, сондай-ақ Ада Негри мен Карло Зангаринидің өлеңдеріне жазылған соло дауыс пен фортепианоға арналған шығармаларын орындады. Оның ең танымал шығармаларының бірі – «Нэбби» болды. 1906 жылы Респиги 17 және 18 ғасыр композиторларының шығармаларын көшіруді бастады. Клаудио Монтевердидің «Арианнаның ағысы» әні дауыс пен оркестр үшін жазылып, оның алғашқы халықаралық табысына ие болды, ол 1908 жылы Берлинге сапары кезінде орындалды. Германиядағы екінші қанаты бір жылға жуық созылды, оған дейін венгрлік сопрано Этелька Герстер Респигиді өзінің ән мектебіне сүйемелдеуші ретінде шақырған болатын, бұл оның келешектегі вокалдық композицияларына үлкен әсер етті. Респиги Берлин филармониясының сол кездегі дирижері Артур Никишпен танысты, ол Монтевердидің транскрипциясын әйгілі әнші Джулия Калптың қатысуымен концертте орындауға уәде берді. Биограф Майкл Вебб бұл Монтевердидің шығармаларын қайта ашудағы маңызды кезең деп санайды, ал орындалыстың сәттілігі Респигиді ескі шығармалардың көбірек транскрипцияларын жасауға ынталандырды. Олардың қатарында Болоньялық композитор Аттильо Ариостидің шығармаларынан алынған виола д’аморе мен клавесинге арналған екі соната болды. Содан кейін Респиги Торчидің орнына Лицео Музыкальдегі композициядан сабақ беруші болып тағайындалды, ол Римге көшкенге дейін солай болды. 1921 жылдан бастап олар Боргезе сарайындағы пәтерде тұрды, оны «I Pini» деп атады. Эльза композитор Джакомо Пуччинидің олардың некесін «мен білетін ең әдемі және кемелді нәрсе» деп айтқанын еске алды. 1923 жылы Респиги қазіргі Римдегі Санта-Чечилия консерваториясының алғашқы директоры болды. Ол көп уақытты қажет ететін әкімшілік жұмысты ұнатпады және 1926 жылы қызметінен кетті, бірақ 1935 жылға дейін консерваторияда композиция бойынша жоғары курс оқыта берді. «Римдегі фонтандардан» алты жыл өткен соң Респиги 1924 жылдың желтоқсанында Аугусто театрында премьерасы өткен «Римдегі қарағайлар» атты оркестрлік поэмасын аяқтады. Ол оның ең танымал және көп орындалатын шығармаларының бірі болды. 1925 жылы Респиги мен Себастьяно Лучани музыка тарихы мен теориясы бойынша «Орфей» атты оқулық жариялады.
Respighi was born on 9 July 1879 at 8 Via Guido Reni, an apartment building to the side of Palazzo Fantuzzi. The third and youngest child of Giuseppe and Ersilia (née Putti) Respighi, he had a middle class upbringing with his sister Amelia; his brother Alberto died at age nine. Giuseppe, a postal worker, was an accomplished pianist who studied the instrument with Stefano Golinelli and taught music at the Accademia Filarmonica di Bologna. Amelia described Respighi as closed in nature but sincere, sensitive, and generous. In 1902, Respighi travelled to Berlin where he received brief tuition from composer Max Bruch. Despite sources incorrectly stating that he studied with Bruch in 1908, Respighi's wife stated that Respighi in fact did not study with Bruch at all. In 1905, Respighi completed his first opera, the comedy Re Enzo. Between 1903 and 1910, as his local reputation was on the rise, Respighi's principal activities were performing at the Teatro Comunale and as first violinist in composer Bruno Mugellini's touring chamber quintet. He collaborated with various singers, in particular Chiarina Fino Savio, who performed several of Respighi's songs written for solo voice and piano and set to words by poets Ada Negri and Carlo Zangarini. This included perhaps his most well known, "Nebbie". In 1906, Respighi completed his first of many transcriptions of pieces by 17th and 18th century composers. His version of "Lamento d'Arianna" by Claudio Monteverdi for voice and orchestra became his first international success when it was performed during his visit to Berlin in 1908. This second stay in Germany lasted for almost a year, after Hungarian soprano Etelka Gerster hired Respighi as an accompanist at her singing school which greatly influenced his subsequent vocal compositions. Respighi met Arthur Nikisch, then conductor of the Berlin Philharmonic, who arranged to conduct his Monteverdi transcription in concert with famed singer Julia Culp as soloist. Biographer Michael Webb considered this a milestone in the rediscovery of Monteverdi's output, and the critical success of the performance encouraged Respighi to produce further transcriptions of older works. This included two sonatas for viola d'amore and harpsichord from original music by fellow Bolognese composer Attilio Ariosti. In the next, Respighi replaced Torchi as the teacher of composition at the Liceo Musicale, which lasted until his move to Rome. From 1921 they lived in a flat in Palazzo Borghese which they named I Pini. Elsa recalled composer Giacomo Puccini saying their marriage was "the most beautiful and perfect thing I know." In 1923, Respighi became the first director of the now state funded [[Conservatorio Santa Cecilia in Rome. He disliked the time consuming administrative duties the position required and resigned in 1926, but continued to teach an advanced course in composition at the conservatory until 1935. Six years after Fountains of Rome, Respighi completed the follow up orchestral tone poem Pines of Rome which premiered at the Augusteo in December 1924. It became one of his most well known and widely performed work. In 1925, Respighi and Sebastiano Luciani published an elementary textbook on the history of music and theory entitled Orpheus.
Халықаралық танылу, 19251936
1920-ші жылдардың ортасына қарай Респигидің әлемдік даңқы артып, композиторды көп саяхаттауға, өзінің шығармаларын дирижерлік етуге немесе фортепианолық туындыларында солист ретінде өнер көрсетуге ынталандырды. 1925 жылдың желтоқсанында ол алғаш рет Америкаға сапар шегіп, бірқатар концерттер өткізді. Оның алғашқы концерті 31 желтоқсанда Карнеги залында өзінің фортепиано мен оркестрге арналған туындысының премьерасы – «Мисолидийлік ән» концертінде солист ретінде өтті. 1926 жылдың наурыз айында Амстердамдағы Концертгебууда Респигиге арналған концерттер сериясы ұйымдастырылды, ал 1931 жылы Бельгияда Респиги фестивалі өтті. 1927 жылдың қыркүйегінде Респиги Венада Сандро Ботичеллидің үш картинасынан шабыттанған үш бөлімді оркестрлік шығармасы – «Ботичелли триптихінің» премьерасын өткізді. Ол оны американдық пианист Элизабет Спраг Кулиджге арнады. Жыл соңына қарай Респиги үшінші римдік поэмасын – «Рим фестивальдерін» бар болғаны тоғыз күнде жазды. Оның премьерасы 1929 жылдың 21 ақпанында Нью-Йорктегі Карнеги залында Артуро Тосканини дирижерлік етуімен өтті. Итальяндық премьерасы 17 наурызда болды. Туындыны аяқтағаннан кейін Респиги оркестрден «оркестрлік дыбыстың және бояудың максималды деңгейін» шығарғанын және енді мұндай ауқымды шығармалар жаза алмайтынын сезінді. Осы кезде ол кішкентай ансамбльдерге арналған композицияларды жазуға көшті. 1929 жылдың соңында Респиги дирижер Серж Куссевицкиге Сергей Рахманиновке жолдау үшін ұсыныс жасады, ол оның екі «Этюд-суретінен», Op. 33 және Op. 39-дан фортепианолық бөліктерді оркестрлеуге рұқсат беруге қатысты. Рахманинов қуана келісім берді және бұрын құпия сақталған бес шығарманың бағдарламалық сипаттамаларын Респигиге ұсынды. Куссевицки 1931 жылдың қарашасында Бостон симфониялық оркестрімен Респигидің «Cinq Études Tableaux» премьерасын өткізді және Респигидің аранжировкалары «өте жақсы» болғанын және оркестрге сегіз репетиция қажет болғанын атап өтті. Рахманинов Респигиге еңбектері үшін және түпнұсқалық партитураларға адал болғаны үшін алғыс айтты. Кейін 1930 жылы Респиги Бостон симфониялық оркестрінің 50 жылдығына арналған тапсырма бойынша шығарма жазды. Нәтижесінде «Метаморфоз», «Моди XII» оркестрлік туындысы пайда болды, онда тақырып пен он екі вариация бар. 1932 жылы фашистік үкімет Респигиді Италия Корольдік академиясының мүшесі етіп құрметтеді, бұл итальяндық ғылым мен мәдениеттегі ең көрнекті тұлғаларға берілетін ең жоғары наградалардың бірі. Сол жылы Респиги Пиццетти, Альцео Тони және Джузеппе Муле сияқты бірнеше композиторларды қамтитын антимодернистік топқа қол қойды. 1932 жылы Респиги АҚШ-тағы екінші концерттік турын аяқтады. Респигидің «La fiamma» операсы 1934 жылдың қаңтар айында Рим опера театрында композитордың дирижерлігімен премьераланды. 1934 жылдың маусым айында Респиги мен Эльза Аргентинаға бір айлық сапар жасады, онда Респиги сол операны дирижерлік етті. Одан кейін Уругвайға сапар жасалды, онда бірнеше оркестрлік концерттер радиохабар тарату үшін ұйымдастырылды. Респигидің соңғы аяқталған жұмысы – Бенедетто Марчеллоның кантатасы «Дидонның» транскрипциясы болды.
By the mid 1920s, Respighi's growing worldwide fame encouraged the composer to travel extensively, conducting his own pieces, or performing as soloist for his piano compositions. He made his first visit to America in December 1925 to perform and conduct a series of concerts; his first took place at Carnegie Hall on 31 December as soloist for the premiere of his piano and orchestral work, Concerto in modo misolidio. In March 1926, the Concertgebouw in Amsterdam dedicated a series of concerts to Respighi and in 1931, a Respighi festival was held in Belgium. In September 1927, Respighi conducted the premiere of his Trittico Botticelliano, a three movement orchestral piece inspired by three paintings by Sandro Botticelli in Vienna. He dedicated it to American pianist Elizabeth Sprague Coolidge, the patron of the work. By the year's end Respighi completed his third Roman tone poem, Roman Festivals, composed in just nine days. It premiered on 21 February 1929 at Carnegie Hall in New York City with Arturo Toscanini conducting the New York Philharmonic. The Italian premiere followed on 17 March. Having completed the work, Respighi felt that he had incorporated the "maximum of orchestral sonority and colour" from the orchestra and could no longer write such large scale pieces. It was at this time he started to favour compositions for smaller ensembles. At the end of 1929, Respighi had conductor Serge Koussevitzky forward a proposal to Sergei Rachmaninoff which involved permission to orchestrate a selection of piano pieces from his two Études Tableaux, Op. 33 and Op. 39. An enthusiastic Rachmaninoff accepted the offer and supplied Respighi with the program descriptions behind five pieces which were previously kept secret. Koussevitzky conducted the premiere of Respighi's Cinq Études Tableaux with the Boston Symphony Orchestra in November 1931, and noted that Respighi's arrangements were "very good" and demanding of the orchestra which required eight rehearsals. Rachmaninoff thanked Respighi for his work and being faithful to the original scores. Later in 1930, Respighi wrote a commission piece to honour the fiftieth anniversary of the Boston Symphony Orchestra. The result was Metamorphoseon, Modi XII, an orchestral work containing a theme and twelve variations. In 1932, the Fascist government honoured Respighi with membership of the Reale Accademia d'Italia, one of the highest honours awarded to the most eminent people in Italian science and culture. In the same year Respighi was a signatory in an anti modernist group that involved several composers, including Pizzetti, Alceo Toni, and Giuseppe Mulè. Also in 1932, Respighi completed his second concert tour of the US. Respighi's opera La fiamma premiered at the Teatro dell'Opera di Roma in January 1934, with the composer as conductor. In June 1934, Respighi and Elsa made the month long voyage to Argentina where Respighi conducted the same opera. This was followed by a visit to Uruguay, where several orchestral concerts were arranged for radio broadcast. Respighi's final completed work was a transcription of Didone, a cantata by Benedetto Marcello.
Ауру және өлім
1935 жылдың мамыр айына қарай Респиги денсаулығының нашарлауына байланысты бірнеше шарттарды, соның ішінде Лос-Анджелестегі Голливуд Боулда концерттер сериясын өткізуге жоспарланған саяхатын тоқтатты. Қараша айында ол фортепианоға арналған эскизін және келесі операсы – «Лукреция» операсының оркестрлік аранжировкаларының көп бөлігін аяқтады. Ол 1936–1937 жылдар маусымында Миландағы Ла Скала сахнасында «Лукрециямен» бірге қойылатын Франческо Кавалли операсының транскрипциясымен жұмыс істеуді жоспарлаған, бірақ денсаулығының нашарлауы оны жұмысты тоқтатуға мәжбүр етті. Респигинің өмірінде екі жұмыс та аяқталмады; Эльза Респигидің бұрынғы шәкірті Эннио Порриномен бірге 1937 жылы Респиги қайтыс болғаннан кейін «Лукрецияны» аяқтады. 1935 жылдың соңында «Лукреция» операсымен жұмыс істеп жатқанда Респиги қызба мен шаршаумен ауыра бастады. 1936 жылдың қаңтарында жасалған медициналық тексерулер оның қанында S. viridans бактериясының қоздырғыштары табылды, нәтижесінде ол субжіті бактериялық эндокардит диагнозын алды – сол кезде емдеуге келмейтін жүрек инфекциясы, және бұл оның жақында болған тамақ ауруы мен ауыз хирургиясынан туындаған болуы мүмкін. Респигидің денсаулығы келесі төрт айда нашарлады, осы уақыт ішінде оған үш рет қан құйылып, Германиядан әкелінген сульфаниламидтермен тәжірибелік ем жасалды. Эльза аурудың қырқын басқалардан жасыруға тырысты, тек бірнеше жақын адамдар ғана оның жағдайын білді. Респиги 18 сәуірде Римде 56 жасында қан улануынан қайтыс болды. Оның қасында Эльза мен бірнеше досы болды. Екі күннен кейін жерлеу рәсімі өтті. Оның денесі 1937 жылдың көктеміне дейін Санта-Мария-дель-Пополода сақталды, содан кейін оның қалдықтары ақын Джосуэ Кардуччи мен суретші Джорджо Морандидің қабіріне жақын Болоньядағы Сертозаға қайта жерленді. Бірақ 1961 жылы ол Лицео Музыкальға жарияланбаған және аяқталмаған қолжазбалар жинағын сыйға берді, ал 1969 жылы Венециядағы Фондация Чиниде Ottorino Respighi қорының құрылуына көмектесті, оған көптеген хаттар мен фотосуреттер қосылды. Композитордың ерте туындыларының қолжазбалары, жеке заттары және өлім маскасы Болоньяның Халықаралық мұражайы мен кітапханасына да сыйға тартылды. Оркестр Di Vittorio жасаған Респиги музыкасының жаңа редакцияларын концерттерде орындауды және Naxos Records-та жазуды жалғастыруда. 2008 жылы Di Vittorio Респигиге құрмет ретінде жазылған оркестрлік шығарма – «Overture Respighiana» туындысын таныстырды.
By May 1935, Respighi had cancelled several engagements due to ill health, including a scheduled trip to conduct a series of concerts at the Hollywood Bowl in Los Angeles. By November, he had completed a piano draft and the majority of the orchestral arrangements of his next opera, Lucrezia. He had planned to work on a transcription of an opera by Francesco Cavalli that was to be staged alongside Lucrezia during the 1936–37 season at the La Scala in Milan, but declining health caused him to stop work. Neither work was completed in Respighi's lifetime; Elsa finished Lucrezia after Respighi's death with Respighi's former pupil Ennio Porrino, in 1937. While working on his opera Lucrezia at the end of 1935, Respighi became ill with a fever and fatigue. Subsequent medical checks in January 1936 revealed samples of S. viridans bacteria in his blood, leading to the diagnosis of subacute bacterial endocarditis, a heart infection still untreatable at the time and probably brought on by his recent throat infection and oral surgery. Respighi's health deteriorated over the next four months, during which he received three blood transfusions and experimental treatment with sulphonamides imported from Germany. Elsa made a conscious effort to hide the severity of the illness from others, except for a select few. Respighi died on 18 April in Rome, aged 56, from complications of blood poisoning. Elsa and several friends were by his side. A funeral was held two days later. His body lay in state at Santa Maria del Popolo until the spring of 1937, when the remains were re interred at the Certosa di Bologna, next to poet Giosuè Carducci and painter Giorgio Morandi. Nevertheless, in 1961 she donated a collection of unpublished and incomplete manuscripts to the Liceo Musicale and in 1969, helped establish the Fondo Ottorino Respighi foundation at the Fondazione Cini in Venice which included the donation of a large number of letters and photographs. A collection of manuscripts of early works, personal items, and the composer's death mask were also donated to the International Museum and Library of Bologna. The orchestra continues to premiere ongoing new editions by Di Vittorio of Respighi's music in premieres as well as recordings on Naxos Records. In 2008, Di Vittorio premiered his Overture Respighiana, an orchestral work written as a homage to Respighi.