Gobiidae балықтары: 2000-нан астам түрі бар, теңіз түбінде тіршілік етеді. Шағын мөлшерлі, басқа балықтарға азық ретінде маңызды, аквариумда ұстауға жарамды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Балықтар туысы Gobiidae
Family of fishes
the fish family Gobiidae
Gobiidae немесе гобилер – Gobiiformes отрядына жататын сүйекті балықтардың туысы, 200-ден астам туыстың 2000-нан астам түрлерін қамтитын ең ірі балықтардың бірі. Гобид балықтарының көпшілігі салыстырмалы түрде кішкентай, әдетте ұзындығынан кем, ал туысқа әлемдегі ең кішкентай омыртқалы жануарлар жатады, мысалы, Trimmatom nanus және Pandaka pygmaea. Trimmatom nanus толық жетілген кезде ұзындығынан аз, ал Pandaka pygmaea стандартты ұзындығы , ең ірі белгілі стандартты ұзындығы болып табылады. Кейбір ірі гобилер ұзындыққа жете алады, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі. Жалпы алғанда, олар теңіз түбінде немесе судың төменгі қабаттарында тіршілік етеді. Адамдар үшін тағамдық маңызы аз болғанымен, олар балық, баржа, теңіз басы және жалпақ балық сияқты басқа да коммерциялық маңызды балықтардың жемі ретінде маңызды рөл атқарады. Сонымен қатар, бірнеше гобидтер аквариумдық балықтар ретінде де қызығушылық тудырады, мысалы, Ptereleotris туысына жататын дартфиш. Гобидтердің филогенетикалық байланыстары молекулалық деректерді пайдалана отырып зерттелді.
Gobiidae or gobies is a family of bony fish in the order Gobiiformes, one of the largest fish families comprising more than 2,000 species in more than 200 genera. Most of gobiid fish are relatively small, typically less than in length, and the family includes some of the smallest vertebrates in the world, such as Trimmatom nanus and Pandaka pygmaea, Trimmatom nanus are under long when fully grown, then Pandaka pygmaea standard length are , maximum known standard length are Some large gobies can reach over in length, but that is exceptional. Generally, they are benthic or bottom dwellers. Although few are important as food fish for humans, they are of great significance as prey species for other commercially important fish such as cod, haddock, sea bass and flatfish. Several gobiids are also of interest as aquarium fish, such as the dartfish of the genus Ptereleotris. Phylogenetic relationships of gobiids have been studied using molecular data.
Сипаттама
Гобид морфологиясының ең ерекше ерекшеліктері – диск пішіндес сорғыш құрайтын біріккен жамбас қанаттары. Бұл сорғыш реморалардың арқа қанатымен немесе іріккендердің жамбас қанатымен қызметі жағынан ұқсас, бірақ анатомиялық тұрғыдан ерекшеленеді; осы ұқсастықтар конвергентті эволюцияның нәтижесі. Осы отбасыға жататын түрлерді көбінесе сорғыштың көмегімен тастар мен маржандарға жабысатынын көруге болады, сондай-ақ аквариумдарда олар бактың шыны қабырғаларына да жабысады.
The most distinctive aspects of gobiid morphology are the fused pelvic fins that form a disc shaped sucker. This sucker is functionally analogous to the dorsal fin sucker possessed by the remoras or the pelvic fin sucker of the lumpsuckers, but is anatomically distinct; these similarities are the product of convergent evolution. The species in this family can often be seen using the sucker to adhere to rocks and corals, and in aquariums they will stick to glass walls of the tank, as well.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Гобидтер тропикалық және қоңыржай аймақтардағы жағалау маңы теңіздерде, тұзды және тұщы су орталарында бүкіл әлемде таралған. Олардың ареалы Ескі әлемнің меруерт рифтерінен Жаңа әлемнің теңіздеріне дейін созылады, сондай-ақ Еуропа мен Азияның өзендері мен жағалауындағы мекендеу орындарын қамтиды. Гобилер көбінесе су түбінде тіршілік етеді. Көптеген түрлері қуыстарда өмір сүрсе де, кейбір түрлері (мысалы, Glossogobius туысына жататындары) нағыз үңгір балықтары болып табылады. Меруерт рифтерінде гобидтер балықтардың жалпы санының 35% және түрлердің 20% құрайды.
Gobiidae are spread all over the world in tropical and temperate near shore marine, brackish, and freshwater environments. Their range extends from the Old World coral reefs to the seas of the New World, and includes the rivers and near shore habitats of Europe and Asia. Gobies are generally bottom dwellers. Although many live in burrows, a few species (e. g. in the genus Glossogobius) are true cavefish. On coral reefs, species of gobiids constitute 35% of the total number of fishes and 20% of the species diversity.
Кіші тұқымдар
Gobiidae туысы "Дүние балықтары" журналының 5-ші басылымында маңызды өзгерістерге ұшырады. Түзетуге дейін Gobiidae-де алты кіші тұқым болды: Gobiinae, Benthophilinae, Amblyopinae, Gobionellinae, Oxudercinae және Sicydiinae. Түзету барысында алғашқы екі кіші тұқым сақталды, ал қалған төртеуі жеке Oxudercidae тұқымдасына көшірілді. Бұған қоса, бұрын Kraemeriidae, Microdesmidae, Ptereleotridae және Schindleriidae тұқымдастарына жатқызылған түрлер түзетілген Gobiidae-ге қосылды, бірақ ешқандай жаңа кіші тұқымдар сипатталған жоқ. "Дүние балықтары" журналының 5-ші басылымында Gobiidae тұқымында сақталған екі бұрынғы кіші тұқым: Осы кіші тұқымның өкілдері біріккен қуыс қанаттарымен және созылған арқа және анальдық қанаттарымен ерекшеленеді. Олар жақын туысқан Gobiinae тұқымдасынан ересектерде жүзу қуысының болмауымен және кеуде қанатының ең жоғарғы сәулелерінің қанат жарғағының ішінде орналасуымен ажыратылады. Оның құрамына қарақұйрық гобилер, маймыл гобилер және үлкен бас гобилер кіреді.
The family Gobiidae underwent a major revision in the 5th edition of Fishes of the World. Before the revision the Gobiidae contained six subfamilies: Gobiinae, Benthophilinae, Amblyopinae, Gobionellinae, Oxudercinae, and Sicydiinae. The revision retained the first two subfamilies and removed the other four to a separate family, the Oxudercidae. In addition, species formerly placed in the families Kraemeriidae, Microdesmidae, Ptereleotridae and Schindleriidae were added to the revised Gobiidae, although no subfamilies were described. The two formerly recognised subfamilies where the species have been retained in Gobiidae in the 5th Edition of Fishes of the World: The representatives of the subfamily have fused pelvic fins and elongated dorsal and anal fins. They are distinguished from the closely related subfamily Gobiinae by the absence of a swimbladder in adults and location of the uppermost rays of the pectoral fins within the fin membrane. Its members include tadpole gobies, monkey gobies, and bighead gobies.
Қабынбай
Гобибидің мүшелері нағыз гобилер деп аталады. Бұл, бұрын Gobiidae тұқымдастығына жатқызылған кіші тұқымдастардың ішіндегі ең көп тараған және ең алуан түрлісі болып табылады, оған шамамен 2000 түр және 150 туыс жатады.
Members of the Gobiinae are known as true gobies. It is the most widespread and most diverse of the subfamilies formerly recognised under the Gobiidae, containing around 2000 species and 150 genera.
Экология және биология
Гобидтер негізінен жағалау аймақтарында, коралл рифтерінде және теңіз шөптерінде тіршілік ететін теңіз балықтары; олар сонымен қатар тұзды және сағалық су орталарында, оның ішінде өзендердің төменгі ағысында, мангр тоғайларында және тұзды батпақтарда көптеп кездеседі. Бірнеше гобид түрі (нақты саны белгісіз, бірақ жүздегенге жуық) тұщы суға толық бейімделген. Оларға дөңгелек шомыртқа (Neogobius melanostomus), Австралия шөл шомыртқасы (Chlamydogobius eremius) және Еуропалық тұщы су шомыртқасы (Padogobius bonelli) жатады. Көптеген гобилер ұсақ омыртқасыз жануарлармен қоректенеді, ал кейбір ірі түрлері басқа балықтарды, ал кейбіреулері планктондық балдырларды жейді.
Gobiids are primarily fish of shallow marine habitats, including tide pools, coral reefs, and seagrass meadows; they are also very numerous in brackish water and estuarine habitats, including the lower reaches of rivers, mangrove swamps, and salt marshes. A few gobiid species (unknown exactly, but in the low hundreds) are also fully adapted to freshwater environments. These include the round goby (Neogobius melanostomus), Australian desert goby (Chlamydogobius eremius), and the European freshwater goby Padogobius bonelli. Most gobies feed on small invertebrates, although some of the larger species eat other fish, and a few eat planktonic algae.
Көбею
Gobiidae тұқымдасының көпшілігі жұмыртқаларын өсімдіктер, маржан немесе тас сияқты субстратқа бекітеді. Олар түріне қарай бесеуден бірнеше мыңға дейін жұмыртқа салады. Аталық жұмыртқаны ұрықтандырғаннан кейін, оны жыртқыштардан қорғайды және қоқыстан тазартады. Аталық желпіп жұмыртқаларды қамтамасыз етеді, осылайша оларға оттегі жеткізеді. Аналық ұяны күтіп ұстайды. Жұмыртқа бірнеше күннен кейін шығады. Личинкалар мөлдір болып туылады, ал қолайлы ортаны тауып тарағаннан кейін түсі өзгеріп, қалыптасады. Көптеген тұщы су гобидтерінің личинкалары ағыс бойымен тұзды суларға, тіпті теңізге дейін қарай жылжып кетеді. Олар апталар немесе айлар өткен соң тұщы суға қайта оралады. Жылы сулардағы гобидтер бірнеше айда ересекке жетеді, ал салқын жерлерде екі жылға дейін созылады. Гобидтердің өмір сүру ұзақтығы бір жылдан он жылға дейін өзгереді, әдетте жылы сулардағы түрлер ұзақ өмір сүреді. Гобидтер ұяларын құмды желпіп ұстайды. Сонымен қатар, гобилер ұя кіреберісін жабу үшін маржан сынықтарын пайдаланады. Бір гоби минутына тоғызға дейін маржан сынығын тасымалдай алады. Гобидтер шағылысу ұясының кіреберісіне 6–13 см биіктіктегі үйінді салады. Жұмыртқа салып болғаннан кейін аталық пен аналықтың рөлі ауысады. Аналықтар негізінен ұяны күтіп ұстайды, ал аталықтар жұмыртқаларды желпіп, оттегімен қамтамасыз етеді. Бірақ аналық ұядан кеткен кезде үйінді биіктігін жоғалтады. Аталықтар содан кейін жұмыртқалардан бас тартып, оларды жеп, болашаққа жұптасу мүмкіндігіне дайындалады. Гобидтердің ұяларының мөлшері түрдің өлшеміне байланысты әртүрлі болады. "Снекерлер" жұптасқан балықтардың шағылысу орынына жақын күтеді. Содан кейін, аналық жұмыртқаларын шығарғаннан кейін, "снекерлер" олардың спермасын шағылысу орынына жібереді. "Снекерлердің" спермасы кейбір жұмыртқаларды ұрықтандырғанымен, жұптасқан аталық "снекерлермен" ұрықтанған жұмыртқаларды өзінің спермасымен ұрықтанған жұмыртқалардан ажырата алмайды. Сондықтан аталық барлық жұмыртқаларға бірдей қамқорлық көрсетеді. Клептогамия көптеген жағынан тиімді стратегия. Біріншіден, "снекерлерге" өз аумақтары қажет емес, яғни олар басқа аталықтар сияқты аумақтарды қорғауға күш жұмсамайды. Көптеген аталық гобилер өз аумақтарын қажет етеді, себебі аналықтар өз аумағы жоқ аталықпен жұптаспайды. Аталықтың аналыққа айналуы аналықтардың аталықтардағы белгілі бір ерекшеліктерге басымдық беруіне байланысты болады. Мысалы, аналықтар ірі аталықтарды артық көреді, ал бірнеше ірі аталықтар бірнеше аналықпен жұптасады, ал кішкентай аталықтар жұптасу мүмкіндігін жоғалтады. Кішкентай аталықтар "снекер" болуды (клептогамия) немесе аналыққа айналуды таңдайды, өйткені барлық аналықтар техникалық тұрғыдан жұптасуға жоғары мүмкіндіктерге ие. Аталықтардың аналыққа айналуы олардың көп ұрпақ өрбітуіне мүмкіндік береді. Кейбір гобилер жыныстық өзгерту қабілетіне ие. Ұлы Барьер рифіндегі Gobiodon histrio екі бағытта жыныстық өзгерістерді көрсетеді. G. histrio жынысын екі жағынан да өзгерте алатын өте сирек түрлердің бірі. Екі G. histrio аналығы, бұрын аталық болған, бір рифте болғанда, олардың бірі еркек гобиге айналады.
Most species in the Gobiidae attach their eggs to a substrate, such as vegetation, coral, or a rock surface. They lay from five to a few thousand eggs, depending on the species. After fertilizing the eggs, the male guards the eggs from predators and keep them free from detritus. The male fans the eggs, thereby providing them with oxygen. The female maintains the burrow. The eggs hatch after a few days. The larvae are born transparent, and they develop coloration after spreading to find a suitable habitat. The larvae of many freshwater gobiid species are carried downstream to the brackish waters, or even to the sea. They return to fresh water weeks or months later. Gobiids in warmer waters reach adulthood in a few months, while gobies in cooler environments reach adulthood in two years. The total lifespan of gobiid varies from one to ten years, again with the species in warmer waters generally living longer. Gobiids maintain their burrows by fanning away sand inside the burrows. Furthermore, gobies use coral rubble to block burrow entrance. A single goby carry as many as nine pieces of coral rubble per minute. Gobiids also build a 6–13 cm high mound over the entrance of their spawning burrow. After spawning eggs, the roles of male and female changes. Females primarily maintain the burrow, and males mainly care for the eggs by fanning them, thereby providing oxygen. When females leave the burrow, however, the mounds lose their heights. The males then give up on the eggs and eat them, preparing for future mating opportunities. Gobiid burrows vary in size depending on the size of the species. The sneakers wait near the spawning ground of paired fish. The sneakers then release their sperm on the spawning ground as soon as the paired female releases her eggs. Though sneakers’ sperm fertilizes some eggs, the paired male cannot distinguish the eggs fertilized by the sneakers from those fertilized by his own sperm. Therefore, the paired male gives parental care equally to all the eggs. Kleptogamy is a good strategy in many ways. First, the sneakers do not need their own territories, indicating that they do not need to spend energy in protecting territories, as most other males do. Most male gobies need their own territories, since females do not choose to mate with a male that does not own his own territory. Male to female change occurs when the females have preference for specific features in males. For example, females prefer large males, and a few large males mate with multiple females, whereas small males lose their chance to mate. Small males either choose to become sneakers (kleptogamy) or choose to transform into females because all females technically have high mating opportunities. By turning into females, males can ensure that they produce many offspring. Some gobies have extraordinarily developed sex change ability. Gobiodon histrio from the Great Barrier Reef exhibits bidirectional sex changes. G. histrio is one of the very few species that can change sex in both ways. When two G. historio females, which used to be males, are on the same coral reef, one of them transforms back into a male goby.
Навигация
Кейбір гобидтер жақын арадағы нысандарды есте сақтап, оларды жол табу үшін пайдаланады. Кішкентай фрильфинді гобилер (Bathygobius soporator) суайдымалы аймақтарда тіршілік етеді. Олар толқын кезінде су толыған ойыстарды жүзіп өтіп, әр ойыстың бірімен-бірі қалай байланысқандығын жаттайды. Содан кейін, су тартылғанда олар дәл секіру әрекеттерін көрсетеді, себебі олар жолдарды жаттап алған. Жаңа ортада бұл балықтар секірмейді немесе қате ойыстарға секірмейді. Дегенмен, бір түннен кейін олар дәл сол секіру әрекеттерін қайтадан көрсетеді.
Some gobiids remember landmarks that are within short distances, and use them to find their ways. Small frillfin gobies (Bathygobius soporator) live in intertidal zones. They swim through the pools during high tides and memorize how each pool connects to the others. Then, during low tides, they can exhibit accurate jumping behaviors, as they have memorized the paths. In a new environment, these fish do not show jumping behaviors or jump into wrong pools. Nevertheless, after one night, they show the same accurate jumping behaviors.
Өрнек таңдау
Гобидтердің тіршілік ортасының өзгеруіне қалай ден қоятынын анықтау үшін зерттеу жүргізілді. Балықтарға екі мүмкіндік ұсынылды: азығы аз, бірақ қауіпсіз орта және азығы көп, бірақ қауіпті орта. Қан тоқ және аш балықтардың нәтижелері гобидтердің азық табу мен жыртқыштардан қашу арасындағы таңдау жасауда, азық табуға басымдық бергенін көрсетті.
A study was done to understand how gobiids react to changing habitat. The fish were given two choices: a safe habitat with less food and a dangerous habitat with more food. Results from both the full and hungry fish revealed that gobiids, when confronted with the trade off between foraging and avoiding predation, made choices that would better their foraging.
Симбиоз
Gobiidae түрлері кейде басқа түрлермен, мысалы, құмға көмілетін шаянмен симбиотикалық қарым-қатынас жасайды. Шаян құмда қуыс жасап, онда шаян да, балық та өмір сүреді. Шаянның көру қабілеті гобиидке қарағанда нашар, бірақ егер ол балықтың кенеттен қуысқа жүзіп келе жатқанын көрсе немесе сезінсе, оның соңынан еріп жүреді. Балық пен шаян бір-бірімен байланыста болады, шаян өз мұрттарын пайдаланады, ал балық қорқып қалғанда шаянды құйрығымен итеріп оятады. Сондықтан оларды кейде "күзетші гобилер" немесе "шаян гобилері" деп атайды. Бұл қарым-қатынастан екі жақ та пайда көреді: шаян алдап келе жатқан қауіп туралы ескерту алады, ал балық қауіпсіз баспана мен жұмыртқалауға орын табады. Тек альфа-аталық пен альфа-аналық ғана көбейеді, ал колониядағы басқа балықтар альфа-аталық немесе альфа-аналық жемеу үшін аз жейді. Осылайша, көбейе алатындар тек ең үлкен және ең күшті балықтар ғана. Симбиоздың тағы бір мысалын неон гобилері (Elacatinus spp.) көрсетеді. Бұл "тазалаушы гобилер" деп белгілі гобидтер көптеген ірі балықтардың терісінен, қанаттарынан, аузынан және жалмақтарынан паразиттерді алып тастайды. Бұл симбиоздың ең таңғажайып жағы – тазалаушы гобилердің тазалау станцияларына келетін көптеген балықтар, әйтпесе, осындай кішкентай балықтарды жем ретінде қарастырар еді (мысалы, груперлер мен снэпперлер). Бұл да екі жаққа да тиімді: гобилер үлкен балықтар тазалау станциясына келгенде үнемі тамақпен қамтамасыз етіледі, ал үлкен балықтар тазалау станциясынан дені сау күйінде кетеді. Гобидтер мен саңырауқұлақ мүйізді коралл Heliofungia actiniformis (Fungiidae) арасында симбиоздың тағы бір түрі бар, онда Eviota туысының өкілдері, мүмкін, жыртқыштардан жасырынып, шоғырлар арасында қозғалады.
Species in the Gobiidae sometimes form symbiotic relationships with other species, such as with burrowing shrimps. The shrimp maintains a burrow in the sand in which both the shrimp and the fish live. The shrimp has poor eyesight compared to the gobiid, but if it sees or feels the fish suddenly swim into the burrow, it will follow. The fish and shrimp keep in contact with each other, the shrimp using its antennae, and the fish flicking the shrimp with its tail when alarmed. These gobiids are thus sometimes known as "watchmen gobies" or "prawn gobies". Each party gains from this relationship: the shrimp gets a warning of approaching danger, and the fish gets a safe home and a place to lay its eggs. Only the alpha male and female reproduce, other fish in the colony eat sparingly to resist being eaten by the alpha male or female. This way, only the largest and fittest are able to reproduce. Another example of symbiosis is demonstrated by the neon gobies (Elacatinus spp.). These gobiids, known as "cleaner gobies", remove parasites from the skin, fins, mouth, and gills of a wide variety of large fish. The most remarkable aspect of this symbiosis is many of the fish that visit the cleaner gobies' cleaning stations would otherwise treat such small fish as food (for example, groupers and snapper). Again, this is a relationship where both parties gain: the gobies get a continual supply of food as bigger fish visit their cleaning stations, and the bigger fish leave the cleaning stations healthier than they were when they arrived. Another form of symbiosis exists between gobiids and the mushroom coral Heliofungia actiniformis (Fungiidae), in which representatives of the genus Eviota roam among the tentacles possibly hiding from predators.
Коммерциялық маңызы
Гобидтер Ресей мен Украинада коммерциялық маңызы бар. Олар Азов теңізінде, Қара теңіздің солтүстік-батыс бөлігінде және Каспий теңізінде ауланады. Ең маңызды түрлері – дөңгелек гоби, маймыл гоби, жабайы гоби және шөп гоби. Италияда шөп гоби де саудалық балық ретінде қолданылады.
Gobiids have commercial importance in Russia and Ukraine. They are fished in the Sea of Azov, northwestern Black Sea and Caspian Sea. Most important species are round goby, monkey goby, toad goby, and grass goby. The grass goby is also a commercial fish in Italy.
Аквариумда
Гобидтердің бірнеше түрі аквариумдарда ұсталады. Тұтқынға алынған гобилердің көпшілігі теңіздік түрлер. Ең танымал гоби – кішкентай, бірақ әдемі неоновый гоби. Көптеген гобилер аквариумның төменгі жағында, тастардың арасында жасырынып жүреді, бірақ кейбір түрлері (әсіресе креветка гобилері) өздеріне кішкентай қуыстар қазуды ұнатады. Аквариумшылар олардың нәзік терісіне зақым тимеуі үшін әдетте ұсақ құмды субстратпен қамтамасыз етеді. Көбінесе ұсталатын тұзды су гобилеріне Рендаллдың креветкалы гобиі және күзетші гобиі жатады.
Several species of gobiids are kept in aquaria. Most captive gobies are marine. Perhaps the most popular is the small but colorful neon goby. Most gobies stay toward the lower portion of the aquarium, hiding in the rockwork, but some species (most notably the shrimp gobies) prefer to dig themselves little burrows. Aquarists typically provide them with a fine grained substrate to prevent damage to their delicate undersides. Commonly kept saltwater species include Randall's shrimp goby and the watchman goby.