Оз әлемінің сиқыры: К. Ару мен Ругедоның Озды бағындыру әрекеті

Кіріспе

Л. Франк Баумның кітабы

"Оз сиқыры" – Л. Франк Баумның "Оз" сериясындағы он үшінші кітабы. 1919 жылдың 7 маусымында, автордың қайтысынан бір ай өткен соң жарық көрген "Оз сиқыры" кітабы Мунчкин ұлы Кики Ару мен бұрынғы Ном королі Руггедоның Озды бағындыруға жасаған сәтсіз талпынысын баяндайды.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Мунч тауының басында "Хайп" деп аталатын адамдар тобы тұрады. Олардың бірі, Бинь Ару есімді мончкин, "Пирзкхгл" деген сөзді айту арқылы адамдар мен заттарды түрлендіру әдісін тапқан. Принцесса Озма Озда Глиндадан басқа ешкімнің сиқыр қолдануына рұқсат бермеген соң, Бинь "Пирзкхгл" сөзін дұрыс айту жолын жазып алып, оны өзінің сиқырлық зертханасына жасырды. Бір күні Бинь әйелімен бірге жәрмеңкеде болғанда, олардың ұлы, жаңалыққа құмарлы Кики Ару, осы нұсқауларды табады. Содан кейін ол өзін бүркітке айналдырып, Оз елінен тыс жерлерге саяхаттайды. Ев еліне қонған Кики Ару түнгі жатын орынға ақша керек екенін біледі (Озда ақша қолданылмайды еді) және қарт кісіден алтын тиын ұрлау үшін өзін қарғаға айналдырады. Бір шағын торғай, сол кездегі адам Кики Аруға ұрлық туралы айтады, ал Кики бұрын зұлымдықтың не екенін білмегенін, енді қуанышты екенін мойындайды. Бұл сөзді естіген Руггедо, Оздың Тик-Токта жер бетіне қуылған Номы, Кики Арудың күші арқылы Оз халқынан кек алуға болатынын түсінеді. Кики мен Руггедо құстарға айналып, Өлімдік шөлден Оз еліне ұшып келеді. Олар Глинданың анықтауынан қашу үшін және елдің жабайы жануарларынан әскер жинау үшін жануарлар түрінде Озға кіреді. Гилликин еліндегі Гугу орманына алғаш келгенде, Кики өзін және Руггедоны Ли Мон Игстарға айналдырып, Изумруд қаласының халқы Орманның жануарларын құлдыққа салуды жоспарлап отырғанын айтады. Руггедо Ли Мон Игстар жануарларды адамдарға айналдырып, Изумруд қаласына шабуыл жасап, тұрғындарын жануарларға айналдырады, оларды орманға қуады деп мәлімдейді. Руггедо өздерінің күшін дәлелдейді (өйткені Кики ғана "Пирзкхгл" сөзін біледі) – Кики леопард патшасы Гугудың кеңесшісі, бір мүйізді Лоуды адамға айналдырып, қайтадан мүйіздіге айналдырады. Гугу басқа жануарлар тайпаларының басшыларымен кездесуді ұсынады. Дороти мен Сиқыршы, Қорқыт Арыстан мен Аштық Жолбарыспен бірге Гугу орманына келіп, Озманың алдағы туған күніне маймылдарды дайындау үшін көмек сұрайды. Руггедо ескі жауларын таниды және Кикиге адамдар мен жануарларды түрлендіруге бастауға шабыттандырады, соның ішінде Руггедоны да, Кики оны қазға айналдырады, бұл трансформация Ном үшін қорқынышты, себебі қаз жұмыртқа салса, ол жұмыртқалар номдар үшін өлімге әкелетін у болып табылады. Кики Сиқыршыны түлкіге айналдырып, оның сиқырлы қапшығымен бірге, түрлендірілген Кикимен орманның тереңіне барады, онда ол маймылдарды алып адам сарбаздарға айналдыра бастайды. Бірақ Кики оларды соншалықты үлкен етіп жасайды, олар ағаштардың арасынан өте алмайды. Алайда Сиқыршы "Пирзкхгл" сөзін дұрыс айту жолын естіп, алдымен Кики мен Руггедоны жаңғақтарға айналдырады. Содан кейін Сиқыршы өзінің заңды түрін қайтадан алады және Дороти, Қорқыт Арыстан, Аштық Жолбарыс және Гугуды өздерінің түріне қайтарады, сондай-ақ сарбаздарды маймылдарға айналдыруға келіседі. Сиқыршы риза болған маймылдарды жинап, оларды Изумруд қаласына алып келіп, жаттықтырады. Ол жерге келген соң Дороти мен Сиқыршыны сиқырлы аралға жібереді, онда капитан Билл мен Трот Озманың туған күніне сиқырлы гүл табуға барған. Бірақ аралға тиген кез келген тірі нәрсе тамыр жасай бастайды, сондықтан теңізші мен оның досы Дорроти мен Сиқыршы келгенде осылай кездеседі. Сиқыршы "Пирзкхгл" сөзін қолданып, капитан Билл мен Тротты бал арасына айналдырады, олар Қорқыт Арыстан мен Аштық Жолбарыстың жеуінен қиындықпен құтылады. Олар қайтадан адам болған соң, капитан Билл өзінің сау аяғына ағаш тақтай байлап, сол аяғымен және ағаш аяғымен аралға барып, гүлді алып келеді. Изумруд қаласына оралғанда Озма мен оның достары оның туған күнін тойлайды (бірақ "Оз еліне жол" сияқты салтанатты емес) және содан кейін жаман сиқыршыларды қалай жою керектігін шешеді. Сиқыршы "Пирзкхгл" сөзін қолданып, оларды Кики Ару мен Руггедоға айналдырып, оларды Ұмыту Суын ішуге шөлдетеді, бұл олардың бұрын білгендерінің бәрін ұмытады. Енді бос бетке ие Кики Ару мен Руггедо Изумруд қаласында өмір сүріп, жақсылық пен мейірімділікке үйренеді.

At the top of Mount Munch lives a group of people known as the Hyups. One of their numbers, a Munchkin named Bini Aru, discovered a method of transforming people and objects by merely saying the word "Pyrzqxgl". After Princess Ozma decreed that no one could practice magic in Oz except for Glinda the Good Witch and the Wizard of Oz, Bini wrote down the directions for pronouncing "Pyrzqxgl" and hid them in his magical laboratory. When Bini and his wife are at a fair one day, their son Kiki Aru, who thirsts for adventure, finds the directions and afterward transforms himself into a hawk and visits various countries outside the land of Oz. When he alights in the land of Ev, Kiki Aru learns that he needs money to pay for a night's lodging (versus Oz, where the money is not used at all) and changes himself into a magpie to steal a gold piece from an old man. A sparrow confronts the then human Kiki Aru with knowledge of the theft, and Kiki says that he did not know what it was like to be wicked before, he is glad that he is now. This conversation is overheard by Ruggedo, the Nome who was exiled to the Earth's surface in Tik Tok of Oz, and he sees through Kiki Aru's power a chance to get revenge on the people of Oz. Kiki changes himself and Ruggedo into birds and they fly over the Deadly Desert into the Land of Oz. They enter Oz as animals to escape detection by Glinda and to recruit an army of conquest from the country's wild animal population. When they first appear in the Forest of Gugu in the Gillikin Country, Kiki changes himself and Ruggedo into Li Mon Eags, and lies that they've seen the people of the Emerald City plan to enslave the animal inhabitants of the Forest. Ruggedo claims that the Li Mon Eags will transform the animals into humans and march on the Emerald City and transform its inhabitants into animals, driving them into the forest. Ruggedo proves their power (for Kiki's the only one who knows "Pyrzqxgl") by having Kiki transform one of the leopard king Gugu's advisors, Loo the unicorn, into a man and back again. Gugu offers to meet with the leaders of the other animal tribes to decide on this matter of invasion. Dorothy and the Wizard arrive with the Cowardly Lion and the Hungry Tiger in the Forest of Gugu during this council of war with a request for monkeys to train in time for Ozma's upcoming birthday party. Ruggedo recognizes his old enemies and inspires Kiki to begin transforming people and animals left and right — including Ruggedo, whom Kiki turns against by transforming him into a goose, a transformation that the Nome most fears because as a goose he might lay an egg. (In Baum's universe, all eggs are a deadly poison to nomes.) The Wizard, whom Kiki transformed into a fox, follows the Li Mon Eag with his magic bag, the transformed Kiki, deep into the forest where he begins transforming monkeys into giant human soldiers. However, Kiki makes them so big that they cannot move through the trees. The Wizard, however, heard how to correctly pronounce "Pyrzqxgl" and first stops Kiki and Ruggedo by transforming them into nuts. Then the Wizard resumes his rightful form and changes Dorothy, the Cowardly Lion, the Hungry Tiger, and Gugu back to their forms, and he agrees to change the soldiers back into monkeys. The Wizard recruits several of the grateful monkeys and shrinks them down to bring back to the Emerald City and train. On arriving there, Dorothy and the Wizard are dispatched to a magic island where Cap'n Bill and Trot went to get a magic flower for Ozma's birthday. However, the island itself causes anything living that touches it to take root there, and that is how the sailor and his friend are found when Dorothy and the Wizard arrive. The Wizard uses "Pyrzqxgl" to change Cap'n Bill and Trot into honeybees which narrowly avoid being eaten by the Cowardly Lion and the Hungry Tiger. When they are human again, Cap'n Bill retrieves the flower by strapping a wood plank onto his good leg, walks with that and his wooden leg onto the island, and retrieves the flower. Back at the Emerald City, Ozma and her friends celebrate her birthday (though without quite the pomp and fanfare from The Road to Oz) and then decide how to deal with the evil magicians transformed into nuts. The Wizard uses "Pyrzqxgl" to change them back to Kiki Aru and Ruggedo and make them thirsty enough to drink the Water of Oblivion, which will make them forget all that they have ever known. The now blank slate Kiki Aru and Ruggedo will live in the Emerald City and learn to be good and kind.

Шығару

Оздың бұрынғы кітабы, "Оздың қалайы ағаш ұстасы", 1918 жылы сатылымның өсуімен қарсы алынған болатын, және бұл "Оз сиқыры" кітабына да әсер етті, ол 26 200 дана сатылды. Оз кітаптарының жалпы сатылымы 1919 жылы 1918 жылғыдан шамамен екі есеге артты, ал 1918 жыл өте табысты жыл болған еді. Сатылымның жоғары деңгейі, ең болмаса, Баумның 1919 жылдың басындағы қазасымен байланысты болуы мүмкін.