Кіріспе
Шотландиядағы қала Далькейт (/d//æ//l/'/k//iː//θ/ dalKEETH'; Dail Cheith, ) – Шотландияның Мидлотиан аймағында, Эск өзенінің жағасында орналасқан қала. 1401 жылы барондық, ал 1540 жылы патшалық қала мәртебесі берілді. Далькейт қаласы 12 ғасырдағы қамалынан (қазіргі Далькейт сарайы) оңтүстік-батысқа қарай кеңейді. 2011 жылғы халық санауы бойынша Далькейттің халқы 12 342 адамды құрайды. Қала төрт ерекше ауданға бөлінеді: Далькейттің өзі, қала орталығы мен тарихи ядросымен; батысында Эскбанк (Далькейттің жақсы жайлы ауданы, көптеген ірі Виктория және жаңа үйлермен); шығысында Вудберн (негізінен жұмысшы табының тұрғын үйлерден тұратын ауданы, жаңа тұрғын үйлермен бірге); және оңтүстігінде Ньюбатл (аббаттығы бар жартылай ауылдық ауыл). Далькейт – Мидлотианның бас әкімшілік орталығы. Францияның Жарнак қаласымен қалаластық байланыс орнатылған. 2004 жылы Мидлотиан кеңесі Далькейт пен Жарнак арасындағы ұзақ жылға созылған байланысты құрметтеу үшін Жарнак алаңын қайта жаңартып, жаңадан төседі. Вудберндегі Далькейттің солтүстік-шығыс шетінде Далькейт кампусы (2003 жылы құрылысы аяқталды) орналасқан – онда Далькейт жоғары мектебі мен Әулие Давидтің католик жоғары мектебі және қоғамдық демалыс орындары бар.
Dalkeith (/d//æ//l/'/k//iː//θ/ dalKEETH'; Dail Cheith, ) is a town in Midlothian, Scotland, on the River Esk. It was granted a burgh of barony in 1401 and a burgh of regality in 1540. The settlement of Dalkeith grew southwestwards from its 12th century castle (now Dalkeith Palace). Dalkeith has a population of 12,342 people according to the 2011 census. The town is divided into four distinct areas: Dalkeith proper with its town centre and historic core; Eskbank (considered to be the well heeled neighbourhood of Dalkeith with many large Victorian and newer houses) to its west; Woodburn (primarily a working class council estate with pockets of new housing developments) to its east; and Newbattle (a semi rural village with its abbey) to the south. Dalkeith is the main administrative centre for Midlothian. It is twinned with Jarnac, France. In 2004, Midlothian Council re paved Jarnac Court in honour of Dalkeith and Jarnac's long standing link. On the north eastern edge of Dalkeith at Woodburn is the Dalkeith Campus (completed 2003) – housing both Dalkeith High School and St David's Roman Catholic High School plus community leisure facilities.
Этимология
Далкит – Кумбрик тіліндегі атау, валли тіліндегі ddôl 'шалғын, үстірт, аңғар' және coed 'орман' сөздерімен этимологиялық байланысты.
Тарихқа дейінгі кезең және археология
1994-95 және 2006-08 жылдары Далкейт Солтүстік айналма жолының құрылысы барысында (соңғы құрылыс он жылдан астам уақытқа кешікті) CFA Archaeology компаниясы үшін жұмыс істейтін археологтар аймақтың ежелгі және тарихи дәуірлеріне қатысты көптеген археологиялық ескерткіштер мен мәліметтерді тапты. Олардың табыстарының ішінде екі сақина тәрізді ойықтары бар құрылыс, екі шұңқыр қатары, римдік уақытша лагерь, орта ғасырлардан кейінгі ғимарат, 18 ғасырлық жобаланған ландшафт, кірпіш және плитка зауытымен қатар көмір шахтасының двигательдік үйі болды. Аумақтың кеңдігін ескере отырып, олар Далкейттің ғасырлар бойындағы қоныстану ерекшеліктерін анықтауға мүмкіндік алды. Қоныстану және жерді пайдалану өзен жағалауларындағы құм мен қиыршық тастарға шоғырланған, ал аймақтың көп бөлігін құрайтын тығыз сазды топырақта адам қоныстануы шектеулі болды. Сонымен қатар, олар неолит дәуірінен бастап адамдар Далкейт аймағында тұрғандығын анықтады.
Тарих
Далкейт туралы ең алғашқы тарихи деректердің бірі Жан Фруассардың жылнамаларында кездеседі, ол Далкейт қамалында он бес күн болған. Ол Оттерберн шайқасы және Дугластың 2-графы Джеймс Дугластың қазасы туралы былай деп жазады: «Мен, осы кітаптың авторы, жастығымда Шотландияның барлық аймағын аралап шықтым, және мен сол кезде сол граф Джеймстің әкесі, граф Уильям Дугластың үйінде он бес күн болдым, оның туралы қазір сөз болып отыр, Эдинбургтен бес лига қашықтықтағы, елде Далкейт деп аталатын қамалда. Сол уақытта мен осы граф Джеймсті, әдемі жас бала, және оның әпкесі леди Бланш есімді қызды көрдім». 1650 жылы Оливер Кромвельдің әскері Далкейтке келді. Оның офицері, генерал Джордж Монк Шотландияда қолбасшы болып тағайындалды, ал елдің үкіметі Далкейт қамалында орналасты. 1831 жылы Далкейт Эдинбургпен Эдинбург-Далкейт темір жолы арқылы байланысты, ол көмір, минералдар және ауыл шаруашылығы өнімдерін тасымалдады. Екі он жылдықтан кейін, 1853 жылы, сол кезде Шотландиядағы ең ірі жабық астық сауда орталығы болған Астық биржасы салынды. 1879 жылы Далкейтте Уильям Эварт Гладстон Ұлыбритания премьер-министрі лауазымына үміткерлігін бастады, бұл «Мидлотиандық науқан» деп аталды.
Белгілі ғимараттар
Санкт-Николас Букклехтің колледждік шіркеуі, бұрын Далкейт приход шіркеуі деп белгілі болған, Хай-стритте орналасқан. Әулие Николасқа арналған бұл ортағасырлық шіркеу 1406 жылы Сер Джеймс Дуглас құрған колледжтік мекемеге айналды. Неф және трансепттері 1854 жылға дейін салынды, сол кезде шіркеудің ішкі жағы күрт өзгертілді. Хоры 1590 жылы тастап кетілді, қалған шіркеуден бөлініп, қазір қираған күйде. Сер Джеймс Дуглас, Мортонның 1-ші графы және оның әйелі Джоанна, Джеймс I-нің қызы, хорда жерленген және олардың тас мүсіндері сақталған. Санкт-Николас Букклех шіркеуі Далкейттегі Шотландия шіркеуінің екі приход шіркеуінің бірі болып табылады, екіншісі – Сент-Джон және Кингс Парк шіркеуі. Эпископалдық шіркеу, Сент-Мэри, Хай-стритте, Далкейт ауылдық паркіне кіреберісте орналасқан. Ескбанк жолындағы Сент-Дэвид шіркеуі – қаладағы жалғыз рим-католик шіркеуі, ол А санатындағы ескерткіш ретінде тіркелген және 1854 жылы салынған. 16 ғасырдың соңында қамалдың орнын бастан аяқ ауыстырған және 18 ғасырдың басында қайта салынған Далкейт сарайы қаланың солтүстік-шығыс шетінде жатыр. Бұл Букклех герцогінің бұрынғы резиденциясы, айналасында саябақтар мен декоративтік құрылыстар бар. Хай-стриттегі қазіргі "Толбут" деп аталатын ғимарат 18 ғасырдың басында қала әкімшілігі үшін алым-салық жинау орталығы ретінде қолданыла бастады. Есіктің үстіндегі тақтада "1648" деп жазылған, бірақ ол басқа ғимараттан алынған және Толбуттың құрылыс уақытын көрсетпейді. Онда жертөледе түрме жасушалары, бірінші қабатта салмақ өлшеу үйі және жоғары қабатта сот залы орналасқан. Ғимараттың алдында Далкейттегі соңғы қоғамдық асылу орын алған жерді белгілеу үшін тас шеңбері орнатылған. Уильям Томсон 1827 жылы қарақшылық үшін осы жерде асылды. Баклич көшесіндегі муниципалдық ғимараттар 1882 жылы аяқталды. Басқа да маңызды ғимараттарға зираттағы Күзет мұнарасы (1827), су мұнарасы, 19 ғасырдың басындағы темір зауыттары және 1766 жылы аяқталған, бас көшедегі No.10 Далкейт Килвиннинг масондық ложасының ғибадатханасы немесе ложа бөлмелері жатады. Эдинбург колледжінің Мидлотиан кампусы Эскбанкте, теміржол станциясына жақын орналасқан. Ньюбатл-роудта Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілері (морондықтар деп те аталады) шіркеуінің заманауи үйі бар. Midlothian Community Hospital Далкейттен тыс, көршілес Бонниригг қаласының шығыс шетінде, A7 тас жолынан алшақ орналасқан.
Футбол
Қалада Кингс Паркте орналасқан «Далкит Тистл» футбол клубы бар. Клуб 1892 жылы құрылған және қазір Шотландияның шығыс футбол лигасынде ойнайды, бірақ тарихының көп бөлігін Шотландияның жастар футбол қауымдастығында өткізген. Бұл клуб «Далкит Тистл» қауымдастық футбол клубымен байланысты, ол Коуден Парк, Вудберн жерінде орналасқан. Клуб «SFA Quality Mark» аккредиттеуіне ие және еріктілермен басқарылады.
Регби
Далкит RFC Шотландия регби одағының Шығыс лигаларында ойнайды. Бұл клуб Мидлотианда әйелдерге толық мүшелік беруге және округте әйелдер командасын құруға алғашқы болып келіскен клуб. Көрікті бұрынғы ойыншыларының қатарында сэр Дэвид Мюррей де бар, ол Солтүстік Бервик қаласындағы матчтан оралған жолдағы автокөлік апаты салдарынан регби карьерасын аяқтауға мәжбүр болды және осы оқиғадан кейін бизнес империясына көбірек назар аудара бастады. Сондай-ақ, Шотландия регби одағының президенті болған Адам Робсон да бұл клубта ойнаған.