Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Кішкентай алабұға немесе күлі (Alle alle) – Alle туысының жалғыз өкілі. "Алле" атауы – саам тілінде ұзын құйрықты үйрекке берілген есім; бұл сөз дыбырқойлық сипатта және үйрек дауысын имитациялайды. Линней бұл құстардың қысқы түстеуімен толыққанды таныс болмағандықтан, екі түрді шатастырған болуы мүмкін. Басқа да жиі қолданылатын атаулар: ротч, ротч, бульберд.
The little auk or dovekie (Alle alle) is a small auk, the only member of the genus Alle. Alle is the Sami name of the long tailed duck; it is onomatopoeic and imitates the call of the drake duck. Linnaeus was not particularly familiar with the winter plumages of either the auk or the duck, and appears to have confused the two species. Other common names include rotch, rotche, bullbird,
Күлілер Арктиканың жоғары жатқан аралдарында көбейеді. Екі түршесі бар: А. а. alle – Гренландияда, Новая Земля және Шпицбергенде, ал А. а. polaris – Франц-Иосиф аралдарында қоныстанады. Беринг бұғазындағы Кішкентай Диомед аралында шамалы саны көбейеді, сондай-ақ Кинг аралында, Сент-Лоуренс аралында, Сент-Мэтью аралында және Беринг теңізіндегі Прибилоф аралдарында да көбейетін жекелеген құстар кездеседі деп саналады.
Dovekies breed on islands in the high Arctic. There are two subspecies: A. a. alle breeds in Greenland, Novaya Zemlya and Svalbard, and A. a. polaris on Franz Josef Land. A small number of individuals breed on Little Diomede Island in the Bering Strait with additional breeding individuals thought to occur on King Island, St. Lawrence Island, St. Matthew Island and the Pribilof Islands in the Bering Sea.
Морфологиясы мен мінез-құлқы
Бұл өзінің мөлшері бойынша жалғыз Атлантикалық алкид, Атлантикалық тупиктің жартысына жуық, ұзындығы және қанаттарының кеңдігі бар. Ересектерінің салмағы 130-ден 200 грамға дейін (не одан да көп) жетеді. A. a. polaris түрі атаулы түріне қарағанда көбінесе ірілеу болады. Олар балықтармен қатар, моллюскалар сияқты ұсақ жәндіктерді де жейді. Соңғы зерттеулерге сәйкес, кішкентай алкалар планктонмен сүзіп тамақтанбайды, көзбен бақылап, сорып тамақтанады. Олар көбелек шағылысу маусымында жағалауға жақын, ал қыс айларында жағалаулар мен мұздың жиектерінде азықтанады. Довикилер, басқа алкидтер сияқты, моногамды және ұялаған жерлеріне адал, яғни бір жұп жыл сайын бір ұяны қайта пайдалануы мүмкін. Күздің аяғындағы дауылдар оларды әдеттегі қыстау орындарынан оңтүстікке қарай немесе Солтүстік теңізге айдап жіберуі мүмкін, соның салдарынан бұл құстар, басқа теңіз құстарымен бірге, құрлыққа құлау жағдайларына ұшырауы мүмкін.
This is the only Atlantic alcid of its size, half the size of the Atlantic puffin, at in length, with a wingspan. An adult dovekie's weight ranges from 130 to 200+ g (4.7 to 7.2+ oz). A. a. polaris is generally larger than the nominate subspecies. but they also eat small invertebrates such as mollusks, as well as small fish. Recent evidence suggests that the little auk forages not by filter feeding on planktonic prey, but by visually guided suction feeding. They feed close to the shoreline during the breeding season, and feed near coastlines and ice edges during the winter. Dovekies, like other alcids, are monogamous and have high nest site fidelity, meaning that they often reusing the same cavity as a nest site by the same pair, year to year. Late autumn storms may carry them south of their normal wintering areas, or into the North Sea, and can cause wrecking of these birds, along with other seabirds, on land.
Қорғау
Халық саны азайып бара жатқан сияқты, бірақ қазіргі уақытта бұл түр үшін орта мерзімде маңызды деңгейде алаңдаушылық тудырмайды, әсіресе жалқы ұсақ гагараның (little auk) әлемдік саны тұрақсыз болып келеді.
Although populations appear to be decreasing, this is not currently thought to be rapid enough to be of concern for the species in the medium term, especially as global little auk numbers are generally rather fluid.
Адам тұтынуы
Жазғы және қысқы айларда жағаға жақын тамақтану қабілетіне байланысты, бұл түр Гренландия, Баффин аралы және Лабрадор инуиттері үшін, сондай-ақ Канаданың шығысындағы оңтүстік аймақтарында маңызды тағам көзі болған. Кивиак – Гренландия инуиттерінің тағамы. Ол 300-ден 500-ге дейін ұсақ гагаркаларды бір түлкінің терісіне салып жасалады. Тері толып, ауа өткізбейтін болған соң, оны морж майымен жауып, кішкентай гагаркаларды 3-тен 18 айға дейін тас үйіндісінің астында ашытуға қалдырады. Көктемде ауланған ұсақ гагаркалар қыс айларында адамдарға тағам ретінде пайдаланылады. Кнуд Расмуссеннің өлімі кивиактан уланғаннан болды деп есептеледі. Канаданың Ньюфаундленд аралының оңтүстік жағалауында гагарка «Bull (y) Bird» немесе «Ice Bird» деп белгілі және негізінен дәстүрлі аңшылар үшін күнкөріс аңғарылып, жағалау суларындағы мұздың жанында қыстайтын гагаркаларды азық ретінде атып алады.
Due to the nature of dovekies to feed near shore during both summer and winter months, the species has been an important source of food for Inuit of Greenland, Baffin Island, and Labrador, as well as at parts of its southern range in eastern Canada. Kiviaq is an Inuit dish from Greenland. It is made by stuffing a seal skin with 300 to 500 little auks. Once full and airtight, the skin is sealed with seal fat and the little auks are left to ferment for 3 to 18 months under a pile of rocks. Caught in spring, little auks are a human food resource in winter. Knud Rasmussen's death is attributed to food poisoning by kiviaq. On the south coast of Newfoundland, Canada the dovekie is known colloquially as the Bull(y) Bird or Ice Bird. and mainly acts as a subsistence hunt for traditional hunters, who shoot wintering murres near ice flows in coastal waters as a food source.