Джон Генри Константин Уайтхед: Математик және Кодты Бұзушы ғалымы
J. H. C. Whitehead
Джон Генри Константин Уайтхед (1904-1960) – британдық математик, соғыс кезінде кодты бұзушы, Colossus компьютерінің дамытушысы. Математикалық сыйлықтармен марапатталды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Британдық математик (1904–1960 жж.)
British mathematician (1904–1960)
Джон Генри Константин Уайтхед FRS
John Henry Constantine Whitehead FRS
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол су асты кемелеріне қатысты операциялық зерттеулермен айналысты. Кейін ол Блетчли Парктегі шифрларды бұзушылар қатарына қосылды және 1945 жылға қарай Макс Ньюман басқарған, неміс телепринтерінің шифрын машиналық әдістермен бұзуға жауапты "Ньюманри" бөлімінде жұмыс істейтін он бес математикке жуық адамның бірі болды. Бұл әдістерге Colossus машиналары, алғашқы цифрлық электронды компьютерлер кірді. LMS Уайтхедтің құрметіне екі сыйлық белгіледі. Біріншісі – жыл сайын бірнеше жүлдегерге табыс етілетін Уайтхед сыйлығы, екіншісі – екі жылда бір рет берілетін Үлкен Уайтхед сыйлығы. Джозеф Дж. Ротман алгебралық топология туралы кітабында Уайтхедтің зиялы қабілетіне құрмет көрсетіп былай дейді: "Алгебралық топологияның әрбір оқулығы Клейн бөтелкесінің анықтамасымен аяқталады немесе ол тікелей Ж.Г.К. Уайтхедке жолданған хабарлама болып табылады". Уайтхед 1960 жылдың мамыр айында Принстон университетіне сапар барысында белгілі бір симптомы жоқ жүрек шабуынан қайтыс болды. 1950 жылдардың соңында Уайтхед Роберт Максвеллге, сол кезде Pergamon Press баспасының төрағасы, жаңа "Topology" журналын ашу туралы ұсыныс жасады, алайда Уайтхед 1962 жылы оның алғашқы нөмірі жарық көргенге дейін қайтыс болды.
During the Second World War he worked on operations research for submarine warfare. Later, he joined the codebreakers at Bletchley Park, and by 1945 was one of some fifteen mathematicians working in the "Newmanry", a section headed by Max Newman and responsible for breaking a German teleprinter cipher using machine methods. Those methods included the Colossus machines, early digital electronic computers. The LMS established two prizes in memory of Whitehead. The first is the annually awarded, to multiple recipients, Whitehead Prize; the second a biennially awarded Senior Whitehead Prize. Joseph J. Rotman, in his book on algebraic topology, as a tribute to Whitehead's intellect, says, "There is a canard that every textbook of algebraic topology either ends with the definition of the Klein bottle or is a personal communication to J. H. C. Whitehead." Whitehead died from an asymptomatic heart attack during a visit to Princeton University in May 1960. In the late 1950s, Whitehead had approached Robert Maxwell, then chairman of Pergamon Press, to start a new journal, Topology, however Whitehead died before its first edition appeared in 1962.
Жұмыс
Уайтхедтің CW кешендерінің анықтамасы гомотопия теориясы үшін стандартты негіз болды. Ол қарапайым гомотопия теориясын енгізді, ол кейін алгебралық K-теориясымен байланысты кеңінен дамыды. Уайтхедтік өнім – гомотопия теориясындағы операция. Сахарон Шелах абельдік топтардағы Уайтхед мәселесін шешті (тәуелсіздік дәлелі ретінде). Топология және Пуанкаре болжамымен айналысуы Уайтхед манифольдінің құрылуына әкелді. Оның крест-модульдердің анықтамасын жасауына себеп болды. Сондай-ақ, ол дифференциалдық топологияға, әсіресе триангуляцияларға және олармен байланысты тегіс құрылымдарға маңызды үлес қосты.
Whitehead's definition of CW complexes gave a setting for homotopy theory that became standard. He introduced the idea of simple homotopy theory, which was later much developed in connection with algebraic K theory. The Whitehead product is an operation in homotopy theory. The Whitehead problem on abelian groups was solved (as an independence proof) by Saharon Shelah. His involvement with topology and the Poincaré conjecture led to the creation of the Whitehead manifold. The definition of crossed modules is due to him. He also made important contributions in differential topology, particularly on triangulations and their associated smooth structures.