Кіріспе
1862 жылғы науқан АҚШ Азамат соғысындағы Джексонның аңғарлық науқаны, сондай-ақ Шенноа аңғары науқаны деп те аталады. Бұл «Стоунволл» Джексонның 1862 жылғы көктемгі науқаны, ол АҚШ Азамат соғысы кезінде Вирджиниядағы Шенандоа аңғары арқылы жүргізілді. Ішкі желілердегі батылдығы мен жылдам, болжаусыз қимылдары арқасында Джексонның 17 000 әскері 48 күнде 646 миль (1040 км) жол жүріп, үш одақтық армиямен (52 000 адам) сәтті қақтығысты, олардың Ричмондқа қарсы шабуылды күшейтуіне кедергі келтіріп, бірнеше шайқаста жеңіске жетті. Джексон Кёрнстаун шайқасының бірінші кезеңінде (1862 жылғы 23 наурыз) полковник Натан Кимболға (Одақтың генерал-майоры Натаниел П. Банкс армиясының бөлігі) қарсы тактикалық жеңіліске ұшырады, бірақ бұл Конфедерация үшін стратегиялық жеңіс болды, себебі президент Авраам Линкольн Одақтың аңғардағы күштерін Ричмондқа қарсы жарым аралдық науқанға бастапқыда белгіленген әскерлермен нығайтты. Кёрнстауннан кейін Джексон Вудстоктан оңтүстікке қарай Стони Крикке шегінді және штаб-пәтерін Стони Крикке жақын Тар жолға орналастырды. Сол жерде ол жергілікті картограф Джедедия Хочкисті шақырды, ол оған қорғаныссыз Стони Криктен Рудс Хиллге, стратегиялық маңызды биікке, бірақ Таудан оңтүстікке қарайғы Valley Turnpike-ке бақылау жасауға болатын қорғаныс позициясына көшуді ұсынды. Рудс Хилл Джексонның 2 сәуірден 17 сәуірге дейінгі штабы болды, онда Джексон өзінің басқаруын қайта ұйымдастырды. Джексон Хочкиске «Харперс-Ферриден Лексингтонға дейінгі аңғардың картасын жасап, сол жерлердегі барлық шабуыл және қорғаныс нүктелерін көрсетуді» бұйырды. Шенандоа аңғары бұрын толыққанды карталанбаған еді, ал Хочкистің карталары мен жер бедерін білуі Джексон үшін науқанның қалған бөлігінде шешуші тактикалық артықшылыққа айналды. 8 мамырда, Банкспен бір айдан астам шайқасқаннан кейін, Джексон аңғардың батысына қарай алдап жылжыды және Макдауэлл шайқасында генерал-майор Джон С. Фремонттың әскерінің бөлімдерін кері қайтарды, осылайша екі одақтық армияның оған қарсы бірігуіне жол бермеді. Содан кейін Джексон Банкске қарсы бетпе-бет кездесу үшін тағы да аңғарға қарай бағытталды. Лурай аңғарында өзінің қозғалысын жасырып, Джексон генерал-майор Ричард С. Ивеллмен күш біріктірді және 23 мамырда Фронт-Роялдағы федералды гарнизонды басып алды, бұл Банксті солтүстікке шегінуге мәжбүр етті. 25 мамырда Винчестер шайқасының бірінші кезеңінде Джексон Банксті жеңіп, Одақ армиясы Потомак өзенінен Мэрилендке дейін қуып шықты. Шығыс Вирджиниядан Одақтың күшейткіш күштерін жеткізіп, бригада генералы Джеймс Шилдс Фронт-Роялды қайта басып алды және Страсбургте Фремонтпен қосылуды жоспарлады. Джексонға енді үш шағын Одақ армиясы қауіп төндірді. Уинчестерден аңғарға қарай шегінген Джексонды Фремонт пен Шилдс қуып жетеді. 8 маусымда Ивелл Крос-Кейс шайқасында Фремонтты жеңіп, келесі күні Норт-Риверді кесіп өтіп, Джексонмен бірігіп Порт-Республика шайқасында Шилдсті жеңіп, науқанды аяқтады. Джексон өзінің сәтті науқанын Ричмонд маңындағы жеті күндік шайқаста генерал Роберт Лиге қосылу үшін жедел маршпен жалғастырды. Оның батыл науқаны оны Конфедерацияның ең танымал генералының біріне айналдырды (кейін бұл бедел Лимен ауыстырылғанға дейін) және бүкіл әлемдегі әскери ұйымдар оны зерттеп келеді.
Jackson's Valley campaign, also known as the Shenandoah Valley campaign of 1862, was Confederate Maj. Gen. Thomas J. "Stonewall" Jackson's spring 1862 campaign through the Shenandoah Valley in Virginia during the American Civil War. Employing audacity and rapid, unpredictable movements on interior lines, Jackson's 17,000 men marched 646 miles (1,040 km) in 48 days and won several minor battles as they successfully engaged three Union armies (52,000 men), preventing them from reinforcing the Union offensive against Richmond. Jackson suffered an initial tactical defeat (his second defeat of the war) at the First Battle of Kernstown (March 23, 1862) against Col. Nathan Kimball (part of Union Maj. Gen. Nathaniel P. Banks's army), but it proved to be a strategic Confederate victory because President Abraham Lincoln reinforced the Union's Valley forces with troops that had originally been designated for the Peninsula campaign against Richmond. Following Kernstown, Jackson retreated to form a line at Stony Creek south of Woodstock, making his headquarters at Narrow Passage on Stony Creek. It was there he summoned a local cartographer, Jedediah Hotchkiss, who recommended he withdraw from the indefensible Stony Creek to Rude's Hill, a strategic small promontory but a commanding defensive position astride the Valley Turnpike south of Mt. Jackson. It was at Rude's Hill, which was Jackson's headquarters from April 2–17, that Jackson reorganized his command. Jackson had instructed Hotchkiss to "make me a map of the Valley, from Harper's Ferry to Lexington, showing all the points of offence and defence [sic] in those places." The Shenandoah Valley had never been comprehensively mapped before, and Hotchkiss' maps and knowledge of the terrain proved to be a decisive tactical advantage for Jackson throughout the rest of the campaign. On May 8, after more than a month of skirmishing with Banks, Jackson moved deceptively to the west of the Valley and drove back elements of Maj. Gen. John C. Frémont's army in the Battle of McDowell, preventing a potential combination of the two Union armies against him. Jackson then headed down the Valley once again to confront Banks. Concealing his movement in the Luray Valley, Jackson joined forces with Maj. Gen. Richard S. Ewell and captured the Federal garrison at Front Royal on May 23, causing Banks to retreat to the north. On May 25, in the First Battle of Winchester, Jackson defeated Banks and pursued him until the Union Army crossed the Potomac River into Maryland. Bringing in Union reinforcements from eastern Virginia, Brig. Gen. James Shields recaptured Front Royal and planned to link up with Frémont in Strasburg. Jackson was now threatened by three small Union armies. Withdrawing up the Valley from Winchester, Jackson was pursued by Frémont and Shields. On June 8, Ewell defeated Frémont in the Battle of Cross Keys and on the following day, crossed the North River to join forces with Jackson to defeat Shields in the Battle of Port Republic, bringing the campaign to a close. Jackson followed up his successful campaign by forced marches to join Gen. Robert E. Lee for the Seven Days Battles outside Richmond. His audacious campaign elevated him to the position of the most famous general in the Confederacy (until this reputation was later supplanted by Lee) and has been studied ever since by military organizations around the world.
Өмірбаян
1862 жылдың көктемінде «Оңтүстік штаттарының рухы төмендеді» және «Конфедерацияның аман қалу мүмкіндіктері күңгірт көрінді». 1861 жылдың сәтті жазын, әсіресе Булл-Раның бірінші шайқасын (Бірінші Манассас) кейін жағдай тез нашарлады. Батыс майданындағы Одақтың әскерлері, Улисс С. Грант және басқалардың басшылығымен, оңтүстік аймақтарын басып алды және Форт-Донельсон мен Шило шайқастарында маңызды жеңістерге жетті. Ал шығыста генерал-майор Джордж Б. Макклелланның Потомак армиясы Пенинсула кампаниясы аясында Ричмондқа оңтүстік-шығыстан жақындады, генерал-майор Ирвин Макдауэллдің ірі корпусы Ричмондқа солтүстіктен шабуыл жасауға дайын тұрды, ал генерал-майор Натаниел П. Банкс армиясы Шенноа аңғарына қауіп төндірді. Дегенмен Джексонның Конфедерация әскерлері «керемет рухта» болды, бұл жаздағы аңғардағы оның әрекеттерінің негізін қалады, ол Одақтың жоспарларын күйретіп, Конфедерацияның басқа аймақтардағы рухын жаңартты. Азамат соғысы кезінде Шенноа аңғары Вирджинияның ең стратегиялық маңызды географиялық аймақтарының бірі болды. Шенноа өзенінің суайдыны шығыстағы Блю Ридж таулары мен батыстағы Аллегей таулары арасынан өтіп, Шепардстаун мен Харперс-Ферридегі Потомак өзенінен оңтүстік-батысқа қарай 140 шақырымға созылды, орташа ені 25 шақырымды құрады. Жергілікті тұрғындардың пікірінше, «жоғарғы аңғар» оңтүстік-батыс жағын білдірді, ол солтүстік-шығыстағы төменгі аңғардан көбінесе биік болды. Мысалы, «аңғарға жоғары қарай» саяхаттау оңтүстік-батысқа қарай сапар шегуді білдірді. Шенноа өзенінің Солтүстік және Оңтүстік салалары арасында Массануттен тауы 2900 метрге көтеріліп, Страсбургтен Харрисонбургке дейін 50 шақырымға созылған аңғарды екіге бөлді. 19-ғасырда тауды жаңа базардан Лурайға дейін бір ғана жол кесіп өтті. Аңғар Конфедерация әскерлеріне екі стратегиялық артықшылық берді. Біріншіден, Вирджинияға кіретін Одақ армиясы Блю Ридж тауларындағы көптеген жел саңылаулары арқылы Конфедерацияның қанаттық шабуылдарына ұшырауы мүмкін. Екіншіден, аңғар Конфедерация армияларына Пенсильванияға тосқаусыз солтүстікке қарай жол ашты; осы маршрутты генерал Роберт Ли 1863 жылғы Геттисбург кампаниясында Солтүстікке шабуыл жасау үшін және генерал-лейтенант Джубал А. Эрли 1864 жылғы аңғарлық кампанияларында пайдаланды. Керісінше, аңғардың бағыты Ричмондқа бет алған Одақ армиясына көп артықшылық бермеді. Бірақ Конфедерациядан аңғарды тартып алу олар үшін ауыр соққы болар еді. Бұл ауыл шаруашылығына бай аймақ болды – мысалы, 1860 жылы өндірілген 2,5 миллион бушель бидай бүкіл штаттағы өнімнің шамамен 19% құрады, сонымен қатар аңғар малға да бай болды, ол Вирджиния армиясын және Конфедерацияның астанасы Ричмондты қамтамасыз етуге қолданылды. Егер Одақ әскерлері жоғарғы аңғардағы Стаунтонға жетсе, Ричмондтан Миссисипи өзеніне дейінгі маңызды Вирджиния және Теннеси темір жолына қауіп төндіретін еді. Стоунволл Джексон штаб қызметкеріне: «Егер бұл аңғар жойылса, Вирджиния да жойылды» деп жазды. Джексонның 1862 жылғы кампаниясынан басқа, аңғар соғыс бойы қақтығыстар ошағы болды, әсіресе 1864 жылғы аңғарлық кампанияларында.
Кернстаун (23 наурыз 1862)
Джексонның Джонстоннан алған бұйрығы Банкстің әскерін Үңгілден кетуіне кедергі келтіру болды, олар солай істеп жатқандай көрінді. Джексон әскерін кері бұрды және соғыстың ең қиын марштарының бірінде 22 наурызда солтүстік-шығысқа қарай 25 шақырым, ал 23 наурыз таңында тағы 15 шақырым Кернстаунға жылды. 22 наурызда Эшбидің кавалериясы федералдылармен шайқасты, сол шайқаста Шилдс артиллериялық снарядтың сынығынан қолы сынды. Жарақатына қарамастан, Шилдс дивизиясының бір бөлігін Винчестерден оңтүстікке, ал бір бригадасын солтүстікке қарай жылжытты, аймақты тастап кеткендей көрінді, бірақ ішкі резервте қалу үшін жақын жерде тоқтады. Одан кейін ол дивизияның тактикалық басқаруын полковник Нейтан Кимбаллға тапсырды, бірақ болашақ шайқаста Кимбаллға көптеген хабарламалар мен бұйрықтар жіберді. Винчестердегі конфедерациялықтар Тернер Эшбиге Шилдстің тек төрт полк пен бірнеше зеңбірек (шамамен 3000 адам) қалдырғанын және қалған әскерге таңертең Харперс-Ферриге баруға бұйрық берілгенін қате айтты. Джексон 3000 адамдық дивизиясымен солтүстікке қарай жылжыды, колоннадан қалып қойғандардың арқасында салмағы азайды, жақын арада 9000-ға жуық әскерге шабуыл жасамақ екенін білмеді. Джексон Вудстоктан солтүстікке қарай жылжып, 23 наурыз күні жексенбіде сағат 11-де Кернстаунға одақтың позициясына жетті. Ол Тернер Эшбиді Кимбаллдың Үңгіл жолындағы позициясына қарсы алдау шабуылы жасауға жіберді, ал оның негізгі күштері – полковник Сэмюэл Фулкерсон мен бригада генерал Ричард Б. Гарнет (Тас қабырға бригадасы) Притчард төбесіндегі одақтың артиллериялық позициясына шабуыл жасады. Фулкерсон басқаратын жетекші бригада кері қайтарылды, сондықтан Джексон одақтың оң фланғын айналып өтуге шешім қабылдады, Санди Ридждегі 2 шақырым батысқа, ол бос болып көрінді. Кимбалл полковник Эрастус Б. Тайлер басқаратын бригадасын батысқа жылжытып, маневрге қарсы тұрды, бірақ Фулкерсонның әскері одақтың әскерінен бұрын жотадағы ашық жерге қараған тас қабырғаға жетті. Сағат 16-да Тайлер Фулкерсон мен Гарнетке тар майданнан шабуыл жасады. Конфедерациялықтар азаматтығына қарамастан, тас қабырғаның артынан қарқынды оқ жаудырып, бұл шабуылға уақытша қарсы тұра алды. Джексон, ақыры, өзіне қарсы күштің күшін түсінгенде, сол жағына күшейтеру жіберді, бірақ олар сағат 18:00-де келген кезде Гарнеттің Тас қабырға бригадасының оқ-дәрісі бітіп, оларды кері тартты, Фулкерсонның оң фланғын әшкере қалдырды. Джексон әскерін ұстап тұруға шақыруға тырысты, бірақ бүкіл конфедерациялық әскер жалпы шегінуге мәжбүр болды. Кимбалл тиімді қуып жете алмады. Одақтың жоғалғандары 590 (118 қаза тапты, 450 жараланды, 22 тұтқындалды немесе жоғалды), конфедерациялықтардың 718 (80 қаза тапты, 375 жараланды, 263 тұтқындалды немесе жоғалды). Одақтың жеңісіне қарамастан, президент Линкольн Джексонның батылдығынан және Вашингтонға төнген қауіптен алаңдады. Ол Банксті Альфеус Уильямстың дивизиясымен бірге Үңгілге қайтарды. Ол сондай-ақ Джексонның генерал-майор Джон С. Фремонтқа қарсы батыс Вирджинияға көшуі мүмкін деп уайымдады, сондықтан ол бригаданың дивизиясын генерал Луис Бленкерден Макклелланның Потомак армиясынан бөліп, Фремонтқа күш-жігер беруге бұйрық берді. Линкольн сонымен қатар бұл мүмкіндікті пайдаланып, генерал-майор Джордж Б. Макклелланның Вашингтонды қорғау жоспарларын қайта қарады, ал түбектік науқан жүріп жатқанда, күштер жеткіліксіз деп шешті. Ол соңында Макклелланға қолдау көрсету үшін оңтүстікке Ричмондқа қарай жылжыған генерал-майор Ирвин Макдауэлл корпусын астана маңында қалдыруға бұйрық берді. Макклеллан бұл күштердің жоғалуы оған Ричмондты басып алуға кедергі келтірді деп мәлімдеді. Джексонның Кернстаундағы шайқасы – оның әскери мансабындағы жалғыз жеңілісі – одақтың күштерін стратегиялық түрде қайта құруға себеп болды, бұл конфедерация үшін стратегиялық жеңіс болды. Шайқас аяқталғаннан кейін Джексон генерал Ричард Б. Гарнетті рұқсатсыз майданнан шегінгені үшін тұтқындады. Оның орнына генерал Чарльз С. Виндер тағайындалды. Гарнетт соттан бір жылдан астам уақыт бойы қорланды, содан кейін Геттисбург шайқасында Пикетт шабуылында қаза тапты.
Өзеннен қашу (24 наурыз - 7 мамыр)
Кернстауннан кейінгі күні таңертең одақтың әскерлері Джексонды қуды да, Эшбидің атты әскерін үрейге түсірді. Бірақ Банкс қууды тоқтатты, жабдықтау мәселесін шешуге кірісті. Келесі үш күн бойы одақтың әскерлері баяу жылжумен болды, ал Джексон Джексон тауына шегінді. Сол жерде ол капитан Джедедая Хочкиске бұйрық берді: «Маған аңғардың Харперс-Ферриден Лексингтонға дейінгі картасын жасап беріңіз, онда барлық шабуыл мен қорғаныс нүктелері көрсетілсін». Хочкистің карта жасау шеберлігін ескере отырып, Джексон алдағы науқанда қарсыластарынан айтарлықтай басымдыққа ие болар еді. 1 сәуірде Банкс қарқынды жылдамдықпен алға жылжып, Стони Крик арқылы Вудстокқа жетті, бірақ қайтадан жабдықтау қиындықтарына тап болды. Джексон Джексон тауы мен Нью-Маркет маңындағы Рудс-Хиллде жаңа позиция алды. 16 сәуірде Банкс тағы да алға жылжыды, Эшбидің атты әскерін Стони Крик арқылы пикетке қоймаған жерден өтіп, 60 атты әскерін тұтқынға алды, ал Эшбидің қалған бөлімдері Джексонның Рудс-Хиллдегі позициясына қайта оралды. Джексон Банкс күшейгенін ойлады, сондықтан ол позициясын тастап, 18 сәуірде Харрисонбургке қарай жылдамдықпен аттанды. 19 сәуірде оның әскері Шенноа аңғарынан шығысқа қарай 20 мильдей жол жүріп, Свифт Ран Гэпке жетті. Банкс Нью-Маркетті басып алып, Массануттен тауынан өтіп, Лурай аңғарындағы Оңтүстік саласындағы көпірлерді басып алды. Банкс енді Харрисонбургке дейін аңғарды бақылайтын болды. Банкс Джексонның қайда екенін білгенімен, оның ниетін дұрыс түсінбеді, Джексонның Блю-Ридждің шығысына Ричмондқа көмектесу үшін бара жатқанын ойлады. Вашингтондан келесі мақсатына қатысты нақты нұсқау алмағандықтан, Банкс өзінің күштерін де Блю-Ридждің шығысына жіберуді ұсынды, өзінің жоғары лауазымдыларына «осындай бұйрық біздің күшімізге қуат берер еді» деді. Бірақ Линкольн Шилдтің дивизиясын генерал-майор Ирвин Макдауэллге Фредериксбургке ауыстыруға шешім қабылдады, Банксті аңғарда тек бір дивизиямен қалдырды. Банкске аңғардан шегінуге және Страсбургте қорғаныс позициясын алуға бұйрық берілді. Осы кезде Макклелланның Жарым аралдағы науқаны сәтті жүріп жатты, ал Джозеф Джонстон өзінің армиясының көп бөлігін Ричмондты тікелей қорғау үшін қайта орналастырды, Джексонның күштерін оқшауландырды. Джонстон Джексонға жаңа бұйрықтар жіберіп, Банкстің Стаунтон мен Вирджиния және Теннесси темір жолын басып алуына жол бермеуді тапсырды, және Брэнди станциясында қалған генерал-майор Ричард С. Ивеллдің 8,500 саяхатшылық дивизиясымен нығайтты. Джексон Рудс-Хиллдегі қорғаныс позициясында Ивеллмен кампания стратегиясын әзірлеу үшін хат алмасты. Осы кезеңде Джексон өзінің командасында да қиындықтарға тап болды. Ол Гарнетті тұтқындады және Тернер Эшбимен қарым-қатынаста жағымсыз жағдайға түсті, онда Джексон Эшбидің өнерін ашуын көрсетті, оның 21 атты әскер ротасының 10-нан айырып, оларды Стоунволл бригадасының командасында Гарнетттің орнын басатын Чарльз С. Виндерге қайта тағайындады. Виндер екі офицердің арасындағы дауды татуластырды, ал қасарысқан Джексон ерекше жағдайда кері шегініп, Эшбидің командасын қалпына келтірді. Ең бастысы, Джексон 21 сәуірде президент Джефферсон Дэвистің әскери кеңесшісі генерал Роберт Лиден хат алды, ол Макдауэллдің Фредериксбургте Ричмондқа төнген қауіпін азайту үшін Эвеллмен Банкске шабуыл жасауды сұрады. Джексонның жоспары Эвеллдің дивизиясын Бэнкстің қанатын қауіп төндіретін Свифт Ран Гэпке орналастырудан, ал Джексонның күштері Бриг. Генерал Эдвард «Аллегени» Джонсонның басқаруындағы 2,800 саяхатшылық күштерге көмектесу үшін Аллегени тауларына қарай жылжудан тұрды, ол генерал-майор Джон С. Фремонт әскерінің жетекші бөлігі генерал Роберт Х. Милройдың Стаунтонға қарай жылжуына қарсы тұрып жатқан еді. Егер Фремонт пен Банкс біріге алса, Джексонның күштері жеңіліп қалуы мүмкін болғандықтан, Джексон оларды бөліп жеңуді жоспарлады. Лидің жауабын күтпей, Джексон жоспарын орындады және 30 сәуірде Эвеллдің дивизиясы Джексонның әскерін Свифт Ран Гэпте алмастырды. Джексон қатты жаңбыр кезінде оңтүстікке, Порт-Республика қаласына қарай жүріп кетті, ал 2 мамырда өз әскерін Шарлоттсвилл бағытына шығысқа бұрып, Блю-Ридж тауынан өтті. Әскерлері мен офицерлерін, Джексон әдетте өз ниеттерінен хабарсыз қалдырғанға таң қалды, 4 мамырда Ричмондқа емес, батысқа қарай баратын пойызға отырды. Шығысқа қарай жылжу - айлакерлік болды. 5 мамырда Джексонның әскері Джонсонның командалық пунктінен шамамен 6 миль жердегі Стаунтон маңында орналасты. 7 мамырда Милрой, оның әскерлері Макдауэллде орналасқан, ал таудың шығысындағы пикеттер (32-ші Огайо әскерлерінің бөлімдері) алдыңғы пикет ретінде, және Солтүстік тауының маңында қосымша әскерлер орналасқан, Джексон мен Джонсон оған қарсы бірігіп жатқанын және аңғарда шайқас күшейгенін хабарлады. Шайқасқа ұмтылса да, ол дұшпанның сандық басымдығын білгендіктен Аллеген тауларынан шегіне бастады, және Франклинге күштерді күшейту туралы сұрауларды жіберді, оған генерал Шенк жауап берді және 7 мамырдың сағат 11:00-де Милройды күшейту үшін оңтүстікке қарай әскерін жылжытуға дайындады. Милрой Шенноа тауынан дұшпанның жылжуын тоқтату үшін жолға екі артиллериялық құралды орналастырды, бұл Джексонның колоннасын баяулатты. Көптеген конфедерат колонналары таудан өте бергенде, Милрой Макдауэллге қарай шегінуге және күштердің келуін күтуге шешім қабылдады. 8 мамырдың таңында Милройдың әскері Конфедерат әскерлерінің Булл Пастур тауының үстіне жайғасқанын көріп қалды. Милрой дереу дұшпан позициясын бекітпеген кезде жылдам шабуыл жасау керек деп шешті, сондықтан ол Булл Пастур тауындағы дұшпан позицияларын бомбалауға артиллериясын бұйырды. Содан кейін, сағат 10:00-де Шенктің колоннасы келді және Милройды күшейтті.
Макдауэлл (8 мамыр)
8 мамырда Джексон Макдауэллге, Хайленд округінің ауылына келді және Аллегейни Джонсонның жаяу әскерін орналастырғанын көрді. Милрой мен Шенк басшылығындағы 6000-ға жуық одақтың әскері Бульпастур өзенінің батыс жағындағы ауылда орналасқан. Осы оқиғаны Бульпастур тауының бір шақырымдық Ситлингтон төбесінен бақылауға болады, ол одақтың позициясын басып тастауға мүмкіндік беретін жағдай еді. Бірақ екі кемшілік болды: төбеге жететін жалғыз жол соншалықты қиын болғандықтан, артиллерияны орналастыру мүмкін болмады, ал тығыз орманды, тік беткейлер мен шатқалдар одақтың шабуылдаушыларына конфедераттардың үнемі атуына ұшырамай, 500 фут биіктікке көтерілуге мүмкіндік берді. Одақтың генералдары Джексон мен Джонсонның 10 000 әскерімен салыстырғанда олардың саны аз екенін және олардың әскері Ситлингтон төбесінен артиллерия атысына ерекше осал болатынын түсінді. Олар Джексонның артиллериясын жеткізе алмайтынын білмеді. Сондықтан, әскерлерінің түнгі уақытта шегінуіне уақыт беру үшін Милрой төбеге алдын ала шабуыл жасауды ұсынды, ал оның жоғары офицері Шенк келісті. Сағат 16:30-да 2300 одақтың әскері өзеннен өтіп, Ситлингтон төбесіне шабуыл жасады. Олардың алғашқы шабуылы Джонсонның оң жағын жарып жіберді, бірақ Джексон Талияферроның жаяу әскерін жіберіп, одақтың әскерін кері қайтарды. Келесі шабуыл конфедераттардың осал орталық бөлігіне жасалды, онда 12-ші Джорджиялық жаяу әскері екі жақтан да атысқа ұшырады. Конфедераттар тарапынан вирджиниялықтардан басқа тек грузиндер ғана болды, олар мақтанышпен және қайратты түрде жақсырақ қорғаныс позициясына шегінуден бас тартты және төбенің жарқын аспанына қарсы көлеңкелі бейнеде оқтарға ұшырап, ауыр шығынға ұшырады. Бір грузин сарбазы: «Біз янкилердің алдында Вирджинияға қашу үшін келген жоқпыз», - деді. Күннің соңына қарай 540 грузиннің 180-і қаза тапты, бұл кез келген басқа полкке қарағанда үш есе көп. Джонсон жараланды, ал Талияферро шайқастың басшылығын өз қолына алды, ал Джексон қосымша күштерді жеткізді. Шабуылдар түнгі сағат 22:00-ге дейін жалғасты, содан кейін одақтың әскері шегінді. Милрой мен Шенк 9 мамыр күні таңғы сағат 00:30-да Макдауэллден солтүстікке қарай әскерлерін бастап жүрді. Джексон оларды қууға тырысты, бірақ оның әскері бастаған кезде одақтың әскері 13 шақырым қашықтықта болды. Франклинге баратын жолды бақылайтын биік қыратта Шенк қорғаныс позициясын алды және Джексон оған шабуыл жасауға тырыспады. Одақтың шығыны 259 адамды (34 қаза тапқан, 220 жараланған, 5 жоғалған), конфедераттардың шығыны 420 адамды (116 қаза тапқан, 300 жараланған, 4 жоғалған) құрады. Бұл Азамат соғысында шабуылдаушылар қорғаушылардан аз шығынға ұшыраған сирек жағдайлардың бірі болды.
Бір-біріне қайшы келетін бұйрықтар (10-22 мамыр)
Джексон Макдауэллде болғанда, Иуэлл Swift Run Gap-те алаңдап, Джексон мен Джонстондан алған көптеген бұйрықтарды реттеуге тырысты. 13 мамырда Джексон Иуэллге, егер Банкс Страсбургтен аңғарға қарай шегінсе, оны қууға бұйырды, ал Джонстон Иуэллге аңғардан кетуге және Банкс шығысқа қарай қозғалып, Фредериксбургте Макдауэллмен қосылса, Ричмондты қорғау үшін армияға оралуға бұйырды. Шилдс дивизиясының аңғардан кетіп қалғаны туралы хабарланғандықтан, Иуэлл қай бұйрықты орындау керектігін білмеді. 18 мамырда ол Соллон тауында Джексонмен жеке кездесті, және екі генерал Долинада Иуэлл Джексонға операциялық тұрғыдан есеп беретініне, сондай-ақ олардың біріктірілген күштерімен қазір 10 000 адамнан кем қалған Банкс армиясына шабуыл жасауға жақсы мүмкіндік бар екеніне келісті. Джонстоннан Иуэллге бұл идеядан бас тартып, Ричмондқа бару туралы бұйрық келгенде, Джексон Роберт Лиден көмек сұрап телеграмма жіберуге мәжбүр болды, ол президент Дейвиске Долинадағы жеңістің Шилдске қарсы тұрудан гөрі маңызды екенін жеткізді. Джонстон Иуэллге берген бұйрығын өзгертті: «Сіздің міндетіңіз – генерал Банкс пен генерал Макдауэлл әскерлерінің бірігуіне жол бермеу». 21 мамырда Джексон өзінің жасағын Нью-Маркеттен шығысқа қарай Массануттен тауы арқылы жүргізіп, 22 мамырда Иуэллмен біріктіріп, Лурай аңғарынан төмен қарай бағытталды. Олардың қарқынды маршы жылдамдығы осы науқанға тән болды және оның жаяу әскеріне «Джексонның жаяу ат әскері» деген лақап ат берді. Ол Банкске Страсбургке шабуыл жасаймын деп ойлату үшін Эшбидің атты әскерін тікелей солтүстікке жіберді, сонда Банкс өзінің 4476 жаяу әскері, 1600 атты әскері және 16 артиллерия бөлімі Джексонның 16 000 адамына қарсы тұра алмайтынынан алаңдады. Алайда, Джексонның жоспары алдымен Фронт-Роялдағы шағын федералды бекініске шабуыл жасау болды (полковник Джон Р. Кенли басқаратын 1-ші Мэриленд жаяу әскерінің шамамен 1000 адамы), бұл Страсбург позициясын тұрақсыз етуге бағытталған қозғалыс еді.
Фронт Рояль (23 мамыр)
23 мамыр күні таңда, Тернер Эшби және кавалерия жасағы Шенноа өзенінің Оңтүстік саласын кесіп өтіп, солтүстік-батысқа қарай Бактон станциясындағы одақтың қоймасын және теміржол көпірін басып алуға бет түзеді. Екі одақтық жаяу әскер ротасы құрылыстарды қысқа ғана уақыт қорғады, бірақ конфедераттар жеңіске жетіп, ғимаратты өртеп, теміржолдың рельстерін қиратып, телеграф сымдарын кесіп, Фронт Роялды Страсбургтегі Банкстен оқшаулады. Ал Джексон өз жаяу әскерін Фронт Рояльға жақындағанда, федералды артиллерияның ату қабілетінен қашу үшін Гуни Мэнор жолы деп аталатын жолмен айналып өтті. Қаланың оңтүстігіндегі биік жерден Джексон федералистердің Оңтүстік және Солтүстік салалардың қосылған жеріне жақын орналасқанын және оның шабуылынан қашу үшін екі көпірден өтуге тура келетінін байқады. Джексонның шайқап алатын құрылымының ортасында полковник Робердо Уитттің басқаруындағы Луизианалық жолбарыстар батальоны (150 адам, Эуэлл дивизиясындағы генерал Ричард Тейлор бригадасының бір бөлігі) және 1-Мэриленд жаяу әскері болды, соңғысы Кенлидің 1-Мэриленд одақтық жаяу әскерінің жаулары еді. Бірінші оқтар шамамен сағат 14:00-де атылды және конфедераттар шағын федералды жасақты қаладан жылдам ығыстырды. Кенли және оның әскері қаланың солтүстігіндегі төбеде тұрып қарсылық көрсетті, ал Джексон Мэрилендтіктерді орталықта және Луизианалықтарды сол қанатта шабуылға дайындады. Шабуыл басталмас бұрын, Кенли қашып кетуіне қажетті көпірлерге конфедерат кавалериясының жақындасқанын көріп, дереу әскеріне позицияларын тастап кетуге бұйрық берді. Олар бірінші кезекте Оңтүстік сала көпірлерінен өтіп, содан кейін Солтүстік сала үстіндегі ағаш Пайк көпірінен өтті, оны өздерінен кейін өртеп жіберді. Тейлор бригадасы қуып жетіп, Джексон оларға өртеніп жатқан көпірден өтуді бұйырды. Федералистердің қашып бара жатқанын көрген Джексон оларға оқ ату үшін артиллериясының болмауына ашуланды. Оның артиллериясы жаяу әскер барып өткен Гуни Мэнор жолындағы айналымнан қалып қойды, ал Эшбидің кавалериясы шайқас басталғаннан кейін оларға тікелей жолмен жүруге қатысты Джексонның бұйрықтарын жеткізе алмады. Сол сәтте 6-шы Вирджиния кавалериясының полковнигі Томас С. Флорной басқаруындағы 250 конфедерат кавалериясы келді, және Джексон оларды Кенлиді қууға жіберді. Шегініп келе жатқан одақтық әскерлер Седарвиллде тоқтауға және қарсылық көрсетуге мәжбүр болды. Кавалерия үш есе кем болғанына қарамастан, олар одақтың қатарына шабуыл жасады, ол жарылып, қайта құрылды. Екінші шабуыл одақтық жасақты жеңді. Шайқастың нәтижесі тең емес болды. Одақтың жоғалғандары 773 адамды құрады, оның 691-і тұтқынға алынды. Конфедераттардың жоғалғандары 36 қаза тапқан және жараланған адамдарды құрады. Джексонның әскері федералдық жабдықтардың шамамен 300 000 долларына ие болды; наурыз барысында одан көптеген жабдықтарды жеңгендігі үшін Банкстер конфедераттар арасында "Комиссар Банкстер" деп аталды. Банкс бастапқыда Фронт Рояльдегі оқиғалардың тек шабуыл екенін есептеп, қызметкерлерінің кері шегіну туралы кеңесіне қарсылық көрсетті. Ол өзінің позициясының бұзылғанын түсінгеннен кейін, таңғы сағат 3-те аурулар мен жараланғандарды Страсбургтен Винчестерге жіберуге бұйрық берді, ал оның жаяу әскері 24 мамырдың ортасынан бастап маршқа шықты. Банкстің Фронт Рояльдегі шағын жеңілісінің ең маңызды салдары - Авраам Линкольннің генерал-майор Ирвин Макдауэлл корпусынан 20 000 адамды Жорж Б. Макклелланды жарым аралда күшейту үшін олардың жоспарланған миссиясынан Доңғалаққа қайта бағыттау туралы шешімі болды. 24 мамыр күні сағат 16:00-де ол Макклелланға телеграмма жіберді: "Генерал Банкстің қиын жағдайына байланысты мен генерал Макдауэллдің сізге жасаған қозғалысын тоқтатуға мәжбүр болдым. Жау Харпердің палубасына күшті шабуыл жасап жатыр, біз Фремонт пен Макдауэллдің күштерін олардың тылына тастауға тырысамыз".
Винчестер (25 мамыр)
24 мамырда Джексон Банкстің кері шегінетін әскерін тоқтатуды жоспарлады, бірақ Банкс қай бағыттан жүретіні белгісіз болды. Ол тікелей Винчестерге қарай жол тарта алатын немесе, егер Конфедерациялықтар Фронт-Рояльды тастап, одан бұрын Винчестерге жетсе, олардың артынан шауып, Блю-Ридж таулары арқылы шығысқа қарай қашып кетуі мүмкін еді. Джексон Седарвиллден Миддлтаунға дейінгі жолды бақылауға шешім қабылдады. Егер Банкс тікелей Винчестерге бет алса, Джексон сол жол арқылы оның қанатына шабуылдай алатын еді, бірақ Блю-Риджге қашу мүмкіндігін толығымен жоққа шығарғанша, Фронт-Рояль аймағындағы барлық күшін жұмылдырудың қауіпті екенін ойлады. Ол Тернер Эшбидің атқыштар тобынан барлаушыларды Страсбург-Фронт-Рояль жолына, ал Эуэлл дивизиясынан генерал Джордж Х. Стюарт басқаратын екі атқыштар полкін Ньютаунға Банкстің әскерінің алғы шебін тоқтату үшін жіберді. Сонымен қатар, ол Эуэллге дивизиясының көп бөлігін Винчестерге алып баруды, бірақ қажет болған жағдайда қайта шақыруға дайын болу үшін тым алыс кетпеуді бұйырды. Джексонның әскерінің қалған бөлігі солтүстікке қарай Седарвиллге жылжыды. Стюарттан федералистер Долина Пайк арқылы кері шегініп жатқанын естіген Джексон күштерін Миддлтаунға бағыттауға кірісті. Олар одақтың атқыштар тобымен (1-ші Мэннің бес ротасы және 1-ші Вермонттың екі ротасы) шайқасып, жолда кешікті, бірақ сағат 15:00 шамасында Миддлтаунға жақын жердегі биікке жетіп, одақтың колоннасын артиллериямен бомбалауды бастады. Бұл тудырған хаос Луизианалық жолбарыстардың шабуылымен күшейді, олар вагонды тонап, қарақшылық жасады. Союздық артиллерия мен жаяу әскер кешкі сағат 4 шамасында Джексонға қарсы келгенде, Ричард Тейлордың жаяу әскері қауіпке қарсы тұрды, ал Джексон өз артиллериясы мен атқыштар тобын солтүстікке одақтың колоннасын мазалауға жіберді. Тейлордың шабуылы басталған кезде одақ әскері кері шегінген еді және Джексон олардың Банкстің колоннасының артқы бөлімі екенін түсінді. Ол Эуэллге Винчестерге тез жетіп, қаланың оңтүстігінде шабуылға дайындалуды бұйырды. Джексонның әскері Долина Пайкпен қууға кірісті, бірақ Эшбидің атқыштар тобы вагонды тонау үшін тоқтағанын және олардың көпшілігі одақтың вискисінен мас болғанын көріп, көңілі қалды. Қуу түнгі сағат бірден кейін де жалғасты, бірақ Джексон шаршаған әскеріне екі сағат демалыс беруге мәжбүр болды. Джексонның әскері 25 мамыр күні таңғы сағат 4-те екінші жекшембілік шайқасқа қатысу үшін оянды. Джексон жеке барлау кезінде Банкстің қаланың оңтүстігіндегі маңызды биіктікті тиісінше қорғамағанын анықтады. Ол Чарльз Виндердің «Стоунволл» бригадасына төбені басып алуды бұйырды, олар қарсылықсыз оны басып алды, бірақ олар тез арада оңтүстік-батысқа қарайғы екінші биіктіктен – Боуэр төбесінен, одақтың желісінің оң қанатынан артиллерия мен мылтықтан қатты шабуылға ұшырады, және олардың шабуылы тоқтап қалды. Джексон Тейлор бригадасына батысқа қарай жылжуды бұйырды, ал Луизианалықтар Боуэр төбесіне қарсы күшті шабуыл жасап, тік беткейден және тас қабырғадан жоғары көтерілді. Сонымен қатар, Эуэллдің әскері одақтың желісінің сол жақ шетін айналып өтті. Одақтың желісі бұзылды және әскерлер қала көшелерімен кері шегінді. Кейінірек Джексон Банкстің әскерлерінің қалада «ұйымдастыруды өте жақсы сақтағанын» жазды. Олар бұл әрекетті ерекше қысыммен жасады, өйткені көптеген азаматтар, негізінен әйелдер, ер адамдарға оқ атып, есіктер мен терезелерден заттар лақтырып жіберді. Джексон қуаныштан мас болып, кері шегінетін жаудың артынан шақырып, қуанды. Бір штаб офицері оның қауіпті жағдайда екенін айтқанда, Джексон: «Кере қайтып, бүкіл әскерге Потомакқа қарай жылжуды айт!» - деп айғайлады. Конфедерациялықтардың қуғыны тиімсіз болды, өйткені Эшби өзінің атқыштар тобын негізгі күштен бөліп, одақтың жасағын қууға жіберді. Джексон: «Атқыштарға мұндай мүмкіндік ешқашан болған емес. Егер менің атқыштар тобым орнында болса еді!» Федералистер 14 сағат ішінде 55 шақырым қашып, Потомак өзенінен Уильямспорт, Мэрилендке өтті. Одақтың жоғалғандары 2019 (62 қаза тапты, 243 жараланды, 1714 жоғалып кетті немесе тұтқындалды), Конфедерацияның жоғалғандары 400 (68 қаза тапты, 329 жараланды, 3 жоғалып кетті).
Одақ әскерлері Джексонды қуып барады
Банкстың аңғардан қуылғаны туралы хабар Вашингтонда алаңдаушылық тудырды, себебі батыл Джексон солтүстікке қарай жылжып, астанаға қауіп төндіруі мүмкін еді. Бас қолбасшы болмағандықтан, президент Линкольн өзі күнделікті стратегиялық басқаруды жүзеге асырып, жауап ретінде белсенді әрекеттер жасады. Дүрбелеңге берілмей, әскерін бірден астананы қорғауға жұмылдырып, күрделі шабуыл жоспарлады. Ол Фремонтқа Джексон мен Ивеллмен шайқасу үшін Франклиннен Харрисонбургке шеруге бұйрық берді, "Банкстің қорғалуына көмектесу үшін жаумен әрекеттесуге" шақырды. Сонымен қатар, Фредериксбургтегі Макдауэллге бұйрық жіберді: "Ричмондқа жасалған жорықты уақытша тоқтатып, бірден жиырма мың сарбазды Шенноаға жылжытыңыз, Манассас Гэп темір жолының бойымен немесе одан да алға жылжыңыз. Сіздің мақсатыңыз – Джексон мен Ивеллдің әскерін тұтқындау болады. Егер генерал Фремонтпен бірлесіп, немесе жабдықтар мен көлік жетіспесе, сіздің күшіңіз жалғыз өзіне жететініне сенімдіміз." Линкольн Джексонды үш армияның күшімен тұзаққа түсіруді жоспарлады. Фремонттың Харрисонбургке шеруі Джексонның жабдықтандыру жолын бақылауға мүмкіндік беретін еді. Банкс Потомак өзенін қайтадан кесіп, Джексон аңғарға көтерілсе, оны қуалайтын еді. Макдауэлл корпусының бөлімшесі Фронт-Рояльға көшіп, Джексонның колоннасына шабуыл жасап, оны қуып, содан кейін Джексонның армиясын Фремонттың Харрисонбургтегі орналасқан жеріне қарсы талқандайтын еді. Алайда, Линкольннің жоспары күрделі болды және жеке қолбасшылықтардың үйлесімді әрекеттерін қажет етті. Макдауэлл өзінің міндетіне ынтасыз болды, ол Макклелланға қолдау көрсету үшін Ричмондқа қарсы жорылды жалғастыруды қалаған, бірақ ол Банкстің армиясынан жақында келген Бриг. генерал Джеймс Шилдстің дивизиясын Доңға қарай жіберді, одан кейін генерал-майор Эдвард О.С. Орд басқаратын екінші дивизия да ілесіп келді. Бірақ Линкольн жоспары үшін нағыз қиындық Фремонт болды. Ол бұйрық бойынша Харрисонбургке қарай емес, Линкольн бағытындағы жолдың өте қиын екенін ескеріп, солтүстікке қарай Мурфилдке шеруге шықты. (Ол өзінің бөлімінің қорғауына тиіс үлкен аумақты да білді, және күшін бөліп, бағыныстысы генерал Джейкоб Д. Кокс тастап кетуінен қаушады, ол 23 мамырда Оңтүстік-Батыс Вирджинияда шабуылға ұшыраған еді.) Нәтижесінде, бейнелі балға (Шилдс) Джексонға қарсы соққы берудің орнына, Линкольн тек Джексонды Страсбургте қысып алуға үміттене алатын еді, бұл үшін нақты уақытты сақтау қажет болды. Джексон 26 мамырда Шилдстің қайта оралу жорығы туралы хабар алды, бірақ Роберт Ли оны Потомак желісіне қауіп төндіруге шақырды. Сондықтан оның армиясының басым бөлігі Чарльз Таунының жанында орналасқанда, ол 29-30 мамырда Стоунволл бригадасына Харперс-Ферриге қарсы демонстрация жасауға бұйрық берді. 30 мамырда Шилдс Фронт-Роялды қайта басып алды, ал Джексон өзінің армиясын Винчестерге қайтаруды бастады. Линкольннің жоспары Банкс өзінің армиясының қуғынға ұшырағанын және 10 маусымға дейін Потомактан солтүстікте қалатынын мәлімдеген кезде бұзыла бастады. Фремонт нашар жолдармен баяу қозғалды (ал Джексонның әскері макадамдалған аңғарлық Пайк артықшылығына ие болды), ал Шилдс Ордтың дивизиясы келгенше Фронт-Роялды тастамайды. Джексон Страсбургке одақ әскерлерінен бұрын жетті, ал алаңдаушылықтың жалғыз себебі – Стоунволл бригадасының Харперс-Ферриде кешігуі болды, бірақ ол 1 маусымның түстен кейін Джексонның қалған армиясына қосылды. 2 маусымда одақ әскерлері Джексонды қуып жете бастады – Макдауэлл Лурай аңғарынан, ал Фремонт негізгі аңғардан (Массануттен тауының батысынан). Джексонның әскері Valley Pike-де жылдам жылды, 36 сағаттың ішінде 40 мильден астам қашықтықты жүрді, бірақ қатты жаңбыр мен терең лай оларды қуушыларды кешіктірді. Келесі бес күн ішінде Тернер Эшбидің атты әскері (Джексонның шеруінің арт жағын күзетіп) мен одақтың атты әскері арасында жиі шайқастар болды. Эшби сонымен қатар Шенноа өзенінің Оңтүстік саласындағы бірнеше көпірлерді өртеп жіберді, бұл одақтың қуғынын кешіктірді және Шилдс пен Фремонттың күштерін бөлек ұстады. 6 маусымда байланыс қайта орнатылғанда, Эшби Харрисонбургке жақын Честнат Риджінде Фремонттың атты әскерімен (бригадалық генерал Джордж Д. Байард басқаратын) шайқаста қаза тапты. Бұл Конфедерация үшін үлкен шығын болды, өйткені Эшби ("Қара Шығар") олардың ең перспективті атты әскер генералдарының бірі болды (Эшби 3 маусымда бригадалық генерал шеніне көтерілген еді). Джексон кейіннен: "Партизандық офицер ретінде, оның жақсысымен танысқан емеспін" деп жазды. Екі одақтың армиясы Массануттен тауының оңтүстік жағында жиналғанда, Джексон Шарлоттсвилльге қарай Браунс Гэп арқылы қашуға және Макклеллан армиясымен қауіп төндірілген Ричмондқа шеруге мүмкіндік алды. Алайда, ол екі қарсы армияны жеке-жеке жеңіп, аңғардағы жұмысын аяқтауға бейілді болды. Осы мақсатқа жету үшін, Порт Республикасының шағын қаласы маңызды екенін түсінді. Егер ол осы жердегі Оңтүстік өзені мен Солтүстік өзенінің Шенноа өзенінің Оңтүстік саласымен қосылған жердегі көпірлерді сақтап немесе жойса, екі одақтың армиясы оған қарсы бірігуіне бөгет қоя алатын еді. Ол өзінің армиясының көп бөлігін қалаға қарап тұрған Солтүстік өзенінің оң жағындағы биік жерге орналастырды, онда оның артиллериясы қала мен Оңтүстік өзені арқылы өтетін бродтарды бақылай алатын, Шилдстің өтуіне кедергі келтіретін еді. Ол Юэллдің дивизиясын шамамен 7 миль солтүстікке, Кросс Кис ауылының жанындағы төбеге орналастырды, Фремонтты күтіп алуға дайын. 7 маусымда Юэлл Фремонтты шабуылға шақырып, маневр жасады, бірақ Фремонт Юэллдің күшті орналасқан жеріне қарсы тұрып, өз әріптесі Шилдстен "жаудың артына дүркіреп түсуге" шақырған хабарламаны алғанға қарамастан, бас тартты. 8 маусымда, жексенбі күні, Джексон күндізгі уақытта шайқас жасаудан аулақ болуды үміттенеді, бірақ полковник Сэмюэл С. Кэрролл басқаратын Шилдстің атты әскерінің шабуылы Порт Республикасындағы конфедерат пойыздарын жартылай басып алды, ал Джексон Солтүстік өзені арқылы көпірден шапшаңдықпен қашып құтылды.
You are instructed to lay aside for the present the movement on Richmond to put twenty thousand men in motion at once for the Shenandoah, moving on the line or in advance of the Manassas Gap Railroad. Your object will be to capture the forces of Jackson and Ewell, either in cooperation with General Frémont or in case want of supplies or of transportation interferes with his movement, it is believed that the force with which you move will be sufficient to accomplish the object alone. Lincoln's plan was to spring a trap on Jackson using three armies. Frémont's movement to Harrisonburg would place him on Jackson's supply line. Banks would recross the Potomac and pursue Jackson if he moved up the Valley. The detachment from McDowell's corps would move to Front Royal and be positioned to attack and pursue Jackson's column as it passed by, and then to crush Jackson's army against Frémont's position at Harrisonburg. Unfortunately for Lincoln, his plan was complex and required synchronized movements by separate commands. McDowell was unenthusiastic about his role, wishing to retain his original mission of marching against Richmond to support McClellan, but he sent the division of Brig. Gen. James Shields, recently arrived from Banks's army, marching back to the Valley, to be followed by a second division, commanded by Maj. Gen. Edward O. C. Ord. But Frémont was the real problem for Lincoln's plan. Rather than marching east to Harrisonburg as ordered, he took note of the exceptionally difficult road conditions on Lincoln's route and marched north to Moorefield. (He also was cognizant of the enormous area his department was required to defend and he was concerned about dividing his force and abandoning his subordinate, Brig. Gen. Jacob D. Cox, who had been attacked in southwestern Virginia on May 23.) But as a result, instead of a figurative hammer (Shields) striking at Jackson on an anvil (Frémont), all Lincoln could hope for would be a pincer movement catching Jackson at Strasburg, which would require intricate timing to succeed. Jackson received word of Shields's return march on May 26, but he had been urged by Robert E. Lee to threaten the line of the Potomac. So while the bulk of his army camped near Charles Town, he ordered the Stonewall Brigade to demonstrate against Harpers Ferry on May 29–30. On May 30, Shields recaptured Front Royal and Jackson began moving his army back to Winchester. Lincoln's plan continued to unravel as Banks declared his army was too shaken to move in pursuit (and would remain north of the Potomac until June 10), Frémont moved slowly on poor roads (in contrast to Jackson, whose men had the advantage of the macadamized Valley Pike), and Shields would not leave Front Royal until Ord's division arrived. Jackson reached Strasburg before either of the Union armies and the only source of concern was that the Stonewall Brigade had been delayed at Harpers Ferry, but it caught up with the rest of Jackson's army after noon on June 1. On June 2, Union forces pursued Jackson—McDowell up the Luray Valley and Frémont up the main Valley (west of Massanutten Mountain). Jackson's men made good time on the Valley Pike, marching more than 40 miles in one 36 hour period, but heavy rains and deep mud delayed their pursuers. For the next five days, frequent clashes occurred between Turner Ashby's cavalry (screening the rear of Jackson's march) and lead Union cavalry. Ashby also burned some bridges across the South Fork of the Shenandoah River, delaying the Union pursuit and keeping Shields's and Frémont's forces separated. When contact was reestablished on June 6, Ashby was killed on Chestnut Ridge near Harrisonburg in a skirmish with Frémont's cavalry, commanded by Brig. Gen. George D. Bayard. This was a significant loss for the Confederacy since Ashby (the "Black Knight") was one of its most promising cavalry generals (Ashby having been promoted to brigadier general on June 3). Jackson later wrote, "As a partisan officer, I never knew his superior." As the two Union armies converged at the southwestern end of Massanutten Mountain, Jackson had the option of escaping through Brown's Gap towards Charlottesville and marching to Richmond, which was closely threatened by McClellan's army. However, he was determined to finish his work in the Valley by defeating the two opposing armies in detail. To accomplish this, he recognized that the small town of Port Republic would be crucial. If he could hold or destroy the bridges in this area at the confluence of the South River and North River with the South Fork of the Shenandoah River, he could prevent the two Union armies from combining against him. He positioned most of his army on the high ground overlooking the town from the south bank of the North River, from where his artillery could command the town and fords across the South River, preventing Shields from crossing. He deployed Ewell's division on a ridge about 7 miles north near the village of Cross Keys, ready to receive Frémont. On June 7, Ewell maneuvered in an invitation for Frémont to attack him, but despite receiving a message from his colleague Shields, urging him to "thunder down on [Jackson's] rear," Frémont demurred in the face of Ewell's strong position. On Sunday, June 8, Jackson hoped to avoid a fight on the Sabbath, but a raid by Shields's cavalry, commanded by Col. Samuel S. Carroll, almost captured the Confederate trains in Port Republic and Jackson himself narrowly escaped by galloping over a bridge across the North River.
Кресс-кестенің кілттері (8 маусым)
Фремонт 8 маусым күні таңертең Эуэллдің позициясына сақтықпен жақындады, өйткені өзінің әскері қарсыластардан көп екенін есептеді, бірақ шындығында Конфедерация әскерінен 11 500-ге қарсы 5 800 адаммен басымдық танытты. (Ричард Тейлор бригадасы Джексонмен бірге қызмет ету үшін Эуэлл дивизиясынан бөлінді.) Оның әскері 15-ші Алабама жаяу әскерінің қаһармандық шайқасушыларымен бір сағаттан астам уақыт тоқтатылды және ол таңғы сағат 10-ға дейін артиллериясын жеткізе алмады. Оның алғашқы артиллериялық шабуылы тиімсіз болды және Порт Республикадағы Джексонға шайқас басталғанын хабарлаудан басқа ештеңе істемеді. Фремонттың әскері Кизлтаун жолында оңтүстік-батыстан солтүстік-шығысқа қарай тізілді, Милл-Крик артындағы биіктікте орналасқан Эуэллдің мықты позициясына, шамамен бір мильдей қашықтықта қарсы тұрды, екі жағы да тығыз орманмен қоршалған. Олар шабуыл жасағанда, солға бұрылып Конфедерация әскерінің қатарымен параллель орналасты. Түске қарай сол жақтағы Федералды бригада, генерал Джулиус Стахел басқаруымен, генерал Исаак Р. Тримбл бригадасынан шыққан Солтүстік Каролина шабуылшыларының тобын ашық алаңнан және төбеге дейін қуды, бірақ олар мылтық оқтарының күшті шабуылына тап болды. 8-ші Нью-Йорк жаяу әскерінің 500 адамы шайқаста шамамен 50% шығынға ұшырады. Түстен кейін Фремонт өзінің 24 полкінің тек бесеуін ғана шайқасқа жіберді, ал Эуэлл тағы бір шабуыл күтіп отырды. Сабырсызданып, Тримбл өз бригадасын одақтық батареяға қарсы шабуылға жіберді, бұл оның бригадасын Эуэлл дивизиясының қалған бөлігінен шамамен бір шақырымға алға жылжытты. Ол және оның әскері түстен кейін сонда отырып, келмеген шабуылды күтті. Фремонт әскерін Кизлтаун жолына кері шегіндірген кезде, Эуэлл қарсы шабуыл жасаудан бас тартты, өйткені оның күші айтарлықтай аз екенін білді. Тримбл түнгі шабуыл жасау туралы идеяны Эуэлл мен Джексонға ұсынды, бірақ екі генерал да келіспеді. Конфедерация әскері бұрынғы одақтық позицияға көтеріліп, шайқасты аяқтады, бұл шайқасқа қатысқан әскерлердің санына қарай, майда шайқасқа ұқсас болды. Одақтың шығыны 684 адамды құрады, Конфедерация жағынан 288 адам қаза тапты, бірақ Эуэлл бригадасының екі командирі, генералдар Арнольд Эльзи мен Джордж Х. Стюарт ауыр жарақат алды. 9 маусымда Стоунволл Джексонның жоспары күшін шоғырландырып, Порт Республикадағы аз санды Шилдс әскерін басып тастау болды. Ол Фремонттың үлкен шабуыл жасауға тым әлсіз екенін және оны аз ғана күшпен ұстап тұруға болатынын дұрыс болжады, сондықтан Эуэлл дивизиясының көп бөлігін қараңғылықта кері шегінуге бұйырды. Олар Фремонттан жасырынып, Солтүстік өзені арқылы өтті. Оңтүстік өзені арқылы асығыс салынған көпір Конфедерация әскеріне Шеннода өзенінің оңтүстік саласының оңтүстік жағалауындағы тұманды, тегіс жазыққа өтуге мүмкіндік берді. Стоунволл бригадасы Конрад дүкеніне баратын жолмен алға жылжуды бастады, сол бағыттан Шилдс әскері жақындап келе жатқан еді. Сол күні таңертең Джексон пойыздарына Браунс Гэпке қарай жолға түсуге бұйрық берді.
Порт Республикасы (9 маусым)
Джексон таңғы сағат 7-де федералистердің оның колоннасына жақындап келе жатқанын білді. Тиісті барлау жүргізбей, күшінің басым бөлігі келгенше күтпей, ол Уиндердің «Стоунволл» бригадасына жұқарып бара жатқан тұман арқылы шабуыл жасауға бұйрық берді. Бригада қанатындағы артиллерия отымен және қарсыластарының мылтықпен атқылауының арасында қалды және дүркіреп шегінді. Олар Шилдс армиясының алғы шебіндегі екі бригадаға тап болды, оларды генерал Эрастус Б. Тайлер басқарды. Апаттың алдын алуға тырысқан Джексон, Одақтың артиллериялық атысының жергілікті тұрғындар «Көмір» деп атаған Көк таудың бір бөлігінен келгенін түсінді, онда жергілікті отбасы шеберханалары үшін көмір жасаған. Джексон мен Уиндер 2-ші және 4-ші Вирджиния жаяу әскер полктерін қалың бұталар арқылы төбеге жіберді, онда олар артиллерияны қолдаған үш Одақ жаяу әскер полкімен кездесіп, кері қайтарылды. «Көмірге» жасаған шабуыл сәтсіз аяқталғаннан кейін Джексон Юэлл дивизиясының қалған бөлігіне, негізінен Тримбл бригадасына, Солтүстік өзенінен өтіп, оны өртенуге бұйрық берді, соның арқасында Фремонттың әскерлерін өзеннің солтүстігінде оқшаулады. Осы әскерлердің келуін күтіп, Джексон желісін Тейлор бригадасының 7-ші Луизиана жаяу әскер полкімен нығайтты және Тейлорға Одақтың батареяларына қарсы тағы бір шабуыл жасауға бұйрық берді. Виндер федералистердің шабуылға дайындалып жатқанын сезді, сондықтан ол алдын ала шабуылға бұйрық берді, бірақ жақын арадан оқ жаудырғанда және оқ-дәрі азайғанда «Стоунволл» бригадасы жеңіліске ұшырады. Осы сәтте Эуэлл майданға келді және 44-ші және 58-ші Вирджиния жаяу әскер полктеріне қарсыластардың шабуылдық шегінің сол қанатына соққы беруге бұйрық берді. Тайлердің әскері кері шегінді, бірақ қайта ұйымдасып, Эуэллдің әскерін «Көмірден» оңтүстікке қарайғы орманда қуып жетеді. Тейлор үш рет «Көмірдегі» жаяу әскер мен артиллерияға шабуыл жасады, бірақ мақсатына жеткеннен кейін Огайо штатының үш полкінен жаңа шабуылға тап болды. Тек Эуэллдің әскерлерінің күтпеген пайда болуы Тайлерді әскерін кері қайтаруға көндірді. Конфедерация әскерлері жазық жерлерде Одақ әскерлерін бомбалауды бастады, ал Эуэлл өзінің қуанышымен бір зеңбіректі басқарды. Конфедерацияның қосымша күштері, соның ішінде генерал Уильям Б. Талияферро бригадасы келді, ал Одақ әскері өкінішпен кері шегінуді бастады. Джексон Эуэллге: «Генерал, бұл оқиғада Құдайдың қолын көрмеген адам соқыр, мырза, соқыр» деді. Порт Республика шайқасы Джексонның нашар басқаруымен өтті және Конфедерация үшін ең ауыр шығынға әкелді – олардың күшінің жартысына қарсы (шамамен 6000-ға қарсы 3500) 816 адам қаза тапты. Одақтың шығыны 1002 адамды құрады, олардың көп бөлігі тұтқындар еді. Тарихшы Питер Коззенс Джексонның әскерлерін бөлік-бөлік етіп орналастыруын ауыр шығынға ұшыратуда айыптайды және бұл шайқастың қажет емес болғанын айтады – Конфедерация әскерлері Солтүстік өзеніндегі көпірді оңай өртеп, Браунның Gap Turnpike арқылы Көк тауға шығуға болар еді. Одақ әскерлері әсіресе командирлері Шилдс пен Фремонттың қызметіне наразы болды, ал олардың әскери мансабы да тоқырады. Фремонт өзінің қарсыласы генерал-майор Джон Поупқа бағынуды қаламағандықтан, бірнеше аптадан кейін өз командасынан кетті. Ол 1864 жылдың маусымында қызметтен кетті. Шилдс енді жауынгерлік тапсырмалар алмады және 1863 жылдың наурыз айында армиядан кетті.
Салдары
Джексонның Крос-Кейс және Порт-Республикадағы жеңістерінен кейін одақ әскерлері шегінді. Фремонт Харрисонбургке қайтып келді, онда ол Линкольннен уақтылы алмаған бұйрықтарды тапты, олар Джексонға қарсы сол қаладан әрі жылжуға тыйым салды. Ауа райы ашық болған соң, полковник Томас Т. Манфорд басқаратын Джексонның кавалериясы Фремонттың шегінуін қысымға алды, ол 11 маусымда Джексон тауына жетті, содан кейін 14 маусымда Миддлтаунға жетіп, Банкс пен бригадалық генерал Франц Сигельге қосылды. Дивизиясының шаршағанына қатты наразы болған Шилдс баяу Фронт-Рояльға қарай жол тартты, ал 21 маусымда Блю-Ридж тауларын кесіп генерал-майор Ирвин Макдауэллге қосылды. Джексон Ричмондқа хабар жіберіп, күштерін 40 000 адамға дейін арттыруды сұрады, осылайша ол аңғар бойымен және Потомак арқылы шабуылға өте алады. Ли оған шамамен 14 000 күш жіберді, бірақ кейін Джексонды Ричмондқа шақырып, Макклелланның Потомак армиясына қарсы соққы беру және оны Ричмондтан ығыстыру жоспарын ашты. Ол барлық жауынгерлік күшін жинау қажеттігін сезінді және Джексонның Чикахомини өзенінің солтүстігіндегі Макклеллан армиясының нашар қорғалған оң фланкіна шабуыл жасауын қалады. 18 маусым күні түн ортасынан кейін Джексонның әскері Вирджиния түбегіне қарай жылжуды бастады. Олар 25 маусым мен 1 шілде аралығындағы Жеті күндік шайқаста Лимен бірге күресті. Джексон көптеген шайқастарда ерекше жайсыздық танытты, мүмкін, аңғардағы науқанның физикалық жағдайлары мен Ричмондқа шаршататын жорыс салдарынан. Аңғардағы науқанының табысымен Стоунволл Джексон Конфедерацияның ең танымал әскеріне айналды (оның беделі кейін Лидің беделімен басылып қалғанға дейін), ал оның жеңістері халықтың рухын көтерді. Ол таңғажайып және маневрлік әскери науқанда өзінің әскерін 48 күнде 646 миль (1040 км) жол жүргізіп, 17 000 шамасындағы күшпен 50 000-нан астам күштерге қарсы бес маңызды жеңіске жетті. Джексон қиын міндетін орындады, Вашингтонды Макклелланның шабуылынан 40 000-нан астам әскерін тартып алуға мәжбүр етті. Әскери тарихшылар Герман Хэттауэй мен Арчер Джонс сәтті науқанды былай қорытындылады:
Always outnumbered seven to three, every time Jackson engaged he fought with the odds of about four to three in his favor—because, moving rapidly on interior lines, he hit fractions of his enemy with the bulk of his own command. Jackson enjoyed the great advantage that the northerners remained widely scattered on a perimeter within which his troops could maneuver to concentrate against first one and then another of the Union forces. Lincoln managed very well, personally maneuvering the scattered Union armies. Since neither Lincoln nor his advisers felt that Jackson's small force could truly threaten Washington, they chose an offensive response as they sought to exploit their overwhelming forces and exterior position to overwhelm his army. But Jackson's great ability, celerity of movement, and successful series of small fights determined the outcome.|Herman Hattaway and Archer Jones, How the North Won
On the Union side, a command shakeup resulted from the embarrassing defeat by a smaller force. McDowell's corps remained in the defense of Washington, with only one division (under Brig. Gen. George A. McCall) able to join McClellan on the Peninsula. Lincoln was disillusioned by the command difficulties of controlling multiple forces in this campaign and created a single new army, the Army of Virginia, under Maj. Gen. John Pope, incorporating the units of Banks, Frémont, McDowell, and several smaller ones from around Washington and western Virginia. This army was soundly defeated by Lee and Jackson in August at the Second Battle of Bull Run during the northern Virginia campaign.
Әрқашан жетіден үшке дейін басымдықпен, Джексон әрқашан төрттен үшке дейін өз пайдасына соғысты, өйткені ол ішкі желілерде жылдам қозғалып, жауының бір бөлігіне өз күшінің басым бөлігімен соққы берді. Джексон солтүстіктердің кеңінен таралып, оның әскерлері бірінші біріне, содан кейін екіншісіне қарсы шоғырлану үшін маневр жасай алатын периметрде үлкен артықшылыққа ие болды. Линкольн шашыраған одақтық армияларды жеке басқаруды жақсы орындады. Линкольн де, оның кеңесшілері де Джексонның шағын күші Вашингтонға нақты қауіп төндіре алмайды деп ойлағандықтан, олар өздерінің басым күштерін және сыртқы позицияларын пайдаланып, оның армиясын жеңуге тырысқанда шабуылға жауап беруді таңдады. Бірақ Джексонның үлкен қабілеті, жылдамдығы және сәтті шайқастар тізбегі нәтижені анықтады. Макдауэлл корпусы Вашингтонды қорғауда қалды, тек бір дивизиясы (бригадалық генерал Джордж А. Макколл басқаруымен) түбекке Макклелланға қосыла алды. Линкольн осы науқанда бірнеше күшті басқарудың қиындықтарына көңілі толып, генерал-майор Джон Поуп басқаратын, Банкс, Фремонт, Макдауэлл және Вашингтон мен Батыс Вирджиниядан алынған бірнеше кішігірім бөлімдерді біріктірген Вирджиния армиясын құрды. Бұл армия тамыз айында Солтүстік Вирджиния науқаны кезінде Булл-Ранның екінші шайқасында Ли мен Джексоннан жеңіліске ұшырады.
Always outnumbered seven to three, every time Jackson engaged he fought with the odds of about four to three in his favor—because, moving rapidly on interior lines, he hit fractions of his enemy with the bulk of his own command. Jackson enjoyed the great advantage that the northerners remained widely scattered on a perimeter within which his troops could maneuver to concentrate against first one and then another of the Union forces. Lincoln managed very well, personally maneuvering the scattered Union armies. Since neither Lincoln nor his advisers felt that Jackson's small force could truly threaten Washington, they chose an offensive response as they sought to exploit their overwhelming forces and exterior position to overwhelm his army. But Jackson's great ability, celerity of movement, and successful series of small fights determined the outcome.|Herman Hattaway and Archer Jones, How the North Won
On the Union side, a command shakeup resulted from the embarrassing defeat by a smaller force. McDowell's corps remained in the defense of Washington, with only one division (under Brig. Gen. George A. McCall) able to join McClellan on the Peninsula. Lincoln was disillusioned by the command difficulties of controlling multiple forces in this campaign and created a single new army, the Army of Virginia, under Maj. Gen. John Pope, incorporating the units of Banks, Frémont, McDowell, and several smaller ones from around Washington and western Virginia. This army was soundly defeated by Lee and Jackson in August at the Second Battle of Bull Run during the northern Virginia campaign.