Кіріспе

Сучава – Румынияның солтүстік-шығысындағы Буковина және Молдавия тарихи аймақтарында, сондай-ақ Орталық және Шығыс Еуропаның тоғысқан жерінде орналасқан Сучава округінің муниципалитеті және осы округтың орталығы. 2021 жылғы румын халық санауы бойынша (бір жылға кейінге шегеріліп, Румыниядағы COVID-19 пандемиясы салдарынан 2022 жылы өткізілді) қаланың халқы 84 308 адамды құрайды. Бұл Сучава округінің ең ірі қалалық елді мекені. Кейіннен Сучава Румынияның Ескі Патшалығымен шектес, Габсбург монархиясының, Австрия империясының және Австрия-Мажарстанның (бұрынғы Цислейтания, яғни қос монархияның австриялық бөлігі) маңызды стратегиялық сауда орталығына айналды. Бүгінде қала қайта жаңартылған ортағасырлық бекінісімен (кейіннен Еуроодақ қаржыландырған Regio бағдарламасы арқылы қайта құрылды) және ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енген Жаңа Иоанн монастырымен (Молдавия шіркеулерінің құрамында) танымал, бұл екі нысан да жергілікті және ұлттық туризм орталықтары болып табылады. Сонымен қатар, қаланың тарихи орталығында Веналық сәулетші Петер Пауль Бранг жобалаған тарихи және азаматтық ғимарат – Әкімшілік сарай және Рим католик шіркеуі – Святой Иоанн Непомук орналасқан (екі ғимарат бір-біріне қарап тұр). 2021 жылғы халық санауы бойынша Сучава Румынияның 22-ші ірі қаласы. Қала халқы 20 ғасырдың екінші жартысында экспоненциалды түрде өсті, 1940 жылдардың соңында 10 мыңнан астам адамнан 1990 жылдардың басында 100 мыңнан асып түсті.

Тарихи шолу

Орта ғасырдың соңында Сучава қаласы Молдавия княздығының астанасы болды, Орталық Еуропаны Шығыс Еуропамен байланыстыратын бірнеше сауда жолдарының тоғысында стратегиялық тұрғыда орналасқан. Сол кезеңде бұл қала бұрынғы Молдавия княздығын Польша Корольдігімен және Венгрия Корольдігімен байланыстырды. Сучава қаласы орта ғасырларда Магдебург құқығымен (Das Magdeburger Recht) басқарылды. 1775 жылдан 1918 жылға дейін Сучава Габсбург империясының құрамында болды, бастапқыда Галиция және Лодомерия Корольдігінің бөлігі, кейіннен Австрия империясының құрамындағы Буковина герцогтігінің үшінші ең ірі қалалық елді мекеніне айналды, соңынан Австрия-Венгрияның Австрия бөлігіндегі тәждік жерге айналды. Осы кезеңде Сучава оңтүстік-шығыстағы Румынияның Ескі Корольдігімен (Вехиул Регат, Альтрейх) стратегиялық маңызға ие, сауда шекаралық қаласы болды. Австрияның Буковинаны басқарған кезеңінде, Сучава жергілікті зиялы Рудольф Гассауэрдің айтуынша, этникалық әртүрлілігінің арқасында «шағын Австрия» деп есептелді (20 ғасырдың басына дейін этникалық немістердің басым көпшілігі, әсіресе Буковина немістері болды). Қаладағы (сондай-ақ бүкіл Буковина аймағында) этникалық немістердің болуы 14 ғасырдың соңына, яғни орта ғасырдың соңына ( салыстырмалы түрде аз санды Трансильваниялық сакстар тобымен) дейін жетеді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін, 1918 жылдан бастап Сучава Буковинаның қалған бөлігімен бірге жаңадан кеңейтілген Румыния Корольдігінің құрамына кірді. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін қала коммунистік жүйелену процесінен өтті, нәтижесінде 1989 жылғы Румыния революциясына дейінгі онжылдықтарда халық саны шамамен он есеге өсті. 1968 жылы қала муниципалитет мәртебесін алды. Сучава арқылы солтүстік-батысқа қарай Сирет өзенінің саласы – Сучава өзені ағып өтеді, бұл өзен Ицкани (Itzkany) ауданынан өтеді. Орта ғасырдан бері бірнеше Орталық және Шығыс Еуропа сауда жолдарының тоғысында (батысқа қарай Венгрия Корольдігіне және солтүстікке қарай Польша Корольдігіне) маңызды сауда орталығы болған Сучава қазір де маңызды сауда қаласы болып табылады. Сонымен қатар, CFR 500 тас жолы қаладан өтеді, ол теміржол торабы болып табылады, сондықтан осы жерден теміржол желісі Трансильванияға батысқа қарай бөлінеді.

Атаулары мен этимологиясы

Молдавиялық шежіреші Григор Урече қала атауының венгр тіліндегі Szűcsvár сөзінен шыққан деп болжады, ол szűcs (яғни түлкіші, тері өңдеуші) және vár (яғни қамал) сөздерінің қосылуынан тұрады. Бұл пікірді Димитрие Кантемир де қолдады, ол өзінің "Descriptio Moldaviae" еңбегінде қала атауының шығу тегін дәл осылай түсіндірді; алайда, мұны растайтын тарихи немесе халықтық дәлелдер жоқ. Тағы бір теория бойынша, қала сол аттас өзеннің атын алып, ол өзеннің атауы украин тілінен шыққан деп саналады. Ескі неміс тілінде қала Седшопф деп аталған, ал қазіргі неміс тілінде (яғни стандартты неміс тілі/Hochdeutsch) және ескі неміс тіліндегі деректерде Сотшен, Суцхава немесе Сукзава (көбінесе осылай кездеседі) сияқты түрлері сақталған. Венгр тілінде – Сзучава.

Ежелгі дәуір

Сучава қаласының қазіргі аумағы мен оған жақын аймақтарда палеолит дәуірінен бері адамдар қоныстанған. Кейінгі антик дәуірден бастап, 2 ғасырға жататын дак оппидумының іздері де табылды. Румынияның басқа тарихи аймақтарымен (әсіресе Трансильвания және Ольтениямен) салыстырғанда, Сучава (сондай-ақ, Буковинаның барлық аймағы) Рим империясының легиондарымен бағындырылмады және осылайша, ежелгі заманда еркін дак тайпаларының біріне айналды. Бірақ, ежелгі рим ғалымы Птолемейдің мәліметінше, сол кезде аймақта екі келт тілді тайпа – Анартестер және Таурискілер, сондай-ақ археологиялық мәліметтерде кездесетін германдық Бастарна тайпалары да тұрған. Буковинада келт тілді тайпалардың болғаны Ла Тене мәдениетінің соңғы кезеңіндегі археологиялық зерттеулермен де расталған.

Орта ғасырлар

Рим құлағаннан кейін және Ұлы көші-қон кезеңінде Карпиан халқының басым бөлігі шығыс германдық халықтар (готттар немесе гепидтер сияқты), гунндар, славяндар, мадьярлар (яғни венгрлер), печенегтер және, соңында, кумандар тарапынан басып алынды. Қала құрылғаннан кейін, көп ұзамай, жергілікті неміс гончарлар мен саудагерлердің қауымдастығы (вероятно, Бистрица/Бистриц аймағынан шыққан Трансильваниялық саксондықтар) арқасында оның саудасы басқа Орталық Еуропа қалаларымен және базарларымен де жеңілдетілді. Сонымен қатар, қала Магдебург заңымен басқарылды (негізінен Шығыс Еуропада, сондай-ақ Орталық Еуропаның бірнеше аймақтарында қолданылған ортағасырлық неміс қала заңы), мысалы, Câmpulung Moldovenesc (Кимполунг), Siret (Серет), Baia (Бая, Stadt Molde немесе Moldenmarkt) немесе Târgu Neamț (Ниамц), олардың барлығы Молдавия Княздығының аумағында (әсіресе солтүстік аймағында немесе таулы жерлерде) орналасқан. Магдебург заңының күші бар басқа ортағасырлық қалалардағыдай, бұл неміс қала заңы ортағасырлық қалалық құқықпен (XII ғасырдың басында Фрайбург им Брейсгау қаласының негізімен анықталған) және Саксенспигельмен (Киелі Рим империясы кезінде маңызды заң кітабы) бірге келді. Сучава қаласы Авраам Ортелиус еңбектерінің бірінде, 15-16 ғасырлардағы Еуропа географиясы туралы жазғанда, Соцшен (Ескі жоғары неміс тіліндегі атауы) деп аталады. Кейінгі орта ғасырларда Сучава қаласы Молдавия Княздығының астанасы болды және Молдавия княздарының шамамен екі ғасыр бойы (1388 және 1564 жылдар аралығында) негізгі резиденциясы болды. Бұл қала Румыния тарихындағы маңызды тұлғалардың бірі – Ұлы Стефанның жерлерінің астанасы болды, ол 1504 жылы Сучавада қайтыс болды. Александру Лапушняну билігі кезінде 1565 жылы резиденция Яссиге көшірілді және Сучава қайтадан астана бола алмады. Михаил Батыр 1600 жылы Молдавиялық магнаттар соғысы кезінде қаланы басып алды, Валахия, Молдавия және Трансильванияның билеушісі болды, бірақ сол жылы жеңіліске ұшырады. 1653 жылы Сучава қаласы қоршауға алынды.

Габсбургтер билігі және Румыния Корольдігімен бірігу

Буковинаның қалған бөлігімен бірге Сучава 1775 жылдан 1918 жылға дейін Габсбург монархиясының (содан кейін Австрия империясы және Австрия-Мажарстанның) билігінде болды (Габсбург аймақтарының шекарасы қаланың оңтүстік-шығысынан өтті). 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында қала Буковина герцогтігіндегі ең ірі үшінші қала болып есептелді, Cernăuți (Czernowitz немесе Tschernowitz) және Rădăuți (Radautz) қалаларынан кейін. Осы кезеңде, Жозефиналық отарлау (Josephinisches siedlung) процесі аясында Габсбургтер және кейіннен австриялықтар, шетелден көптеген неміс тілді қоныс аударушыларды Буковинаға, соның ішінде қазіргі Сучаваға (сол кезде шағын сауда орталығы) қоныстандырды. Уақыт өте келе, осы жаңа қоныс аударушылар мен олардың ұрпақтары Bukovina немістері деп белгілі болды. Қазіргі таңда олардың саны қатты азайды. Дегенмен, қазіргі санына қарамастан, Сучава немістері мәдени, әлеуметтік және саяси тұрғыдан белсенді болып қалуда. Соңғы заманның этникалық алуандығын ескере отырып, австриялық сәулетші Рудольф Гассауэр, сол кезде Сучава қаласын «кішкентай Австрия» деп қарастыруға болатынын айтты. Бұған қоса, сол уақытта әкімшілік жағынан Сучава қаласы 66 826 тұрғыны бар, сол аттас безіркке (яғни ауданға) кірді. 1918 жылы Сучава қаласы (сондай-ақ Буковинаның барлық аймағы) Буковинаның Бас Конгресіндегі неміс, румын және поляк өкілдерінің көпшілік дауысымен кеңейтілген және біріктірілген Румыния Корольдігінің (румын тарихында Ұлы Румыния деп белгілі) құрамына кірді. Буковина немістерінің 7 саяси өкілі, Алоис Леботон басшылығымен, Буковинаның Румыния Корольдігімен бірігуіне дауыс берді.

Румыния Корольдігі, коммунистік кезең және XXI ғасыр тарихы

Соғыс аралық кезеңде Сучава сол кездегі кеңейтілген Румыния Корольдігінің (Regatul României) инфрақұрылымын одан әрі дамытты. Сонымен қатар, әкімшілік тұрғысынан қарағанда, ол 1938 және 1940 жылдар аралығында қысқа мерзімге Ținutul Suceava құрамына кірді, ол король Кароль II билігі тұсында құрылған 10 аймақтың бірі болды. Бұдан өзге, қалада бұрынғыда ірі неміс, еврей және поляк этникалық қауымдастықтары болған, олар 20-шы ғасырдың соңы мен 21-ші ғасырдың басында біртіндеп күрт азайды. Дегенмен, олар қазірге дейін шағын топтарда кездесіп, әлеуметтік, мәдени және саяси тұрғыдан белсенді болып, өкілдік институттары арқылы көбінесе жақсы интеграцияланған. 1950-ші жылдардан бастап (Румынияда коммунизмнің күшеюімен бірге) Сучава ауқымды индустриализацияланды, ал тарихи орталығындағы маңызды тарихи ғимараттардың бірқатары (соның ішінде Франц-Жозеф көшесінің барлық бөлігі) бұрынғы коммунистік шенеуніктердің бұйрығымен Платтенбау сияқты тұрғын үйлер салу үшін бұзылды. 1989 жылғы Румыния революциясынан кейін қала халқының елеулі бөлігі мен коммунизм кезінде қалыптасқан бұрынғы өнеркәсібінен айырылды. Осының салдарынан жергілікті экономика көп жылдар бойы төмендеу кезеңіне түсті. Алайда, 21-ші ғасырдың басында Сучава халқы артты, бұл негізінен бірнеше жақын маңдағы коммуналардың қала құрамына қосылуымен және 2010-шы жылдардың соңы мен 2020-шы жылдардың басында болған шамалы жергілікті экономикалық дамудың нәтижесінде Сучава облысының көршілес ауылдық аймақтарынан жаңа тұрғындарды тартуымен байланысты болды. 2020 жылдың көктемінде, Румынияда COVID-19 пандемиясы басталғаннан кейін Сучава инфекция деңгейінің жоғары болуына байланысты карантинге алынды. Келесі жылы Әкімшілік сарайдың (жергілікті маңызды нысан) шатыры өрт салдарынан қирады. 2022 жылдың наурыз айында Румыния үкіметі ғимаратты толыққанды қалпына келтіру/жайландыру жоспарын бекітті. 2022 жылғы Румыния халық санағы (әдетте 2021 жылы өткізілуі тиіс болған, бірақ COVID-19 пандемиясының салдарынан кейінге шегерілді) 2022 жылдың басында Сучавада тұратын халықтың жалпы санын анықтау үшін күтілуде. Бұл санақтың нәтижелері Румыния билігі тарапынан 2023 жылдың соңында жарияланатын болады.

География

Сучаева Сучаева облысының оңтүстік-батыс бөлігінде, умеренше төбелі аймақта орналасқан. Бұл маңызды сауда қаласы және Украинамен солтүстікке қарай, ал Трансильваниямен батысқа қарай өңірлік көлік торабы болып табылады. Сучаева қаласы екі түрлі географиялық аймақты қамтиды: төбелер (олардың ең биігі – Замка төбесі) және Сучаева өзенінің аңғарындағы жазықтар. Қалалық елді мекеннің ерекше орналасуына екі тоғай – Замка және Шипоте кіреді, екеуі де қала шегінде орналасқан. Бурдужени, қаланың аудандарының бірі, қаланың қалған бөлігімен кең даңғыл арқылы байланысқан, бұл ауданды жеке серік қала сияқты көрсетеді. Сучаевадан Ицкани ауданында Митоку және Драгомирна өзендері ағып өтеді.

Климат

Сучаева қаласының климаты орташа континенттік, бұл Орталық және Шығыс Еуропаға тән. Жылдық ауа райы қысқа көктемдермен, көбінесе орташа жылы жаздармен, сондай-ақ ұзақ күздер мен қыстармен сипатталады.

Ицани ауданы бойынша тарихи деректер

1930 жылғы Румыния халық санағына сәйкес, қазіргі Ițcani ауданының халқы, сол кезде екі ауылдан – Ițcanii Noi (Neu Itzkany) және Ițcani Gară (Itzkany Bahnhof) – тұратын жеке коммуна ретінде қарастырылып, 2422 адамды құрады. Этникалық құрамы бойынша тұрғындар:

Немістер (яғни Буковина немістері): 45%
Румындар: 21,40%
Яһудилер: 17,84%
Украиндар: 6,77%
Поляктар: 5,24%
Ресейліктер (яғни липовандықтар): 2,15%
Венгрлер: 1,53%
Басқа ұсақ этникалық топтар (қалған 0,07% құрайды)

Діни сенімдері бойынша сол кездегі тұрғындардың 28,4% - римдік католик, 22,7% - евангелистік лютеран, 22,04% - православие, 18,04% - иудаизм, 8,17% - грек-католик, ал қалғандары басқа кіші діни ағымдарға жататын немесе дінсіз болған.

1992-1996 жылдар

1992 жылғы румындық жергілікті сайлаулардың нәтижесінде, 1989 жылдан кейінгі Румынияда өткен алғашқы осындай сайлаулардан соң, қаланың жаңа жергілікті кеңесі құрылды.

Сучаваның бекінісі

Сучавада бұрынғы Молдавия княздығының тарихымен тығыз байланысты бірнеше ортағасырлық ескерткіштер бар. Ең маңыздысы (және сонымен бірге жақсы сақталған) – Сучаваның Крепосы (Cetatea de Scaun a Sucevei; Sotschen Festung) немесе Сучава цитаделі, қазіргі қаланың шығыс шетінде орналасқан ортағасырлық қамал. Қала 1375–1391 жылдары Петру Молдавияның (Петру Мушат деп те аталады) тұсында салынды. Александр I Молдавияның (1400–1432) және Ұлы Степанның (1457–1504) билік кезеңдерінде одан әрі кеңейтіліп, нығайтылды. Ортағасырлық қамал Молдавияда 14 ғасырдың аяғында салынған бекініс жүйесінің бір бөлігі болды, бұл Осман империясының экспансиялық қауіпінің күшеюімен байланысты. Ол тіпті 1476 жылы Осман сұлтаны Мехмед II-нің (Константинопольді жаулап алған) шабуылына тойтарыс бере алатын күшке ие болды. Сучава 1388–1565 жылдар аралығында бұрынғы Молдавия княздығының астанасы болды. Осы кезеңде қамал князьдік резиденциясы қызметін атқарды. 1565 жылы Александр Лапушняну Молдавия астанасын Яссыға көшіргеннен кейін қамал мәртебесін жоғалтты. Содан кейін қамал күрт құлдырап кетті. 1675 жылы Думитрашку Кантакузино билігі кезінде қамал қиратылды. Одан кейін екі ғасырдан астам уақыт бойы қамал толық дерлік ешкімге тиіс болмады. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында австриялық сәулетші Карл Адольф Ромсторфертің қолдауымен бірқатар қайта жаңарту жұмыстары мен археологиялық зерттеулер жүргізілді. 1961–1970 жылдар аралығында тағы да қалпына келтіру және нығайту процестері жүргізілді. 2013 жылы қаланы оның бастапқы сәулеттік келбетіне қайтару мақсатында ірі қайта құру бағдарламасы іске қосылды. Сучаваның Крепосы екі концентрлі цитадельден тұрады. Ішкі цитадель, fortul mușatin деп аталады, тікбұрышты пішінді және ауласы (ішкі ауласы) бар. Оны 14 ғасырдың аяғында князь (домнитор) Петру Мушат салған. 15 ғасырдың екінші жартысында Ұлы Степан ескі қамалдың айналасына дөңгелек пішінді тағы бір қамал салып, құрылысты кеңейтті. 1476 жылдан кейін сыртқы қамалға жаңа бекіністер қосылды. Бұған қоса, бүкіл қамал үлкен қорғаныс ормен қоршалған. Бүгінде қамал Сучаваның ерекше белгісі және туристер арасында танымал орын. 2011 жылдан бері ол Bucovina Rock Castle сияқты мәдени шараларды өткізу үшін де пайдаланылуда. Фестивальге белгілі ұлттық және халықаралық топтар мен әртістер қатысты (мысалы, гитарист Ян Аккерман, бұрынғы голландиялық джаз-фьюжн және прогрессивті рок тобы Focus).

Сучаваның әміршілік соты

Сучева князьдік сарайы (Curtea Domnească din Suceava) бекініспен бірге салынды және дамыды. 14 ғасырдың соңында воевода Петру Мушат ағаштан жасалған сарай салған, оның ішінде жертөле болған. 1400 жылдан кейін Молдавияның Александр I ағаш сарайды қайта жаңартып, оны тас қабырғамен және тастан салынған ғимараттар кешенімен қоршады. 15 ғасырдың екінші жартысында князьдік сарай өртке ұшырады, ағаш сарай толығымен өртенді. Ұлы Степан (1457–1504) билік еткен кезеңде бүкіл кешен жаңадан қалпына келтірілді. Бұл жолы тастан салынған жаңа князьдік сарай салынды, ал басқа ғимараттар кеңейтілді. Василе Лупу (1634–1653) – Молдавия князьдік сарайына қамқорлық жасаған соңғы билеуші. Оның тұсында жертөлелер жөнделді. 17 ғасырдың соңында кешен бір кезде тасталып, ғимараттар мен қабырғалар біртіндеп бұзылды. Қазіргі уақытта князьдік сарайдың орнында бұрынғы ғимараттардың қираған қалдықтары ғана сақталған. Бұрынғы ортағасырлық сарайдың қираған жері Сучава қаласының орталық бөлігінде орналасқан. 14-17 ғасырлар аралығында князьдік сарайдың жанында бірнеше шіркеулер салынды, олар бүгінге дейін сақталып, туристерді қызықтырады.

Шейя бекінісі

Қазіргі қаланың солтүстік-батыс шетінде, төбеде, Шчея бекінісі (Cetatea Șcheia) немесе Сучеваның батыс бекінісі (Cetatea de Apus a Sucevei) деп аталатын тағы бір ортағасырлық қамал орналасқан. Сеат қамалынан айырмашылығы, Шчея бекінісінен тек қираған қабырғалар ғана қалды. Бұл қамал 14 ғасырдың соңында Петру Мушат тұсында салынған, бірақ 15 ғасырдың басында Молдавияның Александр I билік кезінде бұзылып, ұзаққа соқпады. Шчея бекінісі, негізгі Сеат қамалы сияқты, 14 ғасырдың соңында ортағасырлық Молдавия княздығында салынған бекініс жүйесінің бір бөлігі болды.

Мұражайлар

Сучавадағы алғашқы мұражай 1900 жылы жергілікті зиялылардың бастамасымен ашылды. Бастапқыда мұражайға Сучава бекінісіндегі зерттеулер мен қазба жұмыстарының нәтижесінде алынған бірнеше коллекция кірді. Уақыт өте мұражай кеңейіп, дамып, маңызды мәдени орталыққа айналды, қазіргі уақытта Буковина мұражайы (Muzeul Bucovinei) деп аталады. Онда бірнеше бөлім бар және ол ортағасырлық Сеат бекінісін, Шчея бекінісін және князьдік сарайды, сондай-ақ жергілікті мұражайларды (Буковина ауылы мұражайы, тарих, этнография және табиғаттану мұражайлары), Сучавадағы Симион Флореа Марианның, Малинидегі Николае Лабиштің, Удештидегі Еусебиу Камилардың, Ступкадағы Сиприан Порумбескудің және Солька мен Билькадағы екі дәстүрлі үйді басқарады. Буковина мұражайының ең көне бөлімі – тарих мұражайы, ол Сучавадағы облыстық мұражай құрудың негізі болды. Бұл мұражай Румыния тарихы аясында Сучава мен Молдавияның жергілікті тарихын көрсетеді. Тарих мұражайының экспонаттары мен Буковина мұражайының кеңселері қала орталығындағы тарихи ғимаратта орналасқан. 1902-1903 жылдары салынған бұл ғимарат соғыс аралық кезеңде Сучава округінің префектурасы болған. 1968 жылдан бері мұнда тарих мұражайы орналасқан. 2014 жылы ғимарат пен мұражай кең ауқымды жаңғырту, қалпына келтіру және кеңейту бағдарламасына қатысты. Тарих мұражайында Сеат бекінісіндегі бұрынғы тақ залының бір бөлігі қайта жаңғыртылған. Көріністе Молдавия тарихынан белгілі тұлғалар бейнеленген: Ұлы Степан (Молдавия билеушісі), Мария Воичица (оның үшінші әйелі), Богдан III (оның ұлы және тақ мұрагері), сол кездегі шенеуніктер. Шаруаларға жер бөлу сахнасы қайта құрылу үшін таңдалды. Қайта құру ортағасырлық құжаттарға, фрескаларға және археологиялық зерттеулерге негізделген. Сонымен қатар, тарих мұражайы тұрақты түрде мәдени шаралар ұйымдастырады, олардың кейбіреулеріне Румыниядағы немістердің демократиялық форумының (FDGR/DFDR) жергілікті филиалы қатысады. FDGR/DFDR (DFDR Buchenland) жергілікті филиалы ACI Bukowina Stiftung неміс-румын мәдени қорына да жауапты, оның президенті Йозеф Отто Экнер. Буковина ауылы мұражайы (Muzeul Satului Bucovinean) – Буковина аймағының дәстүрлі мәдени және сәулеттік мұрасын көрсететін ашық аспан астындағы мұражай. Ол Сучаваның шығыс бөлігінде, Сеат бекінісіне жақын орналасқан. 1970-ші жылдары құрылған, бірақ оның негізгі кеңейуі мен дамуы 1990 жылдан кейін жүзеге асты. Мұражай Буковинадағы дәстүрлі ауыл ретінде жобаланған, онда Рэдюти, Гумор, Кампулунг Молдовенеск, Дорна және Фальтицень этнографиялық аймақтарынан үйлер мен әртүрлі нысандар бар. Мұражайға басқалармен қатар Мănăstirea Humorului су диірмені, дәстүрлі темірші шеберханасы, Маргинеядан керамика шеберханасы және Солтүстік Молдавиядағы көптеген ескі ағаш шіркеулердің бірі: 1783 жылы Сучава округінің Вама ауылында салынған Аспанға көтерілу шіркеуі кіреді. Қоңырау мұнарасы да ағаштан жасалған, ол 1787 жылы салынған. 2001 жылы шіркеу мен қоңырау мұнарасы көшіріліп, қазір мұражайдың бөлігі болып табылады. Буковина ауылы мұражайынан басқа, Румынияның осы бөлігіндегі дәстүрлі өмірді көрсететін тағы бір мұражай – этнографиялық мұражай. 1968 жылы ашылған мұражайда Сучава орталығында орналасқан ортағасырлық қонақүйде сақталған ескі коллекциялар мен экспонаттар бар. Бұл ескерткіш 16-шы ғасырдың соңы мен 17-шы ғасырдың басында салынған. Ол екі қабаттан және жер асты үйінен тұратын тас үй. Австрия билігі кезінде (1775–1918) қонақүй император отбасы үшін аң аулау орталығы ретінде пайдаланылды. 1968 жылдан бері мұнда этнографиялық мұражай орналасқан. Принцельдік қонақүй – Сучавадағы уақыттың әсеріне ұшырамаған және бастапқы сәулетін сақтап қалған ең көне азаматтық ғимарат. Табиғаттану мұражайы 1976–1977 жылдары құрылды, ол Сучавадағы ең жаңа мұражай. Ол аймақтың флорасы мен фаунасын көрсетеді. Мұражайдың сирек экспонаттары мен коллекциялары қаланың орталық саябағында орналасқан және 1811–1814 жылдары салынған ескі ғимаратта сақталған. Бұрын бұл ғимарат қонақтарды тарту үшін пайдаланылған, бірақ кейіннен ол ұлдарға арналған мектеп ретінде жұмыс істеді. Бұлардың барлығымен қатар Буковина мұражайында осы елдің осы аймағында туған жазушылар мен суретшілердің ескерткіш үйлері де бар. Симион Флореа Марианның ескерткіш үйі (Casa memorială Simion Florea Marian) Сучавада орналасқан жалғыз үй, ал қалғандары аймақта орналасқан. Ескерткіш үй мұражай ретінде жұмыс істейді. Ол 1974 жылы румын дін қызметкері және жазушысы Симион Флореа Мариан 1884 жылдан 1907 жылға дейін, қайтыс болғанға дейін тұрған үйінде ашылды. Мұражайда 10 000-нан астам томдық кітаптар, 450-ден астам журналдар мен газеттер коллекциясы (оның ішінде 150-сі Буковинадан), қолжазбалар, хаттар, мәдени және тарихи құжаттар, ескі фотосуреттер сақталған. Ескерткіш үйдің алдында Симион Флореа Марианға арналған мүсіні бар шағын саябақ ашылды.

Тарихи ғимараттар

Колегиул де Артă Ciprian Porumbescu (Ciprian Porumbescu Art College) – Сучава қаласының орталығында 1859 жылы салынған тарихи ғимаратта орналасқан орта мектеп. Ғимараттың бұрын бірнеше мақсаты болды: Сучава қалалық әкімдігі (1904 жылға дейін) және қыздарға арналған румын бастауыш мектебі (Școala primară română de fete). Румын джаз әншісі Анка Паргель 1989 жылы кәсіби әншілік мансабына көшуден бұрын Сучавадағы жергілікті өнер орта мектебінде музыка сабақтары беріп өмір сүрді. Gara Suceava Nord Ițcani (Сучава Солтүстік теміржол станциясы, сондай-ақ Ițcani деп те аталады) – 1871 жылы Ițcani ауылында (қазіргі Сучава ауданы) салынған теміржол станциясы. 1871 және 1918 жылдар аралығында ол Австро-Мажарстан шекарасындағы теміржол станциясы болды. Ițcani теміржол станциясының тарихи ғимараты сол кезеңдегі Орталық Еуропа теміржол станцияларының готикалық стилінде салынған. Palatul de Justiție (Сот сарайы) – 1885 жылы Сучава Трибуналы мен сотының ордасы ретінде салынған тарихи ғимарат. Ғимараттың төрт жағы мен ауласы бар, оны австриялық сәулетші Фердинанд Фелнер жобалаған. Кейін коммунистік режим кезінде қалалық әкімдік осы сарайға көшіріліп, 2000 жылға дейін осы жерде жұмыс істеді. Spitalul Vechi (Ескі аурухана) – 1891-1903 жылдар аралығында салынған ғимараттар кешені, ол бастапқыда аудандық аурухана болып қызмет еткен. Аурухана кешені тарихи құндылығы бар төрт павильоннан тұрады және Сучаваның оңтүстік-батысындағы Арень ауданында салынған. 1964 жылы жақын жерде жаңа аурухана ғимараты (Spitalul Nou деп аталады) ашылды. Colegiul Național Ștefan cel Mare (Ștefan cel Mare National College) – 1860 жылы құрылған Сучава округінің ең көне және ең беделді орта мектебі. 1893-1895 жылдар аралығында Сучава қаласының орталығында салынған барокко стиліндегі ғимарат бүгінгі күні тарихи ескерткіш саналады. Gara Suceava Burdujeni (Сучава теміржол станциясы, сондай-ақ Бурдужени деп те аталады) – 1892-1902 жылдар аралығында Бурдужени ауылында (қазіргі Сучава ауданы) салынған теміржол станциясы. 1902-1918 жылдар аралығында ол Австро-Мажарстан шекарасындағы теміржол станциясы болды. Бурдужени теміржол станциясының тарихи ғимараты Швейцариядағы Фрибург теміржол станциясының сәулеттік стилінде салынған. Palatul Administrativ (Әкімшілік сарай) – 1903-1904 жылдар аралығында Сучава қалалық әкімшілігінің кеңсесі ретінде салынған тарихи ғимарат. Ғимараттың бастапқыда қазіргі төрт жағының тек екі жағы ғана болды және оны австриялық сәулетші Питер Пол Бранг жобалаған. Ол барокко стилінде салынған. Қазіргі уақытта сарайда Сучава округінің префектурасы мен округтік кеңесі орналасқан. Casa Polonă (Польша үйі) – 1903 және 1907 жылдар аралығында Сучава қаласындағы поляк қауымы салған ғимарат. Ғимаратты архитектор Алойз Фридель жобалаған. Коммунистік режим кезінде Польша үйі мемлекеттік меншікке алынып, 1954 жылдан бастап онда Ciprian Porumbescu атындағы көркемдік ансамбль орналасқан. 1984 жылы ғимарат қалпына келтіріліп, 1990 жылға дейін жергілікті театр болып жұмыс істеді. 1996 жылы ғимарат қаладағы поляк қауымына қайтарылды. Uzina de Apă (Су зауыты) – 1908 жылы Лейпцигтен келген инженер Г. Тьем жобалаған және 1910-1912 жылдар аралығында салынған өнеркәсіптік мұра ғимараттарының жиынтығы. Су зауыты 1912-1960 жылдар аралығында осы ғимараттарда жұмыс істеді, содан кейін ол заманауи ғимаратқа көшірілді. 2012 жылы құрылғанына 100 жыл толуын мерекелеуге орай, бұрынғы су зауыты ғимаратында Сучавадағы Сәулет, қалалық мәдениет және ландшафт орталығы ашылды. Biblioteca Bucovinei I. G. Sbiera (I. G. Sbiera Буковина кітапханасы) – 1923 жылдың 12 желтоқсанында ашылған Сучавадағы алғашқы қоғамдық кітапхана. Бұл сонымен қатар Сучава округінің ең ірі кітапханасы, онда 350 000-нан астам библиографиялық бірлік сақталған. Қазіргі уақытта кітапхана Сучава қаласының орталығында орналасқан екі тарихи ғимаратта орналасқан. Сучава округінің Ормандарды басқару басқармасы – Сучава қаласының Арень ауданында орналасқан мұражай ғимаратында жұмыс істейтін мекеме. Ғимарат ХХ ғасырдың бірінші жартысынан бастау алады. Сучавадағы Одақтар үйі – Сучава қаласының орталығында орналасқан мұражай ғимараты, онда одақтардың кеңселері мен кейбір дүкендер орналасқан. Ғимарат Самуил Изопеску үйі деп те аталады. Casa Costin Tarangul (Costin Tarangul үйі) – 19 ғасырдан (1886 жылдан) қалған мұражай үйі. Ғимарат Сучава қаласының орталығында Симион Флореа Мариан Мемориалдық үйінің жанында орналасқан. Casa Ciprian Porumbescu (Ciprian Porumbescu үйі) – 19 ғасырға жататын мұражай үйі, онда румын композиторы Ciprian Porumbescu өмір сүрген және өзінің кейбір туындыларын жасаған. Үй Сучава қаласының орталығындағы Прунулуи көшесінде орналасқан. Burdujeni (Сучава) қаласындағы No 5 Жан Барт мектебі – 1902 жылы Бурдужени ауылында (қазіргі Сучава қаласының ауданы) салынған мектеп. Мектептің ғимараты тарихи құндылығы бар. Burdujeni Sat (Сучава) қаласындағы No 6 мектеп – 1911 жылы Бурдужени ауылында (қазіргі Сучава қаласының ауданы) салынған мектеп. Мектептің ғимараты тарихи құндылығы бар. Сучавадағы бұрынғы Бурдужени қалалық әкімдігі – 1902 жылы Бурдужени ауылында салынған және бастапқыда жергілікті әкімдік болып қызмет еткен ғимарат. 1926 жылы Бурдужени Сучава қаласының ауданына айналды, соның салдарынан әкімдік таратылды. Тарихи ғимарат қазіргі уақытта Electrica компаниясының кеңсесі болып табылады.

Ицани ауданы

Ițcani қала орталығынан солтүстік-батысқа қарай бірнеше шақырым жерде орналасқан аудан. Алғашқыда 15 ғасырда Молдавияның Александрель билігі тұсында шағын ауыл ретінде құрылған, ол 19 ғасырдың соңында неміс тілді колония ретінде кеңейді, осы кезеңде Австрия империясы кезінде өткен Жозефина колонизациясы нәтижесінде неміс қоныс аударушыларының көптеп келуіне әкелді. Осы ауданда солтүстік теміржол станциясы да орналасқан (ол готикалық жаңғыру және неоромантизм стильдерінің сәулеттік элементтерін көрсетеді, сонымен қатар қаладағы ең ескі станция болып табылады).

Ескерткіштер

Қалдықтың жанында, Şipote Cetate паркінде, 1977 жылы жергілікті мүсінші Ифтиме Барлеану жобалаған және жасаған Ұлы Степанның атты мүсіні орналасқан. Ескерткіштің биіктігі 23 метр, ол Румыниядағы ең биік атты мүсін болып табылады. Қала орталығында 1375 және 1391 жылдар аралығында Молдавия князі болған Петру Мушатқа, сондай-ақ екі рет Молдавия князі болған Петру Рарешке ескерткіштер орнатылған, ол алғаш рет 1527 және 1538 жылдар аралығында, ал екінші рет және соңғы рет 1541 және 1546 жылдар аралығында князьдік құрған.

Румын православ шіркеулері

Сучавадағы ең маңызды мәдени орындардың бірі – 1514 және 1522 жылдар аралығында салынған монументалды Әйгілі Георгий шіркеуі бар Жаңа Иоанн монастыры. Құрылысы Молдавияның бір көзді воеводасы Богдан III билік құрған кезде басталды, ал жақын маңдағы Мирауци шіркеуі (сол кездегі Молдавияның митрополиттік соборы) 1513 жылы қирағаннан кейін аяқталды. Құрылысын Молдавияның Стефан IV (Штефаница деп те аталады) аяқтады. Монастырь шіркеуі 1677 жылға дейін Молдавияның митрополиттік соборы болып қызмет етті. Оның сыртында аймаққа тән фрескалар бар және ол Молдавияның ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасының бір бөлігі болып табылатын сегіз ғимараттың бірі. 1991 жылдан бері Жаңа Иоанн монастыры Сучава және Радауци архиепископтығының соборы болып табылады. Жаңа Иоанн – түрік басқыншылығы кезінде уағыз айтқан және кейіннен Бильгород-Днестровскийде (қазіргі Украина) шейіт болған молдавандық монах. 1402 жылы Молдавияның Александр I оның қабірлерін Сучаваға әкелді. Мирауци шіркеуі – Әйгілі Георгийге арналған, Сучавадағы ең көне діни ғимарат. Ол 14 ғасырдың соңында Молдавияның Петру II-імен салынған. Бұл шіркеу қаланың кафедралық шіркеуі ретінде белгіленді. Мирауци 1402 және 1522 жылдар аралығында Молдавияның митрополиттік соборы болды, содан кейін Жаңа Иоанн монастыры шіркеуі аяқталды. 1402 жылы Жаңа Иоаннның қабірлері Бильгород-Днестровскийден осы шіркеуге көшірілді, содан кейін 1589 жылы воевода Петр Ламп оларды жақын маңдағы монастырь шіркеуіне қайта көшірді. Мирауци атауы 1522 жылға дейін Молдавияның тәж кигізу шіркеуі болғандықтан алынған. 1457 жылы Ұлы Степан осы жерде тәж киді. Шіркеу қирағаннан кейін, ол 17 ғасырдың басында қайта салынды, содан кейін 18 ғасырда тасталып кетті. Қасиетті Димитрий шіркеуінің негізін Молдавияның билеушісі Петр IV Рареш (1527–1538, 1541–1546), Ұлы Степанның ұлы қалады. Шіркеу 1534–1535 жылдары салынды, ал 1560–1561 жылдары Александру Лапушняну қоңырау мұнарасын қосты. Қоңырау мұнарасының биіктігі 40 метр, ол Сучавадағы ең биік қоңырау мұнарасы және қаланың көрнекті жері. Шіркеудің сыртына фрескалар салынған, олар әлі күнге дейін бір қабырғасында көрінеді. Ішкі фрескалар жақында қалпына келтірілді. Қасиетті Димитрий шіркеуі бұрынғы Сучава князьдік сарайының қираған жерлерінің жанында орналасқан. Сонымен қатар, осы қираған жерлердің жанында тағы бір ескі шіркеу бар. Иоанн Креститель шіркеуі, сондай-ақ Коконилор шіркеуі немесе Домницелор шіркеуі деп аталады, 1643 жылы 1632 және 1653 жылдар аралығында Молдавияның воеводасы Василе Лупу салған. Оның сыртқы кескіндемелері жоқ және шатыры шіркеудің үстіндегі шатырмен байланысқан қысқа қоңырау мұнарасы бар. Алғашқы кездері шіркеу хан сарайының ғибадатханасы ретінде қызмет еткен. Қайта тірілу шіркеуі (Жаңа Иоанн монастырының жанында орналасқан) 1551 жылдан бастап, оны Петр IV Рареш воеводасының әйелі Елена Рареш салған. Шіркеудің мұнарасы жоқ, оның сәулеті ортағасырлық дәуірдің қалалық стилін көрсетеді. Қоңырау мұнарасының орнына шіркеуде 14–17 ғасырлардағы орыс сәулетінде ерекше қолданылған архитектуралық форма – «звонница» бар. Қайта тірілу шіркеуі Габсбургтер басқыншылығы кезінде жергілікті Рим-католик қауымы, содан кейін Русь грек-католик қауымы 1936 жылға дейін қолданған. Ол сондай-ақ Васкресения шіркеуі немесе Елена Доамна шіркеуі деп аталады. Киелі Николай шіркеуі (Prăjescu) – Сучавадағы ортағасырлық молдавандық сәулет стилін көрсететін тағы бір діни ғимарат. Қазіргі шіркеу 1611 жылы Константин Мовиля (1607–1611) тұсында қазынашы Никоара Прайескумен қайта салынған. Тарих бойына шіркеу жергілікті боярлар үшін некрополь ретінде қызмет етті. Қала орталығы мен Ицкани маңындағы Сучава өзені аңғарына түсетін беткейлерде 17 ғасырдың бірінші жартысында (1639 ж.) құрылған тағы бір ескі румын православ шіркеуі – Успенская шіркеуі бар. Шіркеу бұрын Ицани монастыры тұрған жерде салынған. Ол 18 ғасырдың аяғына дейін монастырь ретінде жұмыс істеді. Бүгінде бұл шіркеудің шіркеуі болып табылады және оның звонницасы қайта тірілу шіркеуі сияқты, қаланың орталығында орналасқан. Бурдужени ауданында, қала орталығынан солтүстік-шығыста, 1597 жылы жергілікті бояр Теодор Мовиля, Молдавия билеушісі (1595–1600, 1600–1606) Еремия Мовиляның ағасы, негізін қалаған Теодорени монастыры орналасқан. Осы монастырь айналасында Бурдужени ауылы (қазіргі Сучаева ауданы) құрылды және дамыды. Ғимараттар жиынтығына Аспанға көтерілу шіркеуі, қоңырау мұнарасы, монахтар тұратын бөлмелер және қоршаған қабырға кіреді. Теодорени монастырының солтүстігінде, Бурдуженидің ескі ауданында, 1851 жылы архимандрит Филарет Скрибан салған Қасиетті Үш Бірлік шіркеуі орналасқан. Ицкани ауданында 20 ғасырдың бірінші жартысында салынған екі румын православ шіркеуі бар: Қасиетті Архангелдер шіркеуі (1933–1938 ж. Сучава Солтүстік теміржол станциясының жанында салынған) және Қасиетті Апостолдар шіркеуі (1905–1908 ж. Ицканидің неміс қауымымен салынған, бастапқыда лютерандық шіркеу ретінде). Қасиетті Крест шіркеуі, Пэтрауци ауылында (Ицканиден бірнеше шақырым солтүстік-батысқа қарай) 1487 жылы Ұлы Степанмен салынған, және ол Молдавияның шіркеулерінің ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұрасының бір бөлігін құрайтын ескерткіштердің бірі. Сонымен қатар, Ицканиден алыс емес жерде, 1609 жылы дін қызметкері Анастасий Крымка құрған Драгомирна монастыры орналасқан. Воронец монастыры Сучаваның батысында, Гура-Хумору қаласында орналасқан.

Неміс католик және евангелистік лютеран шіркеулері

Соңғы замана дәуірінде 1940 жылдардың басына дейін Сучава қаласында үлкен этностық неміс қауымы тұрды. Олардың ішінде католик және лютеран дінін ұстанушылар болды. Австрия империясы қалаға қоныстандырған, неміс тілінде сөйлейтін отаршылардың көп бөлігі қазіргі Оңтүстік Германия, Австрия және Чехия (әсіресе Богемия немесе Богемия ормандық аймағы) аумақтарынан шыққан, сондықтан олар рим католиктері және протестанттар (әсіресе лютерандар) еді. Аталған екі діни ағымға қызмет еткен бірнеше діни ғимараттар қаланың өзінде де, Ицкани ауданында да әлі күнге дейін сақталып қалған, онда бұрынғы этностық немістер қауымы (қазіргі Германияның Рейнланд-Пфальц аймағынан келген) көптеп өмір сүрген.

Армян православие шіркеулері

Бұрын Сучавада елеулі армян қауымы да болған. Олардың мәдени және тарихи мұрасы бүгінгі күнге дейін сақталған бірқатар діни ғимараттар арқылы көрінеді. Жергілікті армян халқы салған ең көрнекті шіркеулік ескерткіш – Замка монастыры (Замка терминінің тілдік түбірі поляк тілінен шыққан, ол «бекітілген орын» деген мағынаны білдіреді және 1691 жылы Польша королі Ян Собиески осылай атаған), қазіргі қаланың батыс бөлігіндегі платода орналасқан бекінілген ғимараттар кешені. Замка монастыры 1551 және 1606 жылдар аралығында салынған, ал шіркеуі Әулие Ауксентийге арналған. Монастырь құрамына шіркеумен бірге бірнеше тас ғимараттар және бүкіл ортағасырлық кешенді қоршап тұрған қорғаныс қабырғасы кіреді. Замка монастыры мен қала орталығы арасында тағы екі армян православие шіркеуі орналасқан. Әулие Симон шіркеуі (қоңырау мұнарасы болғандықтан Қызыл мұнара шіркеуі деп те аталады) 1513 жылы салынған. Қоңырау мұнарасы 1551 жылы тұрғызылған. Шіркеудің жанында ескі армян зираты және 1902 жылы салынған шағын шіркеу (Прункул шағын шіркеуі) бар. Қасиетті Крест шіркеуі 1521 жылы салынған және тарихында бірнеше рет жөнделген. Армян дін қызметкерлерінің үйі шіркеудің жанында, бірнеше ескі қабір тастарымен бірге орналасқан. Хагигадар монастыры – жергілікті армяндар салған тағы бір ортағасырлық кешен. Ол 1512–1513 жылдары салынған және қаланың оңтүстік-батыс жағында, Еуропалық E85 тас жолына жақын аңғарда орналасқан.

Туризм

Соңғы жылдары Сучева қарқынды дамуда. Қаланың ең маңызды көрікті жерлері князьдік астана болған кезеңіне (яғни орта ғасырларға) дейін барады. Қаланың ішінде көптеген мұражайлар бар, олардың ішінде ең танымалдары – Буковина тарихы мұражайы, Буковина ауылдық мұражайы, Буковина этнографиялық мұражайы (17 ғасырға дейін сақталған сарайда орналасқан) және Табиғат тарихы мұражайы.

Сауда орталықтары

Сучаева Румынияда бір тұрғынға шаққандағы ең заманауи сауда орталықтары (мысалы, сауда орталықтары) мен коммерциялық алаңдарының көптігімен танымал. Қаланың ең маңызды және ірі сауда орталықтары – Iulius Mall Suceava (Ицканиға жақын орналасқан), Galleria сауда орталығы (қала шебінен тыс) және Bucovina сауда орталығы (қала орталығына жақын орналасқан). Соңғысы коммунистік дәуірде, ал қалғандары 1989 жылдан кейін салынған. Сучавадағы ең үлкен және көрнекті сауда орталығы – Iulius Mall, және ол бүгінгі күнге дейін солай болып қала береді, себебі оның тұтынушылар ағыны және коммерциялық алаңдарының саны ең көп.

Футбол

ACS Foresta Suceava (Asociația Club Sportiv Foresta Suceava), бұрын Rapid CFR Suceava деп аталған, қазір Румыния футбол жүйесінің үшінші лигасы – Лига III-де ойнайды. Бұл қалада I немесе II лигада өнер көрсеткен CSM Suceava, FC Cetatea Suceava немесе Foresta Suceava сияқты тағы да бірнеше маңызды футбол клубтары болған. Сонымен қатар, бұл қалада Sporting Suceava деген тағы бір Лига III командасы болды, бірақ ол банкротқа ұшырады. Барлық ірі спорттық жарыстар 12 500 адамға арналған, көп мақсатты Areni стадионында өткізіледі. Қазіргі уақытта бұл стадион ACS Foresta Suceava командасының үй стадионы болып табылады. Стадион алғаш рет 1963 жылы "Муниципалды стадион" деп ашылған.

Гандбол

CS Universitatea Bucovina Suceava – қазіргі уақытта Румынияның гандбол лигасында (Liga Națională) өнер көрсететін қаланың ерлер гандбол командасы. Ол 2002 жылы құрылған және 2006 жылы Румыния гандбол жүйесінің жоғары лигасында ойнай бастады. 2011 жылы ұлттық гандбол дивизионында үшінші орын алып, ең үлкен жетістігіне қол жеткізді.

Қоғамдық көлік

Қоғамдық көлік тұрғысынан, Сучава муниципалитеті қазіргі уақытта Швейцарияның қолдауымен қоғамдық көлік паркіне жасыл электр автобустарын қосты. Бұрын қала және көршілес елді мекендерде автобустар мен троллейбустар қозғалыста болды. Қаланың троллейбус жүйесі 1987 жылдың 15 тамызында ресми түрде ашылып, 2006 жылдың 2 сәуірінде ресми түрде жабылды. Бүгінгі таңда қоғамдық көлік көбінесе заманауи және тиімді техникалық стандарттарға жауап береді. Жасыл автобустар келгенге дейін қала ішінде қызмет еткен автобустар Irisbus түрінде болды. 2023 жылдан бастап қаланың электр автобустары паркі қала ішіндегі және жақын маңдағы елді мекендердегі (мысалы, Шчеяда) түрлі аялдамаларда тоқтайды. Сучавадағы қоғамдық көліктің негізгі операторы – SC Transport Public Local SA (TPL).

Ауа

Сучава қаласына Сучава халықаралық "Штефан Цель Маре" әуежайы (SCV) қызмет көрсетеді, ол қала орталығынан шығысқа қарай, жақын маңдағы Сальцеа қалашығында орналасқан. Әуежай алғаш рет 1962 жылы ашылды, сол кезде Румынияның ең көне әуе компаниясы TAROM коммерциялық рейстерін бастады. 1963 жылы ұшу-қону жолағы асфальтталды және алжапқыш салынды. TAROM қызметі 2001 жылы тоқтатылып, 2004 жылы қайта жаңартылды. Осы кезеңде әуежайды тек Angel Airlines компаниясы пайдаланды. 2005 жылдың наурыз айында әуежайдың атауы Ștefan cel Mare әуежайы деп өзгертілді және ол халықаралық рейстерге ашылды. 2013 жылы Сучава халықаралық әуежайы ескі ұшу-қону жолағын қайта құру және кеңейту, жаңа бақылау мұнарасын салу және жаңа ILS жүйесін орнату жоспарын (39 миллион еуроға бағаланған) бастады. 2013 жылдың тамызында құрылыс жұмыстары басталды, ал 2014 жылдың 12 қаңтарында ұшу-қону жолағындағы жұмыстарды жалғастыру үшін әуежай жабылды. Ескі бетонды ұшу-қону жолағы толығымен алынып тасталды және жаңа асфальтты ұшу-қону жолағы салынды. 2015 жылдың 25 қазанында әуежай ресми түрде қайта ашылды. 2019 жылдың деректері бойынша Сучава халықаралық әуежайының жылдық жолаушылар ағыны 430,064 адамды құрады, бұл қазіргі уақытқа дейінгі жергілікті рекорд және оны Румыниядағы ең қызығушылық танытатын 8-ші әуежай етіп белгіледі.