Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1961 жылы NASA-ның Аполлон ғарыш бағдарламасындағы миссия
1961 mission in NASA's Apollo spaceflight program
Сатурн Аполлон 1 (SA 1) – Сатурн I ғарыш ұшыру құралының алғашқы ұшырылысы, Сатурн отбасының біріншісі және американдық Аполлон бағдарламасының алғашқы миссиясы болды. Ракета 1961 жылғы 27 қазанда Флорида штатының Канаверал мүйісінен ұшырылды.
Saturn Apollo 1 (SA 1) was the first flight of the Saturn I space launch vehicle, the first in the Saturn family, and first mission of the American Apollo program. The rocket was launched on October 27, 1961, from Cape Canaveral, Florida.
Мақсаттар
Сатурн I күштеткіші бұрынғысымен салыстырғанда көлем және қуаты жағынан едәуір артық болды. Ол үш есе биік, алты есе көп отын қажет етті және 1958 жылы орбитаға алғашқы американдық спутнигі "Эксплорер 1" жіберген "Джуно I" зымыранынан он есе күштірек болды. Сол кезде НАСА жүйенің толыққанды түрін бірден сынаудан бас тартты. Агенттік әрбір зымыра сатысын бөлек-бөлек сынауды жоспарлағандықтан, SA 1 үшін тек S I бірінші сатысы ғана жұмыс істеді. Бұл алғашқы ұшырылым, "Юпитер" зымырасының конусын пайдалана отырып, суборбитальдық ұшу барысында ұшыру құралының конструкциясын сынау мақсатында жасалды.
The Saturn I booster was a huge increase in size and power over anything previously launched. It was three times taller, required six times more fuel and produced ten times more thrust than the Juno I rocket that had launched the first American satellite, Explorer 1, into orbit in 1958. At the time, NASA had decided to not use all up testing, when an entire system is tested at once. The agency planned to test each rocket stage in separate launches, so for SA 1 the only live stage was the S I first stage. This first flight was designed to test the structure of the launch vehicle during a suborbital flight using the nose cone from a Jupiter rocket.
Дайындық
Бұл Сатурнға алғашқы ұшу болғандықтан, жүйелер әлі де дамырылып жатқан еді. Бұл сатыны Кеп-Канавералға кемемен жеткізудің алғашқы тәжірибесі болды және болашақ Сатурн зымыраларының ірі сатыларын да осылай жеткізуге болатынын көрсетті. Бірінші саты және екі макеттік жоғарғы саты 1961 жылғы 15 тамызда "Компромис" баржасымен жеткізілді. Сапар барысында нашар теңіз карталарының салдарынан төрт рет қарасты. Қайтар жолда баржа көпірге соғылып, жеңіл зақымдарға ұшырады. Күшейткіш бес күннен кейін 34-ші ұшыру алаңында қиындықсыз орнатылды. Тестілеу аздап кешігіп болғанымен, жалғасты. Ол кезде тестілеу автоматтандырылмаған, бақылау орталығындағы түйреуіштерді қосудан және зымыранның реакциясын бақылаудан тұрды.
As this was the first Saturn flight, the systems were still being developed. It was the first time that a stage had been delivered to Cape Canaveral by barge and it demonstrated this could be done for the larger stages of future Saturn rockets. The first stage and the two dummy upper stages arrived on August 15, 1961, on the barge Compromise. It had encountered some problems on the voyage, running aground four times due to poor nautical charts. On the return trip, the barge hit a bridge, causing some minor damage. The booster was erected at Pad 34 five days later with little trouble. Testing proceeded, albeit a little behind schedule. At this time, testing was not automated and amounted to flicking switches in the control center and observing how the rocket responded.
Ұшу
1961 жылы 27 қазанда сағат 12:30-да РП-1 отыны зымыранға ағып кіріп бастады. Зымыранға қажетті отын мөлшерінен сәл артық (3%) құйылды, себебі отынды оңай төгіп тастауға болатын. Ұшыруға дейін танкілерден артық отын алынып тасталды. Келесі күні таңғы сағат 3-те сұйық оттегі өз танкілеріне ағып кіріп бастады. Процедура RP-1 сияқты болды: танкілер 10% дейін толтырылып, ағып кетуін тексеру үшін, содан кейін 97% дейін жылдам толтырылып, соңында баяу толықтырылды. Ауа райының нашар болуына байланысты бірнеше кешігулер болғанымен, зымыран жоспардан бір сағатқа ғана кешігіп ұшырылды. Инженерлер зымыранның ұшып кету мүмкіндігіне 75%, ал қалыпты ұшуды аяқтау мүмкіндігіне 30% баға берді. Қалыпты ұшудың өзінде де зақымдану мүмкін екені ескерілді. Редстоун арсеналындағы жердегі сынақтар кезінде 12 км қашықтықтағы терезелер сынып қалды. Көптеген куәгерлер үшін ұшыру дыбысы көңіл көншітпеді, оны Сатурн зымыранының 3 шақырым емес, 2,4 шақырым қашықтықта ұшырылуына қарағанда Атлас зымыранының ұшырылуына ұқсас деп сипаттады. Кейіннен Кейп пен Редстоун арсеналы арасындағы айырмашылықтың себебі атмосфералық жағдайлардың дыбысты жұмсартуынан болғаны анықталды. Ұшу өте сәтті болды. Зымыран 136,5 км биіктікке көтеріліп, Атлант мұхитындағы ұшыру аламасынан 345,7 км қашықтықта құлады. Бір ғана мәселе болды – зымыран жоспарланған уақыттан 1,6 секунд ертерек тоқтады. Бұл 400 кг артық сұйық оттегі және 410 кг кем RP-1 болуына байланысты болды. Сынақ ұшуы үшін SA 1 зымыраны 83% толық отынмен ұшты.
At 12:30 p. m. EST on October 27, 1961, the RP 1 propellant started to flow into the rocket. A slight surplus (3%) of the fuel required was put into the rocket, as it was possible to easily drain fuel. Just before launch, surplus fuel was removed from the tanks. Liquid oxygen began flowing into its tanks at 3:00 a. m. the next day. It followed the same procedure as the RP 1 with the tanks being filled to 10 percent to check for leaks, then fast filled to 97 percent, then slowly topped off. Despite a couple of delays due to bad weather, the rocket was launched only one hour behind schedule. The engineers had given the rocket only a 75 percent chance of lifting off and only a 30 percent chance of completing a nominal flight. Even with a nominal flight some damage was thought possible. At the Redstone Arsenal, ground testing had shattered windows 12 km away. The sound of the launch was a disappointment for some witnesses, being described as like an Atlas rocket launch, when observers stood 1.5 miles (2.4 km) away instead of three miles (5 km) for a Saturn launch. It was later determined that the cause of the difference between the Cape and the Redstone Arsenal was atmospheric conditions damping the sound. The flight itself was nearly perfect. The rocket reached a height of 136.5 km and impacted 345.7 km down range from the launch site in the Atlantic Ocean. The only real problem was the rocket cut off 1.6 seconds ahead of schedule. This was traced to the fact that there was 400 kg too much liquid oxygen and 410 kg too little RP 1. For the test flight, SA 1 only carried a propellant load that was 83 percent full.