Кіріспе

Индонезияның жергілікті этносы – Корувай, сондай-ақ Колуфо деп те аталады, Индонезияның Оңтүстік Папуа және Таулы Папуа провинцияларының оңтүстік-шығысында өмір сүретін халық. Олардың тайпалық аймағы Бовен Дигоел, Маппи, Асмат және Яхукимо округтерінің шекараларымен бөлінген. Олардың саны шамамен 4000-нан 4400-ға дейін жетеді.

Тіл

Коровай тілі Аую-Думут тілдер отбасының құрамына кіреді (Оңтүстік-Шығыс Папуа) және Транс-Жаңа Гвинея тілдік тобының бөлігі болып табылады. Голланд миссионері тіл маманы сөздік және грамматикалық оқулық жазған.

Тіршілік ету

Корувай тайпаларының көпшілігі өздерінің оқшауланған орманды аумағында ағаш үйлерде тұрады. 1980 жылдан бері олардың бір бөлігі Бекинг өзенінің жағасындағы (Комбай-Коровай аймағы), Му және Мбасман (Коровай-Цитак аймағы) жақында ашылған Янирума ауылдарына көшіп келді. 1987 жылы Мангельде, 1988 жылы Яфуфлада, 1989 жылы Эйланден өзенінің жағасындағы Мабүлде және 1998 жылы Хаифламболупта ауылдар ашылды. Қоныстар мен тағамдық (саго) ресурстар арасындағы салыстырмалы түрде үлкен қашықтыққа байланысты ауылдарда тұруға келмейтін азаматтардың саны әлі де жоғары. Корувайлар қазір темекі шегеді, бірақ алкоголь ішпейді.

Экономика

Коровайлар – аң аулаушы-жинақшылар және егіншілікпен айналысатын бау-бақшашылар, олар көшіп-қонып егін шаруашылығын жүргізеді. Олар аң аулау және балық аулауда өте шебер. Коровайлардың сауда үлгілері туралы мәліметтер аз. Коровайларда саго дайындау және тек ересек ер адамдардың қатысуымен діни рәсімдер өткізу сияқты жынысқа қатысты белгілі бір іс-әрекеттер бар. 1990-шы жылдардың басынан бері кейбір Коровайлар Коровай аймағына саяхаттар ұйымдастыратын тур компанияларымен жұмыс істеу арқылы белгілі бір деңгейде ақшалай табыс табады. Туристік индустрияда мүмкіндіктер туристердің қаржыландыруымен ауылдарда саго тойларын ұйымдастыру, жүк тасымалдау және дәстүрлі шаралар көрсетумен шектеледі.

Туыстық қатынас

Патриклан – әлеуметтік, экономикалық және саяси ұйымдастырудың негізгі бірлігі болып табылады. Туыстық терминология Omaha I үлгісін (Lounsbury) қабылдайды, бұл қарым-қатынастардың қиылысқан және параллель түрлері арасындағы негізгі қарама-қарсылықты білдіреді. Коровай қоғамында институционалды левираттың түрлері, ежекенің (ағаның) қарым-қатынастарының басымдығы, сондай-ақ туыстық байланыс арқылы туғандармен арадағы шектеулер кездеседі. Неке экзогамиялық және полигиниялық болып табылады. Әйелдің анасының ағасының қызымен неке жасауға басымдық беріледі.

Әлеуметтік өмір

Басшылық құрылымдар институттарға емес, ірі тұлғалардың жеке қасиеттеріне негізделген. Рулар арасындағы қарулы қақтығыстар көбінесе әдетте колдовство мен сиқырға байланысты дау-жанжалдардан туындайды.

Діндарлық өмірі

Корувай әлемі әр түрлі рухтарға толы, олардың кейбіреулері жеке тұлғалы, ал кейбіреулері одан да аз. Ең көп құрмет қызыл шашты Жаратушы Құдай Ғимигиге көрсетіледі. Коровайлар күнделікті өмірінде "бір Құдайға" құрмет көрсетуді маңызды деп санайды, осы Құдай барлық басқа рухтардың бастауы немесе оларға бағынышты деп есептейді. Өмір бойы бір рет Коровай тайпасы өркендеу мен құнарлылықты қамтамасыз ету үшін саго пальмасының құртын тойлау рәсімін өткізуге міндетті. Қиын жағдайларда олар ата-бабаларының рухтарына үйретілген шошқаларды құрбан етеді. Коровайлардың ерекше және бай ауызша дәстүрі бар: мифтер, халық ертегілері, (сиқырлы) мақал-мәтелдер мен дұғалар, және тотемдік дәстүрлер. Өлім мен өмірден кейінгі өмір туралы Коровайлар өзара реинкарнацияға сенуші: өлгендер өз кланының жаңа туған баласында қайта жаралу үшін, өлгендер әлеміндегі туыстарының күшімен тірілер әлеміне қайта оралуы мүмкін.

Батыспен байланыс

Батыс ғалымдарының батыс Коровай (немесе шығыс Цитак) тобының мүшелерімен алғашқы құжатталған байланысы 1974 жылдың 17-18 наурызында болды. Экспедицияны антрополог Питер Ван Арсдейл (қазір Денвер университетінде), географ Роберт Миттон және қоғамдық дамытушы Марк (Деннис) Грандхофер басқарды. Отыз адам Жоғарғы Эйланден өзенінің оңтүстік жағалауында, оның Колф өзенімен қосылатын жерінен шамамен 12 миль шығысқа және Бекинг өзенінен 10 миль солтүстікке кездесті. Негізгі сөздік жасалып, от жағу техникасы сияқты мәселелер бойынша байқаулар тіркелді. 1970 жылдардың соңында бірнеше христиан (голландиялық протестант) миссионерлері Коровайлардың арасында тұруын бастады. Индонезиялық антрополог Деа Сударман 1980 жылдары жапон теледидары үшін Коровай туралы бірнеше деректі фильмдер түсірді. 1993 жылы кинотоп Жоғарғы Эйланден өзенінің жанындағы Дайо ауылындағы Смитсондар институтының антропологиялық зерттеуін, Коровай ағаш үйлерін салуын және қылмыстық жаза ретінде каннибализмді түсірді. Бұл "Бақша иелері" фильмінің пайда болуына әкелді. 1996 жылы жергілікті христиан қауымы құрылды, оның мүшелері негізінен көршілес Комбай халқынан шыққан. Ұзақ уақыт бойы Коровайлар діни сенімдерін өзгертуге өте қарсылық танытқан деп есептелді; алайда 1990 жылдардың соңында христиан дініне алғашқы жандар қабылданды және крещение рәсімінен өтті. 2003 жылдың күзінде Уиклиф/SIL-дің Киелі кітап аудармашыларының шағын тобы Янирумаға көшіп келді. 2006 жылдың мамырында тур жетекшісі Пол Раффаэле австралиялық "60 минут" тобын халық туралы репортаж жасау үшін алып келді. Бірнеше күн түсірілімнен кейін, топқа 6 жасар немересі Ва Ваны хакуа (құдіретті шаман) деп айыптаған және оны жеу қаупі бар екенін мәлімдеген адам келді. "60 минут" тобы көмек көрсетуден бас тартты. Пол Раффаэле бәсекелес Seven Network телеарнасына жүгініп, олар Ва Ваны ауданнан шығарып алу үшін "Today Tonight" тобын жіберуге келісті. Оларға қол жеткізбей тұрып, Индонезия билігі оларды визалық мәселелер бойынша Папуаның астанасы Джаяпурадан депортациялады. 2007 жылғы BBC-дің "Бірінші байланыс" атты деректі фильмі, Марк Анстис ұсынған, 1999 жылы Коровай халқының мүшелерімен кездескенін көрсетеді және олардың "ақ арбақ" көргенде қаншалықты алаңдағанын сипаттайды, оның келгені әлемнің соңы жақын екенін көрсетеді. 2011 жылдың қаңтар-ақпанында BBC-нің "Human Planet" деректі фильмі Коровайларға 35 метрлік ағаш үй салуды тапсырды. Фильм тобы бір жыл ішінде бірнеше рет Коровай аймағына сапар шегеді. Деректі фильмде көптеген Коровайлардың дәстүрлі өміріне байланысты индустрия пайда болғаны көрсетілді. Көптеген жергілікті тұрғындар ақша табу үшін Коровайлардың ерекше өмір салты туралы репутациясын пайдаланады. Сонымен қатар, биік орналасқан үйлердің батыстық фильм топтарының қаржыландыруымен салынғаны хабарланды.

Адамды жеуге қарсы әрекеттер

Корувай тайпаларының қазірге дейін ритуалдық каннибализмді орындап жүргендігі туралы хабарлар бар. Антропологтар сыртқы әлеммен жиі байланыста болған Корувай рулары каннибализмді тоқтатқан болуы мүмкін деп күдіктенеді. Жақындағы мәліметтерге сәйкес, кейбір рулар каннибализм әлі де қолданыста деген мифті тарату арқылы туризмді дамытуға баулыныпты.

Сәулет

Су тасқыны деңгейінен әлдеқайда биік салынған Коровай үйлерінің ерекше архитектурасы – бұл қарсыласты тайпалардың адамдарды (әсіресе әйелдер мен балаларды) құлдыққа немесе жеміс-жидек жеуге (каннибализмге) алуын болдырмау үшін салынған қорғаныс құрылысы. Көбінесе қолданылатын темір ағаш қадаларының биіктігі мен жуандығы үйді өртеу шабуылдарынан да қорғайды, онда лашықтар өртеніп, ішіндегілер түтінге шығарылады.