Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Құс түрі
Species of bird
Ақ қанатты қарлығаш (Pagophila eburnea) – Pagophila туысына жататын жалғыз құс түрі. Ол Солтүстік Мұзды мұхитының жоғары ендіктерінде көбейеді және Гренландия, Солтүстік Американың ең солтүстік бөлігі мен Еуразия бойынша кеңінен таралған.
The ivory gull (Pagophila eburnea) is a small gull, the only species in the genus Pagophila. It breeds in the high Arctic and has a circumpolar distribution through Greenland, northernmost North America, and Eurasia.
Таксономия
1774 жылы Константин Фиппс, 2-ші Мулгрейв бароны, 1773 жылғы Солтүстік полюске жасаған экспедициясы барысында Шпицбергенде жиналған бір данасынан Larus eburneus деп сипаттады. Кейін Иоганн Якоб Кауп ақ шағаланың ерекше белгілерін танып, 1829 жылы оған Pagophila деген монотиптік туыс берді. Бүгінде кейбір авторлар ақ шағаланың монотиптік туысына лайық емес деп санайды, оның орнына оны басқа монотиптік шағалалармен бірге қайтадан Larus туысына қосуды ұсынады. Бұл шағаланың дәстүрлі түрде киттивактар, Сабин шағаласы немесе Росс шағаласымен жақын туыс екендігіне сенеді. "Pagophila" туысы осы түрлерден морфологиялық, мінез-құлқы және экологиялық ерекшеліктері болғандықтан сақталып келеді.
The ivory gull was initially described by Constantine Phipps, 2nd Baron Mulgrave in 1774 as Larus eburneus from a specimen collected on Spitsbergen during his 1773 expedition towards the North Pole. Johann Jakob Kaup later recognized the unique traits of the ivory gull and gave it a monotypic genus, Pagophila, in 1829. Today some authors consider the ivory gull not deserving of its monotypic genus, instead choosing to merge it, along with the other monotypic gulls, back into Larus. This gull has traditionally been believed to be most closely related to either the kittiwakes, Sabine's gull, or Ross's gull. "Pagophila" is maintained as a unique genus because of the bird's morphological, behavioral and ecological differences from these species.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Солтүстік Америкада ол тек Канаданың Арктикасында ғана көбейеді, ал Франц-Иосиф жері мен Виктория аралында 8 мыңға жуық жекелеген дарақтар бар. Гренландияда шамамен 4 мың дараққа жуық екені бағаланды, ал 2002-2003 жылдары Канадада 500-700 дарақ тіркелді. Бұл түр Канадада қарқынды түрде азайып барады, ал таралу аймағының басқа бөліктерінде оның саны жеткілікті зерттелмеген. 2000 жылдардың басында Канададағы популяция 1980 жылдарға қарағанда шамамен 80% төмен болды. Халықаралық табиғатты қорғау одағы (IUCN) бұл түрді "Қауіпке ұшырауы мүмкін" деп жіктеген.
In North America, it only breeds in the Canadian Arctic. and 8,000 on Franz Josef Land and Victoria Island. There were also estimated to be around 4,000 individuals in Greenland and in the years 2002–03, 500–700 were recorded in Canada. The species is rapidly declining in Canada, while in other parts of its range its population is poorly known. The Canadian population in the early 2000s were approximately 80% lower than in the 1980s. The species is classified by the International Union for Conservation of Nature as "Near Threatened".
Әдеби шығармашылық
Ақ сүйекті шаяңның мүсіні Холлинг С. Холлингтің Ньюбери жүлдесімен марапатталған, «Теңіз құсы» атты классикалық балалар кітабындағы атаулы өрнектің шабыты болған.
An ivory gull is the inspiration for the eponymous carving in Holling C. Holling's classic Newbery Medal winning children's book, Seabird.