Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ара ұясында жұмыртқа салатын жеке тұлға
Egg laying individual in a bee colony
Патшайым ара – әдетте, ересек, жұптасқан (гине) ұрғашы, бал араларының колониясында немесе уасында өмір сүреді. Толық дамыған көбелек мүшелерімен патшайым әдетте аралықтағы аралардың анасы болады, тіпті барлығының да анасы болуы мүмкін. Патшайымдар жұмысшы аралар таңдап алған личинкалардан дамиды және жыныстық жағынан жетілгенге дейін арнайы тамақтандырылады. Әдетте, аралықта тек бір ғана ересек, жұптасқан патшайым болады, және осы жағдайда аралар оны іздеп, қатты қорғайды. "Патшайым ара" термині бал араларынан басқа еуроқоғамдық ара түрлерінің колониясындағы кез келген үстем көбелек ұрғашысына қолданылуы мүмкін. Алайда, бразилиялық тіссіз арада (Schwarziana quadripunctata) бір ұяда бірнеше патшайым немесе тіпті кішкентай патшайымдар болуы мүмкін, олар кенеттен патшайым өлген жағдайда оның орнын баса алады.
A queen bee is typically an adult, mated female (gyne) that lives in a colony or hive of honey bees. With fully developed reproductive organs, the queen is usually the mother of most, if not all, of the bees in the beehive. Queens are developed from larvae selected by worker bees and specially fed in order to become sexually mature. There is normally only one adult, mated queen in a hive, in which case the bees will usually follow and fiercely protect her. The term "queen bee" can be more generally applied to any dominant reproductive female in a colony of a eusocial bee species other than honey bees. However, as in the Brazilian stingless bee (Schwarziana quadripunctata), a single nest may have multiple queens or even dwarf queens, ready to replace a dominant queen in case of a sudden death.
Даму
Жылдың жылы мезгілінде "жұмысшы" ана аралар нектар мен тозаң жинау үшін күнделікті ұядан шығады. Аталық аралар архитектуралық немесе тозаңдау жұмысына қатыспаса да, олардың басты міндеті (денсаулығы жақсы болса) патшайым арамен жұптасу болып табылады. Егер олар сәтті жұптасса, олар жерге түсіп, жұптасқаннан кейін өледі. Кез келген ұрықтанған жұмыртқа патшайымға айналу мүмкіндігіне ие. Личинка кезеңіндегі тамақтану, араның патшайымға немесе жұмысшыға айналуын анықтайды. Патшайымдар жас жұмысшы аралардың басындағы бездерден бөлінетін, ақуызға толы патшалық желемен ғана тамақтанады. Жұмысшы личинкалары нектар мен тозаң қоспасынан тұратын ара нанымен қоректенеді. Барлық ара личинкалары шайқасқаннан кейінгі алғашқы бірнеше күнде патшалық желемен тамақтанады, бірақ тек патшайым личинкалары ғана осы желемен толығымен қоректенеді. Тамақтанудың осы айырмашылығы нәтижесінде патшайым жұмысшы аралардан өзгеше, жыныстық жағынан жетілген анаға айналады. Патшайымдар арнайы жасалған патшайым ұяларында өседі. Толыққандай құрылған патшайым ұяларының пішіні мен текстурасы жержаңғаққа ұқсас. Патшайым ұялары патшайым тостағандарынан басталады, олар қалыпты ұялардан үлкен және көлденең емес, тік бағытта орналасқан. Жұмысшы аралар патшайым тостағандарына жұмыртқа салынғаннан кейін ғана патшайым тостағандарын кеңейтеді. Әдетте, ескі патшайым ұяларға шашақ құйылғанда немесе патшайымды алмастыру қажет болғанда жұмыртқа салады. Шашақ құюға арналған ұялар кадрдың төменгі жағынан ілініп тұрады, ал алмастыруға немесе шұғыл жағдайда патшайымдар кадрдың бетінен салынған ұяларда өседі. Жас патшайым личинкасы басын төмен иіп қуыршаққа айнала бастағанда, жұмысшы аралар патшайым ұясын ара балауызымен жабады. Шығуға дайын болғанда, жас патшайым ұя қақпағының айналасын шеңберлеп кесіп алады. Көбінесе қақпақ кесілгеннен кейін ашылады, шарнирлі қақпақ сияқты көрінеді. Шашақ құю маусымында ескі патшайым бірінші жас патшайым ұядан шығар алдында, бірінші шашақпен бірге ұшып кетеді.
During the warm parts of the year, female "worker" bees leave the hive every day to collect nectar and pollen. While male bees serve no architectural or pollinating purpose, their primary function (if they are healthy enough) is to mate with a queen bee. If they are successful, they fall to the ground and die after copulation. Any fertilized egg has the potential to become a queen. Diet in the larval stage determines whether the bee will develop into a queen or a worker. Queens are fed only royal jelly, a protein rich secretion from glands on the heads of young workers. Worker larvae are fed bee bread which is a mixture of nectar and pollen. All bee larvae are fed some royal jelly for the first few days after hatching but only queen larvae are fed the jelly exclusively. As a result of the difference in diet, the queen will develop into a sexually mature female, unlike the worker bees. Queens are raised in specially constructed queen cells. The fully constructed queen cells have a peanut like shape and texture. Queen cells start out as queen cups, which are larger than the cells of normal brood comb and are oriented vertically instead of horizontally. Worker bees will only further build up the queen cup once the queen has laid an egg in a queen cup. In general, the old queen starts laying eggs into queen cups when conditions are right for swarming or supersedure. Swarm cells hang from the bottom of a frame while supersedure queens or emergency queens are generally raised in cells built out from the face of a frame. As the young queen larva pupates with her head down, the workers cap the queen cell with beeswax. When ready to emerge, the virgin queen will chew a circular cut around the cap of her cell. Often the cap swings open when most of the cut is made, so as to appear like a hinged lid. During swarming season, the old queen is likely to leave with the prime swarm before the first virgin queen emerges from a queen cell.
Қыз патшаша
Метаморфозы әйел арасы
Жұмыртқа 3-ші күні шайқалады
Құрт (бірнеше рет терісі ауысады) 3-ші күнден 8-ші күнге дейін 1/2
Жас араның ұясы жабылады шамамен 7 1/2 күні
Қосақша 8-ші күні – пайда болуға дейін
Пайда болу шамамен 15 1/2 – 17 күні
Некелік ұшу(лар) шамамен 20 – 24 күні
Жұмыртқа салу шамамен 23 күні және одан кейін
Metamorphosis of the queen beeEgg hatches on day 3Larva (several moltings)day 3 to day 8 1/2Queen cell cappedc. day 7 1/2Pupac. day 8 until emergenceEmergencec. day 15 1/2 – day 17Nuptial flight(s)c. day 20 – 24Egg layingc. day 23 and up
Жас патшайым – бұл ұшқындармен жұптаспаған әйел ара. Жас патшайымдардың дене мөлшері жұмысшы аралар мен жұптасқан, жұмыртқа салатын патшайымдардың арасындағыдай болады, және олар соңғыларына қарағанда әлдеқайда белсенді. Раманы тексергенде оларды табу қиын, себебі олар тарақтың үстімен жүгіріп, қажет болған жағдайда жұмысшы аралардың үстінен өтеді, тіпті жеткілікті алаңдаса ұшып кетуі мүмкін. Жас патшайымдарды тексеру кезінде ұяның қабырғасына немесе бұрыштарына жабысқан күйде табуға болады. Жас патшайымдарда патшайым феромоны аз болады және жұмысшы аралар оларды патшайымдар ретінде танымайды. Жас патшайым пайда болғаннан кейін алғашқы бірнеше сағат ішінде кез келген патшайымсыз ұяға немесе шағын ұяға қойылса, қабылдануы жақсы болады, ал жұптасқан патшайымды бөтен деп танып, үлкен жұмысшы аралар өлтіру қаупі жоғары. Жас патшайым жас араның ұясынан шыққанда, ол әдетте басқа жас патшайымдарды іздеп, оларды өлтіруге тырысады. Жас патшайымдар басқа жас патшайымдарды (немесе өздері) тез тауып, залалдайды (шағып). Қабырғасы ашылған патшайымның ұясы басқа жас патшайымның өлтірілгенін көрсетеді. Егер колония негізгі үйіршік кеткеннен кейін үйіршік күйінде қалса, жұмысшы аралар жас патшайымдардың ұрысуына жол бермейді және бір немесе бірнеше жас патшайым үйіршікпен бірге кетеді. Ал қалған жас патшайымдар үйірмен бірге қалады. Кейбір жас патшайымдар өлтірілмеу үшін ұядан қашып, патшайымы жоқ басқа ұя іздегені байқалды, мысалы, эусоциалдық ара Melipona scutellaris. Мұндай ұяда бірнеше жас патшайым болуы мүмкін. Кейінгі үйіршік жаңа жерге қоныстанғанда, жас патшайымдар қалыпты мінез-құлқына оралып, біреуі қалғанша өлімге дейін күреседі. Егер негізгі үйіршікте жас патшайым мен ескі патшайым болса, ескі патшайымның тірі қалуына рұқсат етіледі. Ескі патшайым жұмыртқа салуын жалғастырады. Бір-екі аптадан кейін ол табиғи өліммен өледі, ал енді жұптасқан бұрынғы жас патшайым оның орнын басады. Жұмысшы аралардан айырмашылығы, патшайымның шағуы тікенді емес, ол өлімсіз бірнеше рет шағуға қабілетті.
A virgin queen is a queen bee that has not mated with a drone. Virgins are intermediate in size between workers and mated, laying queens, and are much more active than the latter. They are hard to spot while inspecting a frame, because they run across the comb, climbing over worker bees if necessary, and may even take flight if sufficiently disturbed. Virgin queens can often be found clinging to the walls or corners of a hive during inspections. Virgin queens appear to have little queen pheromone and often do not appear to be recognized as queens by the workers. A virgin queen in her first few hours after emergence can be placed into the entrance of any queenless hive or nuc and acceptance is usually very good, whereas a mated queen is usually recognized as a stranger and runs a high risk of being killed by the older workers. When a young virgin queen emerges from a queen cell, she will generally seek out virgin queen rivals and attempt to kill them. Virgin queens will quickly find and kill (by stinging) any other emerged virgin queen (or be dispatched themselves), as well as any unemerged queens. Queen cells that are opened on the side indicate that a virgin queen was likely killed by a rival virgin queen. When a colony remains in swarm mode after the prime swarm has left, the workers may prevent virgins from fighting and one or several virgins may go with after swarms. Other virgins may stay behind with the remnant of the hive. Some virgins have been seen to escape the hive to avoid being killed and seek out another without a queen, such as in the eusocial bee Melipona scutellaris. This can contain multiple virgin queens. When the after swarm settles into a new home, the virgins will then resume normal behavior and fight to the death until only one remains. If the prime swarm has a virgin queen and an old queen, the old queen will usually be allowed to live. The old queen continues laying. Within a couple of weeks she will die a natural death and the former virgin, now mated, will take her place. Unlike the worker bees, the queen's stinger is not barbed and she is able to sting repeatedly without dying.
Құбырлар
Құбырлау – бұл жас және жұптасқан патшайым аралардың дамуының белгілі бір кезеңдерінде шығаратын дыбыс. Толық дамыған жас патшайым аралар дірілдемелі сигналдар арқылы байланысады: жас патшайым аралар өз ұяларында "қақалау" дыбысын, ал колонияда еркін жүрген патшайым аралар "үскіру" дыбысын шығарады, бұл жиынтығында құбырлау деп аталады. Жас патшайым ара өз ұясынан шығар алдында және кейін қысқа уақыт бойы жиі құбырлайды. Жұптасқан патшайым аралар уақ орнына жіберілгеннен кейін қысқа ғана уақытқа құбырлай алады. Құбырлау көбінесе бір ұяда бірнеше патшайым ара болғанда естіледі. Бұл құбырлаудың бәсекелес патшайым араларға жарияланған шайқас шақыруының бір түрі екені, сондай-ақ жұмысшы араларға күресуге дайын екенін көрсетуі мүмкін деп болжанады. Бұл жұмысшы араларға қай патшайымды қолдаудың дұрыс екенін білдіруі де мүмкін. Ересек патшайым ара екі секундтық импульс шығарып, содан кейін төрттен бір секундтық үскірулер сериясын жасайды. Африкалық аралардың патшайымдары одан да күшті және жиі құбырлайды.
Piping is a noise made by virgin and mated queen bees during certain times of the virgin queens' development. Fully developed virgin queens communicate through vibratory signals: "quacking" from virgin queens in their queen cells and "tooting" from queens free in the colony, collectively known as piping. A virgin queen may frequently pipe before she emerges from her cell and for a brief time afterwards. Mated queens may briefly pipe after being released in a hive. Piping is most common when there is more than one queen in a hive. It is postulated that the piping is a form of battle cry announcing to competing queens and show the workers their willingness to fight. It may also be a signal to the worker bees which queen is the most worthwhile to support. The adult queen pipes for a two second pulse followed by a series of quarter second toots. The queens of African bees produce more vigorous and frequent bouts of piping.
Көбею циклі
Тірі қалған жас патшайым күн ашық, жылы күндері ұшқыштар жиналатын жерге ұшып барады, онда ол 12-15 ұшқышпен жұптасады. Ауа райы жақсы болса, толық жұптасқанша бірнеше күн бойы сол жерге қайта оралуы мүмкін. Жұптасу ұшу кезінде жүзеге асады. Жас патшайым өзінің сперматекасында бірнеше ұшқыштан алынған 6 миллионға дейін сперма сақтайды. Ол өмірінің қалған 2-7 жылында сперманы қажеттілікке қарай шығарып тұрады. Жас патшайымның жұптасуға уақыты шектеулі. Егер ол нашар ауа райынан бірнеше күн бойы ұша алмаса және жұптаса алмаса, "ұрғашылық жұмыртқа салушыға" айналады. Ұрғашылық жұмыртқа салушы патшайымдар көбінесе колонияның өліміне себеп болады, себебі жұмыскерлерде жұмыскер араларды немесе жаңа патшайымды өсіруге қажетті ұрықтанған (ұрғашы) дернәсілдер болмайды. Жұптасу әдетте патшайымның пайда болғаннан кейін 6-10 күн аралығында өтеді, бірақ уақыты өзгеріп те қанауы мүмкін. Жұмыртқа салу патшайым ара қорасына оралғаннан кейін 2-3 күннен кейін басталады, бірақ одан ертерек те басталуы мүмкін. Көбеюдің ерекше, сирек кездесетін түрі – телитокия: жұмыскер аралардың партеногенез арқылы ұрғашы жұмыскерлер мен патшайымдарды тудыруы. Телитокия Кейп арасында, Apis mellifera capensis-те кездеседі және басқа да тұқымдарда өте сирек кездеседі.
The surviving virgin queen will fly out on a sunny, warm day to a drone congregation area where she will mate with 12–15 drones. If the weather holds, she may return to the drone congregation area for several days until she is fully mated. Mating occurs in flight. The young queen stores up to 6 million sperm from multiple drones in her spermatheca. She will selectively release sperm for the remaining 2–7 years of her life. The young virgin queen has a limited time to mate. If she is unable to fly for several days because of bad weather and remains unmated, she will become a "drone layer." Drone laying queens usually signal the death of the colony, because the workers have no fertilized (female) larvae from which to raise worker bees or a replacement queen. Though timing can vary, matings usually take place between the sixth and tenth day after the queen emerges. Egg laying usually begins 2 to 3 days after the queen returns to the beehive, but can start earlier than this. A special, rare case of reproduction is thelytoky: the reproduction of female workers or queens by laying worker bees by parthenogenesis. Thelytoky occurs in the Cape bee, Apis mellifera capensis, and has been found in other strains at very low frequency.
Үстемдік
Ал патша айдың жасы ұлғайған сайын феромон бөлінуі азаяды. Ескірген, ауырып қалған немесе әлсіреген патша айды жұмысшы аралар "суперседура" деп аталатын процедура арқылы алмастырады. Ара шаруашысы суперседураны күштеп іске асыруы мүмкін, мысалы, патша айдың ортаңғы немесе артқы аяғының бірін кесіп тастау арқылы. Бұл оған жұмыртқаларын ұрық ұяшығының түбіне дұрыс салуға мүмкіндік бермейді; жұмысшы аралар мұны байқайды, содан кейін жаңа патша айларды өсіре бастайды. Жаңа патша ай пайда болған кезде жұмысшы аралар билеуші патша айды "топтап" өлтіреді, оның айналысына тығыз жиналады. Төбелеп өлтіру патша айды қоршап, оның дене температурасын көтеріп, қызып кетуіне және өлуіне себеп болады. Төбелеу көбінесе ара шаруашылары жаңа патша айды енгізуге тырысқанда туындайтын мәселе. Егер патша ай кенеттен өлсе, жұмысшы аралар жаңа ғана шыққан дернәсілдері бар бірнеше ұрық ұяшықтарын таңдап, "тәуекелді патша ай" жасауға тырысады, оларды патша желесімен толықтырады. Жұмысшы аралар ұя тақтасының бетінен тік бойымен шығып тұратын қалыпты жұмысшы ұяшықтарының үстінен үлкен патша ай ұяшықтарын салады. Тәуекелді патша айлар әдетте қалыпты патша айлардан кішірек және аз өнімді болады.
As the queen ages, her pheromone output diminishes. A queen bee that becomes old, or is diseased or failing, is replaced by the workers in a procedure known as "supersedure". Supersedure may be forced by a beekeeper, for example by clipping off one of the queen's middle or posterior legs. This makes her unable to properly place her eggs at the bottom of the brood cell; the workers detect this and then rear replacement queens. When a new queen becomes available, the workers kill the reigning queen by "balling" her, clustering tightly around her. Death through balling is accomplished by surrounding the queen and raising her body temperature, causing her to overheat and die. Balling is often a problem for beekeepers attempting to introduce a replacement queen. If a queen suddenly dies, the workers will attempt to create an "emergency queen" by selecting several brood cells where a larva has just emerged which are then flooded with royal jelly. The worker bees then build larger queen cells over the normal sized worker cells which protrude vertically from the face of the brood comb. Emergency queens are usually smaller and less prolific than normal queens.
Күнделікті өмір
Оның басты қызметі – көбейту. Жақсы жұптасқан, дұрыс тамақтанған, сапалы аналық ара көктемде күніне шамамен 1500 жұмыртқа туады – бұл оның өзінің салмағынан артық жұмыртқа. Оның төңірегінде жұмысшы аралар үнемі болады, олар оның барлық қажеттіліктерін қанағаттандырып, тамақтандырады және қалдықтарын шығарып тастайды. Бұл жұмысшы аралар мадибулярлық фермонын жинап, таратып береді, бұл фермон жұмысшы аралардың патшалық ұяларын салуын тоқтатады. Аналық ара туған жұмыртқаның жынысын анықтай алады. Ол ұяның еніне қарай ұрықтанған (аналық) немесе ұрықтанбаған (еркек) жұмыртқа салады. Еркек аралар жұмысшы араларға арналған ұялардан әлдеқайда үлкен ұяларда өседі. Аналық ара жұмыртқалық түтік арқылы өтетін жұмыртқаға сперматотекасынан сперманы таңдап шығару арқылы оны ұрықтандырады.
The primary function of a queen bee is to serve as the reproducer. A well mated and well fed queen of quality stock can lay about 1,500 eggs per day during the spring build up—more than her own body weight in eggs every day. She is continuously surrounded by worker bees who meet her every need, giving her food and disposing of her waste. The attendant workers also collect and then distribute queen mandibular pheromone, a pheromone that inhibits the workers from starting queen cells. The queen bee is able to control the sex of the eggs she lays. The queen lays a fertilized (female) or unfertilized (male) egg according to the width of the cell. Drones are raised in cells that are significantly larger than the cells used for workers. The queen fertilizes the egg by selectively releasing sperm from her spermatheca as the egg passes through her oviduct.
Қыздар өсіру
Аналық ара өсіру – ара бағушылардың жас, ұрықтандырылған жұмысшы аралардың дернәсілдерінен аналық ара өсіру процесі. Ең көп қолданылатын әдіс – Дулиттл әдісі. Дулиттл әдісі бойынша ара бағушы 24 сағаттан кем жастағы дернәсілдерді аналық ара ұялары бар таяқшаға ауыстырады. Аналық ара ұялары жасуша құрастырушы колонияның ішіне орналастырылады. Жасуша құрастырушы колония – патшайымы жоқ, күшті, жақсы тамақтанған, дернәсілді патшалық желемен қоректендіріп, дернәсілдерді аналық араларға айналдыратын колония. Шамамен 10 күннен кейін аналық ара ұялары жасуша құрастырушы колониядан жұптасу алаңдарына орналастырылған кішкентай жұптасу ядролы колонияларға көшіріледі. Аналық аралар өз ұяларынан жұптасу ядроларының ішінде пайда болады. Шамамен 7-10 күннен кейін бойжеткен аналық аралар жұптасу үшін ұшып, 10-20 ата арамен жұптасып, жұптасқан аналық ара ретінде жұптасу ядроларына оралады. Ара бағушылар аналық ара өсірудің басқа да әдістерін пайдалана алады. Мысалдар: Джентер жиынтығы, "Walk Away Split" (бөліп өсіру), Cloake тақтасы және жасанды ұрықтандыру.
Queen rearing is the process by which beekeepers raise queen bees from young fertilized worker bee larvae. The most commonly used method is known as the Doolittle method. In the Doolittle method, the beekeeper grafts larvae, which are 24 hours or less of age, into a bar of queen cell cups. The queen cell cups are placed inside of a cell building colony. A cell building colony is a strong, well fed, queenless colony that feeds the larva royal jelly and develops the larvae into queen bees. After approximately 10 days, the queen cells are transferred from the cell building colony to small mating nuclei colonies, which are placed inside of mating yards. The queens emerge from their cells inside of the mating nuclei. After approximately 7–10 days, the virgin queens take their mating flights, mate with 10–20 drone bees, and return to their mating nuclei as mated queen bees. Beekeepers can also utilize alternative methods of queen rearing. Examples are the Jenter kit, walk away split, Cloake board, and artificial insemination.