Кіріспе

Құс түрі

Сабинаның шаяны (Xema sabini), сондай-ақ қос құйрықты шаян немесе ксеме деп те аталады, кішкентай шаян. Бұл Xema туысына жататын жалғыз түр. Ол жағалау мен тундрада колониялар құрып, шөппен төселген жердегі ұясына екі-үш дақты, зәйтүн түсті жұмыртқа салады. Сабинаның шаяны көбею маусымынан тыс кезде теңізде жүреді. Ол негізінен жануарлармен қоректенеді және кез келген қолайлы кішкентай жемді жейді.

Сипаттама

Сабинаның шаяны – ұзындығы және салмағы бойынша шағын шаян. Қанаттары ұзын, жұқа және сүйір, қанаттарының еңбегі арасында болады. Мұраты – сары ұшы бар қара түсті, шамамен ұзындығында болады. Бұл түрді ерекше қанат пішіні арқылы оңай анықтауға болады. Ересегінің арқасы мен қанат жапқыштары ақшыл сұр, ал негізгі ұшу қауырсындары қара, екінші қауырсындары ақ. Ақ құйрығы екіге бөлінген. Көбелек маусымында еркектің басы қараңғыланады. Жас құстардың қанаттары да үш түсті, бірақ сұр түс қоңырға ауысады, ал құйрығында қара жолақ болады. Жас құстар толық ересек қауырсынға ие болу үшін екі жылға жуық уақыт керек. Сабинаның шаяндары шаяндар үшін ерекше қауырсын алмасу үлгісіне ие. Жас құстар күзде жас қауырсындарын сақтап, қыстау жеріне жеткенше ғана алғашқы қысқы қауырсынға ауыса бастайды. Ересектер көктемде көшпес бұрын толық қауырсын алмастырады, ал күзде қыстауға оралғаннан кейін жартылай қауырсын алмастырады, бұл шаяндардың әдеттегі үлгісінен кері. Олардың дауысы өте жоғары және сыңғырлап шығады. Баха-Калифорния мен Баха-Калифорния-Сур, Мексиканың Тынық мұхитының жағалауында кездеседі. Салыстырмалы түрде, Гренландия және Шығыс Американың Сабина шаяндары Атлант мұхитын (Еуропаның батыс жағалаулары арқылы) кешіп, Африканың оңтүстік-батысында Бенгела ағысының суық суларында қыстайды. Оңтүстікке ұшып бара жатқанда, құстар Азор және Канар аралдары сияқты әртүрлі арал тізбектерінде тоқтайды. Кейде Сабина шаяндарының жекелеген өкілдерін АҚШ-тың солтүстік-шығысында және Шығыс жағалауында, тіпті батыс Еуропаның жағалауында, әдетте күзгі дауылдардан кейін кездестіруге болады.