Кіріспе
Федеративтік мемлекеттік деңгейде басқарылатын қорғалған аумақ. Мемлекеттік парктер – "мемлекет" саяси бөлініс ретінде қолданылатын елдердегі ұлттық деңгейден төмен басқарылатын парктер немесе басқа қорғалған аумақтар. Мемлекеттік саябақтарды әдетте мемлекет табиғи сұлулығы, тарихи маңызы немесе демалыс мүмкіндіктері үшін сақтау мақсатында құрады. АҚШ-тың әр штатында, Мексиканың кейбір штаттарында және Бразилияда мемлекеттік үкімет басқаруындағы мемлекеттік саябақтар бар. Бұл термин сондай-ақ Австралияның Виктория және Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттарында қолданылады. Канада, Аргентина, Оңтүстік Африка және Бельгияда оған сәйкес провинциялық парк термині қолданылады. Басқа елдерде де жергілікті билік тарапынан ұсталған ұқсас жүйелер бар, бірақ терминология әртүрлі. Мемлекеттік парктер ұлттық парктерге ұқсас, бірақ федералды емес, мемлекеттік басқаруда болады. Сондай-ақ, мемлекеттік деңгейден төмен жергілікті билік органдары да парктерді ұстауы мүмкін, мысалы, аймақтық немесе округтік парктер. Жалпы алғанда, мемлекеттік парктер ұлттық парктерден кішірек, бірақ Калифорниядағы Анза-Боррего шөлдік мемлекеттік паркі және Аляскадағы Вуд-Тикчик мемлекеттік паркі сияқты кейбір ерекшеліктер бар, соңғысы АҚШ-тағы ең үлкен мемлекеттік парк.
State parks are parks or other protected areas managed at the sub national level within those nations which use "state" as a political subdivision. State parks are typically established by a state to preserve a location on account of its natural beauty, historic interest, or recreational potential. There are state parks under the administration of the government of each U. S. state, some of the Mexican states, and in Brazil. The term is also used in the Australian states of Victoria and New South Wales. The equivalent term used in Canada, Argentina, South Africa, and Belgium, is provincial park. Similar systems of local government maintained parks exist in other countries, but the terminology varies. State parks are thus similar to national parks, but under state rather than federal administration. Similarly, local government entities below state level may maintain parks, e. g., regional parks or county parks. In general, state parks are smaller than national parks, with a few exceptions such as the Anza Borrego Desert State Park in California, and Wood Tikchik State Park in Alaska, the largest state park in the United States.
Америка Құрама Штаттары
Құрама Штаттарда 6792 мемлекеттік парк бірлігі бар, бұл туралы Мемлекеттік парк директорларының ұлттық қауымдастығы (NASPD) хабарлайды. Елдің мемлекеттік саябақтарына жылына шамамен 813 миллион адам келеді. Көптеген штаттар өздерінің мемлекеттік саябақ жүйелерінде "мемлекеттік парк" атауынан басқа да белгілеулерді пайдаланады. Басқа белгілеулер мемлекеттік демалыс аймақтары, мемлекеттік жағажайлар және мемлекеттік табиғат қорықтары болуы мүмкін. Кейбір мемлекеттік саябақ жүйелеріне ұзақ қашықтыққа арналған жолдар мен тарихи орындар кіреді. Ауылдық жерлерде туризмді ынталандыру үшін бірнеше штаттың саябақтарында қарапайым қонақүйлер, мотельдер, қонақ үйлер немесе пансионаттар (көбінесе мейрамханасы бар) орналасқан. Бұл саябақтар атауында көбінесе "курорт" сөзін қолданады, мысалы, Батыс Вирджиния штатының саябақтарындағы "Курорттық мемлекеттік парк" және көршілес Кентукки штатының саябақтарындағы "Мемлекеттік курорттық парк", онда мұндай 17 курорттық парк бар, бұл кез келген штаттың ең көп саны. Басқа штаттар курорт атауын тұрақсыз қолданады (мысалы, Арканзас штатының мемлекеттік саябақтарындағы үш курорттың бірі – ДеГрей көлі курорттық мемлекеттік паркі), немесе тек бір ғана мұндай паркі бар (Оңтүстік Каролина штатының саябақтарындағы Хикори Ноб мемлекеттік курорттық паркі), немесе мүлдем қолданбайды (мысалы, Джорджия штатының саябақтарындағы лоджалар). "Лоджа" термині жеке бөлмелері мен мейрамханасы бар үлкен ғимаратқа қарағанда, жаяу жүргіншілерге арналған үлкен шатырға қатысты болуы мүмкін. Басқа тұру орындарына юрталар мен типилер кіруі мүмкін. Мемлекетке тиесілі барлық саябақтар міндетті түрде оның мемлекеттік саябақ жүйесінің құрамына кірмейді, мысалы, Атланта қаласының жанындағы Стоун-Маунтин паркі. Кейбір Техас штатының саябақтары АҚШ үкіметінен жерді жалға алады, ал Макинак ұлттық паркі Мичиган штатының мемлекеттік саябақтарының біріншісі болу үшін берілді. Ұлттық саябақтардағыдай, мемлекеттік саябақтардағы объектілерді жеке кәсіпкерлерге жалға беру арқылы пайдалануға беріледі. Брейкс мемлекетаралық паркі Вирджиния штатының саябақтарымен мемлекетаралық келісім бойынша басқарылады, бірақ ол Кентукки штатының саябақтарының бірі болып табылады және штат шекарасының екі жағында орналасқан. Басқа көп штаттық саябақтар заңды түрде екі жеке парк болып табылады және олардың арасында бейресми ынтымақтастық бар.
Тарих
АҚШ-тағы ең көне мемлекеттік парк атағын 1885 жылы құрылған Нью-Йорктегі Ниагара шарлауы мемлекеттік паркі иеленеді. Оған дейін, мемлекеттік деңгейде бұрын немесе қазіргі уақытта күтіліп келе жатқан бірнеше қоғамдық саябақтар болған. Индиан Спрингс мемлекеттік паркі Грузия штаты тарапынан 1825 жылдан бері үздіксіз қоғамдық парк ретінде басқарылып келеді, бірақ ол 1931 жылға дейін "Мемлекеттік парк" атағын алған жоқ. 1864 жылы Йосемити аңғары мен Марипоза роув федералды үкімет Калифорния штатына берілді. 1878 жылы Висконсин штаты солтүстік орман аймағының кең аумағын "Мемлекеттік парк" деп белгіледі, бірақ қаржы тапшылығына байланысты 20 жыл ішінде оның көп бөлігін ағаш өңдеу компанияларына сатты. Макинак ұлттық паркі 1875 жылы АҚШ-тың екінші ұлттық паркі ретінде құрылды, ал 1895 жылы мемлекеттік паркіне айналдырылды. "Мемлекеттік парк" деген аталыммен құрылған алғашқы мемлекеттік парк 1891 жылы құрылған Миннесота штатындағы Итаска мемлекеттік паркі болды. Көптеген мемлекеттік саябақ жүйелері 1930 жылдарға дейін дамыды, осы кезде ел бойынша 800-ге жуық мемлекеттік саябақ (және бірнеше ұлттық саябақтар) Азаматтық консервациялық корпус және Жұмыс прогресі әкімшілігі сияқты федералды жұмыс құру бағдарламаларының көмегімен салынды.