Кіріспе

Құс түрлері

Росс марқұмы (Rhodostethia rosea) – шағын марқұм, өзінің туысының жалғыз түрі, бірақ оны Hydrocoloeus туысына көшіру ұсынылған, ол әзірге тек кішкентай марқұмды қамтиды. Бұл құс британдық саяхатшы Джеймс Кларк Росс атымен аталған. Оның көбейетін жерлері алғаш рет 1905 жылы Сергей Александрович Бутурлин Солтүстік-Шығыс Якутиядағы Походск ауылының жанында, судья ретінде сапар барысында табылған. Rhodostethia туысының атауы ежелгі грек тіліндегі rhodon – "күл" және stethos – "кеуде" сөздерінен шыққан. rosea сөзі латын тілінде "күл түсті" деген мағынаны білдіреді.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Росс қайыңы Солтүстік Американың ең солтүстік бөлігіндегі Арктиканың биік аймақтарында және Солтүстік-Шығыс Сібірде көбейеді. Күз айларында оңтүстікке қысқа қашықтыққа көшіп, популяцияның көп бөлігі Беринг теңізінің солтүстігіндегі мұздың жиегінде және Охотск теңізінде солтүстік ендіктерде қыстайды. Бірақ, кейбір құстар Солтүстік-Батыс Еуропа сияқты қоңыржай аймақтарға дейін жетеді; 2016 жылдың ақпан айында Корнуолл мен Ирландияда, ал 2021 жылдың желтоқсан айында Бельгияда екі құс – біреуі Nieuwpoort қаласында, екіншісі Zeebrugge қаласында байқалды. Солтүстік Америкада Росс қайыңы Калифорниядағы Салтон теңізіне дейін көшіп барған, бірақ мұндай оңтүстікке қарай көшу өте сирек кездеседі. Жазғы көбейту ортасы – сазды далалар, шөп тобырлары, шағын егіздер, бұталар, лишайлар мен көлдері бар тундра.

Биология

Росс кайыңдары тундраларда және Арктиканың батпақтық сағаларында шағын колонияларда көбейеді, көбінесе арктикалық шағалалар сияқты басқа теңіз құстарымен бірге ұялайды. Олар көбінесе кішкентай көлдің аралдарында, теңіз шөбі, шөп немесе мүкпен төселген жерде екі-үш жұмыртқа салады. Жұмыртқалары зәйтүн жасыл түсті, үстінде шағын қызғылт қоңыр дақтар болады. Инкубация шамамен үш аптаға созылады, ал балапандар тағы үш аптадан кейін қанаттанды. Барлық жұптар өз балаларын сәтті өсіре бермейді, себебі жыртқыштар мен қолайсыз ауа райы оларға зиян келтіреді. Бұл құс кішкентай балықтар мен қабықтылылар сияқты кез келген қолайлы шағын жемді жейді, ал қыс айларында лайлы жерлерде, балықтар сияқты тамақтанады. Көбелек шағылысу маусымында көбінесе жәндіктермен қоректенеді, мысалы, қоңыздар мен шыбыршықтарды жейді.