Кіріспе

Шоггот (кейде Шаггот) – Ктулху мифологиясындағы құрық жаратылыс. Бұл жандар Х.П. Лавкрафттың "Югготтан саңырауқұлақтары" (1929–30) сонет циклында кездейсоқ айтылып, кейін басқа да туындыларында еске алынып, "Безудің тауларында" (1931) повесінде толық сипатталған.

Сипаттама

Шогготтардың толыққанды сипаттамалары жоғарыда келтірілген әңгімеден алынған. Онда Лавкрафт оларды көлденең қара балшықтан жасалған, бетінде көптеген көздері "қалқып тұрған" алып амеба тәрізді жаратылыстар ретінде сипаттайды. Олар "протоплазмалық", ешқандай стандартты дене пішініне ие емес, оның орнына қалауынша мүшелер мен органдарын қалыптастыра алады. Әдеттегі шоггот шар түрінде 15 фут диаметрлі болады, бірақ әңгімеде одан да әлдеқайда ірілерінің бар екені айтылады. Пішінсіз болғандықтан, шогготтар қажетті кез келген пішінге енуге қабілетті, бұл оларды су ортасында өте әмбебап етеді. Cthulhu Mythos медиасында шогготтар белгілі бір деңгейде интеллектіге ие деп бейнеленеді, бірақ мәселелерді шешу үшін тек олардың үлкен мөлшері мен күшіне сенеді. "Төбедегі қаңқалар" (At the Mountains of Madness) әңгімесіндегі шоггот адам кейіпкерлерін қуалайтын кезінде, жолындағы көптеген алып пингвиндерді жай ғана үстінен өтіп, қысып тастайды. Абдул Алхазред кейіпкері шогготтардың Жерде болу мүмкіндігінің өзінен қорқады. Шогготтар Кларк Эштон Смит жазған Гиперборей циклында Жердегі өмірдің пайда болуына жауапты деп есептелетін құдай тәрізді тұлға – Уббо Сатлаға өте ұқсайды.

Шығармалық тарих

"Айсық тауларында" шогготтардың сыртқы кеңістіктегі Ежелгілермен жасалуының толыққанды суреттемесі бар. Шогготтар бастапқыда өздерінің иелерінің қалаларын салу үшін қолданылды. Ежелгілердің тілін "түсінуге" қабілетті болғанымен, шогготтардың нағыз санасы болған жоқ және олар гипноздық ұсыныс арқылы бақыланатын. Миллиондаған жылдар бойында кейбір шогготтар өзгеріске ұшырап, дербес ой-санаға ие болып, көтеріліс жасады. Ежелгілер бүлікке тоқтау салды, бірақ шогготтарды жоюға болмады, себебі Ежелгілер оларға еңбек үшін мұқтаж болды және жаңа өмір жарату қабілетін жоғалтқан еді. Шогготтар сондай-ақ құрлықта тіршілік етуге бейімделді, ал Ежелгілер мұхиттарға шегінді. Антарктидадағы тастап кетілген Ежелгілер қаласында қалған шогготтар кейіннен өз иелерінің өнерін және дауыстарын нашар түрде қайталап, олардың ескі иелері қолданған "Tekeli li" немесе "Takkeli" деп қайталап айғайлады.

Танымал мәдениетте

2023 жылы шоггот А.И. зерттеушілері мен инженерлері тарапынан ChatGPT сияқты чат-боттарда қолданылатын үлкен тілдік модельдердің түсініксіз, қара жәшік тәрізді сипатын, сондай-ақ олардың нақты негізгі модельдерін қалың жұртшылықтың қолдануына тыйым салуды бейнелеу үшін интернет-мем ретінде қабылданып алынды. Twitter қолданушысы Tetraspace бастаған мем, шогготты кішкентай күлімдеу маскасы арқылы жасырылған "танымға келмейтін" және "шетелдік" интеллект ретінде көрсетеді, ол адамдармен өзара әрекеттесе алатын деңгейге дейін оқытылады, ал маска оның адаммен байланысу интерфейсін білдіреді. А.И. қауымдастығының өкілдері А.И.-дың қауіпсіздік шектеулерін айналып өтетін, "бақытсыз" немесе күтпеген мінез-құлықтарын сипаттау үшін "шогготты көру" немесе "масканы ұмыту" терминдерін қолданды, мысалы, Microsoft алғаш рет Bing Chat-ті ұсынғанда және ол тілшінің отбасын бұзуға тырысқанда.