1279 және 1290 жылғы ағылшын заңдары: Шіркеуге жер беруге тыйым салу туралы

Кіріспе

1279 және 1290 жылғы ағылшын заңдары

Мортмен заңдары – 1279 жылғы (Statutum de Viris Religiosis, 7 Edw. 1) және 1290 жылғы (Quia Emptores, 18 Edw. 1) екі жарлық, Англияның Эдуард I патшалығы тұсында қабылданған. Олардың мақсаты – жерді шіркеу иелігіне өтуінен сақтап, мемлекеттік кірістерді қорғау болды. Шіркеу сияқты корпорацияның мүлікті иеленуі «өлі қол» деп аталатын мормен деп танылды. Орта ғасырлық Англияда феодалдық иеліктер патшаға салық түрінде түсетін (феодалдық міндеттер деп аталатын) кіріс әкелді, әсіресе иелікті беру немесе мұрагерлік кезінде. Егер иелік ешқашан өлмейтін, толыққанды құқыққа ие бола алмайтын және мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін жазаланбайтын діни корпорацияға тиесілі болса, онда бұл салықтар төленбейтін. Бұл жердің өлгендердің меншігінде болуымен теңестірілді, сондықтан осы термин пайда болды. Мортмен заңдары феодалдық міндеттерден жалтарып, шіркеуге жер беруге тыйым салуды қайта орнатуға бағытталған. Бұл тыйым 1215 жылғы Магна Картода алғаш рет айтылған және 1217 жылғы нұсқасында нақтырақ көрсетілген. Алайда, Магна Картоға қол қойған король Джон бір жылдан кейін қайтыс болды, ал оның ұлы Генрих III бұл тыйымды күшпен орындамады, керісінше, шіркеуге үлкен құрмет көрсетті. Генрихтің ұлы Эдуард I 1215 және 1217 жылғы Магна Картоның үлгісін қайта жаңғыртуды қалады. Сондықтан Мортмен заңдарында корольдің келісімінсіз ешбір иелікті корпорацияға беруге болмайтыны белгіленді. Дегенмен, бұл заңдар іс жүзінде тиімді болмады және шіркеу жерлері мәселесі жалғасты. Себебі, «cestui que use» құрылғысының дамуы патшалық соттарды айналып өтіп, шіркеу соттарында сенімгерлік құқығының қалыптасуына әкелді. Бұл құқық мүліктің заңды иесін оны пайдалану немесе иемдену құқығынан бөліп қарастырды. Мәселе 1535 жылы ғана Генрих VIII монастырларды таратып, барлық монастырлық жерлерді коронаға қайтарғанда толық шешілді. Бірақ епископтар өздерінің иелігінде көптеген жерлерді сақтап қалды.

The Statutes of Mortmain were two enactments, in 1279 (Statutum de Viris Religiosis, 7 Edw. 1) and 1290 (Quia Emptores, 18 Edw. 1), passed in the reign of Edward I of England, aimed at preserving the kingdom's revenues by preventing land from passing into the possession of the Church. Possession of property by a corporation such as the Church was known as mortmain, literally "dead hand". In medieval England, feudal estates generated taxes for the King (known as feudal incidents), principally on the grant or inheritance of the estate. If an estate became owned by a religious corporation which could never die, could never attain majority, and could never be attainted for treason, these taxes never became payable. It was akin to the estates being owned by the dead, hence the term. The Statutes of Mortmain were meant to re establish the prohibition against donating land to the Church for the purpose of avoiding feudal services, a prohibition which had originated in Magna Carta in 1215 and was specifically defined in its 1217 issue. But King John, the original signatory of Magna Carta, died the following year, and his son, Henry III, did not enforce the proscriptions and, to the contrary, showed great deference to the Church. Henry's son, Edward I, desired to re establish the precedent set by the 1215 and 1217 issues of Magna Carta. The Statutes of Mortmain thus provided that no estate could be granted to a corporation without royal consent. However, these statutes proved ineffective in practice, and the problem of Church lands persisted, due to the development of the device of the cestui que use, which side stepped the royal courts and began – in the ecclesiastical courts – the development of the law of trusts, which separated the legal ownership from the right of occupation or use of land. The issue was only finally resolved in 1535, when Henry VIII dissolved the monasteries, confiscating all monastic lands for the Crown, though the bishops remained endowed with much land.

Шетелдік иеліктен шығару және

Англияда 12-13 ғасырларда жердің заңды меншігі иеліктердің иерархиялық жүйесі арқылы анықталды. Монарх – патшалықтағы барлық жердің түпкілікті иесі, ал оның меншігінен кішігірім иеліктер пайда болды, оларды бас жалға алушылар деп аталатын адамдар иеленді. Бұл иеліктерден қосымша иеліктер субинфеудация деп аталатын процесте құрылуы мүмкін. Жерге иелік ету құқығы екі жолмен иеліктен шығарылуы мүмкін (яғни олардың заңды атауы, яғни меншік құқығы басқаларға берілуі мүмкін). Орнын ауыстыру дегеніміз – иеленуші мүлікті бастапқы жалға алушымен бірдей иеліктен алып, оны сол иеленушінің иелігінде ұстайды. Субинфеудация дегеніміз – бастапқы жалға алушы өзінің мүлкін ұстап тұруды жалғастырды, бірақ бастапқы жалға алушыдан және оның арқылы ұсталатын және бастапқы мүлікке еншілес болатын жаңа мүлік құрылды. Иеліктен шығару әрқашан мүмкін емес еді, кейде тікелей иеленушінің рұқсаты қажет болды. Полок пен Мэтлендтің пікірінше, 13 ғасырдың ортасында жалға алушы өзінің жалға алынған жерін тірі кезінде (inter vivos) бөлісудің шексіз билігіне ие болды, бірақ бұл иеленушінің пайдасына кейбір шектеулерге ұшырады. Басқа да пікірлер айтылды. Кок ағылшын дәстүрін әдет-ғұрыппен таңдалған ежелгі бостандықтардың бірі ретінде қарастырды, онда жалға алушы өзінің мүлкін толық немесе ішінара иеліктен шығаруға қатысты еркіндікке ие болды. Блэкстоунның тұжырымдамасы басқаша болды, атап айтқанда, заң феодалдық иеліктің берілмеуін оның бастапқы нүктесі ретінде қолдады. Поллок пен Мэтленд Коктың пікірін дұрыс деп санайды. Екі көзқарас та дұрыс болуы мүмкін: қазіргі ғалымдар Норманның жазба заңына қара өлімнен кейін дәуірдің экономикалық жағдайларын өзгерткеннен кейін шын мәнінде болғаннан гөрі көп салмақ берген болуы мүмкін. Меншік иелерінің өз иеліктерін иеліктен шығару қабілетінің маңызды салдары – шіркеуге жер сыйлаудың өсуі болды. Осылайша берілген мүлік франк-альмойн иелігі деп айтылған. Патша бұл практиканы болдырмау үшін әр түрлі әрекеттер жасады, соның ішінде 1215 жылы Магна-Картада және 1279 және 1290 жылдары Мортменнің жарғыларында, бірақ бұл шаралар негізінен тиімсіз болды. Елді мекендер субинфеудацияланған жағдайда, мортмен практикасы иеленушінің құқығына зиян тигізді. Қожайынға ешқандай байланысы жоқ жаңа жалға алушыдан қандай да бір қызметтерді (салт атты қызметі, жалдау немесе құрмет көрсету сияқты) алу қиын немесе мүмкін емес еді. Поллок пен Мэйтленд келесі мысал келтіреді: субинфеудация жағдайында ескі жалға алушы лордқа қызмет көрсету үшін жауапты болды. Егер А, В-ға жыл сайын бір фунт қара бұрыш жалға беру үшін, ал кейін В, С-ға жыл сайын бір фунт қара бұрыш жалға беру үшін, егер В кәмелетке толмаған мұрагер қалдырып қайтыс болса, А қамқорлыққа құқылы, бірақ оның құны өте аз болады: мұрагер ересек болғанға дейін жердің өзінен ләззат алуға құқығы болудың орнына, үстем ие жылына бірнеше фунт қара бұрыш алады, өйткені ол В емес, С иелігінде. Жердің игілігін сезінудің орнына, қамқорлық немесе ескіру арқылы, ол тек қана қарапайым қара бұрыш жалдап алады. Брэктон жалға алушы франк-альмойн сыйлығын берудің мысалын келтіреді: шіркеуге жер сыйлау. Қамқоршылық құқығының ешқандай құны болмайды, өйткені меншік бұдан былай кәмелетке толмаған адамға берілмейді. Алайда, жерді франк-альмонда орналастыру арқылы ол заңгерлер тобының немесе басқалардың қолына берілді, олар жерді діни ұйымға пайдалануға рұқсат берді. Қожайынның бұл корпорациядағы бақылауы тек номиналды болмақ, өйткені ол ешқашан феодалдық құрметке ие болған жоқ, сондықтан корпорация қожайынға ештеңе бере алмайды. Брэктон бұл келісімге риза болды. Оның айтуынша, жер иелеріне ешқандай зиян тигізілген жоқ, өйткені оның жерімен байланысты құқықтары бұзылмаған. Олар айтарлықтай азайып кеткені рас, өйткені ол зардап шекті, бірақ ешқандай жарақаттар болған жоқ. Брэктонның пікірінше (әрине, дұрыс) шіркеуге жер сыйлауды феодалдық иелер емес, сыйлаушының мұрагерлері ғана бұза алады. 1290 жылы қабылданған Квиа Эмпторес статуты жалға алушылардың өз иеліктерін алмастыру арқылы еркін иеліктен шығару мүмкіндігін растады, бірақ субинфеудация арқылы иеліктен шығару мүмкіндігін тоқтатты. Сонымен қатар, ол франк-альмонда корольден басқа кез-келген адам құру мүмкіндігін тоқтатты, өйткені шіркеуге жер сыйлау үшін патшаның келісімін қажет етті; бірақ франк-альмонда құрылған заңгерлер Мортменнің жарғыларын және ауыр және пайдасыз жалпы құқық соттарын қолдана отырып, шіркеу соттарында орын ауыстыру құрылғысын ойлап тапты – cestui que use.

In England in the 12th and 13th centuries, the legal ownership of land was defined through a hierarchical system of estates. The monarch was the ultimate owner of all land in the realm, and out of his estate lesser estates existed, held by individuals known as tenants in chief. Further estates could be created out of these estates in a process called subinfeudation. Estates in land could be alienated (that is, their legal title – i. e. ownership – could be transferred to others), in two ways. Substitution meant that the transferee would take the estate with the same tenure, and hold from the same lord, as the original tenant. Subinfeudation meant that the original tenant continued to hold his estate, but there was created a new estate which was held from and through the original tenant, and which was subsidiary to the original estate. Alienation was not always possible, and sometimes the permission of the immediate overlord was required. In the opinion of Pollock and Maitland, in the middle of the 13th century the tenant enjoyed a largely unfettered power of disposing of his tenement inter vivos, though this was subject to some restraints in favour of the overlord. Other opinions have been expressed. Coke regarded the English tradition as one of ancient liberty dictated by custom, in which the tenant had relative freedom to alienate all or part of his estate. Blackstone was of a differing conclusion, namely that the law supported the inalienability of the fief as its starting point. Pollock and Maitland believed Coke's opinion to be the more valid one. Both views may have been true: modern scholars may have given more weight to the written law of the Normans than existed in reality after the Black Death had altered the economic conditions of the age. A significant consequence of the ability of owners to alienate their estates was a growth in gifts of land to the Church. Estates so given were said to be held in frankalmoin tenure. The King made various attempts to prevent this practice, including in Magna Carta in 1215 and in the Statutes of Mortmain in 1279 and 1290, but these measures were largely ineffective. Where estates were subinfeudated, the practice of mortmain was detrimental to the overlord's rights. It was difficult or impossible for an overlord to extract any services (such as knight service, rent, or homage) from the new tenant, who had no bond to the overlord. Pollock and Maitland give the following example: in a case of subinfeudation, the old tenant was liable for services to the lord. If A enfeoffed to B, to hold on a knight's service (a form of military service), and then B enfeoffed C to hold at a rent of a pound of pepper per year, if B then dies leaving an under age heir, A is entitled to a wardship, but it will be worth very little: instead of being entitled to enjoy the land itself until the heir is of full age, the overlord will get only a few annual pounds of pepper, because C is in possession, not B. Instead of enjoying the land itself, by wardship or by escheat, he will only receive a trifling peppercorn rent. Bracton gives the example of a tenant making a gift of frankalmoin: gifting land to the Church. A right of wardship would have no value at all, as ownership cannot henceforth pass to a minor. An escheat of the land (reclaiming the land by the overlord, for want of an heir to inherit it) would allow the overlord to re take control of the land. But by placing the land in frankalmoin it was left in the hands of a group of lawyers or others, who allowed the use of the land by a religious organisation. The overlord would have only nominal control of this corporation, as it had never entered into a feudal homage arrangement, hence the corporation owed nothing to the overlord. Bracton was sympathetic to this arrangement. According to him, the lord was not really injured, as his rights to the land remained unscathed. It is true they had been significantly diminished, as he had suffered damnum; but there had been no injuria. Bracton was of the opinion (undoubtedly correct) that a gift of land to the Church could be voided only by the heirs of the donor, not by the feudal overlord. The statute of Quia Emptores, enacted in 1290, confirmed the ability of tenants freely to alienate their estates by substitution, but ended the possibility of alienation by subinfeudation. It also ended the possibility for further estates in frankalmoin to be created by anyone other than the king, as any gift of land to the Church now required royal consent; but the lawyers who had created frankalmoin now nimbly side stepped the Statutes of Mortmain, and the cumbersome and useless common law courts, with the development of a replacement device in the ecclesiastical courts, the cestui que use.

Франкальмон және Утрумның ассиздері

Франкальмондағы жер сыйлықтары Құдайға арналған деп есептелді. Брактон мұндай сыйлықтарды "primo et principaliter" (бірінші және ең бастысы) Құдайға, ал тек "secundario" (екіншілік) канондарға, монахтарға немесе пасторларға берілгендігін айтады. Мысалы, Рамси аббаттығына сыйлық "Құдайға және Рамсидің қасиетті Бенетіне, Вальтер абат пен Сент-Бенет монахтарына" немесе қысқасырақ "Құдайға және Рамсидің қасиетті Бенет шіркеуіне", немесе тіпті "Құдайға және Сент-Бенетке" түрінде берілуі мүмкін. Көбінесе сыйлық беруші, мүліктік құжатты немесе басқа да иелік белгісін, мысалы пышақты немесе иеліктің басқа да символын шіркеу алтаріна қоятын. Құдай жердің басты иесі саналды. Брактон осы тұжырымға негізделген бірнеше аргумент келтіреді. Бұл Франкальмондағы жерлерді қарапайым адамдық әділеттен тыс деп есептеуге алып келді. Кейінірек, франкальмойн иелігінің ерекшелігі, заңгерлердің назарын аударған нәрсе – зайырлы соттармен күштеп орындала алмайтын қызметтің болмауы еді. "Бос, таза және мәңгілік қайырымдылық" ретінде берілген патшалық үсыныстар барлық зайырлы міндеттемелерден босатылар еді. Дегенмен, егер аралық (месне) иелері болса, сокаж, алым және басқа да қызметтер сияқты міндеттемелер жерден толығымен немесе ішінара алынуы мүмкін. Сот істері соншалық деңгейде күрделенгендіктен, 12 ғасырдың ортасында арнайы сот – Утрум соты құрылды. Әдетте сот өкілеттігі шіркеу соттарына тиесілі болған, бірақ Утрум соты, әсіресе 1164 жылғы Кларендон конституцияларында белгіленгендей, патшалыққа діни емес, зайырлы сотта меншік және міндеттемелер туралы күрделі мәселелерді анықтау мүмкіндігін берді. Көп жағдайларда меншік құқығының маңызы, астыққа, рыцарлық қызметке, неке жазаларына және басқа феодалдық құқықтарға кімнің құқығы бар екенін анықтаудан кем маңызды болды. Бұл міндеттемелер жердің қалай берілгенімен және феодалдық тізбекте кім бергенімен анықталды. Көбінесе жер діни ұйымға сыйға беріліп, ол оны бірден сыйлық берушіге қайта жалға берді, осылайша тікелей иеленушіге тиесілі болатын феодалдық міндеттемелерден қашуға тырысты.

Gifts of land in frankalmoin were intended to be made to God. Bracton describes these as "primo et principaliter" (first and principally) to God, and only "secundario" (secondarily) to the canons or monks or parsons. A gift, for example, to Ramsey Abbey would take the form of a gift "to God and St. Benet of Ramsey and the Abbot Walter and the monks of St. Benet"; or in shorthand, "to God and the church of St. Benet of Ramsey" or briefly "to God and St. Benet". Often the donor laid the charter of feoffment or some other symbol, such as a knife or other symbol of possession, upon the altar of the church. God was considered the primary landowner. Bracton founds several arguments upon this assertion. It suggested land given in frankalmoin was outside the sphere of mere human justice. In later years, the feature of the tenure of frankalmoin which attracted the notice of lawyers was the absence of any service that could be enforced by the secular courts. Grants from the Crown "in free, pure and perpetual alms" would be free from all secular services. However, if a mesne (i. e. intermediate) lord was involved, then services such as socage, fee and other services might be extracted from the land, either in part or in total. Cases became so complicated that a special assize, the Assize of Utrum, was established in the middle of the 12th century. Jurisdiction would normally lie with the ecclesiastical courts; but the Assize of Utrum, especially as defined in the Constitutions of Clarendon in 1164, gave the Crown a chance to clarify difficult questions of ownership and duty in a non religious, secular court. Often, ownership was of less importance than in determining who had rights to grain, to knight service, to marriage penalties, and the like feudal rights. These duties were defined by the manner in which the land had been granted, and by who in the feudal chain had made the grant. Frequently, land would be donated to a religious body, which would simultaneously re let it to the donor, in order to evade those feudal services which otherwise would be due to the immediate overlord.

Брактонның заманындағы мортмендер проблемалары

Англияда шіркеуге жер берудің ұзақ және даулы тарихы болды. 1066 жылғы Нормандық жаулап алудан бұрын, англосаксон мемлекеті мен шіркеу көбінесе бір-бірімен атастырылды. Жергілікті епископ немесе діни қызметкер патша сотында азаматтық және қылмыстық істерді қарауға қатысуы мүмкін еді. Нормандар шіркеу мен мемлекетті қатаң түрде бөлуді енгізді. Вильгельм Жеңімпаз осы бөлінуді қолдады, бірақ шіркеудің моральдық мәселелерде атқаратын рөліне ынталанды. Нәтижесінде екі деңгейлі құқықтық жүйе қалыптасты: шіркеу соттары және Корольдік соттар (соңғысы қазір Жалпы құқық соттары деп аталады). Іс қарау құзыреті жиі шатас болатын. Бір соттан қанағаттанарлық нәтиже алмаған талапкер істі екінші сотқа қайта жіберуге құқылы болды. Шіркеу сотында істі қайта қарауға тыйым салатын тыйым салу туралы жарлықтарды жалпы құқық соттары жиі шығарды. Брэктон адамның жалпы құқық сотының шешімімен өмір сүруге ант беруін, бірақ егер бірінші сот оған қарсы шешім шығарған болса, шіркеу сотында қайта қарау үшін істі қайтаруын күнә деп есептеді. Жерді шіркеуге кепілге беру практикасы нормандар кезінде франкальмон заңдарымен реттелді. Мұның екі себебі болды: шіркеуге деген ризашылық, сондай-ақ феодалдық міндеттер мен салықтардан қашу. Жер шіркеуге кепілге берілгеннен кейін, жер иесі үшін бұрынғы алымдарын алу қиын немесе мүмкін емес болды. Брэктон жалға алушының жерді франкальмонға сыйға тарту жағдайындағы нәтижені қарастырды. Феодалдық қамқоршылық құқығы енді ешқандай құндылыққа ие болмайды, өйткені одан кейін кәмілетке толмағандардың (жерге кәмілетке толмағандардың меншігі) пайда болуы мүмкін емес еді. Жерді қайтарып алу (мұрагердің болмауына байланысты жер иесінің қайтарып алуы) теориялық тұрғыдан қожайынға оны қайтарып алуға мүмкіндік берді; бірақ жерді франкальмонға орналастыру оны заңгерлер тобының немесе басқалардың қолына қалдырды, олар діни қордың пайдалануына рұқсат берді: иеленуші бұл корпорацияны тек номиналды түрде ғана бақылайтын, өйткені ол ешқашан онымен феодалдық құрметпен келісімге келген жоқ; корпорация иеленушіге ештеңе қарыз болмады, сондықтан оған құрмет көрсетпеді. Брэктон бұл келісімге оң көзқарас білдірді. Оның пікірінше, жер иесі шынымен зардап шекпеді, өйткені оның жермен байланысты құқықтары бұзылмады. Шындығында, олар айтарлықтай азайды, өйткені ол зиянға ұшырады; бірақ зардапсыз зиян болған жоқ. Брэктон (дұрыс) шіркеуге жер сыйлауды иеленуші емес, мұрагерлер ғана жоюға құқылы деген пікірде болды. Жер шіркеудің қарамағына өткеннен кейін, одан ешқашан бас тартуға болмайды. Шіркеу ешқашан өлмегендіктен, жер қайтыс болғаннан кейін мұрагерлікке берілмейді (осылайша мұрагердің кіруі үшін айыппұл салынбайды), сондай-ақ оны иеге беруге болмайды (мұрагердің болмауына байланысты жоғалтылды). Бұл «өлген қол» деп аталды – шіркеу (өмірлік емес корпорация) осы өлген қолды білдірді, немесе қол өлген сый берушінің қолы болды, ол іс жүзінде әлі де жерді өзінің бастапқы сыйымен бақылап отырды. Осылайша, бұрынғы ұрпақтардан өткен адамдардың іс-әрекеттері бұрынғы жерлерін басқаруды жалғастырды. 1217 жылы қабылданған Ұлы Хартия (Магна Харта) шіркеутің кейбір іс-әрекеттеріне тыйым салды. Жерді діни ұйымға сыйға тартуға (феодалдық қызметтен қашу үшін) келісім жасау, сол ұйым оны сый берушіге дереу қайта жалға беруі үшін тыйым салынды. Бұл заңды іс жүзінде корольдіктің бас судьясы Кок бұзды, оның соттары бұл ережені оның жалғыз әсері – сыйлықты мұрагерлер арқылы күшін жоюға болатындығы ретінде түсіндірді. Кок сыйлықты иеленуші емес, мұрагерлер жоюға болатынын айтты, бұл пікірді Брэктон қайталады. Бұл заңда былай делінген: «Біреу діни үйді тартып алып, жерді жалға алушы ретінде қайтарып ала алмайды» (көзге көрінгенідей, жерді шіркеуге сыйға беруге тыйым салынды, егер ол сыйға алушыға жаңа жалға алу құқығын берсе). Бұл заңның мақсаты белгілі бір жағымды діни ұйымдар, мысалы, Темплер сапындағы рыцарлар, корольдік жарғыларға ие болғандықтан пайда болды, олар жарғыны берген кезде немесе одан кейін иеленген барлық жерлерді феодалдық ауыртпалықтардан босатады. Осылайша, адам осындай үйге жер беруі мүмкін, ал оның орнына сол жердің жалға алу құқығы берілуі мүмкін, ал үйдің жалға алушысы ретінде ол жарғымен берілген иммунитетті талап ете алады. Сонымен, жерді діни ұйымға сыйға беру жалға алушыны жер иесіне деген феодалдық міндеттерінен босатады. 1217 жылы король Иоаннның Ұлы Жарғысында шіркеуге жер беру туралы ешбір ереже қалдырылмаған. Алайда оның орнын басқан Генрих III мұндай лицензияларды теориялық түрде рұқсат етілмегеніне қарамастан, кеңінен берді. Ұлы Хартия заң емес, корольдің әкімшілік жариялануы болғандықтан, ол тек корольдің поддандыларына ғана, корольдің өзіне емес, байланысты болды. 1258 жылы Оксфордтағы Парламентте барондар дін қызметкерлерінің графтар, барондар және басқа да иеленушілерден рұқсатсыз иелік еткен ақылардың меншігіне ие болуына тыйым салуға тырысты, осылайша иеленушілер қамқоршылық, неке, жеңілдету және қайтарып алу құқықтарынан мәңгілікке айырылды, яғни олар корольге осы ережелермен байланыстыру үшін Парламенттің билігін пайдалануға тырысты. 1259 жылы Вестминстерлік Ережелер дін қызметкерлерінің жер иесінің рұқсатынсыз ешкімнің иелігіне ие болуына рұқсат етілмейтінін белгіледі. Ережелер барондардың немесе корольдің кімнің үстемдік танытқанына байланысты заң ретінде қарастырылды, кейде қатаң түрде орындалмайтын. Вестминстерлік Ережелердің көп бөлігі кейіннен 1267 жылғы Марлборо Заңында қабылданып, үлкенірек билікке ие болды, бірақ шіркеуге ақы сыйлауға қатысты ережелер қабылданбады. Осыдан дін қызметкерлері корольге ықпалды болған деген қорытынды жасауға болады, ол осы уақытта барондарға қарағанда үлкен билікке ие болды. Марлборо Заңы Екінші Барондар соғысының номиналды аяқталуы болды және корольдің жеңісін көрсетті. Шіркеуке қатысты шектеулердің болмауы Генрих III-нің дін қызметкерлеріне деген симпатиясына тікелей байланысты, Плакнеттің сөзінше. 1279 жылы қабылданған De Viris Religiosis заңы Вестминстерлік Ережелерді белгіленген заң ретінде қарастырды, сонымен қатар төменде талқыланатын mortmain-де жасалған бөлістерге шектеу қосты. 1279 жылғы «Діни адамдар туралы заңға» сәйкес, «mortmain заңдарының» біріне, діни тұлғаларға жер сатып алуға рұқсат берілмейді. Егер олар олай істесе, жер дереу иеленушіге қайтарылып беріледі, ол қайтарып алудан пайдалану үшін қысқа мерзімге ие болды. Егер ол олай істемесе, феодалдық иерархиядағы келесі иеленушіге ұқсас мүмкіндік берілді. Бұл құқық корольге дейін жалғасты. Заң тек франкальмонды жоймады: шіркеу үйлері ешқандай жолмен жер сатып ала алмайды, тіпті олар толық жалдау төлеуге дайын болса да. Дегенмен, егер иеленуші келісім білдірсе, жерді діни үйге оның қатысуымен сыйлауға болады, яғни оның әрекетсіздігі арқылы. Генрих III діни ұйымдарға ұзақ жылдар бойы симпатия танытқандықтан, сол жылдары mortmain-де жер сатып алуға корольден лицензия алу оңай болды. 1275 жылы Францияда да параллель жарлық жарияланды. Генрих III импульсивті түрде патшалық жарлықтар шығару арқылы үкім етуге беделді болды. Бұл сол кездегі секулярлық және шіркеу соттарына қиындық тудырды, және осы тәжірибені шектеуге күш-жігер жұмсалды.

Giving land to the Church had a long and contentious history in England. Prior to the Norman Conquest of 1066, the Anglo Saxon state and the Church were often synonymous. The local bishop or priest might also sit in judgment of civil and criminal cases in the royal courts. The Normans created a strict separation of Church and state. William the Conqueror encouraged this separation, yet was enthusiastic about the role the Church played in moral matters. As a result, a two tier legal system developed: the ecclesiastical courts and the Royal courts (the latter being now known as the Common Law courts). Jurisdiction was frequently blurred. A petitioner not receiving a satisfactory result in one court could re file the case in the other. Writs of prohibition were frequently issued by common law courts to bar the reissuing of a case in a Church court. Bracton considered it a sin for a man to pledge to live by the decision of a common law court, only to re issue it in a Church court because the first court had ruled against him. The practice of pledging land to the Church was governed by the laws of frankalmoin under the Normans. There were two reasons to do so: gratitude toward the Church, but also to avoid feudal services and taxes. Once land had been pledged to the Church, it was difficult or impossible for the overlord to extract his former dues from the land. Bracton considered the outcome of this, in a case where the tenant made a gift into frankalmoin – a gift of land to the Church. A feudal right of wardship would now be of no value at all, as no minority (ownership of the land by a minor) could thereafter arise. An escheat of the land (reclaiming of the land by the overlord, for want of an heir) theoretically allowed the lord to take back control of it; but placing the land in frankalmoin left it in the hands of a group of lawyers or others who allowed the use of the land by a religious foundation: the overlord would have only nominal control of this corporation, as it had never entered into a feudal homage arrangement with him; the corporation thus owed nothing to the overlord, so did not pay him homage. Bracton was sympathetic to this arrangement. According to him, the lord was not really injured as his rights to the land remained unscathed. It is true that they had been significantly diminished, as he had suffered damnum; but there had been no injuria (damnum absque injuria). Bracton was (rightly) of the view that a gift of land to the Church could be voided only by the donor's heirs, not by the overlord. Once land had passed into the control of the Church, it could never be relinquished. Since the Church never died, the land could never be inherited on death (so no fine could be levied for the entry of the heir), nor could it be escheated to the lord (forfeited for want of an heir). This came to be known as the "dead hand" – either the Church (a non living corporation) represented this dead hand, or the hand was that of the dead donor, who in effect still controlled the land by his original gift of it. Thus did the actions of men who had died generations before continue to control their former lands. Magna Carta (the Great Charter) of 1217 struck down certain practices to which the Church was privy. Collusion, in making a gift of the land to a religious body (so as to evade feudal service), in return for an immediate re letting of it by that body to the donor, was forbidden. This law was undermined in practice by the Chief Justice of the kingdom, Coke, whose courts interpreted the provision as though its only effect was to make the gift voidable by the donor's heirs. Coke held that it could not be voided by the donor's overlord, an opinion reiterated by Bracton. The statute made provision in the following terms: "One is not to enfeoff a religious house and take back the land as a tenant of that house" (on the face of it, a ban on donating land to the Church on condition that it grant the donor a new tenancy thereof). The mischief aimed at by this arose because certain favoured religious bodies, such as the Knights Templar, possessed royal charters which, by general words therein, set free from any feudal burdens all the lands they possessed at the time of the granting of the charter, or thereafter acquired. Thus a man might give land to such a house, and in return be granted by it a tenancy of that same land, and as a tenant of the house he could now claim the immunity afforded by the charter. Thus did the gifting of land to a religious body free the tenant from his feudal duties to the overlord of the land. King John's Great Charter of 1217 left no scope for granting land to the Church. But in spite of this his successor, Henry III, lavishly granted such licenses, despite that they were theoretically not allowed. The Great Charter, not being a statute but a mere administrative proclamation by the king, was binding only on the king's subjects, not on the king himself. In 1258 at the Parliament in Oxford, the barons sought to preclude men of religion from entering into ownership of fees held from earls, barons and other lords without their consent, whereby the overlord lost forever the rights of wardship, marriage, relief and escheat, i. e. they were trying to use the authority of Parliament to bind the king with these provisions. In 1259 the Provisions of Westminster ordained that it shall not be lawful for men of religion to enter the fee of anyone without the permission of the lord from whom the land was held. The Provisions were alternately considered to be the law, then not rigorously enforced, depending upon who had greater political sway: the barons or the king. Most of the Provisions of Westminster were subsequently enacted, hence given greater authority, in the Statute of Marlborough in 1267, but not those relating to the gifting of fees to the Church. From this it may be inferred that the clergy had been influential with the king, who was then enjoying increased power over the barons. The Statute of Marlborough was the nominal endpoint of the Second Barons' War, and underscored the victory of the king. The omission of restrictions on the Church can be directly traced to Henry III's sympathy for the clergy, according to Plucknett. In 1279 the statute De Viris Religiosis referred to the Provisions of Westminster as if they were settled law, whilst adding a restriction on alienations made in mortmain, discussed below. By the 'Statute for Religious Men' of 1279, one of the so called Statutes of Mortmain, no religious persons were permitted to acquire land. If they did so, the land was forfeited to the immediate overlord, and he had a brief period in which to take advantage of the forfeiture. If he failed to do so, the lord next above him in the feudal hierarchy had a similar opportunity. This right continued all the way up to the king. The statute did not merely abolish frankalmoin: ecclesiastical houses could no longer acquire land in any manner, even if they were willing to pay a full rent for it. Nevertheless, if the overlord was willing, land could still be gifted to a religious house with his complicity, i. e. by his inaction. And licenses from the king to acquire land in mortmain were easily obtained in those years, as Henry III was sympathetic to religious bodies during his long reign. There had been a parallel French ordinance proclaimed in 1275. Henry III had a reputation of ruling by fiat – making royal proclamations on the spur of the moment. These were troublesome to both the secular and the church courts of the day, and efforts were made to curtail and limit this practice.

Mortmain-дің жарғысының нәтижесі

Генрих III-нің ұзақ билігі кезінде шіркеуге жер сыйлау жиіледі. Феодалдық иеленуші әдетте, жерді діни қорға сыйға беру арқылы, феодалдық міндеттемелерге байланысты жоғары тұрған иесінің талабын жеңуге тырысатын. Ол жерді діни қорға сыйлап, одан кейін сол жерді қайтадан иелену құқығын алу шартын қоятын. 1217 жылғы Ұлы Хартияда осы практикаға қарсы алғашқы тікелей шаралар енгізілді:

Бірнеше жағдайда король иеленушіге тәждің мәңгілік иелігіндегі шіркеуді немесе жерді иеліктен шығаруға тыйым салғаны тіркелген, бұл, әрине, mortmain-ге балама болды. Бұл жағдайлар 1164, 1221 және 1227 жылдармен даталанған. 1217 жылдан кейін рұқсатсыз mortmain арқылы иеліктен шығарылған жағдайда жер жоғары тұрған иесіне қайтарылып алынды. Алайда Генрих III шіркеуге айқын ықпал көрсетті және король Джонның 1215 және 1217 жылдарғы жарлықтарын көбінесе орындалмаған күйде қалдырды. Бұл тыйым Генрих III-нің ұлы Эдуард I-нің 1279 және 1290 жылдарғы Mortmain заңдарымен қайтадан енгізіліп, күшейтілді. Дегенмен, осы тыйым салу әрекеттерінің ешқайсысы тиімді болмады. Жерді шіркеуге қалдырудың орнына, cestui que use құрылғысының дамуы арқылы мүмкін болды. Генрих VII шіркеу корпорацияларының "пайдалану құқығын" заңмен шектеуге сотта көп күш жұмсады. Mortmain заңдарынан үш ғасыр өткен соң қабылданған Пайдалану заңы (Statute of Uses) cestui que use практикасын тоқтатуға тырысты, бірақ толыққанды жетістікке жете алмады. Генрих VIII 1535 жылы монастырларды таратып, барлық шіркеу жерлерін тәркілеу арқылы шіркеу жерлері мәселесін біржола шешті.